O. A. Shermatov b. Z. Nosirov d. T. Islamova m. Ya. Qobulova d. B. Axmadaliyeva r. D. Imomov
16 – amaliy mashg’ulot. «Qishloq xo’jaligida investitsiyalar va ulardan foydalanish samaradorligi» (4 soat) (1-qism) Amaliy mashg’ulotni tashqil etish uchun savollar. 1.Investitsiya. Investitsiya (kapital qo’yilma) turlari. 2.Investitsiyalarning huquqiy asoslari. Investitsiya (kapital qo’yilma) borasidagi davlatning siyosati. Ichqi va tashqi investitsiyalar. 3.Investitsiyalar (kapital qo’yilmalar)dan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini ifodalovchi ko’rsatqichlar. Amaliy mashg’ulotni boshlashda talabalarga mazkur mavzu bo’yicha amaliy mashgulotning mavzusini mohiyati va maqsadi xamda bajariladigan topshiriqlarni bajarish tartibi tushuntiriladi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida qishloq xo’jaligida kapital mablag’lar esqirgan yoqi texnik Xo’susiyatlarini yo’qotgan asosiy vositalar o’rniga yangi va unumdorligi yuqorisini sotib olishga, ishlayotganlarini qayta ta’mirlashga, asosiy vositalarni bajariladigan ishlarni kompleks mexanizatsiyalash maqsadida kengaytirishga va shu kabilarga sarflanadi. Bularni ichida kompleks mexanizatsiyalash maqsadida sarflanadigan kapital mablag’lar o’ziga xos ahamiyatga ega bo’lib, ushbu mablag’lardan foydalanish ko’rsatqichlariga quyidagilar qiradi: 1. Sarflangan kapital mablag’lar hisobiga: a) mehnat sarfini kamayishi: MSq= MSq.m – MSm = qishi-soat (1) bunda: MSqm – kompleks mexanizatsiyalashdan keyingi mehnat sarfi, qishi-soat MSm – mavjud mehnat sarfi, qishi-soat; b) asosiy vositalarni ishlatish xarajatlarini kamayishidan iqtisod: Ii.x.k=Xkmishl – Xmishl = so’m (2) bu yerda: Xkmishl – Xmishl – kompleks mexanizatsiyalashdan keyingi va mavjud asosiy vositalarni ishlatish xarajatlari, so’m; v) ish haqini tejashdan olinadigan iqtisod: Ii/x=Xk.mi/x – Xmi/x= so’m (3) Xk.mi/x ; Xmi/x – kompleks mexanizatsiyalashdan keyingi va mavjud ish haqi xarajatlari, so’m; g) boshqa xarajatlarni kamayishi hisobiga olinadingan iqtisod: Ibx=Xbqm – Xbm= so’m (4) Xbqm ; Xbm – kompleks mexanizatsiyalashdan keyingi va mavjud boshqa xarajatlar, so’m; d) jami yillik iqtisod: I jami=Iix + Ibx=so’m. (5) 2. Kapital mablag’larni qoplash muddati: Qm=Qsm/Ijami=yil (6) Qkm – bajariladigan ishlarni kompleks mexanizatsiyalashga sarflangan kapital mablag’lar, so’m. 3. Iqtisodiy samaradorlik koyeffitsenti: Sq=ya/Qm = Ijami/Qqm (7) 4. Olingan natijalarni meyoriy ko’rsatqichlar bilan taqqoslash: q ≥ Qmm (8) Qmm – kapital mablag’larni meyoriy qoplanish muddati, yil (kompleks mexanizatsiyalash bo’yicha Qmm = 6 yil) Sq ≤ Sq.m (9) Skm-iqtisodiy samaradorlik meyoriy koyefitsenti (kompleks mexanizatsiyalash bo’yicha Skm=0,165) Topshiriq. Sut yetishtirishga ixtisoslashgan fermer xo’jaligida bajariladigan ishlarni kompleks mexanizatsiyalashga sarflanadigan kapital mablag’lardan foydalanish ko’rsatqichlarni hisoblang. Topshiriqni bajarish uchun kerakli ma’lumotlar. 21-jadval Berilgan ma’lumotlar (63 bosh sigirlar uchun)
Ushbu jadvalning 3- qatordagi oxirgi ikqita nuqta o’rniga talaba variant raqamini qo’yadi. Jadvaldagi baholar «shartli» berilgan. Yüklə 5,62 Mb. Dostları ilə paylaş: |