Kütləvi informasiya vasitələri haqqında Qanun Kütləvi informasiya vasitələri



Yüklə 436.83 Kb.
səhifə3/3
tarix22.04.2017
ölçüsü436.83 Kb.
1   2   3

VII fəsil. Jurnalistin statusu və akkreditəsi
Maddə 46. Jurnalistin hüquqları
Jurnalistin aşağıdakı hüquqları

vardır:
1) informasiya axtarmaq, toplamaq,

hazırlamaq, istehsal etmək və yaymaq;

2) öz peşə vəzifəsini yerinə

yetirməsi ilə əlaqədar dövlət orqanlarına,

bələdiyyələrə, idarə, müəssisə və təşkilatlara,

ictimai birliklərə, siyasi partiyalara, vəzifəli

şəxslərə müraciət etmək və ya sorğu vermək;

3) qanunvericiliklə nəzərdə

tutulmuş hallar istisna olmaqla, hər hansı faktı

hər vasitə ilə, o cümlədən audiovizual

vasitələrdən və kino-foto çəkilişindən istifadə

etməklə qeydə almaq;

4) əqidəsinə zidd olan məlumat və

materialları hazırlamaqdan və öz imzası ilə dərc

etdirməkdən imtina etmək;

5) redaktə zamanı, onun fikrincə,

məzmunu təhrif olunmuş məlumat və

materiallardan öz imzasını çıxarmaq;

6) baş redaktorun (redaktorun) və ya

redaksiyanın verdiyi tapşırıq qanunun pozulması

ilə əlaqədar olduqda belə tapşırıqdan imtina

etmək;

7) hazırladığı materialı öz imzası,



təxəllüsü ilə, yaxud imzasız dərc etdirmək;

8) jurnalist vəsiqəsini təqdim

etməklə qəza, təbii fəlakət zonalarında,

fövqəladə vəziyyət elan olunmuş yerlərdə,

mitinqlərdə və nümayişlərdə olmaq;

9) öz imzası ilə dərc etdirdiyi

materiallarda şəxsi fikir söyləmək və qiymət

vermək;


10) qanunla qorunan sirlər istisna

olmaqla, sənəd və materiallarla tanış olmaq,

onların surətini çıxarmaq.
Jurnalist,

həmçinin Azərbaycan Respublikasının kütləvi

informasiya vasitələri haqqında

qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş digər

hüquqlardan da istifadə edə bilər.
Maddə 47. Jurnalistin vəzifələri
Jurnalistin aşağıdakı vəzifələri

vardır:
1) əmək münasibətlərində olduğu

kütləvi informasiya vasitəsi redaksiyasının

nizamnaməsinə riayət etmək, onun fəaliyyət

proqramını həyata keçirmək;

2) ona verilən informasiyanın

doğru-dürüstlüyünü yoxlamaq;

3) informasiya ilk dəfə elan

edilirsə, onu vermiş şəxslərin kimliyini

göstərib-göstərməmək barədə onların xahişlərini

yerinə yetirmək;

4) hazırladığı xəbər və

materialların yayılması ilə əlaqədar irəli

sürülə biləcək iradlar və qanunla nəzərdə

tutulmuş digər tələblər barədə baş redaktora

(redaktora) məlumat vermək;

5) öz imzası, imzasız və ya

təxəllüslə doğru-dürüstlüyü təsdiq olunmamış,

yaxud böhtan və təhqir xarakterli informasiya və

materialları yaymamaq;

6) dərc etdirdiyi (efirə verdiyi)

mətnlərdə peşə etikasına riayət etmək, dövlətin,

vətəndaşların və təşkilatların şərəf və

ləyaqətinə, qanuni mənafelərinə hörmətlə

yanaşmaq;

7) peşə fəaliyyətini həyata

keçirərkən təşkilatlarda, müəssisələrdə və

rəsmi tədbirlərdə tələb olunduqda, redaksiya

vəsiqəsini və ya şəxsiyyətini və jurnalist

səlahiyyətini təsdiq edən digər sənədi

göstərmək;

8) vətəndaşlardan, vəzifəli

şəxslərdən, idarə, müəssisə və təşkilatların,

ictimai birliklərin nümayəndələrindən, siyasi

xadimlərdən məlumat alarkən audiovideo

vasitələrdən və kino-foto çəkilişindən istifadə

etmək barədə onların razılığını almaq;

9) vətəndaşın şəxsi həyatı

haqqında məlumat yaymaq barədə onun özündən və

ya qanuni nümayəndəsindən icazə almaq (ictimai

maraqları müdafiə etmək üçün lazım olan

hallardan başqa);

10) informasiyanın, yaxud onun

mənbəyinin məxfiliyini gözləmək;

11) öz məlumatlarında konkret iş

üzrə məhkəmə baxışının nəticələrini qabaqcadan

müəyyən etməmək, yaxud qətnamə və ya hökm qanuni

qüvvəyə minənədək məhkəməyə başqa tərzdə təzyiq

göstərməmək;
Jurnalist,

həmçinin Azərbaycan Respublikasının kütləvi

informasiya vasitələri haqqında

qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş digər

vəzifələr də daşıyır.
Maddə 48. Gizli lent yazıları
Gizli audio və video yazılardan,

kino və foto çəkilişindən istifadə etməyə və ya

hazırlanmış məlumat və materialları yaymağa

yalnız aşağıdakı hallarda yol verilir:


1) şəxsin və vətəndaşın bu barədə

yazılı razılığı varsa, habelə kənar şəxsin Azərbaycan Respublikasının

Konstitusiyası ilə müəyyən edilmiş hüquq və

azadlıqlarının qorunması üçün zəruri tədbirlər

görülmüşdürsə;

2) məhkəmənin qərarı ilə nümayiş

etdirilirsə.
Bu maddənin tələblərini pozaraq

gizli audio-video yazılardan, kino-foto

çəkilişindən istifadə olunması və onun

yayılması Azərbaycan Respublikasının

qanunvericiliyinə uyğun şəkildə məsuliyyətə

səbəb olur.


Maddə 49. Jurnalist statusu
Jurnalistin

bu Qanunla müəyyən edilmiş statusu

aşağıdakılara şamil edilir:
1) kütləvi informasiya vasitəsinin

məlumat toplamaq, hazırlamaq, redaktə və

istehsal etməklə məşğul olan ştatlı

müxbirlərinə;

2) kütləvi informasiya vasitəsinin

məlumat toplanması, hazırlanması və redaktəsi

ilə bağlı tapşırıqlarını müntəzəm yerinə

yetirən ştatdankənar müxbirlərinə.


Maddə 50. Jurnalistin akkreditəsi (qeydə

alınması)


Kütləvi informasiya

vasitələri dövlət orqanlarının, idarə, müəssisə

və təşkilatların, ictimai birliklərin razılığı

ilə və müəyyən etdikləri akkreditə qaydalarına

əməl etməklə onların nəzdində öz

jurnalistlərini akkreditə etdirə bilərlər.

Həmin orqanlar akkreditə olunmuş

jurnalistə, qapalı tədbirlər istisna olmaqla,

iclas, müşavirə və başqa tədbirlər barədə

qabaqcadan məlumat verir, onun stenoqramlarla,

protokollarla və başqa sənədlərlə tanış olması

üçün şərait yaradırlar.

Jurnalist və ya redaksiya tərəfindən

akkreditə qaydaları pozulmuşdursa, yaxud

akkreditə etmiş təşkilatın şərəf və ləyaqətini

ləkələyən, yaxud təhrif olunmuş və ya həqiqətə

uyğun olmayan məlumatlar yayılmışdırsa və bu

məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsi ilə

təsdiq olunmuşdursa həmin təşkilat jurnalisti

akkreditədən məhrum edə bilər.

Kütləvi informasiya vasitələri

redaksiyalarının xüsusi müxbirlərinin

akkreditəsi də bu maddənin tələblərinə müvafiq

olaraq həyata keçirilir.

Fövqəladə vəziyyətin tətbiq

edildiyi ərazidə jurnalistlərin akkreditə

olunmasının xüsusi qaydası və onların iş rejimi

fövqəladə vəziyyət rejiminin tətbiq edildiyi

ərazinin komendantı tərəfindən

müəyyənləşdirilir.


VIII fəsil.

Kütləvi informasiya sahəsində beynəlxalq

əməkdaşlıq
Maddə 51. Beynəlxalq əməkdaşlıq
Kütləvi

informasiya sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq

Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı

dövlətlərarası müqavilələr əsasında həyata

keçirilir.

Azərbaycan Respublikasının kütləvi

informasiya vasitələri, peşəkar jurnalist

təşkilatları əcnəbilər və xarici təşkilatlarla

beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirak edə və bu

məqsədlə sazişlər bağlaya bilərlər.


Maddə 52. Xarici mənbələrdən alınan

informasiyanın yayılması


Azərbaycan

Respublikası vətəndaşlarının xarici

mənbələrdən, o cümlədən kütləvi informasiya

vasitələrindən birbaşa məlumat əldə etmək

hüququ var.

Bilavasitə televiziya proqramlarının

qəbul olunmasının məhdudlaşdırılmasına

Azərbaycan Respublikasının bağladığı

dövlətlərarası müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş

hallarda yol verilir.

Təsisçisi və ya redaksiyanın daimi

yeri Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından

kənarda olan xarici dövri mətbu nəşrin yayılma

qaydası Azərbaycan Respublikasının bağladığı

dövlətlərarası müqavilədə müəyyən

edilməmişdirsə, onun yayılması üçün müvafiq

icra hakimiyyəti orqanının razılığı tələb

olunur.
Maddə 53. Xarici kütləvi informasiya vasitələri

nümayəndələrinin Azərbaycan Respublikasının

ərazisində fəaliyyəti


Azərbaycan

Respublikasında akkreditə olunmuş xarici

müxbirlərin və xarici kütləvi informasiya

vasitələrinin digər nümayəndələrinin hüquqi

statusu və peşə fəaliyyəti Azərbaycan

Respublikasının qanunvericiliyi və müvafiq

dövlətlərarası müqavilələrlə tənzim edilir.

Azərbaycan Respublikasında xarici

kütləvi informasiya vasitələrinin

nümayəndəlikləri, dövlətlərarası müqavilələrdə

ayrı qayda müəyyənləşdirilməmişdirsə, müvafiq

icra hakimiyyəti orqanının razılığı ilə

açılır.

Xarici müxbirlərin Azərbaycan



Respublikasında akkreditəsi müvafiq

icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən bu Qanunun

50-ci maddəsinə müvafiq olaraq həyata keçirilir.

Azərbaycan Respublikasında akkreditə

olunmuş xarici müxbirlərə jurnalistin bu

Qanunla müəyyən edilmiş statusu şamil edilir.

Azərbaycan Respublikasında müəyyən

edilmiş qaydada akkreditə olunmamış əcnəbi

müxbirlər xarici hüquqi şəxslərin

nümayəndəliklərinə şamil edilən hüquqlardan

istifadə edir və vəzifələr daşıyırlar.

Azərbaycan Respublikası kütləvi

informasiya vasitələrinin müxbirlərinin peşə

fəaliyyətini həyata keçirmək üçün öz ərazisində

xüsusi məhdudiyyətlər qoymuş dövlətin kütləvi

informasiya vasitəsi müxbirlərinə münasibətdə

cavab olaraq eyni məhdudiyyətlər qoyula bilər.
IX fəsil. Kütləvi informasiya vasitələrinin

iqtisadi əsasları


Maddə 54.

Kütləvi informasiya vasitələrinin

maliyyələşdirmə mənbələri
Kütləvi informasiya vasitələri:
təsisçinin vəsaiti;

satışdan əldə olunan gəlirlər;

sponsorun ayırdığı vəsaitlər;

ayrı-ayrı vətəndaşların və hüquqi

şəxslərin ianələri;

reklamdan əldə olunan gəlirlər;

kütləvi informasiya vasitələri

redaksiyalarının sahibkarlıq fəaliyyətindən

əldə etdikləri gəlirlər;

qanunla


qadağan olunmayan digər vəsaitlər hesabına

maliyyələşdirilə bilər.


Maddə 55. Vergi güzəştləri
Kütləvi informasiya vasitələri

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə

nəzərdə tutulmuş qaydada əlavə dəyər

vergisindən azaddırlar.

Əvvəlki ildə zərərlə işləmiş

kütləvi informasiya vasitələri üçün sonrakı beş

il ərzində zərərin ödənilməsinə yönəldilmiş

mənfəət hissəsi Azərbaycan Respublikasının

qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada

vergi ödənişindən azad edilir.

Kütləvi

informasiya vasitələrinin kütləvi informasiya



vasitələri məhsulunun yayılmasından əldə etdiyi

mənfəətin əsas profili üzrə kapital

qoyuluşlarının maliyyələşdirilməsinə

yönəldilən hissəsi Azərbaycan Respublikasının

qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada

vergidən azaddır.


Maddə 56. Gömrük güzəştləri
Kütləvi

informasiya vasitələri, kütləvi informasiya

vasitələri məhsullarının ixracına, habelə

fəaliyyətlərinin təşkili üçün idxal etdikləri

avadanlıq, zəruri xammal və digər vasitələrə

görə gömrük rüsumundan azaddır.


Maddə 57. Güzəştlərin şamil edilmədiyi

kütləvi informasiya vasitələri


Bu

Qanunla müəyyən edilmiş güzəştlər reklam üzrə

ixtisaslaşmış və digər kommersiya məqsədli

kütləvi informasiya vasitələrinə, eləcə də təbii

inhisarçılara şamil edilmir.
X fəsil. Bu

Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət


Maddə 58. Məsuliyyətin şamil edildiyi

subyektlər


Bu Qanunun tələblərinin

pozulmasına görə:


təsisçilər;

redaksiyalar (məsul redaktorlar);

naşirlər;

yayıcılar;

dövlət orqanları;

bələdiyyələr;

idarə, müəssisə və təşkilatlar;

ictimai birliklər;

siyasi partiyalar;

vəzifəli şəxslər;

jurnalistlər;

müəlliflər;

informasiya mənbəyinin sahibləri

qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada

məsuliyyət daşıyırlar.
Kütləvi

informasiya vasitəsinin məlumatın dərc

olunmasına (efirə buraxılmasına) məsul redaktoru

istintaqda və ya məhkəmə icraatında olan işlə

əlaqədar, qanunla müəyyən edilmiş hallardan

başqa, informasiya mənbəyini açıqlamağa məcbur

edilə bilməz. Bu halda müəllifi açıqlanmayan

təsvirə, məqaləyə, şəklə və ya karikaturaya görə

məsuliyyət buraxılışa məsul redaktorun üzərinə

düşür.
Maddə 59. Kütləvi informasiya azadlığının və

jurnalist hüquqlarının pozulmasına görə

məsuliyyət


Kütləvi

informasiya vasitələrinin təsisçilərinin,

naşirlərinin, redaksiyalarının (məsul

redaktorlarının), yayıcılarının və

jurnalistlərin qanuni fəaliyyətinə vətəndaşlar,

dövlət orqanları, bələdiyyələr, idarə, müəssisə

və təşkilatlar, siyasi partiyalar, habelə

ictimai birliklər və ya vəzifəli şəxslər

tərəfindən hər hansı müdaxilə, o cümlədən:
senzura tətbiq etmək;

peşə müstəqilliyini pozmaq;

kütləvi informasiya vasitəsinin

istehsalını və yayımını qeyri-qanuni

dayandırmaq, yaxud ona xitam vermək;

tirajı və ya onun bir hissəsini qeyri-qanuni

müsadirə etmək, yaxud məhv etmək;

jurnalisti informasiyanı yaymağa və

informasiyadan informasiyanı çap etdirməkdən

(efirə verməkdən) imtinaya məcbur etmək;

jurnalistə informasiya verilməsi üzərinə

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə

qorunan məlumatlar istisna olmaqla,

məhdudiyyətlər qoymaq və ya informasiya

verməkdən imtina etmək;

jurnalist sorğusuna Azərbaycan

Respublikasının qanunvericiliyi ilə

müəyyənləşdirilmiş müddətdə cavab verməmək;

habelə jurnalistin bu Qanunla

müəyyənləşdirilmiş digər hüquqlarını pozmaq

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə

müvafiq surətdə mülki, inzibati, cinayət və digər

məsuliyyətə səbəb ola bilər.
Maddə 60. Kütləvi informasiya azadlığından və

jurnalist hüquqlarından sui-istifadəyə görə

məsuliyyət
Kütləvi

informasiya vasitəsinin redaksiyası (məsul

redaktoru) və jurnalistlər (müəlliflər):
1) açıqlanması qanunla qadağan edilən

məlumatları açıqladıqda;

2) baş redaktor (redaktor) mətbu nəşrdə

çap olunan materialların bu Qanunun tələblərinə

uyğun hazırlanmasına nəzarət etmədikdə;

3) bu Qanunda göstərilmiş hallardan

başqa informasiyanı onun mənbəyini göstərmədən

yaydıqda;

4) vətəndaşların şəxsi həyatına qəsd

etdikdə;


5) pornoqrafik materialları dərc

etdikdə və ya efirə verdikdə Azərbaycan

Respublikasının qanunvericiliyinə müvafiq

surətdə mülki, inzibati, cinayət və digər

məsuliyyət daşıyırlar.
Maddə 61. Kütləvi informasiya vasitələri

haqqında qanunun digər pozulma hallarına görə

məsuliyyət
Kütləvi

informasiya vasitələri haqqında Qanunun

müddəaları aşağıdakı hallarda pozularsa:
1) təkzib, düzəliş və cavabdan əsassız

olaraq imtina edildikdə, məhkəmənin qanuni

qüvvəyə minmiş qərar və qətnaməsinə əməl

etmədikdə-redaksiya (məsul redaktor);

2) bu Qanunun 9-cu, 11-ci, 13-cü, 21-ci və 28-ci

maddələrinin tələbləri yerinə

yetirilmədikdə-təsisçi, redaksiya, naşir və

yayıcı;


3) çap məhsulunun qanuni əsaslarla

yayılmasına mane olduqda, dövri mətbu nəşrin

tirajının pərakəndə satışına qeyri-qanuni

məhdudiyyətlər qoyulduqda-vəzifəli şəxslər;

4) xarici ölkələrin dövlət

orqanlarının, hüquqi və fiziki şəxslərinin

Azərbaycan Respublikasının ərazisində istehsal

olunan (yayımlanan) kütləvi informasiya

vasitələrini qanuna zidd şəkildə

maliyyələşdirmələrinə yol verdiklərinə

görə-təsisçi və baş redaktor (redaktor);

5) istehsalın və yayımın

dayandırılması və ya ona xitam verilməsi barədə

məhkəmə qətnaməsindən sonra redaksiya və

nəşriyyat kütləvi informasiya vasitəsinin

məhsulunu qeyri-qanuni hazırladıqda və

yaydıqda-naşir, yayıcı və redaksiya (redaktor,

baş redaktor) Azərbaycan Respublikasının

qanunvericiliyinə müvafiq surətdə mülki,

inzibati, cinayət və digər məsuliyyət

daşıyırlar.
Maddə 62. Məsuliyyətdən azad edilmə halları
Kütləvi informasiya

vasitəsində yayılmış həqiqətə uyğun olmayan

məlumat:
1) rəsmi dövlət orqanları və ya onların

mətbuat xidmətləri tərəfindən yayılmışdırsa;

2) informasiya agentliklərindən və ya

idarə, müəssisə, təşkilat, siyasi partiya və

ictimai birliklərin mətbuat xidmətlərindən

alınmışdırsa;

3) digər kütləvi informasiya

vasitəsindən götürülmüş və təkzib

olunmamışdırsa;

4) Milli Məclis deputatlarının, dövlət

orqanlarının, bələdiyyələrin, idarə, müəssisə,

təşkilat və ictimai birliklərin

nümayəndələrinin, habelə siyasi xadimlərin və

vəzifəli şəxslərin rəsmi çıxışlarında olduğu

kimi təkrar edilmişdirsə;

5) canlı yayımla efirə gedən çıxışlarda

deyilmişdirsə, yaxud bu Qanuna müvafiq surətdə

redaktə edilməli olmayan mətnlərdə getmişdirsə,

redaksiya (məsul redaktor), eləcə də jurnalist

buna görə məsuliyyət daşımır.


Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Heydər ƏLİYEV

Bakı şəhəri, 7 dekabr 1999-cu il

№ 769-IQ


«Azərbaycan» qəzetində dərc edilmişdir (13

fevral 2000-ci il, № 34) .

23 noyabr 2001-ci il tarixli, 219-IIQD nömrəli; 28

dekabr 2001-ci il tarixli, 247-IIQD nömrəli; 30 aprel

2002-ci il tarixli, 315-IIQD nömrəli; 30 dekabr 2003-cü il

tarixli, 568-IIQD nömrəli; 13 yanvar 2004-cü il tarixli,

588-IIQD nömrəli; 4 mart 2005-ci il tarixli, 856-IIQD

nömrəli qanunlara əsasən dəyişikliklər və



əlavələrlə .


1   2   3


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə