Əfrahim hüseynli



Yüklə 2,29 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə24/111
tarix02.01.2022
ölçüsü2,29 Mb.
#2556
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   111
TAĞI ŞAHBAZİ SİMURĞ 
(1892-1937) 
 
    Tağı Şahbazi Simurğ (Yazı-
çı-publisist, həkim, ictimai xadim) 
1892-ci  il  iyulun 2-də  Bakıda  ana-
dan  olub.  İbtidai  təhsilini  molla-
xanada alıb. 1902-1905-ci  illərdə 9 
saylı  məktəbdə,  sonra  rus-tatar 
məktəbində  təhsilini  davam  et-
dirib. 1913-cü ildə Xarkov Darülfü-
nunun fizika və riyaziyyat fakültəsinin tibb şöbəsinə 
daxil olub.   
  Azərbaycan  xalq  maarif  komissarının  müavini 
(1922-1923),  “Maarif  və  mədəniyyət”  jurnalının  re-
daktoru,  Azərbaycan  MİK-in  katibi  (1923-1926), 
ADU-nun  rektoru  (1926-1929),  Azərbaycan  xalq 
səhiyyə komissarının müavini(1930-1937) vəzifələrin-
də çalışıb. 
  “Quşlar  kimi  azadə”,  “İyi  aləm”,  “Südçü  qız”, 
“Aclar” və s. hekayələrində istismar dünyası, dini fa-
natizm,  xalqa  yad  “ziyalılar”  tənqid  olunub.  Sovet 
dövrü  əsərlərində  yeni  həyat  quruculuğu,  qadın 
azadlığı mövzuları əsas yer tutub. Bunlar “Haqsızlıq 
dünyası”, “Hacı Salman”, “Ağanın kənizi”, “Məşədi 
Qədimin evində bədbəxtlik”, “Azadlıq üçün cinayət”, 
“Zərifə”, “Küləkli bir axşam” və s. hekayələrində öz 
əksini tapıb. 1932-ci ildə yazdığı “Düşmənlər” povesti 


40 
 
kollektivləşmə  dövründə  kənddə  gedən  sinfi  mü-
barizədən bəhs edir. 
  Tağı Şahbazi Simurğ 1937-ci ildə repressiya qur-
banı olub.   
 
 
QAYÇI 
(Hekayədən bir hissə) 
 
Məhəmməd  Zəngəzurun  qaçqın  yetimlərindən 
idi... 
Səkkiz  yaşında  Məhəmməd  və  yeddi  yaşında 
bacısı  Zeynəb  yaşadıqları  evlərdə  səhərdən  axşama-
dək çalışır, ev sahiblərinin bütün əmrlərini icra edir-
dilər.  İndi  də  Gülcahan  Məhəmmədi  meşəyə  gön-
dərmişdi... 
 
*** 
 
...Odun  şələsinin  altında  ikiqat  bükülmüş  Mə-
həmməd Məşədi Salmanın sorğularına cavab verərək 
yalvarıcı  bir  baxışla  qayçıdan  xəbəri  olmadığını  bil-
dirdi.  Məhəmmədin  bu  cavabı,  Məşədi  Salmanın 
əsəblərini  daha  da  qaldırdı:  “Aha,  inkar  edir,  məni 
aldatmaq istəyir”, – deyə fikir edərək, Məşədi Salman 
çocuğa yaxın gəlib, yenə qayçını sordu. 
– Vallah ki, bilməyirəm, əmi! 
Bu  cavabı  eşidər-eşitməz  Məşədi  Salman  odun 


41 
 
qarışıq  Məhəmmədə  bir  təpik  vurdu.  Çocuq  şələ  ilə 
bərabər  yerə  yıxıldı  və  yıxıldığı  vaxt  odun  parçası 
üzünü cırdı, bir dəqiqədə Məhəmmədin üzünü al qan 
bəzədi.  Məşədi  Salman  Məhəmmədin  başı  üzərində 
durub: 
– İt oğlu, de görüm, qayçı haradadır? Bax, demə-
sən, bil ki, səni öldürəcəyəm... – deyə çığırdı. 
  Məşədi  Salmanın  gözləri  həlqəsindən  çıxmış, 
üzü o qədər qabarmışdı ki, tanınmaz bir hala gəlmiş-
di. 
Məhəmməd  üzünün  yeni  yarasından  axan  qanı 
çirkli əlləri ilə silərək ağladı. 
– Vallah ki, xəbərim yoxdur, – deyə yalvarmağa 
başladı. – Mən oduna getmişdim; bilməyirəm, sən al-
lah,  əmi,  məni  döymə,  qayçını  görməmişəm.  Gülca-
han bu əhvalatı görüb yaxın gəldi. 
– Ay kişi, yetimdir, elə vurmaq olmaz; doğrudan 
da, xəbəri yoxdur, – dedi. 
– Danışma, vallah səni də ona qataram!.. 
  Gülcahan  Məşədi  Salmanı  yaxşı  tanıyırdı.  Belə 
hallarda ona yaxın durmaq mümkün deyildi. Heç bir 
vasitə ilə onu sakit etmək olmazdı. Məhəmməd Gül-
cahanı gördükdə, kömək dilər kimi: 
– Ay xala, vallah ki, xəbərim yoxdur; qayçını gör-
məmişəm,  –  dedi.  Lakin  qayçının  itməsinə  Məşədi 
Salman şərik ola bilməyirdi. 
–  Hara  itəcək?  Yəqin  ki,  oğurlayıb,  indi  də 
boynuna almaq istəməyir. – Məşədi Salman Məhəm-


42 
 
mədin qolundan yapışıb qaldırdı və əli ilə onu hədə-
ləyərək:  –  Deyirəm  ki,  səni  öldürərəm,  yandıraram, 
bu  saat  qayçının  yerini  söylə,  de  görüm!  –  deyə  ba-
ğırdı. 
– Vallah ki, əmi, xəbərim yoxdur. 
  Məşədi Salman axırıncı dəfə bu cavabı eşitdikdə, 
Məhəmmədə bir şapalaq vurdu. Məhəmməd qışqırdı, 
ağladı.  Məşədi  Salman  Məhəmmədin  ağlamasına 
baxmayaraq, qolundan tutub təndirin yanına çəkdi. 
Gülcahan Məşədi Salmanın nə edəcəyini düşün-
məyərək: 
–  Ay  kişi,  burax,  incitmə,  yetimdir,  yazıqdır...  – 
deyə  yalvarırdı.  Təndirin  yanında  Məşədi  Salman 
Məhəmmədin  belindən  yapışıb  qaldırdı  və  Məhəm-
mədi yanar təndirin içinə atdı. Məhəmmədin səsi ərşə 
çıxdı: 
– Vay yandım, aman yandım, öldüm! 
Məhəmməd elə çığırdı ki, bütün qonşular eşidib 
töküldülər.  Məşədi  Salman  bir  yana  çəkilib  durdu. 
Gülcahan özünü itirib: 
– Vaxsey, uşaq yandı, – deyə çığırmağa başladı. 
  Qonşular  Şahpəri  ilə  Rəcəb  kişi  hamıdan  əvvəl 
təndirə  doğru  yüyürdülər  və  iki  tərəfdən  Məhəm-
mədi təndirdən çıxartdılar. Şahpəri mətbəxə yüyürüb 
xəmir üzərindən yorğançanı alıb çocuğa sarıdı. Beləcə 
Məhəmmədin  odunu  söndürdülər.  Yenidən  yorğanı 
Məhəmmədə sarıyarkən, yorğanda bir şey cingildədi. 
Baxdılar – qayçı idi. 


43 
 
 
– Ay Gülcahan, qayçı yorğanın içində, ala bax! – 
deyə göstərdilər. 
–  Vay,  yorğanı  sırıyanda  yaddan  çıxıb  içində 
qalıbdır. 
– Bunun üçün yazıq uşağı yandırdınız? 
  Gülcahan Məşədi Salmana baxdı. Məşədi başını 
aşağı dikmişdi...   
   
   

Yüklə 2,29 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   ...   111




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin