Dicle Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dalı, Aile Hekimli¤i Uzmanı, Doç. Dr



Yüklə 134,81 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix15.03.2017
ölçüsü134,81 Kb.

1) 

Dicle Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dalı, Aile Hekimli¤i Uzmanı, Doç. Dr.

V

iral hepatitler; dünyada ve ülkemizde en s›k görülen



enfeksiyon hastal›klar›ndand›r. En s›k görülen et-

kenler hepatit A (HAV), hepatit B (HBV), hepatit C

(HCV), hepatit D (HDV) ve hepatit E (HEV) virüsleridir.

Hepatit A ve E bafll›ca fekal-oral yoldan, di¤erleri perkütan

yol ve cinsel temasla bulafl›r. Enfeksiyonun ço¤u kez anik-

terik, sübklinik ya da asemptomatik seyretmesi yay›l›m›nda

bafll›ca rolü oynar. Hastal›k fülminan seyredebilir ve ölüme

yol açabilir. Hepatit B, C ve D kronikleflebilir. Geçifl önle-

nebilir olup, Hepatit B ve A için koruyucu afl›lar›n varl›¤›

önemlidir. “Ulusal Sa¤l›k 21” kapsam›nda, 2010 y›l›na ka-

dar, HBV tafl›y›c› insidans›n›n en az %80 azalt›lmas› hedef-

lenmifltir.

1

Klinik Tan›mlama

Ani bafllayan sar›l›k, koyu renkli idrar, ifltahs›zl›k, hal-

sizlik, bulant›, sa¤ üst kadran hassasiyeti, idrarda bilirubin

art›fl› ve serum ALT düzeyinin yükselmesi öncelikle hepa-

tit aç›s›ndan de¤erlendirilmeli, ancak hepatitlerin asempto-

matik ve/veya anikterik seyredebilece¤i de unutulmamal›-

d›r.

Laboratuvar Tan› Ölçütleri



Viral hepatitlerin esas tan›s› için geçerli minimum tek-

nik ELISA’d›r. Buna göre; farkl› hepatit enfeksiyonlar›n›n

saptanmas›nda geçerli minimum parametreler flunlard›r.

1

Hepatit A tan›s› için: Anti-HAV IgM ELISA pozitifli¤i



Hepatit B tan›s› için: HBsAg ve/veya anti-HBc IgM

ELISA pozitifli¤i

Hepatit C tan›s› için: Anti-HCV pozitifli¤i ve tamamla-

y›c› testlerle (RIBA, HCV-PCR) do¤rulama.

Hepatit D tan›s› için: HBsAg ve/veya anti-HBc IgM po-

zitifli¤i ile birlikte Anti-HDV ELISA pozitifli¤i

Hepatit E tan›s› için: Anti-HEV IgM ELISA pozitifli¤i

Vaka S›n›fland›r›lmas›

Olas› Vaka

Tan› için gerekli laboratuvar ölçütleri araflt›r›lamam›fl

ya da tamamlanamam›flsa; karaci¤er fonksiyon testlerinde

baflka nedenlerle aç›klanamayan anormal de¤ifliklikler var-

Özet

Bu derlemede ülkemizde en s›k görülen enfeksiyon hastal›k-

lar›ndan akut viral hepatit A tüm yönleri ile gözden geçiril-

mifltir.


Anahtar sözcükler: 

Akut viral hepatit A, hepatit A epidemiy-

olojisi, hepatit A korunma.

Summary

In this review, acute viral hepatitis A, which is a frequent

infectious disease in Turkey, is discussed in all its aspects.

Key words:

Acute viral hepatitis A, hepatitis A epidemiology,

hepatitis A prophylaxis.

Akut Viral Hepatit A

ACUTE VIRAL HEPATITIS A

‹smail Hamdi Kara

1

Türk Aile Hek Derg 2007; 11(4): 177-184

Derleme 



Review



2007 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Medya taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.

Copyright © 2007 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, a division of Deomed Medical Media, Istanbul.

sa klini¤i ve bulafl yolu uyumlu tüm vakalar “olas› akut vi-

ral hepatit” olarak bildirilmelidir.

Kesin Vaka

Hepatit A

• Klinik tan›mlama ile uyumlu ve anti-HAV IgM pozitif

bulunan vaka veya

• Klinik tan›mlama ile uyumlu ve laboratuvarca do¤ru-

lanm›fl bir A Hepatiti vakas›yla epidemiyolojik olarak ilifl-

kili vaka

Hepatit B

• Klinik tan›mlama ile uyumlu, anti-HBcIgM ve/veya

HBsAg pozitif vaka

Hepatit C

• Klinik tan›mlama ile uyumlu, tan› için gerekli labora-

tuvar ölçütleri ile do¤rulanm›fl vaka

Klinik Örneklerin Al›nmas›

Plazma


• Hasta kan› antikoagülanl›, tercihen vakumlu bir tüpe

(Vacutainer

TM

) al›n›r. Santrifüje edilerek 2-3 ml plazma k›s-



m› a¤z› s›zd›rmaz kapakl› bir tüpe al›n›r (asla a¤z› pamuk

veya flasterle kapat›lm›fl tüpe konmaz).

• Kan›n al›nmas› ve serum/plazman›n ayr›lmas›nda kan

ve kan ürünleri ile ilgili evrensel güvenlik önlemleri uygu-

lanmal›d›r!

Saklama Koflullar›

Serum/Plazma



<1 hafta saklama için +40C, daha uzun süreli saklama

için -200C (IgG için) veya -850C (IgM ve IgG için)

1

Hepatit A 

Hepatit A virüsü (HAV) hepatovirus genusunda yer al›r.

HAV, yaklafl›k 27-28 nm çap›nda, lineer pozitif polariteli

ve RNA’s› tek sarmall›, zarfs›z bir virüstür. ‹nsan hepatit A

virüsünün en önemli rezervuar›d›r. Bununla beraber insan

d›fl› rezervuarlar da varolabilir. Marmoset ve flempanzeler-

de deneysel enfeksiyon oluflturulmufltur. HAV, ›s›ya di¤er

picornavirüslerden daha dayan›kl›d›r. Kurumufl formlar›

oda ›s›s›nda haftalarca enfektivitesini, -20°C’de y›llarca

canl›l›¤›n› korur. Kaynatmakla 5 dakikada harap olurken,

60°C’de 10-12 saatte k›sm› inaktivasyona u¤rar. HAV tatl›

suda, kaynak suyunda, deniz suyunda, kayalarda, istiridye-

de günler ve aylarca canl› kalabilir. Hepatit A virüsü (HAV)

fekal-oral yolla bulaflan ve enfeksiyonlar› çok yayg›n olan

bir virüstür.

2-5


Epidemiyoloji

Hepatit A, Asya, Afrika ve Orta – Güney Amerika’da

ço¤u geliflen ülkede (Senegal’de %76.2, Belçika’da %81.1,

Taiwan’da %88.7, ‹srail’de 95.3, Yugoslavya’da %96.9)

endemiktir.

6

Bu ülkelerdeki çocuklar›n ço¤u asemptomatik



enfeksiyon geçirerek, 5 yafl›na kadar enfekte olurlar. Gelifl-

mifl ülkelerde ise düflük endemisite kal›b› (‹skandinav ülke-

leri, Japonya, Avustralya ve baz› Avrupa ülkeleri) görülür.

Bu ülkelerde çocukluk ça¤›nda anti-HAV pozitifli¤i dü-

flükken, yaflla birlikte artar. Geliflmifl ülkelerde HAV insi-

dans›n›n azalmas›; yüksek kalitede su temini, el temizli¤i-

nin iyi yap›lmas› ve insan at›klar›n›n gerekli flekilde yok

edilmesi ile aç›klanmaktad›r.

6

Hepatit A enfeksiyonu ülke-



mizde yafla ve yöreye göre de¤iflmek üzere %7.8 ile %87.5

oran›nda (Tablo 1) görülür. Eriflkinlerde %90'larda olan

anti-HAV pozitifli¤i yafla ba¤l› olarak giderek artar.

2,7-15


Risk Gruplar›

Genel olarak, konumlar› nedeniyle, baz› gruplar›n hepa-

tit A aç›s›ndan yüksek riskli olduklar› kabul edilir.

4,16,17


1. E¤itim birliklerinde kalabal›k koflullarda yaflayan ve

özellikle altyap›s› yetersiz arazilerde e¤itime ç›kan askeri

personel. 

2. Entellektüel yetenekleri bozulmufl, özel bak›ma ge-

reksinim gösteren hastalar› bar›nd›ran kurumlarda, hastalar

ve sa¤l›k /bak›m personeli. 

3. Küçük çocuklar›n gündüz b›rak›ld›klar› yuva ve krefl-

lerde, personel ve çocuklar. 

4. Kanalizasyon iflçileri.

5. Damar içi uyuflturucu ba¤›ml›lar›. 

178

Kara ‹H |



Akut Viral Hepatit A

6. Oral-anal seks iliflkilerinin yo¤un oldu¤u eflcinsel

gruplar. 

7. Hastal›k insidans›n›n düflük oldu¤u ülkelerden, yük-

sek endemisite gösteren ülkelere seyahat edenler. 



Bulaflma Yollar› 

Genel olarak 4 geçifl yolu tespit edilmifltir.

17,18

Kifliden Kifliye



Geçifl genellikle aile içinde oldu¤u gibi, çok yak›n te-

maslarla s›n›rl›d›r. Özellikle küçük çocuklarda aile içi bula-

fl›m s›kl›kla olur. Bulaflman›n yak›n temasla olmas› ve inkü-

basyon döneminin haftalarca sürmesi; hepatit A salg›nlar›-

n›n toplumda yavafl yay›lmas›na, pik düzeye aylar içinde

ulaflmas›na ve salg›n›n daha uzun sürede sona ermesine ne-

den olmaktad›r.

19

Besinler ve Su Yoluyla Bulaflma



Özellikle geliflen ülkelerde kanalizasyon sistemlerinin

yeterince düzenli olmamas› ve su temininin uygun olmama-

s› bu yolla bulafl›m› ön plana ç›karmaktad›r.

Parenteral Bulaflma

Yap›lan çal›flmalarda HAV’›n çok ender de olsa kan

transfüzyonu ile geçebilece¤i gösterilmifltir. Genel olarak

HAV’›n kanla; sar›l›¤›n bafllamas›ndan 25 gün, serolojik

olarak saptanmas›ndan 14-21 gün ve sar›l›ktan 3-7 gün ön-

ce bulafl›c› oldu¤u kabul edilir.

Prenatal Geçifl

Viremik anne kan› ile, plasenta ayr›lmas› s›ras›nda virüs

fetal dolafl›ma geçebilir ya da bebek enfeksiyonu anne d›fl-

k›s› ile temasla alabilir.

20,21


Di¤er Geçifl Yollar›

Bu yollar d›fl›nda; cinsel partnerler aras› bulaflma (ho-

moseksüellerde önemli), endemik bölgelere seyahatler,

uyuflturucu ilaç kullan›m› gibi yollar, özellikle geliflmifl ve

düflük endemisite gösteren ülkelerde önemlidir.

22,23


Klinik

‹nkübasyon Dönemi

Hepatit A’n›n inkübasyon dönemi 15-45 gün aras›nda

de¤iflir; ortalama 28 gündür.

2,14

Erken semptomlar müphem



ve nonspesifik oldu¤undan inkübasyon süresini saptamak

zordur. Befl gün kadar süren preikterik dönemde atefl, ba-

fla¤r›s›, ifltahs›zl›k, bulant›, kusma ve kar›n a¤r›s› görülebi-

lir.


14

Sar›l›¤›n bafllang›c› kesin bir belirleyici olarak al›n›rsa

hastal›¤›n son dönemlerine dek fark edilmeyebilir. Hastal›-

¤›n bafllang›c› için en önemli gösterge idrar renginin de¤ifl-

mesidir. Viral hepatit A enfeksiyonunun klinik seyri, tipik

ve atipik olmak üzere iki grupta incelenir.

2,18,24

Tipik Hepatit A Üç fiekilde Seyreder



1. Belirtisiz hepatit A: Tarama s›ras›nda anti-HAV pozi-

tifli¤i ile tan› konulur.



Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi Turkish Journal of Family Practice | Cilt 11 | Say› 2007 |

179


Çal›flmac›, Y›l›

Kaynak No

Yöre

Yafl Grubu

Viral Hepatit A S›kl›¤› (%)

Badur, 1985

7

‹stanbul


Çocuk

25.6


S›dal, 1990

8

‹stanbul



Çocuk

66.0


K›l›ç, 1996

9

Kayseri



Çocuk

97.3


Badur, 1985

7

‹stanbul



Eriflkin

7.8


Ergönül, 1996

10

Ankara



Eriflkin

38.8


Özgenç, 1992

11

‹zmir



Eriflkin

21.0


Turgut, 1992

12

Diyarbak›r



Eriflkin

32.5


Dündar, 1994

13

Adana



Eriflkin

99.9


T

Taab


bllo

o  1


1

Türkiye’de viral hepatit A’n›n, di¤er akut viral hepatit enfeksiyonlar› aras›ndaki s›kl›¤›

7-13

Hastal›k, ›l›man ülkelerde sonbahar veya k›fl›n erken dönemlerinde pik yapar. Tropikal ve yar› tropikal bölgelerde mevsimsel özellik daha az önemlidir.



ABD ve Avrupa’da mevsimsel özellikler gözlenmemifltir. Ülkemizde daha çok sonbahar ve k›fl aylar›nda görülür

9,15,16


2. Subklinik hepatit A: Tarama s›ras›nda anti-HAV po-

zitifli¤i yan›nda, transaminaz yüksekli¤i de vard›r. 

3. Klinik hepatit A: Laboratuvar de¤erleri müspetli¤i

yan›nda, klinik belirtiler de mevcuttur. ‹kteri bulunanlar ik-

terik, ikteri bulunmayanlar ise anikterik hepatit A olarak de-

¤erlendirilir. Anikterik vakalar›n, ikterik vakalara oran›

farkl› epidemiyolojik çal›flmalarda yafla ba¤l› olmak üzere

12:1 ila 1:3.5 olarak bildirilmifltir. Hastalar›n büyük bölü-

münde (%50-80) hepatomegali saptan›r. Karaci¤er sert, ke-

narlar› düzenli bazen hassas olabilir. Hastalar›n %4-9’unda

splenomegali ve lenfadenopati saptan›r.

2,16,17


fiekil 1’de HAV enfeksiyonunun seyri görülmektedir.

Atefl varsa, genellikle sar›l›¤›n ilk bir kaç gününde norma-

le döner. Hastal›¤›n bafllang›c›ndan 2-3 hafta sonra d›flk›

rengi normalleflir ve bu hastal›¤›n rezolüsyonu için iyi bir

iflarettir. Kafl›nt›, kolestaz›n s›k görülen bir belirtisidir. Ti-

pik bir akut viral hepatit yafla göre de¤iflmek üzere, belirti-

lerin ortaya ç›k›fl›ndan 1 ila 8 hafta kadar sonra klinik ola-

rak iyileflir. Biyokimyasal düzelme 3-16 hafta, histolojik

iyileflme ise 6-18 hafta sonra olur. Ortalama %7 civar›nda

gözlenen atipik seyir 3 flekilde tan›mlanm›flt›r: Kolestatik,

relapsing ve fulminan hepatit A. Ölüm oran› dikkati çeke-

cek bir ölçüde yafla ba¤l›d›r. 1970-1974 y›llar›nda Grön-

land adalar›nda meydana gelen salg›nda 4961 hastadan

17’si (%0.3) kaybedilmifl, 45 yafl üzerinde ölüm oran› %2.1

olarak tespit edilmifltir. Ölen 17 vakan›n 11’inin nedeni he-

patik koma, 4’ünün serebral ve GIS kanamas›, 2’sinin ise

menenjit ve apandisit gibi komplikasyonlardan oldu¤u be-

lirtilmifltir.

2,24-27

Tan›

Tan›, anamnez, fizik muayene ve laboratuvar bulgular›

ile konulur. Anamnez ve fizik muayene bulgular›, di¤er

akut viral hepatitlerden farkl› de¤ildir. Ancak salg›n varsa

tan› kolaylafl›r. 

180


Kara ‹H |

Akut Viral Hepatit A

fieek


kiill  1

1

HAV enfeksiyonunun klinik ve laboratuvar bulgular›n›n seyri



2

Laboratuvar Bulgular›

Akut viral hepatitlerin laboratuvar de¤erlendirilmesi;

genel laboratuvar bulgular›, karaci¤er hasar› ve virüse ilifl-

kin göstergelerle yap›l›r. 

1. Genel Laboratuvar Bulgular›

11,24,28


Genel olarak tipik akut viral hepatitli hastada normal ya

da hafifçe düflmüfl parçal› lökosit say›s› ve nispeten lenfosi-

toz vard›r. Beyaz küre miktar› 12.000/mm

3

’ün üstünde ise



hastal›¤›n daha ciddi bir formu olabilir. Nadiren agranülosi-

toz, trombositopeni, pansitopeni, ya da aplastik anemi görü-

lebilir. Herhangi bir kanama komplikasyonu olmaks›z›n mi-

nör p›ht›laflma bozukluklar› ve fibrinojen düzeyinde azalma

ortaya ç›kabilir. P›ht›laflma faktörlerinde ileri derecede azal-

ma fülminan hepatitin göstergesi olabilir. 

2. Karaci¤er Hasar›n›n Neden Oldu¤u Bulgular 

Akut viral hepatitte serum bilirübinleri, aspartat amino-

transferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), alkalen

fosfataz (ALP) ve 

γ-glutamil transferaz (γ-GT) de¤erleri

yükselir. Bu parametreler aras›nda akut viral hepatitle en

uyumlu olanlar› AST ve ALT’deki yükselmelerdir. Bu iki

enzimin yüksek de¤erleri hepatosellüler hasar›n kantitatif

ve duyarl› birer göstergesidir. Transaminazlardaki art›fl ge-

nellikle prodromal dönemle bafllar ve klinik belirtilerin bafl-

lamas›ndan 3-10 gün sonra doruk düzeylere eriflir. Serum

ALT genellikle 400-2000 IU/lt düzeyindedir. Ancak ikterik

enfeksiyonlarda 20.000 IÜ/lt’ yi aflabilir. Alkalen fosfataz

(ALP) genellikle orta derecede yüksektir. Yüksek seviyele-

ri genellikle hepatitle iliflkili kolestaz› gösterir. Genel olarak

ALP ve 


γ-GT düzeyleri normalin 2 kat›n› aflmaz, ancak

özellikle kolestaz›n varl›¤› ve derecesini saptamakta yar-

d›mc› olurlar.

11,24,28


Tedavi

Akut viral hepatitlerde özgül bir tedavi yoktur. Hastal›k

belirtileri bafllad›ktan sonra enfeksiyonun seyrini de¤ifltire-

cek ilaç mevcut de¤ildir. Hastalar›n büyük bölümü evinde

istirahat ettirilip, belirli aral›klarla ça¤›r›larak izlenir, hasta-

neye yat›r›lmalar› gerekmez. Fülminan hepatit, koagülopa-

ti, ensefalopati, kar›n a¤r›s› ya da kusma ile birlikte inatç›

bulant›, bilirubin ya da transaminaz› yüksek olanlar hasta-

neye yat›r›l›rlar. Viral hepatitlerin akut döneminde duruma

göre yatak istirahati önerilebilir.

4

Hastalar aç kalmayacak



flekilde beslenmelidirler. Özel bir diyeti yoktur. Protrombin

zaman› (PTZ) AVH’li hastalarda kolestaz ve fülminan seyir

esnas›nda olmak üzere iki nedenden dolay› yükselir. Üç gün

üst üste 10 mg K vitamini kas içine verilir. Kolestaza ba¤l›

ise PTZ k›sal›r. Fülminan hepatit olgular› hastanede izlen-

meli, tedavi hastan›n durumuna göre planlanmal›d›r.

4,25,28

Korunma

Genel Önlemler

HAV esas olarak fekal-oral yolla bulafl›r, virüsün yiye-

cek, su ve çevreyi kontamine etmesinin önlenmesi en önem-

li kontrol yöntemidir. Hijyenik yaflam, el y›kama ve g›da el-

leyicilerinin kontrolü hepatit A’n›n insandan insana aile içi,

hastane içi ve toplum yay›l›m›n› önlemede önemlidir.

29

‹mmünizasyon

Pasif ve aktif olmak üzere iki flekildedir. 

Pasif ‹mmünizasyon

‹mmün serum globulin (ISG), daha önceden hepatit

A’ya karfl› immünite gelifltirmifl insanlardan elde edilir.

ISG’nin plazma yar› ömrü 14-24 gündür. Virüsle temastan

2 hafta önce ve 2 hafta sonra erken inkübasyon döneminde

uyguland›¤›nda hepatit A enfeksiyonunun klinik tablosunun

ortaya ç›k›fl›n› önler ya da hafif bir klinikle seyretmesini

sa¤lar. ISG’nin uygulanmas›ndan sonra spesifik anti-HAV

nötralizan antikorlar; nötralization assay, radioimmunofo-

cus inhibition veya radioimmunassay gibi yöntemlerle sap-

tanabilir. 

Hepatit A bulafl›m›n›n engellenmesi için ISG uygulan-

mas› önerilenler:

1. Geliflmekte olan bölgelere 3 aydan daha k›sa süre için

seyahat edenler,

2. Hepatit A’l› kiflilerle ayn› evi paylaflan ve seksüel ilifl-

ki kuranlar,

3. Krefl ve yuvalarda; personel, bak›c›, çocuk alt› de¤ifl-

tirenler,



Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi Turkish Journal of Family Practice | Cilt 11 | Say› 2007 |

181


4. Okullarda salg›n s›ras›nda, özellikle tuvalet temizle-

yenler dahil seronegatif kifliler, 

5. Hastanelerde salg›nlarda d›flk› ve enfekte hastalarla

temasta olan kifliler, 

6. Hepatit A’l› hastan›n haz›rlad›¤› yiyece¤i yiyenler 

ISG temas› izleyen iki hafta içinde uygulan›r. 

Hindistan’da bir salg›nda ISG uygulamas›n›n salg›n›

azalt›c› ya da önleyici bir etkisinin olmad›¤› saptanm›fl, ge-

lecekteki salg›nlarda da uygulanmas›n›n tavsiye edilmedi¤i

belirtilmifltir. 

ISG’in ola¤an dozu 0.02-0.06 ml/kg intramüsküler tek

dozdur, doza ba¤l› olmak üzere %90-100 oranlar›nda 2-6 ay

koruyucudur.

2,30-32


Aktif ‹mmünizasyon

Enfeksiyöz virüs ya da bileflenlerinin insana verilerek

aktif immün cevab›n uyar›lmas› ile antikor üretimi olufltu-

rulmaya çal›fl›l›r. Günümüze kadar inaktif, atenüe ve kom-

bine olmak üzere 7 tip afl› gelifltirilmifltir. Hepatit A afl›s›n›n

afla¤›daki risk gruplar›na yap›lmas› önerilmektedir.

1. Geliflmekte olan bölgelere seyahat edenler:

• 3 aydan daha uzun ve süre için, s›k s›k seyahat 

edenler,

• Askeri ve diplomatik personel,

2. Ciddi seyredebilece¤inden dolay› kronik karaci¤er

hastal›¤› olanlar, 

3. S›k s›k faktör VIII alan hemofili hastalar› (afl› SC ya-

p›lmal›, afl›lamadan önce kontrol yap›labilir),

4. Uyuflturucu kullananlar,

5. Laboratuvarda direkt virusla temas› olan personel,

6. Salg›nlar s›ras›nda zihinsel özürlü kifliler,

7. Çocuk bak›m merkezlerinde çal›flan personel,

8. Homoseksüeller,

9. Hijyen uyumu zay›f temizlik iflçileri ve g›da elleyici-

leri. 

Antiepileptik valproat alan ve hepatit A geçiren 5 ço-



cukta akut karaci¤er yetersizli¤i geliflmifl ve bir çocuk

kaybedilmifltir. Bu nedenle valproat alan ve hepatit A ile

karfl›laflma riski bulunan seronegatif kifliler afl›lanmal›-

d›r.


2,31-33

‹naktif Afl›lar

‹naktif hepatit A afl›s› antikor üretiminin d›fl›nda, HAV

spesifik T hücre proliferasyonunu ve gamma interferon

üretimini de sa¤lar. Günümüze kadar lisans alm›fl ve al-

mak üzere bulunan 5 inaktif hepatit A afl›s› mevcuttur.

Formalinle inaktive afl›lar, viral kapsid antijenleri ve viral

partiküller içerir. ‹mmünojenik potansiyel kapsid antijen-

lerine ba¤l›d›r. Bunlardan ilk lisans alan afl› Smith Kline

Beecham Biologicals firmas› taraf›ndan ç›kart›lm›flt›r. Afl›:

Havrix 720 ELISA ünite/doz, 1440 ELISA ünite/doz flek-

linde 1 ml’lik preparatlar› mevcuttur. Afl› dozu olarak 1-15

yafl aras› çocuklarda 720 ELISA ünitesi (EU), eriflkinlerde

ise 1440 EU önerilmektedir. ‹lk doz ve 2. doz aras›nda 6

ay süre olmas› önerilmektedir. Bir di¤er inaktif afl› Paste-

ur Merieux firmas› taraf›ndan ç›kart›lm›flt›r: Avaxim 160

ELISA ünite/doz fleklinde 0.5 ml’lik preparatlar› mevcut-

tur. Afl› 6 ay arayla iki doz fleklinde önerilmektedir.

2,31,34,35

Ülkemizde iki inaktif hepatit A afl›s› bulunmaktad›r. ‹l-

ki; SmithKlineBeecham Biologicals’›n Havrix’idir. ‹kinci-

si; Pasteur Merieux’nün Avaxim’idir. Afl›lar 6 ay aral›kl› iki

dozda yap›l›r. ‹naktif hepatit A afl›lar› 2-8°C’de tutulmal›,

dondurulmamal›, ›fl›ktan korunmal›, dilüe edilmemeli, di¤er

afl›larla ayn› fl›r›ngada kar›flt›r›larak verilmemelidir. Afl› et-

kisi azalaca¤›ndan dolay› gluteal bölgeye verilmemeli, del-

toid kasa yap›lmal›d›r. Hemofili hastalar› d›fl›nda sübkütan

uygulama önerilmemektedir.

2,31,34,35



Kombine Afl›

Son y›llarda SmithKlineBeecham Biologicals’›n hepa-

tit A ve B afl›lar›n› içeren kombine afl› Twinrix ç›km›flt›r.

Yafllar› 17-60 aras›ndaki sa¤l›kl› gönüllülerde yap›lan ça-

l›flmada 0, 1, 6 aylarda yap›lan afl›n›n 36. aydaki serokon-

versiyonlar› HAV için %100 iken, HBV için %97 olarak

tespit edilmifltir. Ayr›ca 1-15 yafllarda çocuklardaki dene-

melerde de güvenli ve immünojenitesi yüksek bulunmufl-

tur.

2,36,37


182

Kara ‹H |

Akut Viral Hepatit A


Kaynaklar

1

1..



T.C. Sa¤l›k Bakanl›¤›-Bulafl›c› Hastal›klar›n ‹hbar› ve Bildirim Sistemi.

Standart Tan›, Sürveyans Ve Laboratuvar Rehberi-2004. http://www.sag-

lik.gov.tr/extras/dokuman/bhastalik_tedavi.pdfadresinden 11.11.2007 tari-

hinde eriflilmifltir.

2

2..


A

Ak

kb



bu

ullu


utt   A

A.. HAV Enfeksiyonu. Viral Hepatit Kitab›-2002’de. Ed. Bal›k ‹,

Tekeli E. Ankara, VHSD, 2002.

3

3..



G

Go

osseerrtt  R



R,,  D

Do

olllleen



nm

maaiieerr  G

G,,  W

Weeiittzz  M



M.. Identification of active-site residues in

protease 3C of hepatitis A virus by site-directed mutagenesis. 

Journal of Vi-

rology


1997; 71: 3062-8. 

4

4..



B

Baatttteeg

gaay

y   M


MB

B,,   G


Gu

usstt   IID

D,,   F

Feeiin


nsstto

on

nee   S



SM

M.. Hepatitis A virus.  Principles and

Practice of Infectious Diseases’de. Ed. Mandell GL, Bennett JE, Dolin R. 4.

bask›. New York, Churchill Livingstone, 1995; 1636-56.

5

5..


B

Biid


daaw

wiid


d  S

S,,  F


Faarrb

beerr  JJM

M,,  S

Saattttaarr  S



SA

A,,  H


Haay

yw

waarrd



d  S

S.. Heat inactivation of hepatitis

A virus in dairy foods. 

J Food Prot

2000; 63: 522-8.

6

6..



S

Szzm


mu

un

neessss  W



W,,  D

Diieen


nssttaag

g  JJL


L,,  P

Pu

urrcceellll  R



RH

H  v


vee  aarrk

k.. The prevalance of antibody

to hepatitis A antigen in various parts of the world: A plot study 

Am J Epi-

demiol

1977; 106: 392-8.



7

7..


B

Baad


du

urr   S


S.. Ülkemizde viral hepatitlerin durumu (Viral Hepatitle Savafl›m

Derne¤i Raporu). Viral Hepatit ‘94’de. ‹stanbul, Ed. K›l›çturgay K. Nobel

T›p Kitabevleri; 1994; 15-37.

8

8..



S

S››d


daall  M

M,,  O


¤u

uzz  F



F,,  O

Ok

kaan



n  F

F,,  E


Ellççiio

¤llu



u  N

N,,  O


Orraallttaay

y  P


P.. Akut viral hepatitli olgu-

lar›n analizi. 

Klimik Derg

1990; 3: 87-8. 

9

9..


K

K››ll››çç  H

H,,  fi

fiaah


hiin

n  ‹‹,,  Y

Y››lld

d››rr››m


m  M

MS

S,,  K



Ko

oçç  A


AN

N,,  A


Arr››n

nçç  H


H.. HAV seroprevalans›n›n

yafl ve mevsimsel analizi. 

Viral Hepatit Derg

1996; 2: 70-2.

1

10

0.. E



Errg

ön



üll  M


Ö,,  S


So

ollaak


k  S

S,,  T


Teek

keellii  E

E.. Akut viral hepatitli hastalar›n etyolojik da-

¤›l›m›. XXVII. Türk Mikrobiyoloji Kongresi. 7-10 May›s 1996 Antalya.

Program ve Özet Kitab›; 171. 

1

11



1.. Ö

Özzg


geen

nçç  O


O,,  B

Biillg


giin

n  E


E,,  K

össee  fi



fi,,  S

Siiv


vrreell  A

A.. Akut viral hepatitlerin serolojik gös-

tergelerle tan›s›. Enfeksiyon dergisi (Turkish Journal of Infection) 1992; 6:

13-7. 


1

12

2.. T



Tu

urrg


gu

utt  H


H,,  T

Tu

urrh



haan

no



¤llu

u  M


M,,  A

Ay

yd



d››n

n  K


K  v

vee  aarrk

k.. Akut viral hepatit olgular›n›n et-

yolojik ve epidemiyolojik özellikleri. 

Enfeksiyon Dergisi

(Turkish Journal

of Infection) 1992; 6: 243-5. 

1

13



3.. D

ün



nd

daarr  ‹‹H

H,,  Y

Yaam


maan

n  A


A,,  Ç

Çeettiin


neerr  S

S,,  K


K››ll››çç  N

NB

B,,  A



Ap

paan


n  T

TZ

Z.. Kan donörlerinde ve



random seçilmifl hasta örneklerinde muhtelif hepatit markerlerinin s›kl›¤›.

Türk Mikrobiyol Cem Derg

1994; 24: 236-9.

1

14



4.. C

Ceey


yh

haan


n  M

M.. Hepatit A Afl›s›. 

Katk› Pediatri Dergisi

1998; 19: 219-25.

1

15

5.. S



Stteew

waarrtt  D

DR

R,,  M


Mo

orrrriiss  T

TS

S,,  P


Pu

urrcceellll  R

RH

H,,  E


Em

meerrsso


on

n  S


SU

U.. Detection of antibodies

to the nonstructural 3C proteinase of  hepatitis A. 

The Journal of Infectious

Diseases

1997; 176: 593-601.

1

16

6.. B



Baab

baaccaan


n  F

F,,  Ö


Öv

veerr  U


U.. A hepatiti. Ed. K K›l›çturgay K. Viral Hepatit ‘94’de.

‹stanbul, Nobel T›p Kitabevleri, 1994; 39-63.

1

17

7.. P



Po

oo

ov



vo

orraaw


waan

n  Y


Y,,  T

Tiieeaam


mb

bo

oo



on

nlleerrss  A

A,,  C

Ch

hu



um

md

deerrm



mp

paad


deettssu

uk

k  S



S,,  G

Gllü


ücck

k  R


R,,  C

Crry


yzz  S

SJJ


JJrr.. Control of hepatitis A outbreak by active immunization of high-risk sus-

ceptible subjects. 

The Journal of  Infectious Diseases

1994; 169: 228-9.

1

18

8.. S



Sttaap

plleetto


on

n   JJT


T,,   L

Leem


mo

on

n   S



SM

M.. Hepatitis A and E. Infectious Diseases’de. Ed.

Hoeprich PD, Jordan MC, Ronald AR. 5. bask›. Philadelphia, JB Lippincott

Company 1994; 790-800.

1

19

9.. A



Ak

kb

bu



ullu

utt  A


A,,  K

K››ll››çç  S

SS

S,,  F


Feelleek

k  S


S,,  A

Ak

kb



bu

ullu


utt  H

H.. The prevalence of hepatitis A in

the Elaz›¤ Region. 

Turk J Med Sci

1996; 26: 375-8.

2

20



0.. M

Miicch


hiieellsseen

n  P


PP

P,,  V


Vaan

n  D


Daam

mm

mee  P



P.. Viral hepatitis and pregnancy. 

Acta Gastro-

enterol Belg

1999; 62: 21-9.

2

21

1.. M



MccD

Du

uffffiiee  R



RS

S  JJrr,,  B

Baad

deerr  T


T.. Fetal meconium peritonitis after maternal hepa-

titis A. 

Am J Obstet Gynecol

1999; 180: 1031-2.

2

22

2.. A



Assh

heerr  L


LV

V,,  B


Biin

nn

n  L



LN

N,,  M


Meen

nssiin


ng

g  T


TL

L,,  M


Maarrcch

hw

wiicck



kii  R

RH

H,,  V



Vaasssseellll  R

RA

A,,  Y



Yo

ou

un



ng

g  G


GD

D..


Pathogenesis of hepatitis A in orally inoculated owl monkeys (Autos trivir-

gatus). 


J Med Virol

1995; 47: 260-8.

2

23

3.. S



Su

un

nd



dk

kv

viisstt  T



T,,  H

Haam


miilltto

on

n  G



GR

R,,  H


Ho

ou

urriih



haan

n  B


BM

M,,  H


Haarrtt  IIJJ.. Outbreak of hepatitis A

spread by contaminated drinking glasses in a public house. 

Commun Dis

Public Health

2000; 3: 60-2.

2

24



4.. A

Ak

kb



bu

ullu


utt  A

A,,  K


K››ll››çço

¤llu



u  A

A,,  F


Feelleek

k  S


S,,  K

Kaallk


kaan

n  A


A,,  K

K››ll››çç  S

SS

S.. Akut viral hepatit A



olgular›n›n de¤erlendirilmesi. 

Viral Hepatit Derg

1998: 109-11.

2

25



5.. F

Feelleek


k   S

S.. Karaci¤er ve safra yollar› enfeksiyonlar›. Sistemik Enfeksiyon

Hastal›klar› Kitab›’nda. Ed. Felek S. 1. Bask›. ‹stanbul, Nobel T›p Kitabevi.

1997; 195-222. 

2

26

6.. C



Ciio

occccaa  M

M.. Clinical course and consequences of hepatitis A infection. 

Vac-


cine

2000; 18: 71-4.

2

27

7.. S



Sk

kiin


nh

ho

ojj  P



P,,  M

Miik


kk

keellsseen

n  F

F,,  H


Ho

olllliin


ng

geerr  F


FB

B.. Hepatitits A in Greenland: importan-

ce of specific antibody testing in epidemiologic surveillance. 

Am J Epide-

miol

1977; 105: 140-7.



2

28

8.. H



Ho

olllliin


ng

geerr  F


FB

B,,  T


Tiicceeh

hu

urrsstt  JJ.. Hepatitits A virus. Fields Virology’de. Ed. Fields



BN, Knipe DM. 2. bask›. 

Newyork Raven Press

1990; 631-67.

2

29



9.. B

Biid


daaw

wiid


d  S

S,,  F


Faarrb

beerr  JJM

M,,  S

Saattttaarr  S



SA

A.. Contamination of foods by food handlers:

experiments on hepatitis A virus transfer to food and its interruption. Appl

Environ Microbiol 2000;66: 2759-63.

3

30

0..  G



Grreeeen

n  M


MS

S,,  C


Co

oh

heen



n  D

D,,  L


Leerrm

maan


n  Y

Y  v


vee  aarrk

k.. Depression of the immune response

to an inactivated hepatitis A vaccine administered concomitantly with im-

müne globulin. 

The Journal Infectious Diseases

1993; 168: 740-3.

3

31

1.. S



Saalliissb

bu

urry



y  D

DM

M,,  B



Beeg

gg

g  N



NT

T.. Immunisation against infectious disease. Bicente-

nary edition (II. Edition) HMSO prited UK, 1996: 85-94.

3

32



2.. A

Asszzk


keen

naassy


y  O

OM

M.. A community outbreak of hepatitis A in a religious com-



munity in Indiana: failure of immune serum globulin to prevent the spread

of infection. 

Epidemiol Infect

2000; 124: 309-13.

3

33

3.. F



Faay

yaad


d  M

M,,  C


Ch

ho

ou



ueeiirrii  R

R,,  M


Miik

kaattii  M

M.. Fatality from hepatitis A in a child taking

valproate. 

J Child Neurol

2000; 15: 135-6.



Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi Turkish Journal of Family Practice | Cilt 11 | Say› 2007 |

183


3

34

4.. Cederna JB, Klinzman D, Stableton JT. Hepatitis A virus-specific humoral



and cellular immune responses following immunization with a formalin-

inaktivated hepatitis A vaccine. Vaccine 1999; 18:892-8.

3

35

5.. H



Ho

orrn


ng

g  Y


YC

C,,  C


Ch

haan


ng

g  M


MH

H,,  L


Leeee  C

CY

Y,,  S



Saaffaarry

y  A


A,,  A

An

nd



drree  F

FE

E,,  C



Ch

heen


n  D

DS

S.. Safety and



immunogenicity of hepatitis A vaccine in healthy children. 

Pediatr Infect

Dis J

1993; 12: 359-62.



3

36

6.. T



Th

ho

olleen



n  S

S.. The first combined vaccine against hepatitis A and B: An overvi-

ew. First World congress on vaccine and immunization. Istanbul, Turkey.

April 26-30, 1998.

3

37

7.. Prevention of hepatitis A through active or passive immunization:



Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices

(ACIP). 


MMWR Morb Mortal Wkly Rep

1999; 1: 1-37.

184

Kara ‹H |



Akut Viral Hepatit A

Gelifl tarihi: 01.12.2006

Kabul tarihi: 11.08.2007

‹letiflim adresi:

Doç. Dr. ‹smail Hamdi Kara

Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi 

Aile Hekimli¤i Anabilim Dalı 

21280 Diyarbak›r

e-mail: ihkara13@yahoo.com




Yüklə 134,81 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə