Galogenlar Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy



Yüklə 445 b.
tarix28.04.2017
ölçüsü445 b.


Galogenlar


Galogenlar Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy

  • Galogenlar Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy

  • jadvalining VII a guruhchasini tashkil etuvchi

  • elementlar (ular beshta) uchun qo‘llanadigan

  • umumiy nomdir. Galogenlar turkumiga xlor, ftor,

  • brom, yod va astat elementlari kiradi. «Galogen»

  • atamasini 1811 yilda olmon kimyogari I.Shveyger

  • tomonidan, ishqoriy metallar bilan birikib, tuz

  • hosil qiladigan xlor elementini atash uchun taklif

  • qilgan edi. «Galogen» so‘zi yunon tilidagi «tuz

  • tug‘diruvchi» ma’nosini bildiradi.



Lekin Shveygerning taklifi umume’tirof etilmadi va

  • Lekin Shveygerning taklifi umume’tirof etilmadi va

  • taklifligicha qolib ketdi. Keyinroq esa bu atama

  • yana kun tartibiga chiqdi va xlor va unga yondosh

  • elementlarga qo‘yilgan umumiy guruh nomi sifatida

  • fanga kirib keldi.Galogenlarning barchasi

  • metallmaslardir. Lekin yodda va sun’iy olingan

  • astatda kuchsiz metallxossalari borligi

  • aniqlangan.Galogenlarni o‘rganish nazariy va

  • amaliy kimyoning taraqqiyotida muhim ahamiyat

  • kasb etadi



Elementlarning tabiiy guruhlari haqidagi

  • Elementlarning tabiiy guruhlari haqidagi

  • tushuncha davriy qonunni kashf etishda katta

  • ahamiyatga ega bo‘ldi. Kislotalarning tarkibi va

  • xossalari, ularning kuchi va oksidlash

  • xususiyatlariga oid hozirgi tasavvurlar

  • galogenlarning kislorodli va vodorodli birikmalarini

  • o‘rganish tufayli shakllangandir.

  • Ftordan yodga o‘tishfa galogenlar ba’zi

  • xossalarining turlicha o‘zgarishlarga asoslanib,



rus olimi Ye.V.Biron ikkilamchi davriylik hodisasi

  • rus olimi Ye.V.Biron ikkilamchi davriylik hodisasi

  • mavjudligini aniqladi (masalan xlor kislorodli

  • birikmalarning mustahkamligi, ftorning shunday

  • birikmalarining mustahkamligidan kuchliroqdir;

  • bromda bu xossa yanada susayadi va yodga

  • borganda ortadi). Uglevodorodlarning galogenli

  • hosilalari ko‘pchilikorganik moddalarni olishda juda

  • muhim oraliq mahsulot bo‘lib xizmat qiladi.



Huddi ana

  • Huddi ana

  • shulardan foydalanish XIX asrda organik

  • kimyoning taraqqiy etishiga katta turtki bergan

  • edi. Xlorlash usuli mineral va rudalardan turli

  • metallarni ajratib olishda keng qo‘llaniladi.

  • Yodidlarni termik parchalash yo‘li bilan tozalik

  • darajasi nihoyatda yuqori bo‘lgan metallar olinadi.

  • Hozirgi vaqtda ftor kimyosi mustaqil ilmiy fab

  • sifatida ajralib chiqqan.



Galogenlarning birikishi (galogenlanish):

  • Galogenlarning birikishi (galogenlanish):

  • Bromli suv ta'sir ettirilganda alkenlar va alkinlar uni rangsizlantiradi. Bu reaksiya to’yinmagan uglevodorodlarni aniqlash uchun qo’llanadi:

  • CH2=CH2 + Br2 -> CH2Br-CH2Br 1,2-dibrometan

  • CH=CH + Br2 -> CHBr=CHBr 1,2-dibrometen

  • CHBr=CHBr + Br2 -> CHBr2-CHBr2 1,1,2,2-tetrabrometan



O 'rin olish reaksiyasi. Metan galogenlar, suyultirilgan

  • O 'rin olish reaksiyasi. Metan galogenlar, suyultirilgan

  • nitrat va sulfat kislotalar bilan o’rin olish reaksiyalariga

  • kirishadi. Galogenlanish nur ta'sirida amalga oshadi.

  • Nur kvanti ta'sirida galogen molekulasidagi kovalent

  • bog’ uziladi. Bunda galogen (masalan, xlor)ning toq

  • elektronli, kinetik energiyasi yuqori bo’lgan erkin

  • radikali hosil bo’ladi: Cl2 —> 2C1. Galogen radikali

  • uglevodorod bilan ta'sirlashib, erkin uglevodorod

  • radikali hosil qiladi: CH4 + Cl —> HCl + CH3. Erkin

  • uglevodorod radikallari yana galogen molekulalari bilan

  • ta'sirlashadi, galogen radikali hosil bo’ladi va h.k.

  • Bunday davomli reaksiyalarni zanjir reaksiyalar deb

  • ataladi.



Natijada metanning galogenli hosilalari

  • Natijada metanning galogenli hosilalari

  • aralashmasi hosil bo’ladi: (reaksiyaning

  • molekular tenglamasi):

  • CH4 + Cl2 -> CH^Cl + HCl metilxlorid

  • CH3CI + Cl2 -> CH2C12 + HCl dixlormetan

  • CH2C12 + Cl2 -> CHC13 + HCl trixlormetan

  • (xloroform)

  • CHCI3 + Cl2 -> CC14 + HCl tetraxlormetan

  • (uglerod (IV)-xlorid)

  • Ultrabinafsha nur ta'sirida metan xlor bilan portlab

  • reaksiyaga kirishadi:

  • CH4 + 2C12 -> C + 4HC1



Sikloalkanlar birinchi marta rus olimi

  • Sikloalkanlar birinchi marta rus olimi

  • V.V.Markovnikov tomonidan Boku nefti

  • tarkibida aniqlangan va o’rganilgan.

  • Sikloalkanlar fizik va kimyoviy xossalari

  • jihatidan parafin uglevodorodlariga yaqin:

  • tarkibidagi uglerod miqdoriga bog’liq ravishda

  • agregat holati bo’yicha gazsimon, suyuq va qattiq

  • moddalar bo’lib, yonuvchan, kimyoviy faolligi kam,

  • vodorod atomlari galogenlar bilan almashinadi.

  • Sikloalkanlarda halqalarning barqarorligi har xil

  • bo’ladi.



Halqalarning barqarorligi besh a'zoli

  • Halqalarning barqarorligi besh a'zoli

  • halqagacha ortib boradi va undan so’ng

  • pasayadi (Bayer nazariyasi).

  • Galogenlash-benzol yadrosidagi vodorod

  • atomlarining katalizator ishtirokida (A1C13,

  • ҒеС13, Fe) galogenlarga almashinishidir:

  • C6H6 + Br2 -> С6H5 Br + HBr

  • Hosil bo’lgan brombenzol 156°C da

  • qaynaydigan, rangsiz, suvdan og’ir

  • suyuqlikdir.



E’tiboringiz uchun rahmat





Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə