Bo’linish alomatlari



Yüklə 295 Kb.
səhifə1/9
tarix20.11.2023
ölçüsü295 Kb.
#166561
  1   2   3   4   5   6   7   8   9
Bo’linish alomatlari. Evklid va Eratosfen hayoti va ijodi


Mavzu: Bo’linish alomatlari. Evklid va Eratosfen hayoti va ijodi
Reja:


1. Bo’linish alomatlari
2. Tub va murakkab sonlar.
3. Sonlarning EKUB va EKUKi xossalari.
4. Evklid va Eratosfen hayoti va ijodi
Bo’linish alomatlari

Bo’linish alomati deganda, biror berilgan sonni boshqa bir songa bo’lish amalini bajarmasdan turib, biror belgisiga ko’ra son bo’linish yoki bo’linmasligini tushunamiz. Biz quyida 2, 5, 4, 25, 3, 9, 11, 6, 12, 15 kabi sonlarga bo’linish alomatlarini qarab chiqamiz.


n natural sonining o’nlik sanoq sistemasidagi yozuvi berilgan bo’lsin:
Nn10n+ аn-110n-1+….. а110+а0
2 ga bo’linish alomati: n soni ikkiga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0, 2, 4, 6, 8 raqamlaridan biri bilan tugashi zarur va yetarlidir.
Masalan, 2346 2, chunki 6 2.
5 ga bo’linish alomati: n soni 5 ga bo’linishi uchun uning o’nli yozuvi 0 yoki 5 raqam bilan tugashi zarur va yetarlidir.
Masalan, 320 5, 1345 5.
4 ga bo’linish alomati: n soni 4 ga bo’linishi uchun n sonining o’nli yozuvidagi oxirgi ikkita raqamidan hosil bo’lgan ikki xonali sonning 4 ga bo’linishi zarur va yetarlidir.
Masalan, 32364 4, chunki 64 4.
25 ga bo’linish alomati: n soni 25 ga bo’linishi uchun n sonining o’nli yozuvidagi oxirgi ikkita raqamidan hosil bo’lgan ikki xonali sonning 25 ga bo’linishi zarur va yetarlidir. (yoki sonning oxirgi ikkita raqamidan tuzilgan son 00, 25, 50, 75 ko’rinishida bo’lishi zarur va yetarlidir)
Masalan, 2625 25; 150300 25; 3275 25; 36550 25.
3 ga bo’linish alomati: n soni 3 ga bo’linishi uchun bu sonning o’nli yozuvdagi raqamlar yig’indisi 3 ga bo’linishi zarur va yetarlidir.
9 ga bo’linish alomati: n soni 9 ga bo’linishi uchun bu sonning o’nli yozuvdagi raqamlar yig’indisi 9 ga bo’linishi zarur va yetarlidir.
Masalan, 12363 3, chunki (1+2+3+6+3) 3, ammo 12363 9 soniga bo’linmaydi, chunki sonning raqamlar yig’indisi 9 ga bo’linmaydi.
11 ga bo’linish alomati: agar n sonining juft o’rinda turgan raqamlari yig’indisi bilan toq o’rinda turgan raqamlari yig’indilarining ayirmasi 11 ga bo’linsa, bu son 11 ga bo’linadi.
6 ga bo’linish alomati: n soni 6 ga bo’linishi uchun u 2 ga ham, 3 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir.
12 ga bo’linish alomati: n soni 12 ga bo’lishi uchun u 3 ga ham, 4 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir.
15 ga bo’linish alomati: n soni 15 ga bo’lishi uchun u 3 ga ham, 5 ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir.
Teorema: Natural son murakkab a=b∙c ga bo’lishi uchun u son b ga ham, c ga ham bo’linishi zarur va yetarlidir, bunda b va c sonlar o’zaro tub sonlar.



Yüklə 295 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin