Daromad samarasi va almashtirish samarasi



Yüklə 0,5 Mb.
səhifə3/7
tarix20.11.2023
ölçüsü0,5 Mb.
#164943
1   2   3   4   5   6   7
Daromad samarasi va almashtirish samarasi kitob

4 – chizma. Engel chiziqlari
Absissa o’qiga R – iste’molchi daromadi joylashtirilgan. Ordinata o’qida esa Q – sotib olinadigan tovarlar miqdori berilgan. Bu grafikda Q1oziq – ovqat mahsulotlariga bo’lgan talab miqdorini, Q2 standard sifatli sanoat mahsulotlariga bo’lgan talab miqdorini, Q3 esa oliy sifatli tovar va xizmatlarga bo’lgan talab miqdorini bildiradi.
Grafikdan ko’rinib turibdiki, oziq – ovqat mahsulotlariga bo’lgan talab daromadning har qanday holatida mavjud. Chunki, inson yashashi uchun oziq – ovqat mahsulotlarini albatta iste’mol qilishi kerak. Iste’molchining daromadi ortib borishi bilan oziq – ovqat mahsulotlariga talab ortib boradi, lekin juda katta sur’at bilan emas. Bizning grafikda Q1 R ortishi bilan asta – sekin ortib bormoqda, lekin iste’molchi daromadi 9 ga yetgandan so’ng iste’mol tovarlariga talab deyarli o’zgarishsiz holatga kelib qoladi. Chunki insonning oziq – ovqat mahsulotlariga bo’lgan talabi cheksiz o’suvchi emas, boshqacha qilib aytganda inson nochor bo’lsa ham, milliarder bo’lsa ham bir kosa ovqatga qorni to’yadi.
Iste’molchilarning standard sifatli sanoat mahsulotlariga talabi daromadi ma’lum darajaga bizning grafikda 3 ga yetgandan so’ng boshlanadi. Chunki, standard sifatli tovarlarga bo’lgan talab shakllanishi uchun iste’molchi avvalo oziq – ovqat mahsulotlari bilan ta’minlangan bo’lishi kerak. Negaki, hech kim qorni och holda televizor ko’rmaydi yokiyegani hech narsasi bo’lmasa, xolodilnik sotib olmaydi.
Iste’molchilarning daromadi oziq – ovqat mahsulotlaridan ortib qolishni boshlasa, ular jamg’arma tashkil qilihni boshlashadi, chunki standard sifatli tovarlarning narxi unchalik ham arzon emas va jamg’armasiz ham oziq – ovqat mahsulotlarini, ham normal sifatli tovarlarni sotib olish ancha mushkul hisoblanadi.
Grafikdan ko’rinib turganidek, iste’molchi daromadi 4 ga yetgandan so’ng, standard sifatli tovarlarga bo’lgan talab deyarli o’zgarishsiz qolib, bir xillikni namoyon qilyapti. Bu shuni anglatadiki, iste’molchi normal sifatli tovarlarga bo’lgan ehtiyojini qondirib bo’lmoqda va endi unda oliy sifatli tovarlar – zeb-ziynat buyumlari, avtomashina, qo’shimcha uchastka kabi ko’p mablag’ talab etuvchi tovarlarga talab paydo bo’la boshlaydi.
Iste’molchi daromadi 5 ga yetgach, u oliy sifatli tovarlarni sotib ola boshlaydi, uning oliy sifatli tovarlarga bo’lgan talabi o’suvchi bo’ladi, daromad 7 ga yetgach esa, talab miqdori birmuncha barqarorlashadi, chunki bu davrga kelib, oliy sifatli tovarlarga bo’lgan ehtiyoj ancha to’yingan bo’ladi va talab miqdorining ortishi emas bir miqdorda bo’lishi ham iste’molchini qanoatlantiradi.
Lekin, iste’molchining daromadi ortib boraveradi va u ortiqcha pulga standard sifatli tovarlardan ko’proq sotib oladi. 1ta televizorni ikkitaga aylantiradi yoki oddiy televizorni plazmalisiga almashtiradi.
Demak, daromad – iste’mol chiziqlari iste’molchining daromadi ortishi bilan normal yoki past sifatli tovarlarga bo’lgan talabining qay tarzda o’zgarishini ifodalaydi.
Engel chiziqlari bilan insonlarning oziq – ovqat mahsulotlari, standard sifatli sanoat mahsulotlari va oliy sifatli tovarlarga bo’lgan talabning qay tarzda o’zgarishini o’rganish mumkin.

Yüklə 0,5 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin