Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti fakulteti


-teorema (egilish nuqta mavjud bo‘lishining zaruriy sharti). Agar



Yüklə 181,11 Kb.
səhifə3/4
tarix17.05.2023
ölçüsü181,11 Kb.
#114991
1   2   3   4
6-teorema (egilish nuqta mavjud bo‘lishining zaruriy sharti). Agar   funksiya  intervalda uzluksiz ikkinchi tartibli hosilaga ega va   nuqta funksiya grafigining egilish nuqtasi bo‘lsa, u holda  bo‘ladi.
Isboti. Teskarisini faraz qilamiz, ya’ni  , aniqlik uchun  , bo‘lsin. Teoremaning shartiga ko‘ra ikkinchi tartibli hosila uzluksiz. U holda  hosila  nuqtaning biror atrofida musbat bo‘ladi va funksiya grafigi bu atrofda botiq bo‘ladi. Bu  nuqta egilish nuqtaning abssissasi bo‘ladi mulohazasiga zid. Demak, qilingan faraz noto‘g‘ri va .
bo‘ladigan nuqtalarning barchasi ham funksiya grafigining egilish nuqtasi bo‘lmaydi. Masalan,  funksiya grafigining  nuqtasi egilish nuqta emas, ammo  da . 
Demak,  shart egilish nuqta mavjud bo‘lishining zaruriy sharti bo‘ladi.
7-teorema (egilish nuqta mavjud bo‘lishining etarli sharti) funksiya  nuqtaning biror  atrofida ikkinchi tartibli hosilaga ega bo‘lsin. Agar  atrofning  nuqtadan chap va o‘ng tomonlarida hosila har xil ishoraga ega bo‘lsa, u holda  nuqta funksiya grafigining egilish nuqtasi bo‘ladi.
Isboti.  da  , da bo‘lsin. 
U holda 5-teoremaga ko‘ra  nuqtadan chapda funksiya grafigi botiq va o‘ngda qavariq bo‘ladi. Demak,  nuqta funksiya grafigining egilish nuqtasi bo‘ladi. 
da  va  da  bo‘lgan hol uchun teorema shu kabi isbotlanadi.
Bu teorema funksiya  nuqtaning biror  atrofida ikkinchi tartibli hosilaga ega bo‘lib, nuqtada mavjud bo‘lmasa ham o‘rinli bo‘ladi. Shu sababli egilish nuqtalarni ikkinchi tartibli hosila nolga teng bo‘lgan
yoki uzilishga ega bo‘lgan nuqtalar, ya’ni ikkinchi tur kritik nuqtalar orasidan
izlash kerak.
Misol
funksiya grafigini botiq va qavariqlikka tekshiramiz.


Ikkinchi tartibli hosila  nuqtalarda nolga teng va mavjud emas.
hosilaning bu nuqtalardan chapdan o‘ngga o‘tishdagi ishoralarini tekshiramiz:
Demak, funksiyaning grafigi  va  intervallarda qavariq,  va  intervallarda botiq
bo‘ladi.  nuqta funksiya grafigining egilish nuqtasi bo‘ladi.
Masalan, funksiya grafigi uchun  to‘g‘ri chiziq vertikal asimptota, chunki  va  .
Agar shunday  va sonlari mavjud bo‘lib,  da  funksiya

ko‘rinishda ifodalansa  to‘g‘ri chiziqqa funksiya grafigining og‘ma asimptotasi deyiladi.

Yüklə 181,11 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin