Toplayan və TƏRTİb edəN: K. HÜSeyn


TƏKFİRLƏ BAĞLI BƏZİ QAYDALAR



Yüklə 5,74 Mb.
səhifə17/50
tarix18.04.2017
ölçüsü5,74 Mb.
#14373
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   50

TƏKFİRLƏ BAĞLI BƏZİ QAYDALAR



Ərəblərdə belə bir söz var: «Hər iməkləyən təkfirdən danışır. İnsanları ittiham edir». Günümüzdəki təkfirçilər həddi aşaraq sağa-sola müsəlmanları təkfir edirlər. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Hər hansı bir kimsə öz müsəlman qardaşına ey kafir deyə müraciət edərsə bu sözə o, ikisindən biri layiq olar. Əgər dediyi kimidirsə heç bir eybi yox. Əksi təqdirdə bu söz onun özünə geri dönər»544. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Bir kimsə başqasını fasiqlikdə və ya kafirlikdə ittiham edərsə əgər o, kimsə belə deyilsə mütləq o, söz ona geri dönər»545. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm bu hədisə şərt qoydu: «Əgər ittiham olunan kimsə kafirdirs,ə onda söz geri dönməz, əksi təqdirdə söz sahibinə geri dönər». Bu hədisdən göründüyü kimi də əgər fərdi şəxs üçün belə bir hədə, təhdid gəlibsə onda cəmaatı, dövləti, əmirləri və bütün müsəlman alimləri təkfir edənlərin halı necə olacaqdır? İbn Həcər əl-Heytəmi rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “ər-Rafii deyir ki: Dəlil olmadan bir müsəlmana: Kafir – deyən kimsə özü küfrə düşər. Çünki o, İslamı küfr adlandırmışdır. Müsəlman bir kimsəni küfrdə ittiham edən özü kafir olar...”546. İbn Əsakir rahmətullahi aleyhi - müsəlmanları küfrdə ittiham etmyi qadağan edən hədislər barəsində deyir ki: “Bu hədislər müsəlman bir kimsəni təkfir etməyi qadağan edən hədislərdir. Kim ki, bunu etmişdirsə Peyğəmbərlərin seyyidinə asilik etmişdir”547. Hafiz İbn Abdul Bərr rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Kim bir müsəlmanı təkfir edərsə böyük və əzəmətli bir günaha düşmüşdür. Bu hədis: “Kim öz qardaşına: Ey kafir!” deyərsə sözləri ən böyük hədə və təhdiddir və müsəlman bir kimsəyə kafir deməyi qadağan edir”548. İmam Dəqiqlid rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Bu hədislər buna layiq olmayan müsəlman bir kimsəni təkfir edənlər üçün qorxulu bir hədədir. Özlərini Sünnə və hədisə nisbət edən bir çox kimsələrin düşdüyü təhlükəli bir məsələdir. Əqidə məsələsində ayrılığa düşdükləri zaman onlara müxalif olan hər bir kəsi küfrdə ittiham etməyə başladılar”549. İmam əz-Zarkaşi rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Ey təkfir məsələsi ilə oynayan kimsə! Bundan həzər et! Həzər et ki, müsəlmanları təkfir etdiyin üçün özün düşərsən buna”550. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: “Kim bir müsəlmanı küfrdə ittiham edərsə, onu öldürmüş kimsə kimidir”551. İmam əl-Mənəvi rahmətullahi aleyhi - deyir ki: “Bu hədis əməlin Allah qatında nə qədər böyük olmasına dəlildir. Onu öldürmüş kimidir – sözünün mənası: Müsəlmanı küfrdə ittiham edən bir kimsə onun namusuna qəsd etmiş kimidir. Müsəlmanın namusu isə onun qanı kimi qorunma altındadır. Müsəlmanı küfrdə ittiham edən onun qanını axıtmış kimidir. Digər cavab: “Müsəlmanı küfrdə ittiham etmək onu öldürmək kimidir ki, Qiyamət günü buna görə Cəhənnəm odunu dadacaqdır”552.

İbn Abbas radıyallahu anhu deyir ki: «Necə ola bilər ki, kafir sözü ona qayıtsın? Allah ölümünə yaxın əməlləri yavaş-yavaş ondan itirər, tədricən o insan mürtəd kimi ölər». Həqiqətən də, biz bunun şahidiyik ki, Təkfir fitnəsinə düşməmişdən qabaq o, kimsə saleh birisi idi. Cəmaat namazlarında iştirak edər, cümələri buraxmazdı, zahiri sünnələr ilə bəzənərdi. Bu fitnəyə məruz qaldıqdan sonra tədricən bu əməllər ondan itməyə başlayır. Şeytan tələsmədən hissə-hissə öz fitnəsini onlara yeridir. İlk öncə ona etiqad etdirir ki, namaz qılmayan kafirdir, ondan sonra artıq namaz qılmayan kafirdisə, onun kəsdiyi ət yeyilməz, sonra şeytan öz fitnəsini yeridərək onu cəmaat namazlarından, cümə namazlarından, daha sonra isə məscidləri birdəfəlik tərk etməyi əmr edir. Bütün bunlar da şeytanın onlar üçün qurduğu hiyləsidir. Bundan sonra başlanılır darul İslam, darul küfr məsələləri, müsəlmanlar kütləvi şəkildə təkfir olunur, məscid imamları və onların arxasında namaz qılanlar təkfir olunur. Bütün bu qapılar açıldıqdan sonra artıq şeytan onları istədiyi kimi idarə edir, istədiyi səmtə, istədiyi yerə onları yönəldir. Artıq onlar Allah qorusun - şeytanın qulu olurlar. Bundan sonra şeytan onlara vəsvəsə edir ki, saqqal qırxılsın, isbal uzadılsın və s. sünnələr tərk edilsin. Subhənəllah! Kafir dedikləri söz onların özlərinə qayıdır. Tədricən onlar bütün əməllərdən məhrum olurlar.

Buna görə də kimsə küfr və şirk məsələlərindən danışarsa, bilavasitə Qurana, Sünnəyə əsaslanmalı və Saleh Sələflərin başa düşdükləri tərzdə məsələyə yanaşmalıdır. Huzeyfə b. Yəmən radıyallahu anhu ravayət edir ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Sizin üçün ən çox qorxduğum Quranı bəlağətli oxuyar və bu gözəllik onda büruzə verər. Sonra bu kimsə İslamın qoruyucusu olar. Daha Sonra o, kəs Quranı arxasına ataraq qılıncla qonşusunun üstünə hücum edərək onu şirkdə ittiham edər». Huzeyfə: «Ya Rəsulullah! Onlardan kim şirkə daha yaxındır? İttiham edən, yoxsa ittiham olunan?». Peyğəmbər: «İttiham edən» deyə buyurdu553. Kim ki, bu şeylər haqqında elmsiz danışarsa, Allahın adından elmsiz danışmış sayılır. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Qul heç əhəmiyyət verməyən elə bir kəlimə söyləyər ki, onu Cəhənnəmin dibinə dərinliyi məşriq və məğrib arası qədər olan bir məsafəyə salar (Başqa rəvayətdə: 70 illik bir məsafədə)»554. Ən böyük günahdır ki, insan elmsiz Allahın adından danışır. O, kəslər haqqında nə demək olar ki, onlar elmsiz hər kəsi küfrdə ittiham edirlər. Əgər o, kimsə bilmədiyi bir sözə görə bu qədər Cəhənnəmin dibinə yuvarlanırsa, onda bilərək dediyi sözə görə necə olacaq?

İbn Qeyyim rahmətullahi aleyhi - deyir ki: «Allah elmsiz olaraq söz söyləməyi haram etmiş və bunu ən böyük haramlar arasında saymışdır. Hətta bunu haramların ən yüksək mərtəbəsi olaraq qiymətləndirmişdir. «De ki: Rabbim yalnız aşkar və gizli alçaq işləri (həyasızlıq), hər cür günahı, haqsız zülmü, Allahın haqqında heç bir dəlil nazil etmədiyi hər hansı bir şeyi Ona şərik qoşmağınızı və Allaha qarşı bilmədiyiniz şeyləri deməyinizi haram buyurmuşdur». (əl-Əraf 33). Allah haramları dörd mərtəbə olaraq sıralamışdır. Bunların ən alt mərtəbədə olanından başlamışdır ki, bu da həyasızlıqdır, ikinci bundan daha ağır dərəcədə oln günah və zülm, üçüncü olaraq bu ikisindən də ağır Allaha şərik qoşmaq, dördüncü isə bütün bunlardan daha ağır olan Allah haqqında biliksiz söz söyləməkdir. Bu da Allah haqqında İsimləri, Sifətləri, Əməlləri, dini və şəriəti haqda biliksiz söz söyləməyi özündə əhatə edir»555.

Allahın adından elmsiz danışmaq şirkdən böyük və pisdir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in hədisindən də göründüyü kimi kim elmsiz bir kimsəyə kafir deyərsə özü kafir olur. Allahın adından, şəriətindən elmsiz danışdığı üçün. Şeyx Abdullah b. Batın və Şeyx Səhman rahmətullahi aleyhi - öz kitabı olan «Minhəc Əhlul Həqq vəl İttibə» 77 səh deyir ki: Çox təəccüblüdür, əgər sən küfrdə ittiham edən bir kəsdən təharət və ya ticarət və s. Məsələlər barəsində soruşsan sənə cavab verə bilməz. Çünki bu barədə elmi yoxdur. Bu məsələdə alimlərin sözlərini axtarar və onların söylədikləri kimi söyləyər. Bəs bu məsələlərdən daha böyük bir məsələ olan Təkfir barəsində nə demək olar?”. Çünki təkfir Allahın, sonra Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm haqqıdır. İbn Qeyyim rahmətullahi aleyhi - ən-Nunyə adlı qəsidəsidən deyir ki: «Küfr - Allahın, sonra isə Peyğəmbərin haqqıdır. Filan və filankəsin sözü deyildir»556. AbdurRahman əs-Sədi deyir ki: “Küfr – Allah və Rəsulunun haqqıdır, Allah və Rəsulunun kafir adlandırdığı kimsədən başqa heç kəs kafir deyildir”557.

Şəriət heç kəsin nəfsi-istəklərinə görə, ağlına görə deyildir. Əksinə ağıl və nəfs şəriətin çərçivəsindən qırağa çıxmamalıdır. Buna görə də səni küfrdə ittiham edəni sən də küfrdə ittiham edə bilməzsən, səni aldadanı sən də aldada bilməzsən. Görürsən ki, indikilər deyirlər: «Kafirlər bizim haqqımızı tapdalayırlar. Biz də onları aldadırıq və malları da bizə halaldır». Əgər kimsə sənə qarşı hansısa bir günahı edibsə, sənin ixtiyarın yoxdur ki, ona qarşı da eyni günahı edəsən. Əgər kimsə sənin yaxınını öldürübsə, bu o, demək deyil ki, sən də istədiyin vaxt gedib onun yaxınını öldürə bilərsən. Xeyr, şəriət, məhkəmə, qazılar var. Bu Allahın şəriətidir. Kim nə istədi onu edə bilməz. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Bu səbəbdən də elm və sünnə əhli müxalif olan kimsəni onları kafir adlandırsa da belə kafir hesab etmirlər. Çünki küfr şəriət hökmüdür və insanın eyni tərzdə cavab verməsi yolverilməzdir. Məs: Kiminsə sənə qarşı yalan danışması, ailənə qarşı əxlaqsızlıq etməsi sənin də ona yalan danışmana və onun ailəsinə qarşı əxlaqsızlıq etmənə izn vermir. Çünki yalan və əxlaqsızlıq Uca Allahın haqqı olduğuna görə haramdır. Kiminsə kafir adlandırılması da Allahın haqqıdır. Ona görə də Allah və Onun Peyğəmbərinin kafir adlandırdığı kəsdən başqası kafir hesab edilməz»558.



Birinci Qayda - Sözlər eyni zamanda həm küfrə dəlalət edə bilər, həm də küfrə dəlalət etməyə bilər. Bu zaman sözləri deyən kimsə sözləri ilə nə qəsd etdiyini bilmədikcə hökm vermək olmaz. Allah İblisə buyurur: «Ey İblis, sənə mənim iki əlimlə yaratdığıma səcdə etməyə nə mane oldu. Mən ondan daha yaxşıyam». (Sad 75-76). Allah İblisin qəlbində olanları bilirdi. Lakin Allah bizləri öyrədir ki, İblisin bu cür əməllərinə oxşar əməllər edən kimsənin əməli ilə nə qəsd etdiyini öyrənmədikcə hökm vermək olmaz. Çünki onun əməli küfr ola da bilər, olmaya da bilər. Bunu necə öyrənmək olar? Yalnız soruşmaqla. Müəyyən söz zahirinə görə küfr ola bilər. Lakin soruşulduqda, məsələ aydın olduqda nə qəsd edildiyi açıq-aşkar aydın olur. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Məkkəyə savaşsız və müqavimətsiz girmək istəyirdi. Lakin Bədrdə iştirak edən müsəlmanlardan biri Xatib b. Əbi Bəlta - radıyallahu anhu Məkkədə olan müşriklərdən bir qrupuna Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in Mədinədən çıxması haqda bir qadın vasitəsilə məktub göndərir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Əli, Zubeyr və Miqdad - Allah onlardan razı olsun - bu qadının dalınca göndərdi. Səhabələr məktubu götürərək Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in yanına gəldilər. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Ey Xatib, bu nədir?». Xatib: «Ey Allahın Rəsulu! Mənim üstümə qəzəblənməkdə tələsmə, sənə başa salaram. Bilirsiniz ki, Qureyş arasında qohum-əqrabası olmayan birisiyəm. Onlardan da deyiləm, qəribəm. Səninlə olan mühacirlərin də orada əqrabaları vardır ki, onların mallarını və ailələrini qoruyurlar. Lakin mənim malımı və ailəmi orada qoruyacaq bir kimsə yoxdur. Ona görə də onlardan ailəmin qorunması üçün təminat almaq istədim. Yoxsa bu işi kafir olduğumdan, dindən döndüyümdən, İslama girdikdən sonra küfrə riza göstərdiyimdən dolayı etmiş deyiləm. Belə bir şey ağlımdan belə keçməyib». Peyğəmbər: «Bu adam sizə doğru söylədi» deyə buyurdu. Ömər: «Ya Rəsulullah! Artıq o, Allaha, Rəsuluna və möminlərə xəyanət etmişdir. Məni burax bu münafiqin boynunu vurum» dedi. Peyğəmbər: «Bədirdə iştirak edən səhabəni, nə bilirsən bəlkə də Allah Bədr əhlinə muttali olub buyurmuşdu: İstədiyinizi edin, Mən sizi bağışladım». Bundan sonra ayə nazil oldu: «Ey iman gətirənlər! Nə mənim düşmənimi, nə də özünüzün düşmənini dost tutun! Onlar sizə gələn haqqı inkar etdikləri halda siz onlarla dostluq edir, mehribanlıq göstərirsiniz. Siz Rəbbiniz olan Allaha iman gətirdiyiniz üçün onlar Peyğəmbəri və sizi (Məkkədən) çıxardırdılar. Əgər siz mənim yolumda və Mənim rizamı qazanmaq uğrunda cihada çıxmısınızsa (Mənim düşmənlərimi dost tutmayın). Siz onlarla gizlində dostluq edir, onlara sirr verirsiniz. Mən sizin gizli saxladığınız və aşkar etdiyiniz hər şeyi bilirəm. Sizdən kim bunu etsə o, şübhəsiz ki, haqq yoldan azmışdır». (əl-Mumtəhunə 1). Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm bu ayəni oxuduqdan sonra Ömər - radıyallahu anhu nun gözləri yaşarır və deyir: «Allah və Rəsulu daha gözəl bilir»559. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm ondan soruşdu: «Səni bunu etməyə nə vadar etdi?». Çünki onun etdiyi bu əməli iki tərəfdən başa düşmək olar: 1) Əgər o, bunu müşriklərin qələbəsi üçün etmişdirsə, küfr etmiş olur. 2) Əgər dünya mənfəəti üçün etmişdirsə, bu küfr deyildir. Əbu Bəltə - radiyallahu anhu dünya məqsədlərinə görə etdiyi üçün Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm onu təkfir etmir.

İbn Qeyyim rahmətullahi aleyhi «əl-Fəvaid» 4/26 kitabında İmam Əhməd rahmətullahi aleyhi - nin sözlərini rəvayət edir: «Bir nəfər soruşur ki: «Müəzzin azan verdiyi zaman Şəhadət kəliməsində Muhəmmədən Rasulullah dediyi zaman bir nəfər: Yalançıdır. O, kimsə kafirdir yoxsa yox? (Bizdən soruşsaydılar o, dəqiqə qırmızı vərəqə göstərərdik) Şeyx deyir: O, kimsədən soruşmaq lazımdır ki, bu sözləri ilə nə qəsd edirdi? Şəhadətin özünü qəsd edirdisə kafirdir. Yox əgər azan verənin özünün yalançı olduğunu qəsd edirdisə kafir deyildir». İbn Həcər rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Özündə küfrü daşıyan söz hansı ki iki başlı başa düşülürsə - küfr olur niyyətə görə”560. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Həqiqətən də, küfrdə ittiham etmək bəlli olmayan bir işdə hökm verilməz”561. İbn Bazz rahmətullahi aleyhi - dan soruşurlar ki: «Bir nəfər qəbrin ətrafında təvaf edirsə o, kimsə kafirdir?». Cavab: «Soruşmaq lazımdır ki, bunu nə üçün edir? Əgər ölüyə yaxınlaşmaq üçün edirsə küfrdür, İslamdan çıxır. Yox əgər bunu Allah üçün edirsə və fikirləşir ki, bura müqəddəs yerdir bu küfr yox, bidətdir». Həmçinin Şeyx Muhəmməd İbn İbrahim Əli Şeyxdən rahmətullahi aleyhi qəbrə qurban kəsən haqda da soruşurlar: Cavab: Soruşmaq lazımdır ki, bunu etməkdə qəsdi nədir? Əgər ölü və ona yaxınlaşmaq məqsədilə edirsə böyük şirkdi. Yox əgər Allah üçün kəsir lakin o, yeri müqəddəs saydığı üçün edirsə bu bidətdir»562. Şeyx Useymin rahmətullahi aleyhi dən soruşurlar: «Bir nəfər saqqalı ələ salırsa kafirdir, yoxsa yox?». Cavab: «Əgər insanın özünü, zahiri görnüşünü ələ salırsa, dindən çıxmır. Əgər saqqalı (dindən olduğuna görə) ələ salarsa kafirdir».



İkinci Qayda - Dünya əhkamları ilə, axirət əhkamları, insanların dünyadakı halı ilə, axirətdəki halı da bir-birindən fərqlənir. Bu dünyada kafir olaraq görünən bir kimsə Allahın dərgahında mömin, mömin olaraq görünən bir kimsə isə əksinə Allahın dərgahında kafir olar. Münafiqlərin halı belədir. Onlara salam verilir, salamları alınır, qız verilir, qız alınır, kəsdiyi heyvan yeyilir, müsəlmanlara tətbiq olunan əhkamlar onlara da tətbiq edilir. Lakin Allah dərgahında onlar kafirdirlər. «Əlbəttə münafiqlərin yeri Cəhənnəmin ən alt təbəqəsidir». (ən-Nisa 145-146). Çünki biz insanların qəlbini yarmaqla ona sahib ola bilmərik. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir: «Dünyada mövcud olan cari qayda-qanunlara görə zahirən mömin görünən insanın daxilən də mömin olmasına ehtiyac yoxdur. «İman gətirmədikləri halda: Biz Allaha və Qiyamət gününə iman gətirdik» (əl-Bəqərə 8). Deyən münafiqlər üzdə mömindirlər. Onlar Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in zamanında olduğu kimi, müsəlmanlarla birgə namaz qılır, onlardan qız alar, onlara miras verərdilər. Buna baxmayaraq onlara küfrü izhar edən kafirlərin qərarı ilə hökm verməmişdir. Nə evlənmələri ilə, nə də miras məsələləri ilə və nə də hər hansı bir şeylə bağlı kafirlərə aid qərarları münafiqlərə tətbiq etməmişdir. Abdullah b. Ubeyy riyakarların ən məşhuru olmasına baxmayaraq müsəlmanların ən xeyirlilərindən sayılan oğlu Abdullah atasının varisi olmuşdur. Onların canları və malları qorunur. Kafirlərin canları və malları halal olduğu kimi münafiqlərin halal deyildir»563. Və ya əksinə: İnsan zahirən kafir görünə bilər, lakin Allah dərgahında mömin ola bilər. Məs: Kafirlər bir müsəlmanı güc hesabına müsəlmanlara qarşı çıxmağı əmr edirlər. Döyüş əsnasında bütün kafirlər öldürülür. Həmin müsəlman da kafir hesab edilərək onlarla birlikdə öldürülür. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Belə bir kimsə öldüyü zaman onun barəsində hökm kafirdir deyilir. Uca Allah isə onu niyyətinə görə həşr edəcəkdir. Münafirlər kimi, zahirən onlar barəsində müsəlmandır deyirik. Onlar da niyyətlərinə görə həşr olunacaqlar. Qiyamət günü isə mükafat qəlbdə olana görə olacaqdır, zahirə görə deyil”564. İbn Qeyyim rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Dörd qrup insanlar vardır. 1) Həm zahirən, həm də batinən mömin olanlar, 2) Həm zahirən, həm dəm də batinə kafir olanlar, 3) Zahirən mömin, batinən kafir olan, 4) Zahirən kafir, batinən isə mömin olanlar. İlk üç qrup barəsində Qurani Kərimin Bəqərə surəsində xəbər verilmişdir. Dördüncü qrupa gəldikdə isə: ...Əgər Məkkədə tanımadığınız mömin kişi və mömin qadınları bilmədən tapdalayıb əzmək və onların ucbatından günaha batmaq təhlükəsi ilə qarşılaşmasaydınız, Allah ora zorla girməyinizə izin verərdi.... (əl-Fəth 25). Bu insanlar öz qövmləri içəisində imanlarını gizlədən və aşka etməkdən qorxan kimsələrdir. Həmçinin belə kimsələrdən Fironun əhlindən olub, imanını gizlədən kimsəni və Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm cənazə namazı qıldığı Həbəşistan kralı – Nəcaşini misal çəkmək olar. Onlar dxilən mömin idilər”565. İbn Kəsir rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Bu ayədə söhbət müşriklərin içərisində yaşayaraq imanlarını öz qövmlərində qoruyan kimsələrdən söhbət gedir”566.

Qeyd etdiyimiz kimi dünyada ikən kafir kimi görünən bir kimsə axirətdə möminlərdən də ola bilər. Allah bu haqda buyurur: «Firon dedi: Buraxın məni Musanı öldürüm, qoy da Rəbbini (köməyə) çağırsın. Doğrusu mən onun sizin dininizi dəyişdirəcəyindən və yer üzündə fitnə-fəsad törədəcəyindən qorxuram. Musa dedi: Mən haqq-hesab gününə inanmayan hər bir təkəbbür sahibindən həm mənim Rəbbim, həm də sizin Rəbbiniz olan Allaha pənah aparıram! (Bu vaxt) Firon ailəsindən olub imanını gizli saxlayan bir kişi dedi: Məgər siz bir adamı: Rəbbim Allahdır! deməyinə görə öldürəcəksiniz? Halbuki o, sizə Rəbbinizdən açıq-aşkar möcüzələr gətirmişdir. Əgər o, yalan deyirsə yalnız öz əleyhinədir, yox əgər doğru danışırsa onun qorxutduğu əzabın bir qismi sizə toxunar. Şübhəsiz ki, Allah həddi aşan və yalançını doğru yola müvəffəq etməz!». (əl-Mumin 26-29). Subhənəllah! (Bu vaxt) Firon ailəsindən olub imanını gizli saxlayan bir kişi dedi: Məgər siz bir adamı: Rəbbim Allahdır! deməyinə görə öldürəcəksiniz? Əgər o, kimsə bu sözləri deməzdən əvvəl ölmüş olsaydı, heç kəs onun mömin olduğunu söyləyə bilməzdi. Əksinə Fironun ailəsindən olduğu üçün Firona verilən hökmlər ona da tətbiq edilərdi. Lakin o, kimsə imanını gizli saxlayan birisi idi. Buna da qorxu, sıxıntı və s. kimi səbəbləri üzr gətirmək olar. İbn Atiyya rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Min Ali Firon” – bu kimsə zahirən Fironun dinində idi”567. Günümüzdə də bir çox dövlət müəssisə və idarələrində çalışan insanları təkfir edən təkfirçilərə: Allahdan qorx! İmanını gizlədən bir kimsəni təkfir etmiş olarsan. Nəcaşi kimi?568 Kafirlərin (Kitab Əhlinin) başçısı idi. Onların hökmləri (qanunları) ilə hökm verirdi. Xristianlar isə elə zənn edirdilər ki, onların dinindədir. Lakin mömin idi. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm onun ölüm xəbərini eşidəcək buyurdu: «Həbəşilərin sahibi Nəcaşinin vəfatını, öldüyü günü insanlara xəbər verdi (Başqa rəvayətdə: Bir qardaşınız ölmüşdür. Allahın yaxşı bir qulu Ashamə öldü). Xalqı musəlləyə çıxardıb dörd təkbir aldı (qardaşınız üçün (Allahdan) məğfirət diləyin)»569. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Peyğəmbərin dəvəti çatmış və kafir dövlətində yaşayan kafirə gəldikdə, Peyğəmbərə və onun gətirdiklərinə iman etmişsə, gücü daxilində Allahdan qorxmuşsa, necə ki, bunu Nəcaşi və ona bənzər kimsələr etmişlər. İslam dövlətinə hicrət etməmiş (hicrət etməyə imkanı olmamış), İslamın əhkamlarını açıq-aydın yerinə yetirməmiş (zahirən İslamı açıq göstərməkdən ehtiyatlanmış), onlara İslamın əhkamlarını öyrədəcək bir kimsənin olmaması belə bir kimsənin Cənnət əhlindən olan mömin olmasını deməyə imkan verir”. Bu hal həmçinin Fironun əhlinin halıdır, arvadının halıdır, Yusufun halıdır. (Yusufun) xalqı kafir idi. Onların içərisində dinə aid olan hə bir şeyi yerinə yetirmyə imkanı da yox idi. Onları imana dəvət etdiyi zaman onların içərsindən olan bir mömin dedi: Daha öncə Yusuf sizə açıq-aydın dəlillər gətirmişdi. Siz onun gətirdiklərinə şəkk etməkdə davam edirdiniz. Nəhayət, o, vəfat etdikdə dediniz: "Allah ondan sonra elçi göndərməyəcəkdir!" Allah həddi aşan, şübhə edən kimsəni beləcə azğınlığa salar. (əl-Ğafir 34). Nəcaşiyə gəldikdə isə Xristian dövlətinin başçısı olmasına baxmayaraq onun xalqı İslamı qəbul etməkdə ona tabe omamışdır. Onunla bərabər İslamı çox kiçik bir cəmmat qəbul etmişdir. Ona görə də dünyasını dəyişdikdə belə bir adam tapılmadıki onun üçün cənazə namazı qılsın. Ona görə də onun üçün cənazə namazını Peyğəmbər Mədinədə qılmışdır. Müsəlmanların qarşısına çıxaraq dedi: “Həbəşilərdən olan saleh qardaşınız ölmüşdür”. Nəcaşi – Özünün zəif olmasına görə İslamın bir çox əmirlərini yerinə yetirməmişdir, hətta çox hissəsini yerinə yetirməmişdir. Hicrət etməmiş, Cihad etməmiş, Həcc etməmiş, hətta rəvayət edilir ki, beş vacib namazı, Ramaza orucunu və zəkatı da belə verməmişdir. Bunları yerinə yetirsədi bu onun xalqı üçün açıq-aydın olardı və onların etirazlarına cavab verə bilməzdi. Biz qəti bilirik ki, Nəcaşi xalqı arasında Allahın kitabı ilə hökm verməmişdir. Çünki xalqı buna imkan verməzdir”. Cənnət əhlindən olan Nəcaşi və onun kimiləri, baxmayaraq ki. İslamın ayinlərini yerinə yetirməmişlər və bacardıqları qədər bunu etmişlər Allah onları Kitab əhlindən hesab edərək buyurur: Həqiqətən, Kitab əhlindən elələri də var ki, Allaha müti olaraq həm Allaha, həm sizə nazil edilənə, həm də özlərinə nazil edilənə iman gətirir, Allahın ayələrini ucuz qiymətə satmırlar. Onların öz Rəbbi yanında mükafatları vardır. Şübhəsiz ki, Allah tez haqq-hesab çəkəndir. (Ali İmran 199). Bir çox Sələflər bu ayənin Nəcaşi barəəsində nazil olduğunu söyləmişlər. Nəcaşi öldüyü zaman Peyğəmbər onun üçün cənazə namazı qıldı. Bir nəfər: “Öz ölkəsində ölən Kafir Xristian üçün namaz qılırıq”. Ondan sonra bu ayə nazil olur. Bu da Cabir, İbn Abbas, Ənəs Allah onlardan razı olsun - və s. rəvayət edilmişdir. Bəziləri isə demişlər: Bu ayə Nəcaşi və onunla bərabər imaan gətirənlər barəsində nazil olmuşdur. Bunu deyən isə Həsənul Bəsri, Qatada Allah onlardan razı olsun - və s.... Nəcaşi və onun tərəfdrları zahirən Xristianların etdikləri bir çox şeyləri edirdilər və onların halları (zahirən) Xristianların halları kimi idi. Həqiqətən, Kitab əhlindən elələri də var ki, Allaha müti olaraq həm Allaha, həm sizə nazil edilənə, həm də özlərinə nazil edilənə iman gətirir....570. İmam Qurtubi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “İmanını gizlədərək kafirlərin diyarında yaşadığı üçün heç kəs onun üçün Cənazə namazı qılmamışdır”571. İmam Nəvəvi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Nəcaşi İslamını öz xalqından gizlədirdi”572. İmam əl-Xattabi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Nəcaşi – Alahın Peyğəmbərinə və onun gətirdiklərinə iman gətirmiş müsəlman idi. Lakin öz imanını gizlədirdi”573. İmam Zəhəbi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Günlərin birində Həbəşilər toplanaraq Nəcaşiyə: “Sən bizim dinimizi parçalamısan?” deyib yanından çıxdılar. Onda Nəcaşi, Cəfər İbn Əbu Talibin - radıyallahu anhu və tərəfdarlarının ardınca adam göndərərək onlar üçün Gəmi hazırladı və: “Gəmiyə minin! Əgər mən ölsəm siz sağ qalarsınız, əgər qurtulsam, siz də yəqin olarsınız” dedi. Sonra Nəcaşi əmr edərək belə yazdırdı: “Allahdan başqa ibadətə layiq haqq İlah olmadığına, Muhəmməd onun qulu və Rəsulu olduğuna, İsanın onun qulu və Rəsulu olduğuna, Məryəmə dediyi söz və Ondan gəlmə bir Ruh olduğuna – şahidlik edirəm” dedi. Sonra bu yazını qoltuğunun altına qoyaraq, evinin ətrafında toplanmış Həbəşilərin yanına çıxdı və: “Ey Həbəşilər! Mən sizin içərinizdə ən layiqli olanınız deyilləmi?” dedi. Onlar: “Bəli”. O: “Mənim sizin aranızda olan məqamım necədir?” dedi. Onlar: “Xeyirli”. O: “O, zaman sizə nə olub?” dedi. Onlar: “Sən bizim dinimizi parçalayaraq, İsanın Allahın qulu olduğunu söyləmisən”. Nəcaşi: “Bəs, siz onun haqqında nə deyirsiniz?”. Onlar: “Allahın oğlu!” dedilər. Bu zaman Nəcaşi əlini qoltuğunun altında olan kağızın üzərinə qoyaraq dedi: “Mən də şahidlik edirəm ki, kağıza yazdıqlarını nəzərdə tutaraq İsa elədir”. Bundan sonra xalqı razı halda oradan çıxırlar”574. Yaxşı, onda özünü İslama mənsub edərək: Mən müsəlmanam! deyən kimsə barəsində nə deyək? Əbu Abdurrahmən Abdullah b. Məsud - radıyallahu anhu rəvayət edir ki, doğru sözlü və doğruluğu təsdiq olunan Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm - bizə buyurdu: «…Ondan başqa heç bir haqq ilah olmayan Allaha and olsun ki, sizlərdən biri Cənnət əhlinin əməli ilə əməl edər və onunla Cənnət arasında bir arşınlıq məsafə qalarkən, kitab(-da olan qədər) onun əleyhinə irəli keçər o, da Cəhənnəmliklərin əməli ilə əməl edib Cəhənnəmə düşər. Həmçinin sizdən biri Cəhənnəmliklərin əməli ilə əməl edər və onunla Cəhənnəm arasında bir arşınlıq məsafə qalarkən kitab(-da olan qədər) onun lehinə irəli keçər o, da Cənnət əhlinin əməli ilə əməl edib Cənnətə düşər»575. Xəta istisna olmaqla heç bir möminə başqa bir mömini öldürmək yaraşmaz. Hər kəs səhvən bir mömini öldürərsə, bir mömin kölə azad etməli və ölənin ailəsinə qanbahası verməlidir. Onların sədəqə verməsi (qatili əfv etməsi) isə istisnadır. Əgər o ölən kimsə, mömin olduğu halda, sizə düşmən olan bir camaatdandırsa, onda qatil mömin bir kölə azad etməlidir. Əgər o, sizinlə aralarında müqavilə olan bir camaatdandırsa, onda qatil onun ailəsinə qanbahası verməli və mömin bir kölə azad etməlidir. Bunları etməyə imkan tapa bilməyən kəs Allah tərəfindən tövbəsinin qəbul olması üçün iki ay ardıcıl oruc tutmalıdır. Allah Biləndir, Müdrikdir. (ən-Nisa 92). İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Bu kimsə ədavət aparan (döyüşən) cəmaatın içərisindədir. Lakin o, mömindir. (Hansısa səbəbdən) Hicrət etməmiş, imanını açıq-aydın izhar etməmiş və İslamın ayinlərini açıq-aydın yaşamaışdır. Buna baxmayaraq Allah bu kimsəni mömin adlandırmışdır, çünki imanı ilə bacardığını etmişdir”576.

«Ey iman gətirənlər! Allah yolunda səfərə çıxdığınız zaman diqqətli olun. Sizə salam verən bir şəxsə dünya həyatının puç mənfəətinə tamahsılanaraq: «Sən mömin deyilsən!» deməyin. Halbuki, çox qənimətlər Allah yanındadır. Siz özünüz də bundan əvvəl onlar kimi idiniz, lakin Allah sizə mərhəmət etdi. Elə isə siz də diqqətli olun! Şübhəsiz ki, Allah bütün etdiklərinizdən xəbərdardır!». (ən-Nisa 94). İbn Abbas - radıyallahu anhu deyir ki: «Bəni Səlim qəbiləsindən olan bir kişi öz qoyunları ilə Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in səhabələrindən ibarət kiçik bir dəstənin yanından keçərkən onları salamladı. Onlar isə: Qorunmaq üçün bizə salam verdi – deyərək onu öldürdülər. Sonra həmən kişinin qoyunlarını götürüb Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in yanına gəldilər. Allah bu ayəni nazil etdi»577. Digər rəvayətdə: Miqdəd b. əl-Əsvəd - radıyallahu anhu nun iştirak etdiyi bir dəstə Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in tapşırığına əsasən gəlib bir tayfanın yanına çatdılar. Lakin onlar çoxsaylı malından ayrılmamış bir kişidən başqa hamının qaçdığını gördülər. Kişi onları görən kimi: «Mən şahidlik edirəm ki, Allahdan başqa ibadətə layiq haqq ilah yoxdur». Miqdəd - radıyallahu anhu hücum çəkərək onu öldürdü. Biri: «Sən Allahdan başqa ibadətə layiq heç bir haqq İlah yoxdur şəhadət verən bir kimsəni öldürdün? Allaha and olsun ki, mən bunu Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm xəbər verəcəyəm». Onlar Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in yanına çatdıqda: «Ey Allahın Rəsulu! Bir nəfər Allahdan başqa ibadətə layiq haqq ilah yoxdur şəhadəti verdi. Miqdəd radıyallahu anhu - isə onu öldürdü. Peyğəmbər: «Miqdədi yanıma çağırın» deyə buyurdu. Peyğəmbər: «Ey Miqdəd! Sən Allahdan başqa ibadətə layiq haqq ilah yoxdur deyən bir kimsənimi öldürdün? Bəs sabah (Qiyamət günü) bu şəhadətlə gəldikdə sənin halın necə olacaq?» deyə buyurdu. Allah da bu ayəni nazil etdi: «Ey iman gətirənlər! Allah yolunda səfərə çıxdığınız zaman diqqətli olun. Sizə salam verən bir şəxsə dünya həyatının puç mənfəətinə tamahsılanaraq: «Sən mömin deyilsən!» deməyin. Halbuki, çox qənimətlər Allah yanındadır. Siz özünüz də bundan əvvəl onlar kimi idiniz, lakin Allah sizə mərhəmət etdi. Elə isə siz də diqqətli olun! Şübhəsiz ki, Allah bütün etdiklərinizdən xəbərdardır!». (ən-Nisa 94). Peyğəmbər: «O, kafir qövmün yanında imanını gizlədən bir kişi idi. İmanını üzə çıxartdıqda sən onu öldürdün. Axı sən də bundan qabaq Məkkədə ikən imanını gizlədirdin»578. İbn Kəsir rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Allah sizə mərhəmət etdi…». Yəni tövbələrinizi qəbul etdi. Usamə radıyallahu anhu məsələ ilə bağlı Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in mövqeyini bildikdən sonra Lə İləhə İlləllah deyəni bundan sonra öldürməyəcəyinə and içmişdir»579. İbn Abbas bu ayə barəsində deyir ki: “Allah möminlərə lə İləhə İlləlah deyən kimsəyə: “Sən Mömin deyilsən!” deməyi qadağan etmişdir necə ki, onlara leş əti yeməyi qadağan etdiyi kimi”580.

Günümüzdə olan təkfirçilər sağa-sola istədiklərini kafir, münafiq adlandırırlar. İstədiyinə münafiq adını verir, istədiyindən də münafiq adını qaldırır. Subhənəllah! Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Allah ona xəbər vermədikcə heç kəsin münafiq olub-olmadığını bilmirdi. Əbu Bəkr, Ömər radıyallahu anhum kimi səhabələr münafiqləri tanımırdılar. Ömər radıyallahu anhu kimi səhabə Huzeyfə b. Yəmən radıyallahu anhu ya deyərdi: «Ey Huzeyfə! Allah haqqı üçün söylə, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm onlar arasında mənim adımı zikr etdimi?». Huzeyfə: «Xeyr, lakin səndən sonra heç kimsəyə bu haqda bir şey söyləməyəcəyəm» deyə cavab verdi581. Huzeyfə radıyallahu anhu deyir ki: “Bir gün Öməri radıyallahu anhu cənazədə iştirak etmək üçün çağırdılar. Cənazəyə getmək istədikdə, mən onu saxlayıb dedim: Ey möminlərin əmiri dayan! O, münafiqlərdən idi” dedim. Ömər: “Allah xatirinə de: Məndəmi onlardanam?”. Huzeyfə: “Xeyr!” dedim582. İndikilər istədiklərini kafir, istədiklərini isə münafiq adlandırırlar. Allahdan qorxun! Özünüzü bədbəxt etməyin.



Üçüncü Qayda - Küfr və küfr edən bir-birindən fərqlənirlər. Ona görə də hər küfr edən kafir deyildir. Təkfir əhlinin xətaları ayə və hədisləri götürərək ümumi və xüsusi hökmlərə baxmadan, şərtlərə və maneələrə baxmadan bir başa insanların üzərində tətbiq etməkdir. İbn Ömər - radiyallahu anhu deyir ki: «Onlar kafirlər barəsində nazil olan ayələri möminlərə qarşı tətbiq edirlər»583. Əgər mənimlə namaz qılmırsa, oruc tutmursa kafirdir. Bu kəslər cahildirlər və Əhli Sünnə vəl Cəmaatın əqidəsini bilmirlər. Sələflər deyirlər ki: «Bilməyənlər sussaydılar, fitnə olmazdı». Hər bir kəs bilməlidir ki, təkfir etmək üçün həm xüsusi, həm də ümumi hökmlər vardır. Ümumi hökm ayrıdır, xüsusi hökm isə tam başqadır. Bunların halı: «Vay halına o, namaz qılanların!» ayəsini götürərək duran kimsələrin halına bənzəyir. Və ya: Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Dörd şey vardır ki, bunlar kimdə olarsa o, kimsə xalis münafiqdir. Lakin bu dörd xislətdən biri bir kimsədə olarsa onu tərk edincəyə qədər onda münafiqlikdən bir xislət vardır: Ona bir şey əmanət edildikdə əmanətə xəyanət edər, söz söylədiyi zaman yalan söyləyər, söz verdiyi zaman yerinə yetirməz, mübahisə etdiyi zaman biabırçı sözlərə yol verər»584. Hədisi eşidən kimi: Filankəs mənə yalan danışıb deməli münafiqdir, filankəs mənə söz verib, lakin sözünün üstündə durmayıb - münafiqdir. Bu hədisdə olan münafiqlik əməli münafiqlikdir, bunların heç biri etiqadi deyildir. İmam Tirmizi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Elm əhli deyir ki, hədisdə sözü gedən münafiqlik əməlidir. Qəlbdə olan münafiqliyə gəldikdə isə bu nifaq barəsində yalnız Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm dövründə məlum idi”585. İmam İbn Əbi Zamani rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Nifaqın əlamətləri barəsində varid olan hədislər dəlalət etmir ki, kim bu əməldən birini edərsə dərhal zahirdə İslamı izhar edib, qəlbində küfrü gizlədən münafiq kimidir. Bu hədislərin mənası odur ki, bu əməllər münafiqlərin sifətlərindən və əlamətlərindəndi”586. İmam Nəvəvi rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Bu sifətlər saleh müsəlmanlarda da görülə bilər. Alimlər ittifaq etmişlər ki, qəlbində və dilində sadiq olan bir müsəlman belə bir sifətlərdən birinə düşərsə onun barəsində küfrə düşümüşdür və münafiqdir – deyilməz. Çünki bütün bu sifətlər Yusufun - əleyhissəlam - qardaşlarında da görülmüşdür”587. Hafiz İbn Rəcəb rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Məşhur alimlər bu hədis barəsində söyləmişlər ki, münafiqlik: Xeyiri izhar edib, onun əksini isə gizlətməkdir”. Şəriətdə Nifaq iki qismdir: Birinci – böyük nifaqdır. Bu zaman insan zahirən Allaha, Mələklərə, Kitablara, Peyğəmbərlərə, Axirətə iman etdiyi, batində isə bunlardan bir hissəsini və ya hamısını inkar edir. Bu nifaq Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm zamanında olmuşdur. Belə kimsələr barəsində bir çox ayələr nazil olmuşdur və onlar Cəhənnəmin ən alt təbəqəsində olacaqlar. İkinci – kiçik, yəni əməldə olan nifaqdır. Bu da hədisdə söylənilən sifətlərdir”588. Huzeyfə – radıyallahu anhu deyir ki: “Münafiqlik – Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm zamanında vardır. Bu gün isə imandan sonra küfr vardır”589.

Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Kişi (qul) ilə şirk və küfr arasında namazı tərk etməkdən başqa bir şey yoxdur. Qul onu buraxdığı zaman heç şübhəsiz ki, şirkə (küfrə) düşmüş olur»590. Hədisi eşidən kimi: Filankəs namaz qılmır deməli kafirdir. Əhli Sünnədən, Sələflərdən kim belə edərdi? Kim sizin dediklərinizi təsdiq edir ki, heç bir şərtlər olmadan, maneələr qalxmadan, ayə və hədisləri bir başa insanların üzərinə tətbiq edin? Subhənəllah! Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Allah lənət edib içki içənə, süzənə, satana, alana, sıxana, qarışdırana, paylayana, saxlayana və ondan gələn gəliri xərcləyənə»591. Ömər – radıyallahu anhu rəvayət edir ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm in zamanında Abdullah adında Hişam ləqəbli bir kimsə vardır. Bu adam Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm i güldürürdü. Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm onu içki içdiyinə görə bir neçə dəfə çubuq cəzası ilə cəzalandırmışdır. Bir gün yenə də Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm in yanına gətrilir. Əmr verərək ona yenə də çubuq vurulur. Orada olanlardan biri: «Allahım, buna lənət et! Bu əməldən ötrü nə qədər çox gətirilir». Bu sözləri eşidən Peyğəmbər: «Ona lənət etməyin. Allaha and olsun ki, bilindiyinə görə o, Allah və Rəsulunu sevən birisidir»592. Nə üçün Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm ona demədi ki: Sən düz etdin, həqiqətən də o, lənətə layiqdir? Lakin əksinə səhabəyə qadağan edərək: «Ona lənət etməyin. Allaha and olsun ki, bilindiyinə görə o, Allah və Rəsulunu sevən birisidir». Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm ümumi hökm ilə xüsusi hökm arasında fərq qoydu. Həmçinin səhabələr də bu yolu izləmişlər: Rəvayət edildiyinə görə Qudamə b. Məzun içkini halal hesab edərək içərmiş. Bundan xəbər tutan Ömər – radıyallahu anhu isə onu kafir adlandırmamış, bir müsəlman kimi cəzalandırmışdır. Çünki o, Qurani Kərimin ayəsini düzgün başa düşməyərək içki içərmiş. Həmçinin Əbu Cəndəl b. Suhel və dostları da şamda olarkən içki içmiş və bunu halal saymışlar. Ömər Qudəməni cəzalandırmaq istədikdə o dedi: “Məni nə üçün cəzalandırdınız? Mənimlə sənin aranda Allahın kitabı vardır” dedi. «İman gətirib yaxşı işlər görənlərə pis əməllərdən çəkinib iman gətirdikləri, saleh əməllər etdikləri, sonra pis əməllərdən çəkinib iman gətirdikləri, sonra yenə də pis əməllərdən çəkinib yaxşı işlər gördükləri təqdirdə (haram edilməmişdən əvvəl) daddıqları (yeyib içdikləri) şeylərdən ötrü günah tutulmaz. Allah yaxşı iş görənləri sevər» (əl-Maidə 93)593. Ənəs – radıyallahu anhu rəvayət edir ki, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm Uhud günü başından yara almış, ön dişi də qırılmışdı. Buna görə də: «Peyğəmbərlərini yaralayan bir toplum necə qurtula bilər?» deyə buyurdu. Allah: «Bu işdə sənə dəxli olan bir şey yoxdur». (Ali İmran 128) ayəsi nazil oldu»594. Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm bu zülmü gördükdə ümumi olaraq kafirlər üçün bəd dua etdi. Lakin Allah ona bunu etməyi qadağan etdi. «Allah ya onların tövbələrini qəbul edər, ya da onlara əzab verər, çünki onlar həqiqətən zalım kimsələrdir». (Ali İmran 128).

Həmçinin Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Kim Ramazan orucunu ixlasla və əcrini umaraq ibadət edərsə, keçmiş günahları bağışlanar»595. Bu hədisdə Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm ümumi olaraq qeyd edir ki, kim Ramazanı ixlasla oruc tutarsa, keçmiş günahları bağışlanar. Lakin gəlin bu hədisə xüsusi tərəfdən baxaq? Məgər kimsə deyə bilərmi ki: «Əgər mən Ramazan orucunu tutmuşamsa, deməli mənim keçmiş günahlarım bağışlanmışdır?». Ona görə də Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyuranda ki, filan əməli edən kafirdir, filan əməli edən kafirdir, filan şeyi edənə Allahın lənəti var – bu o, demək deyildir ki, biz görsək ki, kimsə belə edir deməli o, kimsə kafirdir və onu lənətləmək lazımdır.



Sələf İmamlarının Bu Haqda Sözləri - Mən sizə bir çox alimlərdən dəlillər gətirəcəyəm. Seçim sizin qarşınızdadır ya o, cahillərin dediklərini götürün hansı ki, bir-iki kitab oxumaqla öz ağıllarına uyğun hökm çıxarırlar və bununla da zəlalətə düşürlər, ya da Saleh Sələflərin sözləri ki, Qurana və Sünnəyə əsaslanıblar. O, ki qaldı mənə mən bu Salehlərin dediklərini götürmüşəm. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Təkfirin öz qaydaları, şərtləri və maneləri vardır. Bu şərtlər və manelər müəyyən şəxsə uyğun gəlməyə bilər. Ümumi təkfir müəyyəni təkfir etməyi tələb etmir. Əgər şətlər və manelər aradan qalxarsa, bu hal istisnadır. Buna da dəlil İmam Əhməd rahmətullahi aleyhi nin məsələsidir. Kim desə ki, Quran məxluqdur o, kafirdir. Lakin müəyyən şəxsə gəldikdə isə bunu deməzdilər»596. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Söz və əməl küfr ola bilər. Söz və əməl olaraq belə edən kafirdir, belə deyən kafirdir deyilir, lakin müəyyən bir şəxs bunu deyibsə və ya edibsə, ona kafir demirik ta ki, ona hüccət çatdırılana qədər. Elə bir hüccət ki, onu inkar edən kafir olur. Bu qayda Əhli Sünnə vəl Cəmmatda qəti bir qaydadır. (Kim bu qaydaya qarşı çıxarsa, Əhli Sünnə vəl Cəmaatdan sayılmır). Ona görə də qiblə əhlindən olan bir kimsəyə qarşı kafir demək qadağan edilmişdir. Bəlkə də o, kimsə bu hökmün altına girmir. Şərtlərin və manelərin olmadığına görə»597. İbn Teymiyyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Bu səbəbdən də elm və sünnə əhlinə müxalif olan kimsə onları kafir adlandırsa da belə (sünnə əhli) onlara kafir deməzlər. Çünki küfr şəriət hökmüdür və insanın eyni tərzdə cavab verməsi yolverilməzdir. Məs: Kiminsə sənə qarşı yalan danışması, ailənə qarşı əxlaqsızlıq etməsi sənin də ona yalan danışmana və onun ailəsinə qarşı əxlaqsızlıq etmənə izn vermir. Çünki yalan və əxlaqsızlıq Uca Allahın haqqı olduğuna görə haramdır. Kiminsə kafir adlandırılması da Allahın haqqıdır. Ona görə də Allah və Onun Peyğəmbərinin kafir adlandırdığı kəsdən başqası kafir hesab edilməz»598. İbn Əbil İzz əl-Hənəfi rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Bidət, batil, haram olan sözlər hansı ki, özündə əhatə edir: Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in isbat etdiklərini inkar etmək, inkar etdiklərini isbat etmək, qadağan etdiklərini əmr etmək, əmr etdiklərini isə qadağan edən sözlər küfrdür. Bu ümumi sözlərdir. Müəyyən şəxsə gəldikdə isə siz şəhadət edirsiniz ki, o kafirdir və Cəhənnəm əhlindəndir. Biz yalnız Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm in şahidlik etdiyinə şəhadət edə bilərik. Ən böyük azğınlıqdan sayılır sənin müəyyən bir kimsəyə hökm verməyin. Şahidlik etməyin ki, Allah onu bağışlamayacaq, əbədi Cəhənnəmdə saxlayacaq, ona rəhm etməyəcək»599. İndi isə o, kəslərə müraciət edirəm ki, Şeyx Useymin rahmətullahi aleyhi nin adından danışaraq deyirlər: O, namaz qılmayanı kafir sayır və s. Bəli, burada heç bir problem də yoxdur. Kafir görə bilər, lakin şərtlərdən və maeələrdən sonra. Sizin kimi ayə və hədisləri götürərək bir başa şərtlər olmadan və maneələr qalxmadan insanların üzərinə tətbiq etmir. Bəs bu sözləri nə edək? Ona görə də onlar öz istədiklərini götürür və istəmədiklərini də tərk edirlər. Şeyx Useymin rahmətullahi aleyhi deyir ki: «(Əgər söhbət müəyyən şəxsdən gedirsə) Qadağandır bir kimsəni müşrik, kafir və ya lənətlənmiş adlandırmaq bu əməllərinə görə. Çünki bunun öz şərtləri və maneləri vardır. Buna görə də biz müəyyən şəxsi hansı ki, qazancı rüşvətdəndir lənətləmirik. Çünki ola bilər ki, elə şeylər vardır ki, o lənətin ona gəlməsinin qarşısını alar məs: Cahillik və ya şübhə və s. Həmçinin şirklə də belədir. Biz müəyyən bir insanı şirk etdiyinə görə müşrik adlandırmırıq. Ola bilər ki, ona dəlilin çatmaması və ya onun ətrafında yaşayan alimlərin səhlənkarlığından dəlillər çatmayıb. Alimlərin bu məsələdə biganəliyi qadağan edir müəyyən bir şəxsə kafir deməyə»600. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Allah lənət etsin rüşvət alana da, verənə də»601. Ona görə də, ölüdən nə isə istəmək şirkdir, lakin qadağandır müəyyən şəxsi bu əməlinə görə müşrik saymaq. Ta ki, dəlilin ona çatması bizlərə bəlli olana qədər»602. Şeyx Useymin rahmətullahi aleyhi deyir ki: «Bir kimsə sizə təvil əhlini kafir və ya fasiq olaraq görürsünüzmü? deyərsə, ona deyirik ki: Bir kimsənin kafirliyi və fasiqliyinin hökmü bizə deyil, Allaha və Rəsuluna aiddir. Bu məsələ Kitab və Sünnətdən ibarət olan şəriət əhkamıdır. Bunun üçün heç kimsə Kitab və Sünnətdən haqqında dəlil olmadan nə təkfir edilir, nə də ona fasiq deyilir. Müsəlman haqqında onun zahirdən ədalət əhli və İslam olduğudur. Bunu aradan qaldıracaq şəri bir dəlil olmadıqca onun ədalət və İslamının davamına hökm edilir. Heç bir şəkildə belə bir insana kafir və ya fasiq deməkdə tələsmək caiz deyildir. Çünki bunda qorxulası iki böyük təhlükə vardır: 1 Haqqında hökm verilən kimsəyə yönəltdiyimiz hökmdə Allaha yalan iftirada ola bilərik. Çünki Allahın kafir saymadığı bir kimsənin kafir olduğuna hökm vermək eynilə Allahın halal etdiyini haram saymaqdır. Çünki bir kimsənin kafir olub-olmadığına hökm vermək eynilə bir şeyin haram olub-olmadığına dair hökm verməkdə olduğu kimi yalnız Allaha aiddir. 2 Bu müsəlman bir kimsəni ona zidd olan bir vəsflə vəsf etməkdir. Belə bir kimsə bu vəsfdən uzaq olduğu halda ona kafirdir deyilir. Əgər belə deyilsə bu kəlimənin onun özünə qayıtması daha uyğundur. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Hər hansı bir kimsə öz müsəlman qardaşına ey kafir deyə müraciət edərsə bu sözə o, ikisindən biri layiq olar. Əgər dediyi kimidirsə heç bir eybi yox. Əksi təqdirdə bu söz onun özünə geri dönər»603. Çox müşahidə olunan bir haldır ki, başqasını küfrdə ittiham edən kimsələr öz əməllərini bəyənən, başqasını aşağı görən bir kimsələrdir. Bu kimsə təkəbbürlüyü, özünü yuxarı tutmaq sifətlərini özündə cəm etmişdir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Allah buyurdu: Böyüklük və əzəmət (kibriya) Mənim ridamdır, əzəmət izarımdır. Bunlardan hər hansı birində kim mənimlə çəkişərsə Mən onu Cəhənnəm atəşinə ataram»604. Elm əhlindən bəziləri deyirlər ki: Fərzləri rədd edən kimsə İslamı yeni tanımışsa, fərzləri tam şəkildə öyrənib haqqında üzr maneələri ortadan qalxıncaya qədər küfrə və fısqa düşürücü olan şeylərin onun iradəsiylə meydana gəldiyi bəlli olmadan təkfir olunmaz. Əgər alim haqqı qəsd etiyi halda doğru olmayan hökm verərsə bu xətası ona bağışlanar. Yox, əgər pis niyyətdə olub haqqa zidd olsun deyə hökm verərsə biz ona layiq olduğu kimi cavab veririk.

Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm buyurdu: «Bir kimsə belə olmadığı halda başqa bir kimsəni kafir və ya ey Allahın düşməni deyə çağırarsa bu söz mütləq onu söyləyənə geri dönər»605. Hər kəs doğru yol ona bəlli olduqdan sonra Peyğəmbərə qarşı çıxsa və möminlərin yolundan başqa bir yolla getsə, onu üz tutduğu yola yönəldər və Cəhənnəmdə yandırarıq. Ora nə pis dönüş yeridir. (ən-Nisa 115). Allah bir qövmü doğru yola yönəltdikdən sonra uzaqlaşmaları zəruri olan şeylərdən onları xəbərdar etməyincə onları həmin yoldan azdırmaz. Həqiqətən, Allah hər şeyi bilir. Həqiqətən, göylərin və yerin mülkü Allaha məxsusdur. O həm dirildir, həm də öldürür. Sizin Allahdan başqa nə bir himayədarınız, nə də bir köməkçiniz vardır. (ət-Tövbə 112-114). Bax buna görə də müsəlman alimlri İslamı yeni qəbul etmiş bir kimsəni hətta bəzi dinin fərz etdiyi əməlləri inkar etməsinə baxmayaraq kafir saymamış haqq ona açıqlanana qədər. Yumşaldıcı (maneə) hala gəldikdə isə: Bura aiddir küfr və böyük günah etməyə niyyətin olmamasıdır. Deyilənə əsasən bu sözləri söləyən insanla sözün fərqi, bu əməli edən insanla əməlin fərqi aydın olur. Söz, əməl küfr və günah ola bilər. Lakin bu hələ də bu sözü söyləyən və əməli edənin kafir və böyük günah sahibi olması demək deyildir. İbn Teymiyə rahmətullahi aleyhi deyir ki: “Əgər insan bir söz söyləyərsə və bu söz Quran, Sünnə və müsəlman alimləri tərəfindən küfr söz kimi qəbul edilmişsə bu cür əməl küfr olaraq da qəbul edilir. Bu elə bir məsələdir ki, mütləqdir ki, Quran və Sünnə ilə əsaslanmalıdır. Allah və Rəsulunun şahidliyinə əsaslanmalı, nəfsi istəklərə zənnə yox. Buna görə də küfr sözü söyləyən bir kimsəni kafirlikdə ittiham etmək olmaz bütün şətlər onda toplanmadıqla və manelər aradan qaxmadıqca. Təsəvvür edin ki, bir kimsə içki və rüşvəti (sələmi) halal görür. Bununla bərabər İslama yeni girmiş, səhrada böyüyən Bədəvi və ya qadağan olduğunu bildiyi halda şübhə edər ki, bu qadağa Quran və Sünnədə gəlib. İlk müsəlmanlar içərisində elələri də vardır ki, bəzi şəri məsələləri inkar edirdilər hətta onlara Peyğəmbərin sallallahu aleyhi və səlləm bu şeyləri dediyi onlara sübut olunana qədər. Belə insanlar kafir sayılmırlar hətta onlara haqq çatdırılana qədər. Buna görə də Allah: Biz müjdə verən və qorxudan elçilər göndərdik ki, insanların elçilərdən sonra Allaha qarşı bir bəhanəsi olmasın. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir. (ən-Nisa 165). Həmçinin Allah unutqanlıqdan və səhvən etdiyi xətalarını bağışlamışdır”606. Bütün deyilənlərdən aydın oldu ki, insan küfr söz və və ya əməli edərsə, bu hələ onun kafir olması demək deyildir Bu mümkün olan əgər şərtlər cəmləşər və maneələr aradan qalxarsa. Əgər bütün bu açıqlamalardan sonra insan inadkarlıq göstərərək öz etiqadında qalarsa günahından asılı olaraq ona kafir və ya böyük günahkar adı verilər. Şeyx Useymindən rahmətullahi aleyhi soruşurlar: “Bəzi alimlərdən eşitmişəm ki, küfr etiqadi və əməli olur. Əməli olan küfr kiçik küfr olub özündə böyük küfrü daşımır. Hətta insan namazı tərk etsə və digər başqa əməlləri etsədə belə”. Cavab: “Düzdü, bəzi alimlər o rəydədirlər ki, küfr yalnız etiqadı olur, əməli deyil. Lakin doğru olan bunun əksidir. Küfr əmldə də özünü göstərə bilər. Məs: Namazı tərk etmək kimi. Çünki Quran, Sünnə və səhabələrin sözləri buna dəlildir ki, namazı tərk edən kimsə namazın fərziyyətini qəbul etsə də belə dindən çıxır. Daha doğru rəy budur. Lakin diqqətinizi bir məsələyə çəkmək istərdim ki, günümüzdə cavanlar öz həyatlarının başlıca məqsədlərini rəhbərləri və digər insanları kafir sayıb saymamağa yönəltməməlidirlər. Elə bil ki, bu insanlar kimin kafir, kimin isə kafir olmadığını araşdırmaq, öyrənmək üçün yaradılıblar. Əksinə onlara daha yaxşı olardı Allahın Rəsuluna nazil etdiyi şəriəti və digər şəriət məsələlərini öyrənməyə yönəlsinlər. Kiminsə kafir olub olmamağı ilə məşğul olmaq böyük xəta və vaxtı israf etməkdir. Hətta sonda onlar belə bir nəticəyə gəlsələr ki, bu və ya digər bir rəhbər kafirdir onlar nə edə bilərlər? Onlar yalnız fitnələrin yaranmasına, insanları əmin-amanlıqdan məhrum etməkdən, sonu görülməyən şərrə təkan verməkdən başqa bir şeyə nail olmazlar. Çox vaxt onlar rəhbərləri küfrdə dəlilə əsasən deyil öz nəfsi istəkləri əsasında ittiham edirlər. Onları öz hissləri idarə edir. Onlar bu və ya digər bir insan barəsində: Kafirdi – deyirlər. Lakin onlar nəzərə almırlar ki, hər küfr sözü və ya əməli edən kafir olmaz. Buna Quran və Sünnə dəlildir. Qəlbi imanla sabit qaldığı halda haqqı danmağa məcbur edilən kəslər istisna olmaqla, kim iman gətirdikdən sonra Allahı inkar etsə və qəlbini küfrə açsa, Allahın qəzəbinə düçar olar. Onlar üçün böyük bir əzab vardır. (ən-Nəhl 106). Allah məcburiyyət qarşısında qalaraq küfr sözü söyləyən və ya küfr əməli edən kimsənin küfrünü inkar emişdir. Həmçinin sünnədə Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm ölüm anında oduğu zaman özünün yandırıb külünü isə dənizə sovurmağı nəsihət edənin qissəsi vardır. Həqiqətdə belə bir nəsihət şübhədir? Nədə? Allahın qüdrətində. Digər bir hədis isə: Səhrada bütün yemək və içməyini itirən kimsə barəsindədir. Şiddətli Sevinc anında: Mən sənin Rəbbin, sən isə mənim qulumsan” sözünü söyləməklə küfr etmişdir. Lakin sevinc anında söylədiyi üçün bağışlanılmışdır. Mən buradan bizim övadlarımıza, cavan nəsillərimizə ibrət almalarını ümid edərək üz tutub deyirəm: Öz həyatınızın başlıca məqsədini bu kimi şeylərə yönəltməyin: Sən filan hakim haqqında nə deyə bilərsən? Filan hakim kafirdirmi? Bu heç bir fayda gətirməyən və heç nədən xilas etməyən əhəmiyyətsiz bir məşğuliyyətdir. Əlcəzairdə baş verən hadisələr buna sübutdur. Nə baş verdi Əlcəzairdə? Bildiyim qədər 5 milyona yaxın insan öldürüldü. Zalda iştirak edən bir nəfər onun sözünü kəsərək deyir: 50 min insan – dedi. Şeyx: 50 min insan 3 il ərzində. Bu şər və bəladır. Cavanlar hansıki xeyrə can atırlar bu fikirlərinizdən çəkinin, bu zərər, fitnə, hərci-mərcilikdən başqa bir şey gətirməyəcəkdir. Həmd Allaha məxsusdur! Əlimizdə Allahdan açıq-aydın dəlil olduğu halda. Açıq-aydın bir küfr gördüyümüz zaman onu düzəldə bilmiriksə onda faydası nədir?”607.

Dördüncü Qayda Bizlər şirk və küfr məsələlərini öyrənirik ki, özümüzü qorumaq və bu kimi günahlara düşməmək üçün. Lakin insanları ittiham etmək üçün şirk və küfr məsələlərini öyrənmirik. Çünki Qurani Kərimdə bir ayə belə yoxdur ki, Allah buyursun: Ey iman gətirənlər! İnsanları küfrdə ittiham edin» və ya hədis olsun. Əksinə «Ey iman gətirənlər! Allah yolunda səfərə çıxdığınız zaman diqqətli olun. Sizə salam verən bir şəxsə dünya həyatının puç mənfəətinə tamahsılanaraq: «Sən mömin deyilsən!» deməyin. (ən-Nisa 94). Təkfirçilər özləri şirk və küfrün içində boğulduqları halda insanları ittiham edirlər.

Allahın dinini 100 mərtəbəli bir bina kimi təsəvvür et. İman və küfr məsələsi neçənci mərtəbədir? Baxır sən buna hansı tərəfdən yaxınlaşırsan. Əgər biz İman və küfr məsələlərini öyrənirik şirkə, küfrə düşməyək bu birinci mərtəbədir. Yox əgər sən məsələləri öyrənirsən ki, insanları ittiham edəsən bu 100-cü mərtəbədir. Binaya isə qapıdan girərlər. Əgər sən elmdə müəyyən bir dərəcəyə çatsan və səni İslam dövlətində qazı təyin etsələr və sənin yanına küfr etmiş birini gətirsələr ki, sən ona hökm verəsən, onda sən bu məsələdən danışa bilərsən. Təkfirçilər isə özlərini unudaraq başqalarında səhv axtarırlar. Amr b. As radıyallahu anhu deyir ki: «Mən o, adama təəccüb edirəm ki, qardaşının gözündə çöp görür, öz gözündədəki kötüyü isə unudur. Qardaşının ürəyində olan nifrəti çıxarmağa çalışır, öz ürəyində olan nifrəti unudur…»608. Onu, bunu küfrdə ittiham edir. Lakin özləri artıq küfrün içindədirlər. Mütləqdir ki, bizlər bu məsələni öyrənirik ki, bu şeylərə düşməyək. Buna görə də qorx bir kimsəni küfrdə, bidətdə, nifaqda ittiham etməkdə.



Əgər bizlərdən kimsə gələcəkdə elm alsa və bu nəticəyə gəlsə ki, namaz qılmayan kafirdir, yenə də bu sənə rəvac vermir ki, sən namaz qılmayan müsəlmanları gördükdə onları təkfir edəsən. Əksinə sən insanlar üçün bir Mayak olmalısan. Mayak gəmilərə dənizlərdə yolu göstərdiyi kimi, sən də insanlara doğru yolu göstərən bir mayak olmalısan. Hər bir kəsin öz vəzifəsi vardır. Təkfir etmək isə sənin vəzifən deyildir. Bu da onların cahilliklərindən və elimsizliklərindən irəli gəlir ki, onlar müəyyən bir fətvanı götürərək: «Filan əməli edən kafirdir, filan sözü deyən kafirdir» götürərək bir başa insanların üzərinə tətbiq edirlər. O alimin həmin qaydaya necə gəlib çıxdığını, o fətvanı vermək üçün hansı mərhələlərdən keçdiyini öyrənmədən, təfsilatına varmadan insanların üzərinə tətbiq edirlər. Bu da böyük azğınlıqdır. Sən bilməlisən ki, alim hansı dəlilə əsasən o, fətvanı verib. Əgər sən bunun təfsilatına varsan bu işin sən fikirləşdiyin kimi olmadığını görərsən. «Münafiqlərə əmin-amanlıq və ya qorxu xəbəri gəldikdə dərhal onu yayarlar. Halbuki əgər bunu Peyğəmbərə və ya özlərindən olan ixtiyar sahiblərinə demiş olsaydılar əlbəttə həmin xəbəri onun mahiyyətinə varan şəxslər bilərdilər». (ən-Nisa 83). Əksər vaxtı alimlər fətvaları öz yaşadıqları ölkəyə uyğun, oranın cəmaatına görə verilər. Səudiyyə kimi dövlətdə olan hökmlər, digər başqa yerlədə olan hökmlər, fətvalardan fərqlənməlidir. Hamısı Lə İləhə İlləllah Muhammədən Rəsulullah deyir. Ancaq bir şeyi bilmək lazımdır ki, bu insan İslam adətləri özündə qalır, İslamı isbat edir, özünü İslama mənsub edərək mən müsəlmanam deyir, iqrar edir sadəcə olaraq bu insan 70 il sovetin altında qalmağı ilə dinlərindən çox şeyi unudublar. Onlar üçün sünnə bidət, bidət isə sünnə olub. Şeyxlərdən birinə sual verirlər ki: «Mənim atam-anam namaz qılmır onlar kafirdir?» Şeyx ondan üz döndərdi. Dedi ki, heç olmasa ata-anana hörmət et. Nəyə əsasən sən onlara kafir deyirsən?». Məgər İbrahim əleyhissəlam öz müşrik atasını dəvət etdikdə ona: «Ey kafir, Allaha ibadət et!» deyə müraciət etdi, yoxsa? «(Ya Muhəmməd!) Quranda İbrahimi də yad et (onun hekayətini də ümmətinə söylə). Həqiqətən o, büsbütün doğru danışan bir zat bir Peyğəmbər idi. O, bir zaman atasına belə demişdir: «Atacan! Nə üçün görməyən, eşitməyən və sənə heç bir fayda və zərər verə bilməyən bütlərə ibadət edirsən? Atacan! Həqiqətən sənə gəlməyən bir elm (peyğəmbərlik) mənə gəlmişdir (sənə müyəssər olmayan bir şey mənə müyəssər olmuşdur). Ardımca gəl ki, səni (Allahın buyurduğu) doğru bir yola çıxardım! Atacan! Şeytana ibadət etmə. Həqiqətən şeytan Rəhmana çox asi olmuşdur. Atacan! Qorxuram ki, (tövbə etməsən) Allahdan sənə bir əzab toxunsun və beləcə (Cəhənnəmdə) şeytana yoldaş olasan. (Atası Azər İbrahimə) dedi: «Sən mənim tapındığım tanrılardan üzümü çevirirsən? Əgər (onlara qarşı pis hərəkətlərinə) son qoymasan səni mütləq daş-qalaq edəcəyəm (yaxud səni təhqir edib acı sözlər deyəcəyəm). Bir müddət məndən uzaq ol (gözlərim səni görməsin)». İbrahim belə cavab verdi: «Sənə salam olsun! (Allah özü sənə rəhm etsin. Məndən sənə heç bir pislik gəlməz). Mən Rəbbimdən sənin bağışlanmağını dilyəcəyəm. O, mənə qarşı çox mehriban, lütfkardır (duamı qəbul edər)» Bəs nə üçün günümüzdə olan cahillər: «Mən valideyinlərimi dəvət etmişəm, kifayətdir. Onsuzda qəbul etmirlər». Sən cahil ömrünün axırına qədər onları dəvət etməlisən. Çünki İbrahim əleyhissəlam öz müşrik atasını, Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – öz müşrik əmisi Əbu Talibi son nəfəsinə qədər dəvət etdi. Artıq müşrik və kafir kimi öldükləri onlara bəlli olduqda bundan əl çəkdilər. Lakin Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm – öz müşrik əmisi Əbu Talib üçün Cəhənnəmdə əzabının yüngülləşdirilməsi üçün də dua etdi. Şeyx tələbələrindən birinə sual verir ki: «Valideyinlərin ibadət edirmi?». O, da: «Çox asanlıqla deyir ki, cahildirlər». Şeyxin gözləri yaşla dolur. Subhənəllah! Qiyamət günü sən onları Cəhənnəmdə yanan görəndə sənin halın necə olacaqdır?”. Harun ilə Musa əleyhimussəllam ı Firounun yanına göndərəndə dedi ki: Firounun yanına yollan və ona mülayim sözlər de, bəlkə qorxub xatırlasın. «Fironun yanına yollanın. O, (Allahlıq iddiasına düşməklə) həqiqətən azğınlaşıb həddini aşmışdır. Onunla yumşaq danışın. Bəlkə öyüd-nəsihət qəbul etsin, yaxud (Rəbbindən) qorxsun» (Ta ha 43-44).

Öz hislərimizə görə mühakimə etməməliyik. 50-ci illərdə Misirdə dövlət müsəlmanları incitdi. Onlarda dedilər ki: «Müsəlman müsəlmanı incidə bilməz. Deməli bunlar müsəlman deyillər, kafirdilər və Həsən əl-Bənna, Seyyid Qutubun başçılığı ilə “İxvan əl-Muslimin” firqəsi yarandı. Vallahi, bir çoxları qisasla yaşayır, dövləti tərəfindən incidildiyinə görə qəlbi kinlə doludur. Ona görə də hamını kafir sayır. Suhbhənəllah, öz nəfsinə görə? Bir düşün: Sən elmlə ittiham edirsən, yoxsa öz nəfsi-istəklərinlə.






Yüklə 5,74 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   13   14   15   16   17   18   19   20   ...   50




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin