“Ishlab Chiqarishda Boshqaruv” fakulteti “Menejment” kafedrasi


Umumiy mutloq miqdorlar xodisa va jarayonlarning umumiy sonini, xajmini, qiymatini o`zida aks ettirib, muayyan olingan xo`jalik, tarmoq, viloyat, jumxuriyat mavqeyini imkaniyatini tavsiflaydi



Yüklə 103,63 Kb.
səhifə2/3
tarix10.04.2023
ölçüsü103,63 Kb.
#95924
1   2   3
“Ishlab Chiqarishda Boshqaruv” fakulteti “Menejment” kafedrasi

Umumiy mutloq miqdorlar xodisa va jarayonlarning umumiy sonini, xajmini, qiymatini o`zida aks ettirib, muayyan olingan xo`jalik, tarmoq, viloyat, jumxuriyat mavqeyini imkaniyatini tavsiflaydi.

Umumiy mutloq miqdorlar xodisa va jarayonlarning umumiy sonini, xajmini, qiymatini o`zida aks ettirib, muayyan olingan xo`jalik, tarmoq, viloyat, jumxuriyat mavqeyini imkaniyatini tavsiflaydi.

  • Mutloq miqdorlar:
  • Naturada;
  • Shartli naturada;
  • Pulda;
  • Kompleks o`lchov birliklarida ifodalanishi mukin.
    • Natura – o`lchov birligi deyilganda, o`rganilayotgan xodisaning ichki xususiyatini ifodalovchi og`irlik, uzunlik, hajm va boshqa birlilar tushuniladi.

Natura
    • Kompleks – o`lchov birliklari deyilganda, murakkab xodisalarni ifodalovchi ikki va undan ortiq o`lchov birliklarining o`zaro birlikmaisi xisoblanadi
    • Masaan: “O`zbekiston temir yo`llari” AJ ning yillik yuk tashish aylanmasi 22,9 mlrd.tonna-kmni tashkil etadi.

Kompleks
    • Shartli natura – o`lchov birligi deyilganda bir xil turdagi istemol qiymatga ega bo`lgan xodisalarni bir xil birlikka keltiruvchi o`lchov birliklari tushuniladi. Bu birlik negizida o`rganilayotgan xodisalarning muhum iste`mol istemol qiymatiga asoslangan nisbatlar yotadi.

Shartli natura

Nisbiy miqdorlar to`g`risida tushuncha va ularning ifodalanishi

Jamiyat taraqqiyotini nisbiy miqdorlarsiz tasavvur qilib bo`lmaydi. Xamma narsa taqqoslanishda bo`ladi. Ikki taqqoslama mutloq miqdorni bo`lish natijasida olingan umumlashtiruvchi miqdor statistikada nisbiy miqdorlar deb ataladi.

Nisbiy miqdorlar kuzatish jarayonida olingan maluotlarni avvalgilariga solishtirish natijasida olinadi.

Masalan: O`zbekiston Respublikasida 2017 yil yakuni bo`yicha o`tgan yilga nisbatan YaPI maxsulatida 5,3% ga o`sish kuzatildi.

Nisbiy miqdorlar xar xil shakilda ifodalanishi mumkin. Ularning ifodalanish shakli bazis miqdorning (nisbat maxrajini) qanday birlikka tenglashtirib olinishiga bog`liqdir. Shunga qarab, nisbiy miqdorlar koefisientlarda, foizda, promillda proditsimillda ifodalanadi.

  • Agar bazis miqdor 1 ga tenglashtirilib olinsa, u xolda nisbiy miqdorlar koefisientda ifodalangan bo`ladi.
  • Agar bazis miqdor 100 ga tenglashtirilsa, u xolda nisbiy miqdorlar foizda ifodalangan bo`ladi.
  • Agar bazis miqdor 1000 ga tenglashtirilsa, u xolda nisbiy miqdor promilleda ifodalangan bo`ladi.

Yüklə 103,63 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin