Jismoniy rivojlanishni tekshirish va baholash usullari. Antropometriya. Reja



Yüklə 62,66 Kb.
səhifə4/12
tarix19.12.2023
ölçüsü62,66 Kb.
#184793
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
Jismoniy rivojlanishni tekshirish va baholash usullari. Antropom-fayllar.org

Terining somatoskopik belgilari: normada teri silliq, tarangligi yaxshi deb baholanadi. Teridagi toshmalar, yiringli yaralar, jarohat qoldiqlari, chandiqlar, g‘adir-budurliklar, tarangligi bo‘shashganligi alohida belgilanadi. Terining namligi quruq yoki nam, deb baholanishi mumkin.
Teri osti yog‘ qavati. Aniqlash uchun tekshiruvchi ikki barmog‘i yoki kaliper yordamida tekshiriluvchining qorin, biqin, kuraklari osti sohasida terisini buklaganida necha santimetr qalinlikda ekanligini qayd etadi.

Normada shu burma 2-3 sm bo‘lishi kerak. Bundan kam bo‘lsa tekshiriluvchi ozg‘in, ko‘p bo‘lsa-semiz hisoblanadi. Yog‘ qavati kam, o‘rtacha va qalin, deb baholanadi. Yog‘ qavatining kuchli rivojlanishi insonning vaznini haddan tashqari oshib ketishiga, organizmning funksional imkoniyatlarining pasayishiga olib keladi. Bu holat ko‘pincha kasallik bilan bog‘liq bo‘ladi.


Mushaklarning rivojlanishi, sezuvchanligi, tuzilishi va tonusi tekshiriladi. Asosan ko‘krak, yelka-bilak, son-boldir muskullarining rivojlangani ko‘zga tashlanib turadi. Agar muskullar qalin, yo‘g‘on, tarang, har qaysisi bir-biridan bo‘rtib, ajralib tursa, muskullar yaxshi rivojlangan, deb baholanadi. Agar muskullar hajmi kichik, bo‘shashgan, ular bir-biridan bo‘rtib ajralib turmasa, muskullar rivojlanishi kuchsiz deb baholanadi.
Tayanch-harakat apparatini tashqi ko‘rigida suyaklarning holati, pay va bo‘g‘imlarning aktiv va passiv harakatlardagi amplitudasiga e’tibor beriladi.
Ko‘krak qafasi shakli qovurg‘alar, o‘mrov, to‘sh, kurak suyaklarining, umurtqa pog‘onasining shakli va joylashishiga qarab belgilanadi. Sportchilarda va normada ko‘krak qafasi shakli silindrik, konik, yassilashgan bo‘ladi. Patologik holatlarda – paralitik, raxitik, emfizematoz (bochkasimon), asimmetrik bo‘ladi.


Rasm. “Tovuq ko’krak”; voronkasimon ko’krak; bochkasimon ko’krak


Qorin shakli – sportchilarda qorin biroz tortilgan bo‘ladi. Qorin shakli muskul pressiga va yog‘ qavatiga bog‘liq.
Oyoq shakliga e’tibor beriladi: normal holatda “tik turing” komandasiga ikkala oyoq sonlarining ichki yuzasi, tizza va boldir-tovon bo‘g‘imlari bir-biriga tegib turadi.
“X” simon oyoq – ikkala oyoq tik turganda tizza bo‘g‘imlari bir-biriga tegib turadi, tovon bo‘g‘imlari uzoq turadi. “O”-simon oyoq shaklida tovonlar ichki tomoni bir-biriga tegib, tizzalar esa bir-biridan uzoq bo‘ladi.

Rasm: “X”-simon oyoqlar; “O”-simon oyoqlar

Oyoqlar shaklini bunday buzilishlari oyoq suyaklarining, ayniqsa, boldir suyaklarining egrilanishi natijasida yuzaga keladi.


Oyoqlar shaklining buzilish darajasini aniqlash va baholash uchun oyoqlar orasidagi bo‘shliqlar santimetr lenta yoki lineyka yordamida o‘lchanadi.
- “X” simon oyoq shaklli odam tirk turgan vaziyatida ikkala oyoqlarning ichki oshiqlari orasidagi bo‘shliq kengligi o‘lchanadi;
- “O” simon oyoq shaklli odam tik turgan vaziyatida tizza bo‘g‘imlari orasidagi bo‘shliq kengligi, ya’ni o‘ng va chap son suyaklarining pastki bo‘rtgan qismlari o‘rtasidagi bo‘shliq o‘lchanadi.
Bu ikkala shakllarning rivojlanishiga bolalar va o‘smirlardagi mushaklarning sust rivojlanishi, yohud oyoq suyak va mushaklariga mos kelmaydigan katta jismoniy yuklamalar berilganligi, vitamin D yetishmasligi sababli raxit kasalligi tufayli yuzaga keladi.

Yüklə 62,66 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin