Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari



Yüklə 4,29 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə199/466
tarix24.12.2023
ölçüsü4,29 Mb.
#193359
1   ...   195   196   197   198   199   200   201   202   ...   466
TATU Falsafa

227
 
Aniq fanlar kategoriyalaridan farqli o‘laroq, falsafiy kategoriyalar tashqi 
dunyoning eng umumiy qonunlarini ifodalaydi. Shuning uchun ham ulardan materiya 
harakatining muayyan shaklini o‘rganishda muvaffaqiyatli foydalanish mumkin. 
Bundan tashqari, dialektika kategoriyalarini bilishning o‘zi bizga ob’ektiv 
dunyodagi barcha hodisalarni tushunishimiz uchun imkon tug‘diradi, degan ma’no 
kelib chiqmaydi.
Falsafiy kategoriyalar ayni bir vaqtda tabiatga ham, jamiyatga ham, 
tafakkurga ham tegishli bo‘lgan ob’ektiv dunyodagi narsa va hodisalar harakatining 
eng umumiy qonuniyatlari va xususiyatlarini ifodalaydi. Biroq ular tabiat, jamiyat 
hodisalari va tafakkurga xos bo‘lgan ayrim xususiy bog‘lanishlarni qamrab 
olmaydi. Bu aloqalar xususiy fanlar, kategoriyalarida o‘z ifodasini topadi. 
Shuning uchun ob’ektiv dunyo hodisalari rivojlanishining eng umumiy 
qonunlarini bilish uchun aniq fanlar kategoriyalaridan foydalanish lozim. 
Buning uchun aniq fanlar kategoriyalari orqali dialektika kategoriyalari 
mazmunini ochish zarur. O‘z navbatida, falsafiy kategoriyalar aniq fanlar barcha 
kategoriyalarini o‘zida qamrab olishi zarur. Bu dialektik birlik falsafa fani hamda 
xususiy fanlarning samarali rivojlanishiga xizmat qiladi. 
 
5.4. Falsafa kategoriyalarining tasnifi
 
Falsafiy kategoriyalar o‘zining xilma-xilligi bilan ifodalanadi. Ularning 
yordamida kishilar ongida narsa va hodisalarning eng umumiy tomonlari
aloqadorligi, tuzilishi va sababiyatchiligi (determinatsiyasi) aks ettiriladi. 
Kategoriyalarni shartli ravishda uch turkumga ajratsa bo‘ladi. 
1.
Voqelikning eng umumiy aloqadorligini aks ettiradigan kategoriyalar

Mazkur turkumga — yakkalik, xususiylik va umumiylik, mohiyat va hodisa
qonuniyat kategoriyalari kiradi. 
Yakkalik
— alohida sifat va miqdor aniqligiga ega bo‘lgan narsa, hodisa va 
jarayondir. 





Yüklə 4,29 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   195   196   197   198   199   200   201   202   ...   466




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2025
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin