Dərslik kimi təsdiq edilmişdir. Baki 2012 2 uot 006



Yüklə 6,92 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə40/45
tarix05.05.2020
ölçüsü6,92 Mb.
#31078
növüDərs
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   45
Azf-295386


 

16.4. Yaponiyada 

sertifikatlaşdırma 

 

Yaponiyada 



sertifikatlaşdırma üç formada fəaliyyət göstərir: 

•  qanunverici 

tələblərə  uyğunluğu  təsdiq  edən  məcburi 

sertifikatlaşdırma; 

•  hö

kumət tərəfindən səlahiyyət verilmiş orqan tərəfindən JIS 



milli standartlara 

uyğunluğu təsdiq edən könüllü sertifikatlaşdırma; 

• 

sertifikatlaşdırma  üzrə  xüsusi  orqanların  apardığı  könüllü 



sertifikatlaşdırma. 

Məcburi  sertifikatlaşdırma  fəaliyyətdə  olan  qanunlarla 

reqlamentləşdirilir  (onlar  30-dan  artıqdır).  Bu  qanunlar  məcburi 

sertifikatlaşdırmadan  keçməli  məhsulların  siyahısını  və  onlara 

tələbləri,  sertifikatlaşdırma  sxemlərini,  uyğunluq  nişanlarını,  sertifi-

kat


laşdırmanın və müfəttiş nəzarətinin təşkilinə cavabdeh olan idarə-

et

mə 



orqanlarını 

müəyyən 


edir. 

Səlahiyyətli 

orqanlar  

sertifikatlaşdırma  sınaqlarının  texniki  reqlamentlərini  işləyirlər. 



450 

 

Onları ölkənin Nazirlər Kabineti təsdiq edir. 



Sertifikatlaşdırma  üzrə  qanunverici  müddəaların  yerinə 

yetirilməsinin  təmini  nazirliklər  və  digər  dövlət  idarə  orqanları  arasında 

lüşdürülür.  Məsələn:  Xarici  Ticarət  və  Sənaye  Nazirliyi  on  qanunun 



yerinə yetirilməsini təmin edir. 

Qanunlarda  b

əzi  növ  məhsullar  üzrə,  onları  istifadə  edən  üçün, 

t

əhlükəlilik  səviyyəsini  xarakterizə  edən  kateqoriyalar  mövcuddur. 



M

əsələn: elektrotexnika məhsulları üçün A və B kateqoriyaları müəyyən 

edil

mişdir. Kateqoriyalar üçün müxtəlif sertifikatlaşdırma sxemlərindən və 



uyğunluq nişanlarından istifadə edilir  (şəkil 16.3.). 

Daha 


təhlükəli  A  kateqoriyalı  məhsullar  üçün  üçüncü  tərəfin 

sertifikatlaşdırması, B kateqoriyalı məmulatlar üçün isə hazırlayanın ərizə-

deklarasiyası nəzərdə tutulmuşdur. 

Sınaq laboratoriyaları nazirliklər tərəfindən təyin olunurlar və gəlirsiz 

təşkilatlar kimi işləyirlər. 

Yaponiyada  m

əcburi sertifikatlaşdırmanın əsas xüsusiyyəti, məcburi 

sertifikatlaşdırmadan keçməli məhsulun seriyalı istehsalına icazə almaq və 

ixracata gönd

ərilən məhsulları məcburi sertifikatlaşdırmadan keçməsidir. 

 

      

   A 

kateqoriyalı nişan                       B kateqoriyalı nişan 

 

Şəkil 16.3. Elektrotexniki məmulatların 

uyğunluq nişanları. 

 

JIS 



standartlarının uyğunluğuna könüllü sertifikatlaşdırma heç 

d

ə  həmişə  təhlükəsizlik  tələblərinə  uyğunluğu  təsdiq  etmir,  çünki 



 

 


451 

 

m



əcburi  tələblər  texniki  reqlamentlərə  daxil  edilir.  Bu  növ 

sertifikatlaşdırma  Xarici  Ticarət  və  Sənaye  Nazirliyinin  nəzdində 

olmaqla, onu t

əşkil edir və uyğunlaşdırır. 

Bir  qayda  olaraq, 

sertifikatlaşdırma  sxeminə,  fəaliyyətdə 

olan  keyfiyy

ət  sisteminin  İSO  9000  standartlarına  uyğunluğunu 

planlı  surətdə  4–5  ildə  bir  dəfə,  plansız  isə  istənilən  vaxt 

x

əbərdarlıq 



etm

ədən, 


apa

rılan 


müf

əttiş 


n

əzarətinin 

qiym

ətləndirilməsi də daxildir. 



Yaponiyaya  gö

ndərilən  məhsulların  sertifikatlaşdırılmasının 

xüsusiyyətlərinə baxaq. 

M

əişət  təyinatlı  elektrotexniki  məhsullar  və  onların  istehsalı 



üçün  materiallara  n

əzarət  qanununa  əsasən  uyğunluq  nişanı  “T” 

f

əaliyyət  göstərir.  Bu  nişanın  alınması,  verilmiş  növ  məhsulların 



realiz

əsi  üçün  lazımi  “icazə”  rolunu  oynayır.  Qanun  Yaponiyada 

istifad

ə  edilən  və  idxal  olunan  elektrotexniki  məhsullar  üçün  eyni 



d

ərəcədə məcburidir. A kateqoriyalı məhsula aid nişan, istifadə edənin 

bilavasit

ə əlaqədə olduğu məişət elektrik məhsullarının (elektrik üzqır-

xanlar, televizorlar, tozsoranlar v

ə s.) uyğunluğunu təsdiq edir. B kate-

qo

riyalı nişan elektrik armaturaları, sərinkeşlər, ofis avadanlıqları və s. 



kimi m

əhsulların uyğunluğunu təsdiq edir. 

Yaponiyanın  bazarına  məhsullarını  göndərən,  öz  məhsulunu 

Yaponiyanın  uyğun  sınaq  mərkəzində  sınaqdankeçirmək  üçün 

təqdim  etməlidir.  Eksportyor  bunu  ancaq  yaponiyalı  vasitəçilərin 

məyi  ilə  edə  bilər.  Yaponiyalı  vasitəçi  onun  idxal  etmək  istədiyi 



məhsul  haqqında  bütün  məlumatları:  təhlükəsizlik  və  keyfiyyət  pa-

rametrlərini, 

sinifləşdirmə 

xarakte


ristikalarını, 

məhsulun 

Yaponiyanın  standartlarına  tam  uyğunluğunun  təsdiq  olunduğunu 

Xarici 


Ticarət  və  Sənaye  Nazirliyinə  mütləq  təqdim  etməlidir. 

Vasitəçi uyğunluq nişanının alınma qaydasının gözlənildiyinə mütləq 

təminat verməli və məhsulun keyfiyyətində, yaxud konstruksiyasında 

baş  verən  bütün  dəyişikliklər  haqqında  alıcıları  məlumat-

landırmalıdır. 

Əgər  məhsul  B  kateqoriyasına  aiddirsə,  onda  xarici  firmanın 

məhsulunu satan idxalçı vasitəçiyə tələblər qoyulur. Belə ki, idxalçı 

hansı məhsulun satışı üçün bizneslə məşğul olacağı barədə Ticarət və 

Sənaye  Nazirliyinə  ərizə  təqdim  etməlidir.  Yaponiyalı  alıcı  elə 


452 

 



tərbiyə”  almışdır  ki,  uyğunluq  nişanı  T  ilə  markalanmamış 

elektrotexniki 

məhsullar onun tərəfindən aşağı keyfiyyətli mal kimi 

qəbul edilir. Odur ki, belə məhsul Yaponiya bazarında satılmır. 

Yaponiyada 

məcburi  uyğunluq  nişanına  JATE  G  nişanı  da 

aiddir.  Bu 

nişan  məhsulun  Yaponiyanın  Telekommunikasiya 

Avadanlıqları  Institutu  tərəfindən  bəyənildiyini  təsdiq  edir.  JIS 

nişanı  geniş  diapozonda  məhsulların  Yaponiya  standartlarının  tə-

ləblərinə uyğunluğunu əks etdirir. Nişan, Ticarət və Sənaye Nazirli-

yi 


tərəfindən  tətbiq  edilmişdir.  Bu  nazirlik,  nişanın  alınmasını  və 

məhsulu  istehsal  edən  tərəfin  qoyulmuş  tələbləri  gözlədiyinə 

nəzarəti həyata keçirir. 

Müxtəlif könüllü nişanların da fəaliyyət göstərməsi  məlumdur. 

Bu 

nişanları, assosiasiyalar və digər cəmiyyətlər, məhsulun müəyyən 



tələblərə  uyğunluğu  haqqında  alıcıları  məlumatlandırmaq  üçün 

müəyyən  edirlər.  Belə  nişanların  tətbiqi  yeyinti  məhsulları  üçün 

xüsusilə xarakterikdir. 

Beləliklə,  Yaponiya  bazarına  mal  ixrac  edənlər  bu  ölkədə 

fəaliyyət göstərən standartların tələblərini və qaydalarını öyrənməyə 

məcburdurlar.  Sınaqların  nəticələrinin  qarşılıqlı  tanınması  haqqında 

razılaşma olmadığı halda mal ixrac edənlər Yaponiyanın sınaq labo-

ratoriyala

rına  müraciət  etməlidirlər.  Bunun  üçün  yaponiyalı  vasitə-

çini  düzgün 

seçmək  lazımdır.  Əks  təqdirdə  bütün  tələbləri  yerinə 

yetirmək  və  məhsulu  bazara  çıxarmaq  mümkün  deyildir.  Yaponiya 

bazarına məhsul göndərən xarici təchizatçılar müxtəlif yollarla daxili 

bazarı qoruyan sərt maneələri aradan qaldırmağa, ya da heç olmasa 

onları  aşağı  salmağa  çalışırlar.  Məsələn:  ABŞ,  Yaponiyaya  ixrac 

üçün 


nəzərdə  tutulmuş  bəzi  məhsulların  sınaqlarının,  Yaponiyanın 

Xarici 


Ticarət  və  Sənaye  Nazirliyinin  nəzarəti  altında,  öz  labora-

toriya


larında  aparılmasına  Yaponiya  tərəfinin  razılığını  almağa  nail 

ol

muşdur.  Bu  razılıq  ancaq  beş  Amerika  laboratoriyası  üçün 



alınmışdır.  Buna  baxmayaraq,  onlarda  da  dil  maneələri  hələ  də 

mövcuddur.  Çünki  yapon 

tərəfi  baxmaq  üçün  ancaq  yapon  dilinə 

tərcümə olunmuş sənədləri qəbul edir. 

Keyfiyy

ət  sisteminin  sertifikatlaşdırılmasını  aparmaq  üçün 



keyfiyy

ət sisteminin sertifikatlaşdırılması üzrə Yaponiya Assosiasiyası 

(IAB) 

yaradılmışdır. Onun əsas funksiyaları aşağıdakılardır: 



453 

 

• 



məhsulun  və  keyfiyyət  sisteminin  sertifikatlaşdırılması  üzrə 

orqanların  və  auditorların  təhsili  ilə  məşğul  olan  təşkilatların 

akkreditasiyası;  auditorların  attestasiyası  və  uyğun  təchizatçıların 

qeydiyyatı; 

• 

tədqiqatların  aparılması  və  xaricdə  keyfiyyət  sisteminin 



sertifikatlaşdırılması  üzrə  orqanların  akkreditasiyasının  qarşılıqlı 

tanınması üzrə praktiki fəaliyyətin yerinə yetirilməsi;  

• JAB-

ın məqsədlərinə nail olmaq üçün təşkil edilmiş digər işlərin 



yerinə yetirilməsi; 

•  JAB-


ın  bütün  fəaliyyəti  İSO  və  BEK  sənədlərinə  uyğun 

qurulur. 

Məsələn:  JAB  tərəfindən  İSO/KACKO-nun  sənədi 

əsasında, İSO/BEK rəhbərlik layihəsi.  

Uy

ğunluqların  qiymətləndirilməsi  və  sistemlərin  akkredi-



tasiyası  orqanlarının  sertifikatlaşdırılmasına  və  qeydiyyatına 

ümumi 


tələblərin sorğu kitabçası hazırlanmışdır. 

Sertifikatlaşdırma üzrə orqanların və auditorların hazırlığı ilə 

m

əşğul  olan  təşkilatların  akkreditasiyasını  JAB-ın,  onun  baş 



direktoru t

ərəfindən təyin olunan auditorları yerinə yetirir. JAB-ın 

x

ətti  ilə,  standartlaşdırma  üzrə  Yaponiya  Assosiasiyasının 



keyfiyy

ət  sisteminin  sertifikatlaşdırılması  Mərkəzi  (JSA-Q),  qaz 

avadanlığının  nəzarəti  üzrə  Mərkəz  (JIA-QA),  təzyiq  altında 

işləyən  boruların  təhlükəsizliyi  üzrə  assosiasiyanın  keyfiyyət 

sisteminin  sertifikat

laşdırılması  Mərkəzi  (KHK-QA)  və  s. 

akkreditasiya 

olunmuşdur. 

Sertifikatlaşdırılmış auditorlara JAB üç kateqoriyada sertifikat 

verir: 


baş auditor, auditor və auditorun köməkçisi. 

 

16.5. 

ABŞ-da sertifikatlaşdırma 

 

ABŞ-da  müxtəlif  növ  məhsulların  təhlükəsizliyinə  aid  çoxlu 

sayda  qanunlar 

fəaliyyət  göstərirlər.  Bu  qanunlar  uyğunluğa 

sertifikatlaşdırmanın  hüquqi  əsasını  təşkil  edirlər.  Bunlardan  istehlak 

mallarının  təhlükəsizliyi  haqqındakı  qanun  ən  geniş  fəaliyyət 

diapozonu 

ilə fərqlənir. 

Bu  qanunlara  gö

rə dövlət standartlarına uyğun hazırlanmış və 

vlət  tərəfindən  daxili  və  xarici  bazarlardan  alınan  məhsullar 



454 

 

məcburi  sertifikatlaşdırmadan  keçməlidirlər.  Məcburi  sertifikatlaş-



dırmaya dövlət orqanları tərəfindən nəzarət edilir. 

Könüllü 


sertifikatlaşdırma istehlakçıların, yaxud istehsalçıların 

ərizəsi  əsasında,  onların  təqdim  etdiyi  normativ  sənədlərə  uyğun 

aparılır. 

Ö

lkədə  Federal  hökumət  tərəfindən  təsdiq  edilən  ser-



tifikatlaşdırma proqramlarının üç əsas kateqoriyası fəaliyyət göstərir: 

•  1-ci  kateqoriya–

məhsulların  və  xidmətlərin  təhlükəsizliyə 

sertifikatlaşdırılması. Bu proqramlar məcburi xarakter daşıyır; 

•  2-ci kateqoriya–

məhsul nümunələrinin və istehsalın fasiləsiz 

nəzarətini əvəz edən yoxlama proqramları; 

• 3-cü kateqoriya–

məhsul satışa daxil olana qədər keyfiyyətin 

və istehsal şəraitin qiymətləndirilməsi proqramları. 

1-ci 

kateqoriyalı  proqramlar  bir  qayda  olaraq,  həmcins 



məhsulun  sertifikatlaşdırması  sisteminə  aiddir.  Avtomobillərin, 

konteynerlərin  (o  cümlədən  kənd  təsərrüfatı  məhsulları),  gəmilərin, 

magistral  boru 

kəmərlərinin  və  s.  məcburi  sertifikatlaşdırılması 

aparılır. 2-ci və 3-cü kateqoriyalı proqramlardan məcburi və könüllü 

sertifikatlaşdırma üçün istifadə olunur. 

Yeyinti 

məhsullarının  və  dərmanların  təhlükəsizliyi  üzrə 

idarəetmə proqramı təkcə insanlara yox, heyvanlara aid məhsulları da 

əhatə edir. Sınaqlar, zərərsizliyin və təsirin effektivliyini təyin etmək 

üçün 

aparılır. 



2-ci 

kateqoriyalı proqramlara uyğun olaraq dövlət idarələrində 

(

Müdafiə 


Departamenti, 

Ticarət 


Departamenti, 

Kənd 


Elektrikləşdirmə  Idarəsi  və  s.)  istifadə  olunan  məhsullar 

sertifikatlaşdırılır.  Əgər  məhsul  dövlət  təşkilatları  tərəfindən  dövlət 

vəsaitinə alınırsa, sertifikatlaşdırma məcburidir.  

3-cü 


kateqoriyanın proqramları, əsasən, könüllüdür. Lakin bəzi 

növ 


məhsullar üçün (məsələn: yumurta, tütün və s.) sertifikatlaşdırma 

məcburidir.  Proqramlar  ən  çox  Kənd  Təsərrüfatı  və  Ticarət 

Departamentləri tərəfindən işlənmişdir. Yeyinti məhsullarının sertifi-

kat


laşdırılmasının  nəticələrinə  əsasən,  onları  “seçmə” (Choice)  və 

“növ A” (Trade A) nö

vlərinə bölürlər.  

ABŞ-da  hökumətin  təsdiq  etdiyi  proqramların  içərisində  xüsusi 

sertifikatlaşdırma  proqramları  da  mövcuddur. Onların  xidmətlərindən 


455 

 

n



əinki  ABŞ-ın,  eyni  zamanda  xarici  ölkələrin  ixracatçıları  da  istifadə 

edirl


ər. 

Sertifikatlaşdırmanın  normativ  bazasını  aşağıdakı  təşkilatlar 

tərəfindən işlənilən standartlar təşkil edir: 

• 

istehlakçı  məhsullar  geniş  diapozonu  üçün–materialların 



sınaqları üzrə Amerika cəmiyyəti (ASTM); 

•  elektrotexniki 

məhsullar  və  elektrik  avadanlıqları  üçün–

elektrik 

avadanlığı hazırlayan Milli Assosiasiya (NEMA); 

•  


geniş  istehlak  malları  üçün–geniş  istehlak  mallarının 

təhlükəsizliyi üzrə Komissiya (CPSC); 

• 

müxtəlif  istehsalatların,  daxiliyanma  mühərriklərinin, 



yerüstü,  su,  hava 

və  s.  daşımaların  sertifikatlaşdırılması  üçün–ətraf 

mühitin mühafi

zəsi üzrə Federal Agentlik (EPA); 

•  

standartlaşdırma  üzrə  hökumət  orqanı–məcburi  standartlar 



işləyən Milli Standartlar və Texnologiya Institutu. 

Ö

lkədə  sertifikatlaşdırmaya  ümumi  rəhbərliyi,  iqtisadiyyatın 



xüsusi  bö

lməsində  standartlaşdırma  üzrə  işləri  istiqamətləndirən 

qeyri-dö

vlət,  qeyri-kommersiya  təşkilatı–NIST-in  tərkibində 

fəaliyyət  göstərən  Sertifikatlaşdırma  komitəsi  yerinə  yetirir.  Bu 

komitə həm də standartlaşdırma üzrə işləri istiqamətləndirir və ABŞ-

ı İSO, BEK və digər beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edir.  

Sertifikatlaşdırma  Komitəsinin  funksiyasına  sertifikatlaşdırma 

proqramlarının,  sertifikatlaşdırmanın  aparılması  qaydalarının, 

sertifikatlaşdırma  orqanlarının  səlahiyyətliliyinin  yoxlanılmasının 

(

lazımi  avadanlığın  mövcudluğu,  personalın  ixtisas  səviyyəsi  və  s.) 



b

əyənilməsi və qeyd edilməsi daxildir. 

Sertifikatlaşdırma işlərində 2000-dən çox sınaq laboratoriyaları 

iştirak  edir.  Onların  sırasına  ümummilli  əhəmiyyətli  iri 

laboratoriyalar,  elmi-t

ədqiqat  institutlarının  və  sığorta  şirkətlərinin 

laboratoriya

ları,  institutların  və  universitetlərin  asılı  olmayan 

laboratori

yaları  daxildir.  Ən  tanınmış  ümummilli  laboratoriyalar 

aşağıdakılardır: elektrik avadanlığı hazırlayan Milli Assosiasiya, qaz 

üzr


ə  Amerika  Assosiasiyası,  yanğından  mühafizə  üzrə  Milli 

Assosiasiya,  yeyinti  m

əhsullarının  və  dərman  preparatlarının 

t

əhlükəsizliyi üzrə idarə və s. 



456 

 

ABŞ-da  sınaq  laboratoriyalarının  akkreditasiyası  üzrə  vahid 



sistem  yoxdur. 100-d

ən  artıq  belə  sistem  fəaliyyət  göstərir.  Ən 

tanınmışları  laboratoriyaların  akkreditasiyası  üzrə  Amerika 

Assosiasiya sistemi (AALA) v

ə laboratoriyaların akkreditasiyası üzrə 

Milli  könüllü  proqram  (NÜLAP) 

sayılırlar. AALA optikanı və foto-

met


riyanı sınaqdan keçirən laboratoriyaların akkreditasiyasını aparır. 

Akustik,  vibrasiya,  bioloji,  kimy

əvi,  istilik,  mexaniki,  elektrik  və 

dağılmayan  sınaq  növlərini  həyata  keçirir.  Akkreditasiyanın 

kriteriyaları  İSO/BEK-in  rəhbəredici  müddəalarıdlır.  Təşkilatın 

büdc


əsi  ayrı-ayrı  şəxslərin  əmanətlərindən,  üzv-təşkilatların  pul 

köçürm


ələrindən  və  sifarişçi  tərəfindən  sınaqların  ödənmələrindən 

yığılır. NÜLAP Ticarət  Nazirliyinin nəzdində təşkil olunmuşdur və 

onun 

işi  akkreditasiyaya  görə  köçürmələrdən  maliyyələş-dirilir.  Bu 



sistemd

ə  tekstili,  şüşəni,  elmi  tədqiqatlar  üçün  alətləri  sınayan 

laboratoriya

ların akkreditasiyası aparılır. 

Heyvan v

ə quş ətlərinin analizi ilə məşğul olan laboratoriyaların 

akkreditasiyası  Yeyinti  məhsulları  Xidmətinə  məxsus-dur.  Xidmət 

K

ənd  təsərrüfatı  Departamentinin  nəzdindədir  və  onun  fəaliyyətini 



h

əmin departament maliyyələşdirir. 

 

Materialların sınaqları üzrə Amerika Cəmiyyətinin Direktorlar 



Şurası,  ölkədə  akkreditasiyanın  vəziyyətini  öyrənərək,  vahid  milli 

akkreditasiya 

sisteminin 

yara


dılmasının  məqsədə-uyğunluğu 

haqqında  nəticəyə  gəlmişdir.  ASTM-in  15  texniki  komitəsi  bu  işə 

cəlb edilmişdir. Onlar Avstraliyanın sınaq xidmətlərinin milli assosi-

asiya


sının  (NATA)  akkreditasiya  sistemini  əsas  kimi  götürmüşlər. 

NATA–50 % dö

vlət  tərəfindən  maliyyələşdirilən  və  akkreditasiya 

olunmuş  laboratoriyalar  tərəfindən  dotasiyalandırılan  məhdud 

məsuliyyətli  səhmdar  cəmiyyətdir.  Assosiasiyanın  başında  Şura 

durur.  Federal  höku

mətin, ştatların hökumətlərinin, sənayenin, həm-

karlar 


təşkilatla-rının  və  standartlaşdırma  üzrə  Assosiasiyanın 

nümayəndələri  bu  Şuraya  daxil  edilir.  Şura  konkret  laboratoriyalar 

üçün 

məsləhət-lər işləyən məsləhət komitələrini  təyin edir. 



 

 

 

 

457 

 

16.6. Avstraliyada 



sertifikatlaşdırma 

 

Avstraliyada akkreditasiya vaxta 



məhdudiyyət qoyulmadan ve-

rilir. 


Işçilər isə hər iki ildən bir yenidən attestasiyadan keçir. Yeyinti 

məhsulları  üzrə  laboratoriyalar  hər  yarım  ildən  bir  attestasiyadan 

keçirilir.  NATA 

ilə  Avstraliyanın  hökuməti  arasında  qarşılıqlı 

anlaşma Memorandumu imzalanmışdır ki, onun da bir müddəası öz 

işini  beynəlxalq  standartlara  və  standartlaşdırma  üzrə  QATT/BTT 

Kodeksinə uyğun yerinə yetirəcəyi haqqında öhdəçiliyin götürülməsi 

və sınaq metodlarının beynəlxalq uyğunluğuna təminat verməkdir. 



 

458 

 

XVII 



FƏSİL. BEYNƏLXALQ 

SERTİFİKATLAŞDIRMA 

 

17.1. 

Sertifikatlaşdırma sahəsində İSO-nun fəaliyyəti

 

 

İSO-nun  sertifikatlaşdırma  üzrə  əsas  fəaliyyəti  təşkilati-

metodiki 

təminatdan  ibarətdir.  1985-ci  ilə  kimi  bu  məsələlərlə 

sertifikatlaşdırma  komitəsi  (SERTIKO)  məşğul  olmuşdur. 1985-ci 

ildə fəaliyyət sahəsi genişləndiyi üçün bu komitə keyfiyyət və sertifi-

kat

laşdırma üzrə komitə (KASKO) adlandırılmışdır. 



SERTIKO-nun 

işinin  əsas  nəticəsi  BEK,  Beynəlxalq  ticarət 

mərkəzi, ticarət və inkişaf üzrə BMT-nin Konfransı və QATT/BTT 

ilə  birlikdə  “Sertifikatlaşdırma  ACO  Prinsiplər  və  praktika”  xüsusi 

tədqiqat  materiallarının  nəşri  olmuşdur.  Bu  faktla  beynəlxalq  tica-

rətdə  sertifikatlaşdırmanın  rolunun  artması  təsdiqlənmişdir.  İSO 

tərəfindən  işlənmiş  sertifikatlaşdırma  üzrə  vahid  təşkilati-metodiki 

sənədlər,  sertifikatlaşdırma  qaydalarının  harmonizasiyasına  kömək 

edir. Bu da öz nö

vbəsində milli qanunvericiliklərdəki müxtəlifliklərə 

baxmayaraq, 

sertifikatlaşdırmanın nəticələrinin qarşılıqlı tanınmasını 

mümkün edir. 

İSO, setifikatlaşdırmanın olmadığı ölkələrdə bu siste-

mi yaratmaq üçün metodiki kö

məklik göstərir. 

KASKO-nun 

işində 50-yə qədər ölkə iştirak edir, 20-yə qədər 

ö

lkə  isə  nümayəndələrlə  təmsil  olunmuşdur.  Komitənin  əsas 



fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır: 

• 

məhsulların  və  keyfiyyətin  təmin  edilməsi  sistemlərinin 



müxtəlif  ölkələrdə  qoyulmuş  tələblərə  uyğunluğunun  qiymətlən-

dirilməsi metodlarının öyrənilməsi; 

• 

sınaqlar,  inspeksion  nəzarət,  məhsulların,  proseslərin, 



xidmətlərin 

sertifikatlaşdırılması 

sınaq 

laboratoriyalarının, 



sertifikatlaşdırma  və  keyfiyyətin  təmin  edilməsi  sistemləri 

orqanlarının  fəaliyyəti  və  qiymətləndirilməsi  üzrə  rəhbərlərin 

hazırlanması; 

• 

keyfiyyətin təmin edilməsinin milli və regional sistemlərinin 



qarşılıqlı tanınmasına və qəbul edilməsinə, sınaqlar, nəzarət, sertifikat-

laşdırma,  keyfiyyət  sistemləri  və  s.  üçün  beynəlxalq  standartlardan 

istifa

də edilməsinə kömək etmək. 



459 

 

1987-ci 



ildə İSO-nun Texniki komitəsi, bir çox ölkələrin milli 

təcrübəsini  ümumiləşdirərək  İSO  9000  standartlar  seriyasını  dərc 

etdi. 

Onların yeni, əlavələr edilmiş nəşri 1994-cü ildə çapdan çıxdı. 



Sertifikat

laşdırma  sahəsində  İSO,  BEK-lə  əməkdaşlıq  edir.  Ser-

tifikatlaşdırma  sahəsində  əsaslı  rəhbəredici  sənəd,  İSO/BEK-in 

“Üçüncü 


tərəfin  məhsulu  sertifikatlaşdırmasının  tipik  sisteminin 

ümumi 


qaydaları”  Rəhbəredici  sənəd–28  hesab  edilir.  Bu  sənədin 

davamı olaraq, sertifikatlaşdırma və nəzarət orqanlarına, həmçinin sı-

naq 

laboratoriyalarına  ümumi  tələblər  şərh  olunmuş  Rəhbəredici 



sənədlər 38–40 qəbul olunmuşdur. Laboratoriyalara ciddi tələblərdən 

biri 


işin keyfiyyətinin təmin edilməsi sisteminin mövcud olmasıdır. 

Bu  sistemin 

təşkilediciləri,  laboratoriyanın  heyəti  üçün  Rəhbəredici 

sənəddə şərh olunmuş və özündə aşağıdakıları birləşdirir: 

• 

laboratoriyanın təşkilat sxemi; 



• 

laboratoriyanın göstərdiyi xidmətlərin və şöbələrin funksional 

vəzifələrinin siyahısı; 

• 

işin keyfiyyətini təmin edən ümumi prosedurlar; 



• 

hər növ sınağın keyfiyyətini təmin edən tədbirlər; 

• 

standartların,  sorğu  kitablarının,  metodik  işlənmələrin, 



təlimatların və s. mövcudluğu; 

•   


sifarişçilərdən informasiyanın alınmasının təşkili; 

• 

reklamasiyaların baxılması qaydası haqqında sənəd; 



• 

avadanlığın yoxlanılmasının ümumi proqramı; 

• 

hər növ cihazlar və avadanlıqlar üzrə təlimatlar; 



• 

nümunələrin eyniləşdirilməsi qaydaları; 

• 

lazımi qaydada tərtib olunmuş protokolların mövcudluğu. 



Sınaq  laboratoriyalarının  akkreditasiyası  üzrə  Beynəlxalq 

konfransın  (İLAK)  sifarişinə  əsasən  İSO/BEK  “Laboratori-yaların 

ixtisas 

sınaqları”  Rəhbəredici  43  sənədini  işləmişdir.  Bu  sənəddən, 

sınaq  laboratoriyalarının  iş  səviyyələrinin  qiymətləndirilməsində, 

texniki 


səlahiyyətliliyi və fəaliyyət sahəsinin təyinində, tətbiq olunan 

sınaq 


metodlarının 

effektivliyinin 

qiymətləndirilməsində, 

laboratoriyaların akkreditasiyasında və s. kimi məsələlərin həllində, 

bütün ö

lkələr tərəfindən əsaslı metodik sənəd kimi istifadə olunur. 



Sertifikatlaşdırma  sahəsində  İSO  ancaq  metodoloji  prob-

leml


ərlə  məşğul  olur.  BEK  isə  beynəlxalq  sertifikatlaşdırma 

460 

 

sisteml



ərini  işləmiş  və  standartları,  o  cümlədən  sınaqlarda  və 

m

əhsulun  uyğunluğa  sertifikatlaşdırılmasında  normativ  baza  kimi 



t

ətbiq olunan təhlükəsizlik üzrə standartları işləyir. İSO-nun və BEK-

in  f

əaliyyətində  ümumi  cəhət,  beynəlxalq  ticarəti  inkişaf  etdirmək 



m

əqsədilə,  qarşılıqlı  tanınma  haqqında  iki  və  çoxtərəfli  sazişlərin 

bağlanmasına kömək etməkdir. Onlar tərəfindən yaradılmış prinsip-

l

ər  əsasında  milli  sertifikatlaşdırma  sistemlərinin  harmonizasiyasına 



iki  yolla  nail  olmaq  mümkündür:  ölk

ənin  BEK-in  beynəlxalq 

sertifikat

laşdırma  sistemlərinə  qoşulması  yolu  ilə,  İSO  tərəfindən 

m

əsləhət  görülən  sertifikatlaşdırmanın  vahid  təşkilati-metodiki 



prinsipl

ərindən geniş istifadə etməklə. 



Yüklə 6,92 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   37   38   39   40   41   42   43   44   45




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin