Portal hipertenziya, ektopik varikslər və hemorroy ⃰Əliyev Ş. H., Baxşəliyev Z. F., Əliyev T. M



Yüklə 387.94 Kb.
Pdf просмотр
tarix06.05.2017
ölçüsü387.94 Kb.

 

         ƏDƏBİYYAT                            ОБЗОР                      LITERATURE  



             İCMALI                          ЛИТЕРАТУРЫ                 REVIEW  

 

 

Portal hipertenziya, ektopik varikslər və hemorroy 

 

⃰Əliyev Ş.H., Baxşəliyev Z.F., Əliyev T.M. 

 

⃰e-mail: 

umumi_cerahiyye2@mail.ru

 

 

Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşmdirmə İnstitutunun 

―Ümumi cərrahiyyə-2‖ kafedrası, Bakı, Azərbaycan 

 

Portal  hipertenziyalı  xəstələrdə  qastrointestinal  qanaxmalar  adətən  ikincili  olaraq  ezofaqal 



varikslərdən  baş  verir,  amma  kolorektal  varikslər  də  daxil  olmaqla  qastrik  və  kolonik  mukozal 

zədələnmələrdən  olan  qanaxmalar  isə  müxtəlif  variasyalarda  rast  gəlinirlər.  Bu  zədələnmələr 

portal  hipertenziv  qastropatiya  və  kolopatiya  adlandırılır.  Portal  hipertenziv  kolopatiya  klinik 

əlamətləri  və  formasına  görə  iki  formaya  bölünür:  kolorektal  varikslər  və  kolonik  mukozal 

zədələnmə. Baxmayaraq ki, kolorektal varikslər rektum və siqmoid kolonda rast gəlinir, kolonik 

mukozal  zədələnmələr  isə  bütün  yoğun  bağırsaqda  ola  bilər.  Kolorektal  varikslərlə  qara  ciyər 

xəstəlikləri  arasında  sıx  əlaqə  vardır  və  qeyd  etmək  lazımdır  ki,  kolorektal  varikslər 

ekstrahepatik  portal  hipertenziyalı  xəstələrdə  daha  tez-tez  meydana  çıxır.  Son  10  ildə  portal 

hipertenziya  və  varikslərdən  qanaxmaların  müalicəsində  mühüm  üstünlüklər  əldə  edilmişdir: 

qeyri-selektiv  beta-blokatorlar,  terlipressin,  somatostatin  və  onun  anoloqları  və  endoskopik 

terapiya (skleroterapiya, lateks həlqənin qoyulması, transyuqular intrahepatik portosistemik şunt 

– TİPS, və s.) 



Açar sözlər: Portal hipertenziya,  esofageal variks, anorektal variks, hemorroy, sirrotik xəstə.

 

 



 

Ektopik  varikslər  qastroezofaqal  traktın  istənilən  nahiyəsində  lokalizə  edən 

geniş  portosistemik  venoz  kollaterallar  olub  əksərən  portal  hipertenziyalı 

xəstələrdə endoskopiya zamanı aşkar edilir. Varikslərdən qanaxmalar adətən 1-5% 

hallarda  rast  gəlinir.  Ektopik  varikslər  ikincili  olaraq  portal  hipertenziya,  cərrahi 

müdaxilələr,  venoz  axının  anomaliyalarında,  abdominal  vaskulyar  trombozda  və 

irsi olaraq meydana çıxa bilər. Bu qanaxmalar anemiya, şok, melena, hematemezis, 

hemateşeziya  ilə  müşayiət  olunur  və  panendoskopiya,  enteroskopiya,  endoskopik 

ultrasonoqrafiya,  kapsul  endoskopiyası,  diaqnostik  angioqrafiya,  maqnit  rezonans 

angioqrafiya  (MRT)  angioqrafiya  və  s.  müayinələrdə  təyin  edilir.  Ektopik 

varikslərdə  qanaxması  olan  xəstələrə  təxirəsalınmaz  yardım  edilməli,  həyat 

funksiyaları  bərpa  olunmalı,  hemodinamik  stabillik  yaradılmalı  və  ixtisaslaşmış 

klinikalara 

yerləşdirilməlidir. 

Ektopik 

varikslərdən 

olan 

qanaxmalar 



 

medikamentoz,  endoskopik  və  cərrahi  yolla  müalicə  olunur.  Portal  hipertenziya 



zamanı  həzm  traktının  müxtəlif  nahiyələrində  meydana  çıxan  varikslərdən 

qanaxmanın  əsas  səbəblərindən  biri  kimi  qan  təchizatının  xüsusiyyərlərini 

göstərmək olar [1,2].  

Məlumdur  ki,  düz  bağırsaq  və  anal  kanalın  qan  təhcizatı  aşağı  mezenteral 

arteriyanın uc şaxəsi olan a. rectalis superior, daxili qalça arteriyasının şaxələri a. 

rectalis  medialis  və  a.  rectalis  inferior  ilə  təmin  edilir.  Yuxarı  rektal  vena  anal 

kanalın yuxarı nahiyəsi və rektumu portal sistemə drenə edir. Orta və aşağı rektal 

venalar  isə  daxili  qalça  venası  ilə  aşağı  boş  venaya  açılır  və  nəticə  etibarilə 

portakaval  anastomoz  formalaşır.  Portal  sistemdə  olan  maneə  nəticəsində  portal 

hipertenziya yaranır ki, bu da qara ciyər sirrozunun ağırlaşmalarından olub hepatik 

venoz  təzyiq  qradiyentinin  (HVTQ)  5  mmHg-dən  yuxarı  olması  ilə  xarakterizə 

edilir.  Portal  hipertenziyanın  klinik  vacib  ağırlaşmalarından  olan  assit,  ezofaqal, 

qastrik  və anorektal  varikslər adətən  HVTQ 10  mmHg-dən  yuxarı olan  hallarında 

meydana  çıxır.  Ezofaqal  və  ya  qastrik  varikslərdən  olan  qanaxmalar  isə  ölüm  və 

xəstəlik baxımından hələ də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Kompensə olunmuş qara 

ciyər  sirrozlu  xəstələrin  30-40%-də,  assiti  olanlarda  isə  60%  hallarda  ezofaqal 

varikslərə  rast  gəlinir.  Varikssiz  qara  ciyər  sirrozu  olan  xəstələrin  ildə  5-10%-də 

yeni  varikslər  meydana  çıxır  və  zaman  keçdikcə  bu  varikslərin  ölçüləri  böyüyür, 

səthləri  cırılır  və  qanaxmaya  səbəb  olur.  Variseal  qanaxmalar  7-15%  hallarda 

ölümlə nəticələnir. Variseal qanaxmaların risk amillərinə varikslərin diametri, qara 

ciyər funksiyasının pozulmasını aid etrmək olar [3,4,5].  

Qara  ciyər  sirrozu  və  ya  portal  venaların  ekstrahepatik  obliterasiyasının 

ağırlaşması olan portal hipertenziyada (PH) əksər hallarda ektopik varikslər inkişaf 

edir  və  bunların  arasında  qastroezofaqal  varikslər  daha  çox  portosistematik 

kollaterallara aid edilə bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, ektopik varikslər az hallarda 

rast  gəlinir.  Bir  müayinədə  öyrənilmişdir  ki,  PH  hesabına  variksləri  olan  1218 

xəstənin  ancaq  43-də  (3.5%)  ektopik  variks  rast  gəlinmişdir.  Onlar  əksərən 

duodenum,  yeyunum,  ileum,  kolon  və  rektumda  lokalizə  edirlər.  Ektopik 

varikslərdən  qanaxmalar  az  hallarda  olur.  Bu  portal  hipertenziyada  bütün 



 

qastrointestinal  qanaxmaların  1-5%-ni  təşkil  edir  və  əsas  diaqnostika  üsulu 



endoskopiyadır.  PH-lı  xəstələrdə  aktiv  qanaxma  haqqında  fikirləşməyə  əsas  verir. 

Kolonik  varikslərin  diaqnostikasında  kolonoskopiya  prinsipial  üsuldur.  Rektal 

varikslərin təyin edilməsində isə endoskopiya 43%, endoskopik ultrasonoqrafiyada 

isə 75% hallarda sensitivliyə malikdir. Ektopik varikslərdən qanaxmaya şübhə olan 

zaman endoskopik üsullar neqativ nəticə verərsə MRT və MRT anqioqrafiya seçim 

diaqnostik üsul olmalıdır [7,8].  

Rektal varikslər anal dəliyin kənarından 4 sm yuxarıda genişlənmiş variseal 

venalar şəklində  ifadə olunur.  Hemorroidlərdən  fərqli olaraq bu  hallarda  müayinə 

zamanı  proktoskopa  prolaps  olmur.  Rektal  varikslər  portal  hipertenziya  və  qara 

ciyər  sirrozunun  fəsadları  kimi  tez-tez  rast  gəlinir.  Bunlar  uyğun  olaraq  89%  və 

56%  xəstələrdə qara ciyər sirrozsuz və qara ciyər sirrozlu portal  hipertenziyalarda 

meydana çıxır.  

Portal  hipertenziya  hesabına  meydana  çıxan  ezofageal  varikslər  əksər 

hallarda massiv qanaxmaya səbəb olur. Anorektal varikslərdən olan qanaxmalar isə 

az  hallarda  rast  gəlinir.  Anorektal  varikslər  portal  sistemi  aşağı  və  orta  düz 

bağırsaq  venaları  ilə  kaval  sistemə  birləşdirir  və  portal  sistemi  dekompensə  edir. 

Anorektal varikslər portal hipertenziyada tez-tez rast gəlinən haldır. 

Boursier  J.  və  b.  sirrotik  portal  hipertenziyalarda  rektal  varikslərdən  olan 

qanaxmaların  müalicəsində  ilkin  müalicə  kimi  endoskopik  (lateks  həlqənin 

qoyulması  və  ya  skleroterapiya),  müalicə  effekt  vermədikdə  və  ya  təkrari 

qanaxmalarda  transyuqular  intrahepatik  portosistemik  şunt  (TİPS)  əməliyyatını 

məsləhət görmüşlər [9]. 

Shiraki  M  və  b.  3  rektal  variksdən  qanaxmanın  endoskopik  lateks  həlqənin 

qoyulması  və  skleroterapiya  ilə  dayandırılması  haqqında  məlumat  vermişlər.  Bu 

xəstələrin  ikisində  qara  ciyər  sirrozu  və  birində  ekstrahepatik  portal  hipertenziya 

olmuşdur.  Hər  üç  xəstə  əvvəllər  ezofaqoqastrik  varikslərə  görə  müalicə  almışlar. 

Endoskopik  müalicənin  nəticələri  iki  xəstədə  yaxşı  olmuşdur.  Endoskopik 

skleroterapiya  və  lateks  həlqənin  qoyulması  zamanı  ölüm  hallarının  olmamasına 



 

baxmayaraq,  bir  xəstədə  qara  ciyər  çatışmamazlığı  fonunda  ölüm  baş  vermişdir 



[10].  

Brij  Sharma  və  b.  görə    ektopik  varikslər  intrahepatik  PH  olan  xəstələrdə 

variseal qanaxmaların 1-5%-ni, ekstrahepatik portal hipertenziyalarda isə 20-30%-

ni  təşkil  edir.  Ektopik  varikslər  18%  yeyunum  və  ya  ileumda,  17%  duodenumda, 

14% kolonda, 8% rektum və 9% peritoneumda lokalizə edir [11]. 

Chawla  və  Dilawari  siqmoidoskpoyadan  istifadə  edərək  72  portal 

hipertenziyalı  adi  xəstəni  müayinə  etmişdir.  Bunlardan  47-si  qeyri-sirrotik  portal 

hipertenziya (portal vena fibrozu, eksternal portal hipertenziya obstruksiyası), 25-i 

isə sirrotik portal hipertenziyalı (alkoqol, hepatit B, kriptogenik) xəstələr olmuşdur. 

Anorektal varikslər bu xəstələrin 78%-də (56) aşkar edilmişdir (89% qeyri sirrotik 

xəstələr  və  56%  sirrotik  xəstələr).  Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  qeyri  sirrotik  portal 

hipertenziya  və  ya  ekstrahepatik  vena  obstruksiyasında  sirrotik  xəstələrə  nisbətən 

anorektal  varikslər  daha  geniş  (5  mm-dən  böyük)  olurlar.  Bu  xəstələrdə  ezofaqal 

varikslər  isə  97%  halda  rast  gəlinmişdir.  Geniş  ezofaqal  varikslər  də  əsasən  qeyri 

sirrotik  portal  hipertenziyalı  və  ekstrahepatik  portal  vena  obstruksiyası  olan 

xəstələrdə sirrotik xəstələrə nisbətən daha çox rast gəlinir. Heç bir xəstədə müayinə 

zamanı siqmoid və enən çənbər bağırsaqda varikslər aşkar edilməmişdir. Hosking 

və  b.  sirrozlu  100  xəstənin  44%-də  anorektal  varikslər  aşkar  etmişdir.  Portal 

hipertenziyasız  sirrotik  xəstələrin  19%-də,  portal  hipertenziyalı  sirrotik  xəstələrin 

isə  59%-də  anorektal  varikslər  aşkar  edilmişdir.  Bu  göstəricilər  Chawla  və 

Dilawarinin qeyd etdiklərinə  görə  (78%) daha aşağıdır  və anorektal  varikslər  PH-

nın  gec  mərhələlərində  özünü  daha  aydın  biruzə  verir.  Geniş  ezofaqal  varikslər 

olan hallarda anorektal varikslər kiçik və ya olmayan hallara nisbətən daha tez-tez 

rast gəlinir.  

Bundan  əlavə  PH-nın  gec 

mərhələlərində  yuxarı  qastrointestinal 

qanaxmalarda anorektal varikslərin rast gəlinmə tezliyi daha çoxdur. 

Ezofaqal  varikslərdən  fərqli  olaraq  anorektal  varikslər  az  hallarda  qanayır. 

Johnson  və  b.  1100  xəstənin  yalnız  5-də  anorektal  varikslərdən  qanaxma  halını 


 

aşkar  etmişlər.  Hosking  və  b.  isə  100  PH-lı  xəstənin  yalnız  ikisində  anorektal 



varikslərdən qanaxma olmasını qeyd etmişlər [18]. 

 

Şəkil 1. Anorektal varikslərdən kəskin qanaxma 



    

Heaton  N.D.  və  b.  portal  hipertenziyalı  uşaqlarda  anorektal  problemləri 

araşdırmışlar. 189 xəstədə PH səbəbli ikincili ezofaqal varikslər skleroterapiya ilə 

müalicə olunmuşlar. Anorektal simptomlar, proktoskopik tapıntılar və müalicə  də 

bu  qrupda  araşdırılmışdır.  Simptomatik  hemorrhoid  və  rektal  varikslər  4,2% 

hallarda rast gəlinmişdir. Hemorroy uşaqlarda adətən az hallarda rast gəlinir və bu 

göstəricinin yüksək olması portal hipertenziyaya ikincili meydana çıxır [12].  

Maslekar  S.  və  b.  ―Anorektal  varikslərin  sistematik  araşdırılması‖ 

məqaləsinə  xitabən  anorektal  varikslər  portal  hipertenziyalı  xəstələrin  89%-də 

meydana  çıxır  .  Baxmayaraq  ki  ümumi  populyasiyalarda  az  hallarda  rast  gəlinir. 

Diaqnozun qoyulmasında anoskopiya və ya siqmoidoskopiyadan istifadə edilməli, 

müalicədə  isə  lokal  proseduralar  –  endoskopik  lateks  həlqənin  qoyulması  tətbiq 

edilməlidir [13]. 

Chawla  və    Dilawari  tədqiqatlarında  isə  yalnız  ekstrahepatik  portal  vena 

obstruksiyası  olan  bir  xəstədə  anorektal  varikslərdən  qanaxma  qeyd  etmişdir. 

Baxmayaraq  ki,  anal  kanalda  sistemik  və  portal  sistem  arasında  anastomozlar 

mövcuddur,  portal  hipertenziyalı  xəstələrdə  hemorroidal  qanaxmalar  normal 

populyasiyalardan  fərqlənmir.  Baxmayaraq  ki,  portal  hipertenziyalı  xəstələrdə 

prolapsa uğramış babasil düyünlərindən qanaxma az hallarda rast gəlinir, amma bu 

həyat üçün çox təhlükəlidir. Bu əksər hallarda ensefalopatiyanın müalicəsi fonunda 

baş verir,  hansına  ki sorulmayan antibiotiklər də daxil edilir. Müalicə  nəticəsində 


 

xəstələrdə    tez-tez  ciddi  diareya  halı  rast  gəlinir.  Dişli  xəttdən  yuxarı  və  ya  aşağı 



anal  kanaldakı  zədələnmələr  qanaxmaya  səbəb  ola  bilər.  Bu  zaman  qanaxma 

davam edən, fasiləli və ya massiv ola bilər [14]. 

Anoskopiya  zamanı  qanaxmanın    mənbəyini  təyin  etmək  adətən  mümkün 

olur. 


Qanaxma 

yeri 


təyin 

edildikdən 

sonra 

0,25%-li 



bupivacainlə 

(1:200000epinefrin)  anal  kanal  anesteziya  edilir.  Prat  anal  kanal  güzgülərindən 

istifadə  etməklə  anal  kanal  genişləndirilir  və  3-0  sintetik  sorulan  sapdan  istifadə 

etməklə  8  şəkilli  tikişlər  qoyulur.  Tikişlər  selikli,  submukoz  qişanı  və  internal 

sfinkteri  tutmalıdır  ki,  qanaxmanın  qarşısını  yaxşı  alsın.  Vacib  şərtlərdən  biri  də 

koaqulopatiyanın  müalicəsi  və  diareyaya  nəzarətdir.  Portal  hipertenziyalı 

xəstələrdə    anorektal  toxuma  ödemli  və  asan  zədələnən  olur.  Tikilmiş  toxumalar 

nekroza  uğraya  bilər  ki,  bu  da  ikincili  qanaxmaya  səbəb  ola  bilər.  Adətən  belə 

hallar  koaqulopatiya  olan  xəstələrdə  daha  çox  rast  gəlinir.  Bu  zaman  təkrari 

tikişlərin  qoyulması  lazım  gəlir  və  özünü  doğrultmayan  hallarda  qanaxmanı 

saxlamaq  üçün  hemorroidektomiya  ehtiyat  üsuldur.  Əgər  patoloji  prosesə  bir 

nahiyə cəlb edilibsə həmin kvadrantda hemorroidektomiya məsləhət görülür. Qara 

ciyər sirrozu olan xəstələrdə sallanmış babasillərə lateks həlqə də qoyula bilər.  

Konborozos  və  b.  2  və  3  dərəcə  babasil  və  portal  hipertenziyası  olan  16 

xəstədə  eyni  vaxtda  çoxsaylı  lateks  həlqə  qoymuşdur.  Bu  xəstələri  6-da 

koaqulopatiya  da  olmuşdur.  Bu  zaman  lateks  həlqə  qoyulduqdan  sonra  ağırlaşma 

olmamışdır.  Portal  hipertenziyalı  xəstələrdə  hemorroidal  qanaxmaları  portal 

hipertenziya  hesabına  meydana  çıxan  anorektal  varikslərdən  olan  qanaxmalardan 

fərqləndirmək  lazımdır.  Anorektal  varikslər  perianal  nahiyə,  anal  kanal  və 

rektumun  hər  birində  meydana  çıxa  bilər.  Anorekatal  variks  termini  ona  görə 

istifadə edilir ki, bu varikslər həmişə anal kanalda meydana çıxır və bəzən rektuma 

kimi  davam  edir.  Qanaxmaya  adətən  anal  kanalın  yastıhüceyrəli  nahiyəsi  məruz 

qalır [15]. 

Anorektal  varikslərdə  qanaxmanı  saxlamaq  üçün  müəyyən  üsullar 

mövcuddur.  Hosking  və  Johnson  sintetik  sorulan  saplardan  istifadə  etməklə 

rektumda  kifayət  qədər  yuxarıdan  başlayan  və  anal  kanalın  kənarına  kimi  davam 



 

edən  fasiləsiz  tikişlərdən  müvəffəqiyyətlə  istifadə  etmişlər.  Adətən  3  və  ya  4 



Morqan sütünları tikilir. Bu üsul 13 xəstədə orta hesabla 7 ay müddətində (1-36 ay) 

müşahidədə  qanaxmanı  saxlamışdır  [16].  2  xəstədə  erkən  və  bir  xəstədə  isə 

gecikmiş qanaxma müşahidə edilmişdir.  Biswas və b. PH-da anorektal varikslərdə 

olan qanaxmalar zamanı çoxsaylı qan transfuziyaları haqqında məlumat vermişlər. 

Stapler 

hemorroidopeksiya 

da 

anorektal 



qanaxmanı 

müvəffəqiyyətlə 

dayandırmişdır [17]. 

Katz  və  b.  anorektal  varikslərlə  əlaqəli  qanaxmalar  zamanı  ilk  dəfə  olaraq 

TİPS  əməliyyatını  istifadə  etmişlər.  TİPS  əməliyyatından  24  saat sonra  Pelvis  və 

Abdomenin  MRT,  MR  venoqramması,  ultrasonoqrafiya  anorektal  varikslərdə 

dekompressiyanın baş verdiyini göstərmişdir. TİPS əməliyyatından 7 gün sanra isə 

siqmoidoskopiya anorektal varikslərin ölçülərinin kiçildiyini göstərmişdir. Xəstədə 

sonrakı  6  ay  müddətində  müşahidədə  qanaxma  olmamış  və  xəstə  refraktor 

pnevmoniyadan tələf olmuşdur [18]. 

Yeh  və  McGuire    alkqol  sirrozu  ilə  əlaqəli  PH-da  anorektal  varikslərdə 

massiv  qanaxmanı  liqatura  qoymaqla  (effekt  almayan  hallarda  rektal 

tamponadadan istifadə etməklə) saxlamışlar [19]. 

Misra  SP  və  b.  portal  hipertenziyalı  39  xəstədə  ezofaqal  varikslərə  görə 

endoskopik skleroterapiyanın rolunu öyrənmişlər. Ezofaqal varikslərin ensoskopik 

skleroterapiyasından  sonra  hemorroid  (əməliyyatdan  əvvəl  və  sonra  32%), 

anorektal  varikslər  (45%  əvvəl  və  sonra  )  və  ya  portal  hipertensiv  kolopatiyanın 

960.5%  əvvəl  və  66%  sonra)  yayılmasında  statistik  əhəmiyyətli  fərq  aşkar 

edilməmişdir.  Onların  gəldiyi  qənaət  bundan  ibarət  olmuşdur  ki,  ezofaqal 

varikslərin  obliterasiyası  gələcəkdə  hemorroid,  anorektal  variks  və  portal 

hipertensiv kolopatiyanın meydana çıxmasına əhəmiyyətli təsir etmir [20,21].  

Ümumiyyətlə  ədəbiyyat  içmalının  araşdırılması  nəticəsində  aşağıdakı 

qənaətə gəlmək olar: 

1.

 



Sirrotik  və  qeyri  sirrotik  portal  hipertenziyalarda  ən  çox  ezofaqal 

varikslər rast gəlinir və bunlar 60-70% hallarda qanaxma ilə fəsadlaşır. 



 

2.



 

Portal  hipertenziyada  aşağı  qastrointestinal  traktda  hemorroy, 

anorektal  variks  və  portal  hipertensiv  kolopatiya  meydana  çıxa  bilər  və  bu  bəzən 

qanaxma  ilə  müşayiət  edir.  Portal  hipertenziyalı  xəstələrdə  babasilin  rast  gəlmə 

tezliyi  normal  populyasiyalardakı  rastgəlmə  tezliyindən  statistik  əhəmiyyətli 

dərəcədə fərqlənmir.  

3.

 

Ektopik  varikslərdə  qanaxma  zamanı  endoskopiyanın  nəticələri 



neqativdirsə,  belə  olan  hallarda  MRT  və  MRT  angioqrafiya  seçim  diaqnostik 

üsuldur. 

4.

 

Varikslərdən  qanaxmaların  müalicəsində  əsas  məqsəd  birincili  və 



təkrari qanaxmanın dayandırılması, aktiv qanaxmaya nəzarətdən ibarətdir. 

5.

 



Qastroezofaqal  qanaxmaların  müalicəsinə  farmakoloji  terapiya 

(vazoaktiv  agentlər,  qeyri  selektiv  beta-blokatorlar,  somatostatin,  terlipressin, 

antibiotik  profilaktikası),  endoskopik  terapiya  (skleroterapiya,  lateks  həlqənin 

qoyulması), TİPS, şunt cərrahiyyəsi aparılır. 

6.

 

Aktiv  variks  qanaxmalrı  olan  xəstələrdə  müalicənin  məqsədi  təkcə 



qanaxmanın  dayandırılması  və  qanaxmaya  nəzarət  deyil,  eyni  zamanda  təkrari 

qanaxma,infeksiya və renal fəaliyyətin profilaktikasından ibarətdir. Transfuzion və 

infuzion  müalicə  fonunda  qanda  Hb-nin  miqdarı  7-8  g/dl  həndəvərində 

saxlanılmalıdır.  Massiv  qanaxma  və  ya  hepatik  ensefalopatiya  olan  hallarda 

bronxial  aspirasiya  riskinin  profilaktikası  məqsədilə  xəstələr  intubasiya 

olunmalıdır. 

7.

 

Ezofaqal varikslərin endoskopik skleroterapiyası hemorroy, anorektal, 



kolonik varikslər və PH-lı kolopatiyaların rastgəlmə tezliyini artırmır.  

8.

 



Effektiv  müalicə  hesabına  son  iki  dekadada  varikslərdə  olan 

qanaxmalarda ölüm 40%-dən 20-15% -ə kimi enmişdir. 

 

 

 



 

 

ƏDƏBİYYAT 



 

 

1.  Sarin  SK, Agarwal  SR.  Gastric  varices  and  portal  hypertensive  gastropathy  //  Clin  Liver 



Dis. 2001 Aug; 5 (3):727-67. 

2. Cheung RC, Cooper S, Keeffe EB. Endoscopic gastrointestinal manifestations of liver disease 

// Gastrointest Endosc Clin N Am. 2001 Jan;11(1):15-44.  

3.  Rockey  DC.  Pharmacologic  therapy  for  gastrointestinal  bleeding  due  to  portal  hypertension 

and esophageal varices // Curr Gastroenterol Rep. 2006 Feb;8(1):7-13. 

4.  García-Pagán  JC, Reverter  E, Abraldes  JG, Bosch  J.Acute  variceal  bleeding  //  Semin  Respir 

Crit Care Med. 2012 Feb;33(1):46-54. doi: 10.1055/s-0032-1301734. Epub 2012 Mar 23. 

5. Bosch J., Carlos E. Rubio Memorial Lecture. Prevention and treatment of variceal hemorrhage 

// P R Health Sci J. 2000 Mar;19(1):57-67. 

6.  Biecker  E.Gastrointestinal  Bleeding  in  Cirrhotic  Patients  with  Portal  Hypertension  //  ISRN 

Hepatol. 2013 Jul 22;2013:541836. doi: 10.1155/2013/541836. eCollection 2013. 

7. Biswas S, George ML, Leather AJ. Stapled anopexy in the treatment of anal varices: report of 

a case // Dis Colon Rectum. 2003 Sep;46(9):1284-5. 

8. Fick TE, van Buuren HR, Huisman AM, Schreve RH, Terpstra OT. Intermittent bleeding from 

anorectal varices // Neth J Surg. 1985 Dec;37(6):187-9. 

9. Boursier J, Oberti F, Reaud S, Person B, Maurin A, Cales P. Bleeding from rectal varices in a 

patient with severe decompensated cirrhosis: success of endoscopic band ligation. A case report 

and review of the literature [Article in French] // Gastroenterol Clin Biol. 2006 May;30(5):783-5. 

10.  Shiraki  M, Takagi  S, Sugiyama  K, Iwasaki  T, et  al.  Rupture  of  rectal  varices  treated  with 

endoscopic variceal ligation // Surg Laparosc Endosc Percutan Tech. 2004 Oct;14(5):295-9. 

11.  Sato  T, Yamazaki  K, Toyota  J, Karino  Y, Ohmura  T, Suga  T.  The  value  of  the  endoscopic 

therapies  in  the  treatment  of  rectal  varices:  a  retrospective  comparison  between  injection 

sclerotherapy and band ligation // Hepatol Res. 2006 Apr;34(4):250-5. Epub 2006 Mar 15. 

12.  Heaton ND, Davenport M, Howard ER.  Symptomatic  hemorrhoids and anorectal  varices  in 

children with portal hypertension // J Pediatr Surg. 1992 Jul;27(7):833-5. 

13. Maslekar S, Toh EW, Adair R, Bate JP, Botterill I. Systematic review of anorectal varices // 

Colorectal Dis. 2013 Dec;15(12):e702-10. doi: 10.1111/codi.12417. 

14.  Chawla  Y,  Dilawari  JB.  Anorectal  varices—their  frequency  in  cirrhotic  and  non-cirrhotic 

portal hypertension // Gut 1991; 32:309–311. 

15.  Konborozos  VA,  Skrekas  GJ,  Pissiotis  CA.  Rubber  band  ligation  of  symptomatic  internal 

hemorrhoids: results of 500 cases // Digestion Surg 2000; 17:71–76. 

16.  Hosking  SW, Smart  HL, Johnson  AG, Triger  DR.Anorectal  varices,  haemorrhoids,  and 

portal hypertension // Lancet. 1989 Feb 18;1(8634):349-52. 

17.  Biswas  S,  George  ML,  Leather  AJM.  Stapled  anopexy  in  the  treatment  of  anal  varices  // 

Report of a case. Dis Colon Rectum 2003; 46:1284–1285. 

18.  Katz  JA,  Rubin  RA,  Cope  C,  Holland  G,  Brass  CA.  Recurrent  bleeding  from  anorectal 

varices:  successful  treatment  with  a  transjugular  intrahepatic  portosystemic  shunt  // 

Gastroenterology 1993; 88:1104–1107. 

19.  Yeh  T  Jr,  McGuire  HH  Jr.  Intractable  bleeding  from  anorectal  varices  relieved  by  inferior 

mesenteric vein ligation // Gastroenterology 1994; 107:1165–1167. 

20.  Misra  SP, Dwivedi  M, Misra  V.Prevalence  and  factors  influencing  hemorrhoids,  anorectal 

varices, and colopathy in patients with portal hypertension // Endoscopy, 1996. May;28(4):340-5 

21. Misra SP, Misra V, Dwivedi M. Effect of esophageal variceal sclerotherapy on hemorrhoids, 

anorectal varices and portal colopathy // Endoscopy. 1999 Nov;31(9):741-4. 

 

 

 



 

 

 

10 

 

РЕЗЮМЕ 

 

Портальная гипертензия, эктопические вариксы и геморрой 

 

Алиев Ш.Г., Бахшалиев З.Ф., Алиев T.M.  

Азербайджанский Государственный Институт Усовершенствования 

Врачей имени А.Алиева, кафедра хирургии II, Баку,  Азербайджан 



   

 

У  больных  с  портальной  гипертензией  гастроинтестинальные  кровотечения,  как  обычно 

возникает вторично из эзофагиальных вариксов. Но и включительно при колоректальных 

вариксах встречаются различные вариаций кровотечений из поврежденных гастрических 

и  колонических  мукоз.  Эти  повреждения  называются  портальная  гипертензивная 

колопатия  и  гастропатия.  Портальная  гипертензивная  колопатия  по  клиническим 

симптомам  и  формам  делятся  на  2  группу:  колоректальные  вариксы  и  колонические 

мукозальные  повреждения.  Несмотря на  то,  что  колоректальные  вариксы  встречаются  в 

ректуме  и  сигмоидальномотделе  колона,  колонические  мукозальные  повреждения  могут 

встречатся по всей толстой кишке. Между колоректальным вариксом и болезнями печени 

имеется  интимная  связь.  Следует  заметить,  колоректальные  вариксы  у  больныхс 

экстрагепатической портальной гипертензией встречаются довольно часто. За последние 

10  лет  лечение  портальной  гипертензии  и  вариксных  кроиотечений были  достигнуты 

большие  успехи:  неселективные  бета-блокаторы,  терлипрессин,  соматостатин  и  его 

аналоги  и  эндоскопическая  терапия  (слеротерапия,  латексные  кольца),  трансъюгулярное 

внутрипеченочное портосистемное шунтирование (TIPS) и т.д.  



Ключевые слова: портальная гипертензия, эзофагеальный варикс, аноректальный варикс, 

геморрой, цирротические больные 



 

 

SUMMARY 

 

Hemorroids, ectopic varices and portal hipertension 

 

Aliyev Sh.H., Bakhshaliyev  Z.F., Aliyev T.M. 

 

Azerbaijan State Advanced Training Institute for Doctors named by A.Aliyev, 

department of surgery II, Baku, Azerbaijan 

 

Gastrointestinal bleeding in patients with portal hypertension is usually secondary to esophageal 

varices,  but  massive  bleeding  from  gastric  mucosal  lesions  and  colonic  mucosal  lesions 

including  colorectal  varices,  have  been  variably  described.  These  lesions  are  called  portal 

hypertensive  gastropathy  and  colopathy.  The  clinical  feature  and  profile  of  portal  hypertensive 

colopathy  is  classified  two  groups,  which  are  named  colorectal  varices  and  colonic  mucosal 

lesions.  Although  colorectal  varices  are  usually  seen  at  rectum  and  sigmoid  colon,  colonic 

mucosal lesions are seen all part of colon. Significant relationship between colorectal varices and 

liver  disease  has  been  reported  and  colorectal  varices  is  highly  appeared  in  patients  with 

extrahepatic  portal  obstruction.  Many  advances  in  the  management  of  portal  hypertension  and 

variceal  hemorrhage  have  occurred  during  the  last  10  years:  nonselective  beta  blockers, 


11 

 

terlipressin, somatostatin or its analogues and endoscopic therapy (sclerotherapy, band liqation), 



transjugular intrahepatic portosystemic shunt (TIPS) etc. 

Keywords:  portal  hipertension,  esophageal  varices,  anorectal  varices,  hemorroids,  cirrotic 

patients. 



 

Redaksiyaya daxil olub: 03.10.2016 

Çapa tövsiyə olunub: 31.10.2016 

Rəyçi: t.ü.e.d. Saidova F.X. 

 



Поделитесь с Вашими друзьями:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə