Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 3-cü sinifl əri üçün “Həyat bilgisi” dərsliyi



Yüklə 92.02 Kb.
PDF просмотр
tarix17.04.2017
ölçüsü92.02 Kb.

Respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin 

3-cü  sinifl

əri üçün “Həyat bilgisi” dərsliyi 

 



əlliflər: Gülər Mehdiyeva 

                       Fir

əngiz Bayramova 

 

 

Bakı: Aspoliqraf, 2012. 

 

 



 

D

ərsliklə bağlı TQDK-ya daxil olan qeydlər, iradlar və 

t

əkliflər əsasında hazırlanmış 

 

 

 

YEKUN  RƏY 

 

 

 

 

 

 

 



Yekun r

əy aşağıdakı  meyarlar əsasında formalaşmışdır: 



 

 1. Struktur v

ə  inteqrasiya baxımından; 

 2. 

Standartların dərslikdə əks olunması baxımından; 

 3. M

əzmun, dil və üslub baxımından; 

 4. B

ədii tərtibat və dizayn baxımından

 

5. Şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri baxımından



 

1. Struktur və inteqrasiya baxımından 

 

 Az

ərbaycan  Respublikası  Təhsil Nazirliyi tərəfindən  2010-cu ildə  təsdiq 

e

dilmiş və “Azərbaycan müəllimi” qəzetində



1

 d

ərc olunmuş tədris planına görə 3-cü  



sinifd

ə “Həyat bilgisi” fənninin tədrisinə həftədə 2 saat vaxt ayrılmışdır. Beləliklə, il 

ərzində fənnin tədrisinə  cəmi 64 saat  vaxt verilmişdir. Deməli, dərslik komplektindəki  

materiallar da buna uy

ğun olmalıdır. Dərslik komplektində cəmi 44 mövzu var. Qalan 

20 


saatın  təşkili  müəllimin öhdəsinə  düşür.  Müəlliflər həmin  saatları  aşağıdakı  kimi 

istifad


ə etməyi tövsiyə edirlər: 

 



Diaqnostik qiym

ətləndirmə – 1 saat 

 

Ümumil



əşdirici dərs – 9 saat 

 



Kiçik summativ qiym

ətləndirmə – 6 saat 

 

Yarımillər üzrə summativ qiymətləndirmə – 2 saat 



 

Yay tapşırığı – 1 saat 



 

Ekskursiya – 1 saat 



Əlbəttə, tədris prosesində  bəzi çətin mövzulara iki saat  vaxt  ayırmaq,  ümu-

mil


əşdirici  dərslər təşkil  etmək, mənimsənilən bilik və  bacarıqların 

qiym


ətləndirilməsinə  əlavə  saatlar  ayırmaqla  bu problemin müəyyən hissəsini həll 

etm


ək mümkündür. Ancaq belə məsələlərə 20 saat (ümumi saat miqdarının 31 faizi) 

ayırmaq çoxdur. “Müəllim üçün vəsait”də bu 20 saatın təşkili ilə bağlı heç bir tövsiyə 

verilm

əmişdir. Digər fənlərdə belə uyğunsuzluqlar yoxdur. 



 

2.  

Standartların dərslikdə əks olunması baxımından 

 

   D



ərslik komplektində  mənimsəniləcək bilik və bacarıqlar  kurikuluma  əsasən 

15 m


əzmun standartı və onlara aid olan 40 alt-standartda cəmləşdirilmişdir. Dərslikdə 

                                                 

1

 Az


ərbaycan müəllimi” qəzetinin 25 iyun 2010-cu il sayı. 

 

b



əzi alt-standartlarda nəzərdə tutulan bacarıqların formalaşdırılması üçün ən azı 5-6 

mövzu verilm

əsi məqsədəuyğun hesab edilir. Məsələn: alt standart 1.3.1Bitkiləri və 

heyvanları səciyyəvi əlamətlərinə görə qruplaşdırır.  

D

ərslikdə eyni zamanda 21 alt-standart  haqqında tam  məlumat yoxdur.  



H

əmin alt-standartlar aşağıdakılardır:  

 

Alt-standart  1.1.2. 



Maddələrin  və  hadisələrin  təbiətini  öyrənmək  üçün  kiçik 

təcrübələr aparır və nəticələri izah edir. 

(

Şagird  torpağın,  suyun,  havanın  tərkibi  və  xassələrini  öyrənmək  üçün 

sin

ifdə sadə təcrübələr aparmalıdır

 



Alt-standart 1.1.3. 

“Zaman”, “məkan” və “hərəkət” anlayışlarını sadə şəkildə 

izah edir. 

 (

Şagird  “zaman”  (keçmiş  zaman,  indiki  zaman,  gələcək  zaman),  “məkan” 



(

qapalı  məkan,  açıq  məkan),  “hərəkət”  (düzxətli  hərəkət,  fırlanma  hərəkəti

barədə ilkin təsəvvürlərə malik olmalıdır

  Alt-standart  1.2.1. 

Coğrafi  obyektləri  (dəniz,  okean,  ada,  materik)  əlamət-

lərinə görə fərqləndirir. 

(

Şagird  “dəniz”, “okean”, “ada” və  “materik”  anlayışlarına  aid  sadə 

bilgil

ərə sahib olmalı və onları fərqləndirən bəzi xüsusiyyətləri bilməlidir

 



Alt-standart 1.2.2. Üfüqün c

əhətlərini təyin edir. 

(

Şagird üfüqün cəhətlərini kompasla, günəşə görə, açıqlıqdakı tənha ağaca, 

qayaya, qarışqa yuvasına və s. görə təyin etməyi bacarmalıdır

 



Alt-standart 1.2.3. Sad

ə əşyaların və evinin planını çəkir.  

(

Şagird  “şəkil” və  “plan”  anlayışlarını  fərqləndirməli, kibrit qutusunun, 

stolun, partanın və evinin sadə planını çəkməyi bacarmalıdır

 



Alt-standart  1.4.1. 

Ətraf  mühitin    sağlamlaşdırılmasında  bitki  örtüyünün 

rolu

nu şərh edir. 



(

Şagird  yeni  parkların,  meşə  zolaqlarının  salınmasının,  çirklənmiş 

torpaqların yerində aparılan bərpa və yaşıllaşdırma işlərinin nümunəsində ətraf 

mühitin 

sağlamlaşdırılmasının  müsbət nəticələri  haqqında sadə  bilgilərə  malik 

olmalıdır). 

 



Alt-standart  1.4.2.  T

əbiətimizin qorunmasında Azərbaycan dövlətinin rolunu 

izah edir (

Şagird  təbiətimizin  qorunması  üçün  Azərbaycan dövlətinin gördüyü 

işlər  –  qoruqların,  yasaqlıqların  və  milli  parkların  yaradılması,  “Qırmızı 

kitab”ımız barədə sadə bilgilərə malik olmalıdır). 


 

   



 

Alt-standart 2.1.2. “C

əmiyyət” anlayışı haqqında təsəvvürlərini ifadə edir.  

 



Alt-standart 2.1.3. C

əmiyyətin tərkibi barədə biliklərini şərh edir. 

(

Şagird  “cəmiyyət”  anlayışı,  Azərbaycan cəmiyyəti, onun sosial, etnik və 

dini t

ərkibi barədə sadə bilgilərə malik olmalıdır).  

 Alt-standart 2.2.3. 

Verilmiş şərtlərə uyğun ailə büdcəsi  tərtib edir. 

(

Şagird müəllimin verdiyi şərtlərə (gəlirlərə və xərclərə) uyğun ailə büdcəsi 



t

ərtib etməlidir)  

 



Alt-standart  2.4.2.  Ail

ədəki və  məktəbdəki hüquqlarını  Uşaq  Hüquqları 

Konvensiyası baxımından şərh edir. 

(

Şagird  Uşaq  Hüquqları  Konvensiyasında  təsbit  olunmuş  hüquqlarla 



özünün m

əktəbdə və ailədə sahib olduğu hüquqları müqayisə və şərh edir

 



Alt-standart  2.4.3. 

Başqalarının  hüquqlarına  hörmətlə  yanaşılması  barədə 

mülahiz

ələrini bildirir.  



 

Alt-standart  3.1.2. 

Başqa  xalqların  ünsiyyət  qaydalarındakı  milli  ünsiyyət 

etiketl


ərimizə uyğun gəlməyən fərqliliklərə tolerant yanaşır.  

 



Alt-standart 4.1.1. 

Ətraf mühitdə sağlamlığa mənfi təsir göstərən amilləri izah 

edir. 



 



Alt-standart  4.1.3.  Mövsüm

ə  görə  geniş  yayılan  xəstəliklərdən qorunma 

yollarını izah edir (Şagird soyuqdəymə, qrip və angina kimi xəstəliklər haqqında 

sad

ə  məlumatlara  malik  olmalı,  onlardan  özünü  qoruma  bacarıqlarına 

yiy

ələnməlidir). 

 



Alt-standart 4.2.1. M

əişətdə istifadə olunan qaz və elektrik avadanlıqlarından, 

habel

ə alışdırıcı, deşici və kəsici alətlərdən təhlükəsiz istifadə qaydalarını izah edir. 



 

Alt-standart  4.2.2. 

Ətrafdakı    şübhəli  əşyalara  toxunmağın  və  tanımadığı 

insanlarla ünsiyy

ətin təhlükəsini izah edir. 

 



Alt-standart  4.2.3.  Z

əruri  yol  nişanlarını  (xəbərdarlıq,  qadağan, məlu-



matverici, servis) f

ərqləndirir. 

(

Şagird  bu  qruplara  aid  nişanların  hər birinə  aid heç olmasa 2-3  nişan 

tanımalı və onların verdiyi informasiyanı sözlə ifadə etməlidir)  

 



Alt-standart 4.3.1. Fövq

əladə halları səciyyəvi xüsusiyyətlərinə görə izah edir. 



(Şagird fövqəladə halların hər birinin ən səciyyəvi xüsusiyyətləri haqqında 

bilgil

ərə yiyələnir və bu xüsusiyyətlər əsasında onu izah edir) 

   

 



 

Alt-standart  4.3.2. Q

əzalardan mühafizə  vasitələrindən istifadə  qaydalarını 

şərh edir. 

 



Alt-standart  4.3.3. 

Yerli  şəraitə  uyğun  süni  yaradılmış  ekstremal  vəziyyət-

l

ərdə mühafizə bacarıqları nümayiş etdirir. 



(

Şagird tədris ili ərzində əldə etdiyi nəzəri bilikləri bacarıqlara çevirməli və 

praktiki olaraq t

ətbiq etməlidir). 

Bu alt-


standartlarda  aşılanması  nəzərdə  tutulan  bir  sıra  anlayışlar  təməl 

anlayışlar  olduğundan  onların  şagirdlər tərəfindən mənimsənilməməsi  heç  şübhəsiz 

ki, g

ələcəkdə  onların  fizika,  kimya,  biologiya,  coğrafiya fənləri sahəsində  böyük 



ç

ətinliklərlə üzləşmələrinə səbəb olacaq. 

Dərslik komplektində bəzi alt-standartlar tam reallaşmamışdır. Məsələn, 

 1.4.1. alt-

standartı  şagirdlərin  “Ətraf  mühitin  sağlamlaşdırılmasında  bitki 

örtüyünün rolunu şərh etməsi”ni nəzərdə tutur. Dərslikdəki "Sinfimiz" mövzusu ilə 

bu alt-standart tam  

reallaşa  bilmir. 



    S

əhifə  8-də  yazılıb:  "Biz  artıq  bitkilərin insanlar üçün nə  qədər vacib 

olduğunu bilirik. Bitkilər otaqdakı havanın təmizliyinə kömək etməkdən başqa, həm 

d

ə  gözəllikləri  ilə  göz  oxşayır".  Müəlliflər  ətraf  mühitin  sağlamlaşdırılmasında 



bitkil

ərin əhəmiyyətini  yalnız bu şəkildə izah etməyə çalışıblar. Mövzuda " Pərvinin 

böyük  bacısı  Gülayın  danışdığı  hekayə"  əvəzinə,  ətraf mühit, bitki örtüyü, ətraf 

mühitin sağlamlaşdırılmasında onun əhəmiyyəti daha geniş və anlaşıqlı dildə təsvir 

edilm

əli idi. Burada müəlliflər ətraf mühit olaraq ancaq  sinif otağını nəzərdə tuturlar.  



     1.3.1 alt-

standartı şagirdlərin “Bitkiləri və heyvanları səciyyəvi əlamətlərinə 

gör


ə  qruplaşdırmalarını”  nəzərdə  tutur.  Dərslikdəki    “Payızda”  mövzusunda  

"cırcırama  ilə  qarışqanın"  hekayəsi  bu  standartın  tam  reallaşdırılmasına  imkan 

vermir.  

1.3.2 alt standartı  şagirdin “Bitkilərin və heyvanların insan həyatında rolunu 

izah etməsini” nəzərdə tutur. Dərslikdə 14, 27, 30 və 31-ci mövzular bu alt-standartda 

nəzərdə  tutulmuş  bilik  və  bacarıqların  formalaşdırılmasına  həsr  olunub.  Lakin  bu 

mövzuların hamısında söhbət bitkilərin və heyvanların qida vasitəsi kimi faydasından 

gedir.  Halbuki  bitkilərdən  tikinti  və  mebel  sənayesində,  heyvanlardan  nəqliyyat 

vasitəsi kimi , eləcə də pambıq, kətan, yun və dəridən geyim sənayesində də istifadə 

olunur. 

2.2.1 alt-

standartı  şagirdin  “Gəlir” və  “xərc” anlayışlarını  izah etmək 

bacarıqlarının  formalaşdırılmasını  tələb edir.  Mövzu  əslində  tamamilə  “xərc” 



 

anlayışına həsr olunduğundan, şagirdin buradan “gəlir”lə bağlı nə isə öyrənə biləcəyi 



mümkün deyil.   

Bütün bunlar onu göstərir ki, şagirdlər bu standartlarda nəzərdə tutulmuş bilik və 

bacarıqları tam şəkildə mənimsəyə bilməyəcəklər. 

2.2.2.   alt-

standartı “Büdcə” anlayışını sadə şəkildə izah etməyi tələb edir. 

 Lakin d


ərsliyin 82-ci səhifəsində “Xərc və gəlir” mövzusunda reallaşdırılmalı 

olan bu alt-standart ümumiyy

ətlə açıqlanmır.  

 

3. M

əzmun, dil və üslub baxımından 

 

D



ərslik  komplektində  məzmun  baxımımdan  müəyyən qüsurlar var.  Məsələn, 

d

ərsliyin “Müstəqil respublikamız” sərlövhəli mövzusunda verilib: “Hər bir ölkənin 



öz qanunlar toplusu olur. Az

ərbaycan Respublikasının əsas qanunları onun qanunlar 

toplusunda – Konstitusi

yasında əks olunmuşdur. Burada həyatımızın bütün sahələrinə 

aid qanunlar var (s

əh.46).  Konstitusiyamızda  Azərbaycanın  dövlət rəmzləri  – 

bayrağımız, gerbimiz, dövlət himnimiz haqqında da qanunlar var (səh.47)”. Mətnin 

sonunda  şagirdlərə: “Azərbaycanın  əsas  qanunlar toplusu necə  adlanır?”  –  sualı 

verilir, 48-ci s

əhifədə  isə  “Azərbaycan  Respublikasının  Konstitusiyasında  Milli 

Ordumuz  haqqında  qanunlar  da  var”  deyilir.  Dərslik müəlliflərinin  “konstitusiya” 

anlayışının  mənasına  düzgün  yanaşmadan  onu “qanunlar toplusu”  adlandırmaları 

doğru deyil. 

 Mü


əlliflərin “Günəşin göründüyü və gözdən itdiyi yerlər üfüq adlanır” (səh.29) 

kimi fikirl

əri    adi  coğrafi  anlayışları  düzgün  ifadə  edə  bilmədiklərini və  şagirdləri 

çaşdırdıqlarını göstərir. Belə ki, Günəşin göründüyü və gözdən itdiyi yerlər üfüq yox, 

üfüq x

əttidir. Açıq ərazidə Yerin bu xəttə qədər görünən hissəsi isə üfüqdür.  



“Mü

əllim üçün metodik vəsait”də  tövsiyə  edilən  bəzi  materialların  məntiqi 

anlaşılmazdır.    Məsələn, “Yeni dərs  ili  başladı”  sərlövhəli birinci mövzuda söhbət 

t

əbii olaraq məktəbin  açılışından,  şagirdlərin müəllimləri və  dərsləri üçün 



darıxmalarından, bilik və bacarıq qazanmanın faydası və s. gedir. Dərsin “Məqsəd”i 

is

ə aşağıdakı kimi verilib:  



 

Zaman, m



əkan və hərəkət anlayışlarını fərqləndirir və sadə formada şərh 

edir.  


 

Yol h



ərəkəti qaydalarına əməl edir.  

 


 

Bu m



əqsədlərə çatmaq üçün tövsiyə edilən tədqiqat sualı isə belədir: “Yeni dərs 

ilinin başlanması sizdə hansı təəssürat yaratdı?”. Mövzunun mətni, dərsin məqsədi 

v

ə tədqiqat sualı arasındakı uyğunsuzluq və məntiqsizlik “Nəticə və ümumiləşdirmə” 



il

ə özünün “apogey”inə çatır: “Müəllimin istiqaməti ilə şagirdlər nəticəyə gəlirlər ki, 

sentyabrın 15-ni bütün müəllimlər və uşaqlar səbirsizliklə gözləyirlər. Çünki bu gün 

yeni d


ərs  ili  başlayır.  Uşaqlar  yeni bilik və  bacarıqlara  yiyələnmək üçün məktəbə 

g

əlirlər, öz müəllimləri və  sinif  yoldaşları  ilə  yenidən  görüşməyin sevincini 



yaşayırlar”. 

S

əhifə 7 və 90-da “Svetofor”  sözünün əvəzinə  “işıqfor” olmalıdır.   

S

əhifə 9-da yazılıb: "Biz dibçəkdə gül əkməyin qaydalarını hələ birinci sinifdə 

öyr


ənmişik". 1-ci  sinif dərsliyində dibçəkdə gül əkməyin qaydaları öyrədilməyib. 

S

əhifə  10-da  verilmiş  "Məktəbimiz"  mövzusunda  ancaq  mühit,  davranış 

qaydaları,  məktəbdəki nizam-intizam  qaydaları  haqqında  danışılır.  Alt-standartlar 

is

ə  şagirdin  ailədəki və  məktəbdəki  hüquqlarını  Uşaq  Hüquqları  Konvensiyası  



baxımından  şərh etməyi,  başqalarının  hüquqlarına  hörmətlə  yanaşılması  barədə 

mülahiz

ələrini bildirməsini  tələb  edir.  Mövzunun  adı  "Məni  əhatə  edən mühit" 

olsaydı daha yaxşı olardı. 



S

əhifə  16-da    sonuncu  abzasında  yazılır  ki,  "Biz  artıq  bilirik  ki,  yarpaqların 

tökülm


əsinin səbəbi istinin və  işığın  azalmasıdır".    Birincisi,  yarpaqların 

tökülm


əsinin səbəbi təkcə  bu deyil,  ikincisi isə  bunun səbəblərini hələ  3-cü    sinif 

şagirdi bilmir. Bu hadisənin  baş  vermə  səbəblərini  şagirdlər  yuxarı  siniflərdə 

öyr

ənəcəklər.    "Payızda  "  mövzusunda      II cümlədə  yazılır  ki,  Yer  planeti  payız 



b

ərabərliyinə sentyabrın 23-də çatır.   "payız bərabərliyi" nə deməkdir?  



MMV-nin 24-cü s

əhifəsində  "Yağış  damlasının  hərəkəti"    mövzusunda 

əllim şagirdlərə suallar verir: 



1. 

Su hansı halda donur? 

2. 

Su hansı halda qaynayır? 



3. 

Su hansı halda buxarlanır? 

Bu sualların cavabını tələb etmək üçün əvvəlcə müəllim  1.1.2 alt-standartını 

reallaşdırmaq  üçün  təcrübələr  aparmalı,    "qaynama",  "donma",  "buxarlanma" 

anlayışlarını  izah  etməli idi.  3-cü  sinif  şagirdi  hələ  maddə, maddənin  aqreqat  halı 

haqqında biliklərə yiyələnməyib. O, hələ saf su və təbii suların xassələrini (qaynama , 

donma, buxarlanma temperaturu)  f

ərqləndirə  bilməz. Müəlliflər  “Su  hansı  halda 

qaynayır, donur, buxarlanır?” soruşanda, görəsən hansı suyu nəzərdə tuturlar?  


 

S



əhifə 24-də I və IV abzasdakı fikirlər bir-biri ilə uzlaşmır. I abzasda yazılıb:  



Martın 21-də qışı yaz əvəz edir. Sentyabrın 23-də payız gəlir”. 

 IV abzasda is

ə  yazılıb:  "Sentyabrın  1-i olan kimi yarpaqlar dərhal tökülmür. 



Yaxud  qaranquşlar martın 1-ində uçub gəlmir"

Bu  abzasın  son  cümləsində  yazılıb:  "Havalar tədricən soyuyur, hərarət  sıfır 



d

ərəcədən  aşağı  düşür,  ya  da  yavaş-yavaş  istilənib müsbət  qırx  dərəcəyə  qədər  

qızır".  Hərarət qırx dərəcədən də yuxarı ola bilir. 

S

əhifə  29 və  36-da    sözlərin  yazılışında  səhvə  yol verilib:  "şəhərləri" sözü 

"s



əhərləri", "köçürürdü" sözü isə "koçürürdü"  yazılıb. 

S

əhifə 33-də  "calaq üsulu"nun mənası açıqlanmır.  

S

əhifə 35-də adi gözlə görünməyən canlılara mikroblar, viruslar və bakteriyaları 

aid edibl

ər. Belə  çıxır  ki,  viruslar  və  bakteriyalar mikroorqanizmlər deyil. Bəs 

mikroblar  dey

əndə müəlliflər nəyi nəzərdə tutublar? 

S

əhifə 36-da   şəkildə  göstərilir ki, şagird lupa ilə mikroorqanizmləri   görür. 

Ən müasir lupalar 2-25 dəfəyə qədər böyütmək qabiliyyətinə malikdir.  Mövzuda adı 

ç

əkilən  Levenhukun  böyüdücü  şüşələri  əslində  ilk mikroskoplar olub 270 dəfə 



böyütm

ək qabiliyyətinə  malik idi.  Müasir    lupalar ilə  mikroorqanizmləri görmək 

olmaz. 

S

əhifə  37-də    mikroorqanizmlərdən    yalnız  bakteriyalar  haqqında  məlumat 

verilir. 

III  abzasın  son  cümləsində  isə  yazılır:  "Qıcqırma  prosesini  yaradan 

mikroorqanizml

ər olmasa idi, hər gün istifadə etdiyimiz əsas qidamız-mayalı çörək 

d

ə olmazdı." Belə nəticə çıxarmaq olur ki, mayalı çörəyi yaradan da bakteriyalardır. 



Mayalı çörək   maya göbələkləri ilə yaradılır. Yaxşı olardı ki, mikroorqanizmlərin bu 

sinfi haqqında da məlumat verilsin. 

MMV-d

ə  də  bu fikir səhv  verilmişdir.  Nəticə  və  ümumiləşdirmə    hissəsində 



yazılır: “Bakteriyaların köməyi ilə süd qatığa çevrilir, xəmir acıyır”. Burada da maya 

göb


ələklərini bakteriyalar adlandırıblar. 

S

əhifə  38-də    həşəratların  əlamətləri və  yaydıqları  xəstəliklərdən  danışılır. 

Yazılıb:  "Tarakanlar bir çox xəstəlikləri  yayır".    Bütün həşəratların  hansı  xəstəliyi 

yaydığı  açıqlanır,  lakin  tarakanların  yaydığı  xəstəliklər  haqqında  heç  bir  məlumat 

verilmir.  



S

əhifə  42-də    II  abzasda  yazılır:  "İlan,  kərtənkələ,  tısbağa  sürünənlər  sinfinə 

aiddir".  IV  abzasda  yazılır:"  Timsah  və  tısbağa  da  sürünənlər sinfinin 



 

nümay



əndələridir.  Tısbağanın  sürünənlər sinfinə  aid  olduğu  artıq  II  abzasda 

yazılmışdı. Yaxşı olardı ki, timsah sözü də elə II abzasda verilsin. 

Yazılıb:  "Timsah  yırtıcı  heyvandır"  ."yırtıcı"  sözü  açıqlanmır.  Şagirdlər bunu 

nec


ə başa düşəcəklər? 

  S

əhifə  43-də     I cümlə  artıq  və  mənasızdır.  Yazılıb:  "Sürünənlərdən sonra 

quşlar  sinfi  gəlir".  Siniflər  arasında  hansısa  sıralama,  ardıcıllıq  yaratmaq  düzgün 

deyil. Ümumiyy

ətlə,  3-cü  sinif şagirdi "sinif" anlayışını dərk edə bilməz.   



  S

əhifə  44-də    yazılır:  "Dilin kənarlarında,  ucunda  xüsusi  həssas hüceyrələr 

var". "Hüceyr

ə"  termini  haqqında  məlumat verilmədən  bu  informasiyanı  şagirdlərə 

izah etm


ək olmaz.  

Bu s


əhifədə  yazılır: "Burnumuz vasitəsilə  nəfəs alırıq".  Olmalıdır:    Burnumuz 

vasit


əsilə tənəffüs edirik. Çünki, burnumuz vasitəsilə həm də nəfəs veririk. 

S

əhifə 44-də  "filiz" sözünün mənası düzgün izah olunmayıb. 

 

4. B



ədii tərtibat və dizayn baxımından 

 

 

 S

əhifə 84-də   mətnlə şəkil uzlaşmır. Mətndə yazılır ki, Azər əvvəlcə telefonla 

z

əng vurub təcili yardım çağırdı, sonra ata-anasını xəbərdar etdi, daha sonra isə ütünü 



şəbəkədən  ayırdı.  Lakin  şəkildən görünür ki, Azər  telefonla  danışanda  artıq  ütü 

şəbəkədən ayrılmışdır. 



S

əhifə 88-də  verilmiş şəkillər mövzuya uyğun deyil. 

S

əhifə 44-də  müxtəlif maddələrin şəkilləri göstərilmiş, lakin heç bir açıqlanma 

verilm


əmişdir. 

 

5. 

Şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri baxımından 

      

 

    S

əhifə 21-də yazılıb: "Su kimi havanın da çəkisi var."  Birincisi suyun çəkisi 

indiy


ə qədər öyrənilməyib, ikincisi isə 3-cü sinif şagirdi hələ "çəki" anlayışını dərk 

ed

ə bilməz. 



    S

əhifə  23-də  yazılıb:  "Külək həm də  çiçəkləri  tozlandırır"  .  "Tozlanma" 

terminini 3-cü 

sinif şagirdi düzgün dərk edə bilməz. Şagirdlər  "tozlanma " dedikdə, 

yalnız  çiçəklərin  üzərinə toz qonmasını nəzərdə tuta bilərlər.  



      MMV-nin 37-ci s

əhifəsində    müəllim  şagirdlərdən  soruşur:  "Yabanı  və 

m

ədəni bitkilər haqqında nə bilirsiniz? ". Yabanı və mədəni bitkilər  haqqında hələ  



3-cü 

sinif şagirdi  heç bir məlumat almamış ona belə bir sual vermək olmaz.  



10 

 

 



N

əticə 

 

1. D


ərsliyin forzas səhifəsində  Dövlət Himni “Azərbaycan  Respublikasının 

Dövl


ət Himni haqqında” 1992-ci il 27 may tarixli Qanununun tələblərinə uyğun çap 

olunmayıb.  Himnin  adı  (“Azərbaycan  marşı”)  ixtisar  olunub.  Himnin  musiqisinin 

əllifinin  soyadı  (Hacıbəyov) redaktə  ilə  (Hacıbəyli) verilib. Həmçinin forzas 



s

əhifəsində  Dövlət Gerbinin rəngli təsviri Dövlət   Gerbi   haqqında   Əsasnamənin 

t

əsdiq edilməsi barəsində  Azərbaycan Respublikasının    1993-cü il 23 fevral tarixli 



Qanununun t

ələblərinə uyğun çap olunmayıb. 

2. D

ərslikdə  fənn kurikulumu çərçivəsində  nəzərdə  tutulmuş  alt  standartların 



reallaşdırılmasında  çoxlu  sayda  kənaraçıxmalar  var.  Bəzi hallarda fənlərarası  və 

f

əndaxili inteqrasiya  nəzərə alınmayıb. 



3. D

ərsliyə  çoxlu sayda iradlar  bildirilib və  onlar müəlliflər tərəfindən qəbul 



olun

mayıb.


 

Document Outline

  • 4. Bədii tərtibat və dizayn baxımından;
  • Nəticə


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə