Determinantlar nazariyasi


n-tartibli determinantning ta’rifi va ba’zi bir xossalari



Yüklə 425 Kb.
səhifə3/4
tarix28.09.2023
ölçüsü425 Kb.
#150342
1   2   3   4
Determinantlar nazariyasi ma\'ruza

n-tartibli determinantning ta’rifi va ba’zi bir xossalari.

Endi tartibli determinant tushunchasini kiritamiz. Bizga tartibli



kvadrat matritsa berilgan boʻlsin.
6-ta’rif. Barcha mumkin boʻlgan turli oʻrinlashtirishlarga mos koʻrinishdagi n! ta koʻpaytmalarning yig‘indisidan iborat songa tartibli determinant deyiladi.
tartibli determinant , yoki
kabi belgilanadi.
Oʻrinlashtirish va oʻrin almashtirishlarning xossalariga asosan, bu ta’rifdan:
1) tartibli determinant ta hadning yig‘indisidan iborat;
2) bu yig‘indining har bir hadi matritsaning turli satrlari va turli ustunlarida joylashgan ta elementi koʻpaytmasidan iborat, ya’ni yig‘indining har bir hadida, har bir satrdan va har bir ustundan yagona element qatnashadi.
3) yuqorida aytilgan koʻpaytmalarning yarmi ( tasi) oʻz ishorasi bilan, qolgan yarmi qarama-qarshi ishora bilan olingan.
6-misol. Quyidagi koʻpaytma birorta determinantni aniqlovchi yigʻindining qoʻshiluvchilaridan birortasini aniqlaydimi, agar aniqlasa bu qoʻshiluvchining ishorasini toping.

►Ta’rifga ko‘ra yig‘indining har bir hadida, har bir satrdan va har bir ustundan yagona element qatnashadi. Birinchi indeksda qatnashayotgan sonlar har xil va 1 dan 6 gacha (1,2,3,4,5,6), ikkinchi indeksda qatnashayotgan sonlar ham har xil va 1 dan 6 gacha (1,2,3,4,5,6). Bundan bu ko‘paytma 6-tartibli determinantning biror hadini bildirishi kelib chiqadi. Bu handing ishorasini topish uchun quyidagi o‘rinlashtirishni tuzamiz:

U holda 3 soni 1 va 2 sonidan chapda joylashganligi sababli 2 ta inversiya tashkil qiladi, 2 soni 1 sonidan chapda joylashganligi sababli 1 ta inversiya tashkil qiladi, 6 soni 5 va 4 sonidan chapda joylashganligi sababli 2 ta inversiya tashkil qiladi, 5 soni 4 sonidan chapda joylashganligi sababli 1 ta inversiya tashkil qiladi, 1 soni inversiya tashkil qilmaydi. Demak boʻladi. Bundan va bu handing ishorasi ko‘paytmaning ishorasi bilan bir xil bo‘ladi.◄

Yüklə 425 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin