International Vritual Conference On Innovative Thoughts, Research Ideas and Inventions in Sciences Hosted from Newyork, usa


International Vritual Conference On



Yüklə 324,58 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/3
tarix31.03.2022
ölçüsü324,58 Kb.
#54485
1   2   3
165-Article Text-391-1-10-20210127

International Vritual Conference On  

Innovative Thoughts,

 

Research Ideas and Inventions in Sciences

 

Hosted from Newyork, USA 

            http://euroasiaconference.com                          January 20

th

 2021 

________________________________________________________________________________________________________________________________ 

 

 



514 

            Apatitdan digidratli usulda olinadigan EFK tarkibida: 25-32% P

2

O

5



; 1,8-2,8% SO

3

; 0,1-



0,4% CaO; 0,3-0,4% Al

2

O



3

; 0,3-0,5% Fe

2

O

3



; 1,7-2% F bo’ladi. 

EFK  tarkibidagi  ftor  asosan  H

2

SiF


6

 shaklida  bo’ladi.  Kislotani  ftordan  tozalash,  H

2

SiF


6

 ni 


natriy,  kaliy,  bariy  tuzlari  bilan  cho’ktirish  orqali  o’tkazilishi  mumkin.  Odatda  1  l  fosfat 

kilotaga 30-40 g NaCl qo’shiladi. 

H

2

SiF



6

 + 2NaCl = ↓Na

2

SiF


6

 + 2HCI 


Reaktsiya bo’yicha hosil bo’ladigan kam eruvchan natriy kremneftorid cho’kmaga tushadi va 

dastlab tindirilib, so’ngra tsentrifugalash va filtrlash yo’li bilan ajratib olinadi. Shunday qilib 

75-85% gacha ftorni ajratiladi va fosfat kislotadagi uning miqdori 0,2-0,3% gacha kamayadi. 

Natriy xlorid bilan ftorsizlantirilgan fosfat kislota, ayniqsa, harorat oshirilganda jihozlarning 

kuchli  korroziyalanishiga  sabab  bo’ladi.  Shuning  uchun  kislotani  bug’latish  yo’li  bilan 

kontsentrlashga  zarurat  tug’ilganda,  ftorsizlantirish  soda  yoki  natriy  fosfat  yordamida 

amalga oshiriladi. 

        Qo’shaloq  superfosfat,  ammofos,  nitroammofoska  ishlab  chiqarish  uchun  45-55% 

P

2

O



5

 tutgan fosfat kislota, ammoniy polifosfatlari va suyuq o’g’itlar olish uchun esa – 72-83% 

P

2

O



5

 li fosfat kislotalari talab etiladi. Bunday hollarda ekstraksion fosfat kislota bug’latiladi. 

Ma’lumki, har qanday (98% li H

3

PO



4

 gacha) konsentratsiyadagi toza fosfat  kislotaning bug’i 

faqat  suvdan  iborat,  nazariy  olganda  uni  bug’latish  orqali  yuqori  konsentratsiyali 

eritmalarini  olish  mumkin.  Amalda  esa  jihozlar  materiallarining  korroziyalanishi  hisobiga 

bug’latish  qiyinchilik  tug’diradi.  Harorat  va  kislota  konsentratsiyasining  ortishi  bilan 

korroziyalanish tezlashadi. Bundan tashqari, konsentratsiya ortishi bilan kislota tarkibidagi 

qo’shimchalarni  eruvchanliklarini  keskin  kamayishi  hisobiga  cho’kmaga  tushadi.  Cho`kmali 

qoldiqlar  qizdiriluvchi  yuzasining  ichki  sirtga  o`tirib  qolib,  issiqlik  almashinuvini 

yomonlashtiradi. 

         Ekstraksion  fosfat  kislataning  konsentratsiyasi  ortishi  bilan  unda  erigan 

geksaftorsilikat  kislotaning  bug`  bosimi  ham  ortadi.  Shu  tufayli  fosfat  kislotaning  52-57% 

P

2



O

5

 gacha bug`latishda boshlang’ich kislotadagi ftorning 80-90%i gazli fazaga ajralib chiqadi 



va bunda EFK dagi ftorning miqdori 0,5-0,8 % gacha kamayadi. 

       EFKni bug’latish uchun barbotajli konsentratorlar – kislotabardosh materialli kameralar 

ham ishlatiladi, ularda bug’latish kislotaning yuza qatlami orqali yoqilgan qaynoq gaz berish 

orqali  amalga  oshiriladi.  Bu  yerda  issiqlik  uzatuvchi  yuza  bo’lmaydi,  issiqlik  almashinish 

qaynoq  gaz  bilan  kislotaning  to’g’ridan-to’g’ri  to’qnashishidan  amalga  oshadi;  bunda  hosil 

bo’ladigan  cho’kma  muallaq  holatda  qoladi  va  apparatdan  kislota  bilan  birgalikda  chiqadi, 

so’ngra uni tindirish orqali tozalanadi. Kameraga o’choq gazlari 650-900

o

C haroratda beriladi. 



Ayniqsa,  tabiiy  gaz  yondiriladigan  grafitli  botirma  yondirgichli  konsentratorlar  samarali 

ishlaydi.  Barbotajli  konsentrator  va  botirma  yondirgichli  jihozlarda  gaz  o’zi  bilan  birga 

anchagina miqdordagi fosfat kislota bug’ini olib chiqadi, uni esa elektrofiltrlarda tutib qolish 

lozim bo’ladi. Tarkibida 8,5-9 g/m

3

 ftor (elektrofiltr ga kirishdan oldin havo bilan aralashishi 



hisobiga  –  3  g/m

3

)  bo’lgan  chiqindi  gazlarini  tozalashda  ko’p  miqdordagi  P



2

O

5



 tutgan 

H

2



SiF

6

 eritmasi  olinadi;  ularni  ishlatish  qiyinchilik  tug’diradi.  Tuman  hosil  bo’lishi  – 



P

2

O



5

 yo’qotilishini  orshiradi, bundan  tashqari  atrof-muhit  ifloslanishiga  sabab  bo’ladi. 

Bunday jihozlar ko’proq superfosfat kislotalar olish uchun qo’llaniladi. Bu holda bug’latishga 

tarkibida  54-55%  P

2

O

5



 tutgan  eritmalar  (vakuum-bug’latgichdan  so’ng)  beriladi.  Bunday 

maqsadlar  uchun  qizdiruvchi  kameraga  yuqori  bosimdagi  bug’  (~3  MPa)  uzatiladigan 

vakuum-bug’latgichli jihozlar ham ishlatilishi mumkin. 

          Hozirgi  paytda  barbotajli  konsentratorlar  o’rnida  yanada  takomillashgan,  yuqori 

darajada issiqlikdan foydalanuvchi aeroliftli jihozlar qo’llanilmoqda. Ular ichki qismi grafitli 

quvur  bilan  muhofazalangan  vertikal  po’lat  quvurdan  iborat.  Uning  bug’latiladigan  kislota 

kiritiladigan  pastki  qismidan  qaynoq  gaz  oqimi  yuboriladi,  hosil  bo’ladigan  gaz-suyuqlikli 




Yüklə 324,58 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin