O’zg
Vara
q
Hujjat
№
Imzo
Sana
Bet
Aslonova D.
Bajardi:
Rahbar:
“Axborot-kommunikatsiya tizimlarini optimallashtirish” fanidan modulli
o’qitish uslubiyotini yaratish (Chiziqli programmalash masalasini
geometrik usulda yechish)
Ikkinchidan, ilm-fan rivojining ko`chkisimon rivoji va ilmiy-texnikaviy
axborotning shunga o`xshash o`sishi, axborotni uzatish va qayta ishlash tezligini
oshishiga olib keladi, buning asosida esa hisoblash texnikasi yotadi. Ta`limni
individuallashtirmasdan, zamonaviy axborot tizimlardan foydalanishni ko`z oldiga
keltirish mumkin emas. SHuning uchun oliy maktab oldiga kadrlar tayyorlash milliy
dasturida ko`rsatilganidek o`qishni, mustaqil bilim olishni individuallashtirish hamda
masofaviy ta`lim tizimi texnologiyasi va vositalarini ishlab chiqish va o`zlashtirish
vazifasi qo`yilgan.
Uchinchidan, oliy maktab jadallashayotgan ITTning ortib boradigan talablariga
to`la javob beradigan mutaxassislarni tayyorlash uchun o`qitishni jadallashtirish,
inson organizmi, uning ongini butun imkoniyatini o`qitish jarayonida ishga solishi
zarur, ya`ni simvolli ko`rsatuvli o`qitishni jadallashtirishi zarur. Bu esa o`quv
jarayonida axborot berilayotganida, o`quv materiallarini strukturalash va tizimga
solish o`qitishning komp’yuterlash, o`quv televideniyasidan foydalanishni taqozo
etadi.
O`.Tolipov modullashgan texnologiyaning afzalligi haqida quyidagicha fikr
bildiradi: “Modullashgan texnologiyaning afzalliklaridan biri – ta`lim mazmunini
tartibga solishdan iborat bo`lib, bunda mavjud axborotdan shundaylarinigina qat`iylik
va qunt bilan tanlab olish kerakki, ular davlat ta`lim standartlari doirasida talabalar
faoliyatini etarli darajada muvaffaqiyatli amalga oshirish imkonini berishi lozim”
[34].
Modulli texnologiya dastlab kasbiy fanlarni o`qitish uchun ishlab chiqilgan
bo`lsa, endilikda aniq va tabiiy fanlarni o`qitishda ham muvaffaqiyatli
qo`llanilmoqda. So`nggi yillarda xorijiy tillarni, tarix, tibbiyot fanlarini ham
o`qitishda modulli texnologiyadan foydalanish muammolari bo`yicha tadqiqotlar olib
borilmoqda. Ushbu jarayonning o`ziga xos ob`ektiv va sub`ektiv sabablari bo`lib,
ular qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin:
1. Modulli o`qitish o`zining tarixiy rivojlanish jarayonida yangi elementlar
bilan boyib, takomillashib bormoqda. Natijada mazkur texnologiyaning yangidan-
yangi qirralari kashf etilib, turli fanlarni o`qitishda qo`llanilmoqda.
O’zg
Vara
q
Hujjat
№
Imzo
Sana
Bet
Aslonova D.
Bajardi:
Rahbar:
“Axborot-kommunikatsiya tizimlarini optimallashtirish” fanidan modulli
o’qitish uslubiyotini yaratish (Chiziqli programmalash masalasini
geometrik usulda yechish)
2. Modulli texnologiyani boshqa ta`lim texnologiyalari bilan birgalikda
qo`llash imkoniyatlarining kengligi. So`nggi paytlarda modulli ta`limning boshqa
o`qitish
texnologiyalari
bilan
integratsiyalashuvi
natijasida
pedagogikada
«muammoli-modulli», «blokli-modulli o`qitish», «modulli-rivojlantiruvchi ta`lim»
kabi tutash texnologiyalar paydo bo`lmoqda. Bu ham modulli ta`lim
imkoniyatlarining kengayishiga hamda uning turli fanlarni o`qitishda safarbar
etilishiga olib keladi.
3. Fanlarni o`qitish jarayonini loyihalashga bo`lgan ehtiyojning ortib borishi.
Masofali ta`limning paydo bo`lishi o`quv materiallarini qaytadan tizimlashni taqozo
etadi. Bunda ham modulli texnologiya element va vositalaridan foydalanish eng
maqbul yo`l hisoblanadi. Ko`pgina hollarda modulli o`qitish an`anaviy va masofadan
turib o`qitish o`rtasidagi oraliq shakl sifatida e`tirof etiladi. Demak, istalgan fan yoki
bilimlar sohasi masofali o`qitilar ekan, uning mazmuni mohiyati jihatidan modullarga
mos keluvchi bo`laklar asosida shakllantiriladi.
4. Modulli
texnologiyaning
mustaqil
ta`limdagi
o`rni.
Fanlarning
differentsiallashuvi, bilimlar va axborot ko`lamining ortib borishi zamonaviy
pedagogikada mustaqil ta`limning salmog’i oshib borishiga olib keladi. Mustaqil
ta`limda ta`lim samaradorligini, kafolatli o`zlashtirishni ta`minlash maqsadida
ko`pincha o`qitish texnologiyalari qatorida modulli texnologiyadan foydalanilmoqda
va hokazo.
Qayd qilib o`tilgan sabablar turli fanlarni modulli o`qitish yaxshi samara
berishi mumkinligini asoslabgina qolmasdan, uning kelajakda mustaqil va masofali
ta`limda istiqbolli ekanligini ham ko`rsatadi.
Keyingi yillarda respublikamizda oliy va kasb-hunar ta`limi tizimi
muassasalarida modulli o`qitish bo`yicha ilmiy tadqiqotlar olib borildi va natijalari
amalda tatbiq etildi. Bu sohada xaligacha izlanishlar olib borilmoqda, tajribalar
o`tkazilmoqda.
Modulli o`qitish, kasbiy ta`limning zamonaviy masalalarini xar tomonlama
echish imkoniyatini yaratadi. Buning uchun modulli o`qitish texnologiyasining
optimallashgan va sodda ko`rinishda ishlab chiqish muammosini xal etish zarur.
O’zg
Vara
q
Hujjat
№
Imzo
Sana
Bet
Aslonova D.
Bajardi:
Rahbar:
“Axborot-kommunikatsiya tizimlarini optimallashtirish” fanidan modulli
o’qitish uslubiyotini yaratish (Chiziqli programmalash masalasini
geometrik usulda yechish)
Dostları ilə paylaş: |