MA’ruza №14 Mavzu: Tik stvollarning ko‘ndalang kesim yuzasi Shakli va o‘lchamlari. Tik stvollarni oddiy usulda o‘tiSh. Reja



Yüklə 259,92 Kb.
səhifə1/2
tarix03.05.2020
ölçüsü259,92 Kb.
  1   2
MA’RUZA №14

Mavzu: Tik stvollarning ko‘ndalang kesim yuzasi Shakli va o‘lchamlari.

Tik stvollarni oddiy usulda o‘tiSh.

Reja:

  1. Tayyorlash bosqichi haqida umumiy tushuncha.

  2. Vertikal stvollarning ko‘ndalang kesim yuzasi Shakli va o‘lchamlari.

Dars maqsadi: talabalarga vertikal stvollarning kesim yuzasi shakli va o‘lchamlarini aniqlash bo‘yicha nazariy bilimlar berish.

Tayanch iboralar: tik stvollarning ko‘ndalang kesim yuzasi, shakli va o‘lchamlari, tik stvollar diametri, to‘g‘ri burchakli stvollar. stvollarning ko‘ndalang kesim yuzasini tanlashga ta’sir etuvchi omillar. asosiy va yordamchi stvollar. ko‘tarish qurilmalari. tayyorlash jarayoni haqida tushunchalar. stvollarni o‘tish usullari.
Stvolni o‘tish tayyorlash bosqichidan boshlanadi. Bu bosqich stvol quriladigan maydon ichidagi va uning tashqarisida bajariladigan ishlarni o‘z ichiga oladi. Stvol quriladigan maydon tashqarisida bajariladigan ishlarga quyidagilar kiradi: temir yo‘l, avtomobil yo‘li, aloqa liniyalarini, transformator podstansiyali elektr uzatish, suv uzatish liniyasi va boshqa magistral liniyalarni o‘tish. Bu ishlarning hajmi turlicha bo‘lib, hududning o‘zlashtirilish holatiga bog‘liq bo‘ladi.

Rudnikning sanoat maydoni ichida bajariladigan ishlarga quyidagilar kiradi: maydonni rejalashtirish, kommunikatsiyalarni jihozlash, har xil vazifalaarni bajaruvchi yo‘llarni qurish, stvolni jihozlash, stvolning texnologik qismini qurish, stvololdi majmuasi binosini qurish, qurilmalarni o‘rnatish, stvolni uskunalar majmui bilan jihozlash. Bundan tashqari bu bosqichda stvolni o‘tish uchun zarur bo‘lgan doimiy va vaqtinchalik bino va inshoatlar (siqilgan havo va issiq suv bilan ta’minlab beruvchi majmualar, elektropodstansiya) quriladi.

Shaxtalarni qurishda tayyorlov bosqichining davomiyligi asosan Shaxtaning quvvati va stvollar soniga, stvollarni o‘tish va jihozlashning texnologik sxemasiga, hamda qurilishda zarur bo‘ladigan doimiy obektlarning hajmiga bog‘liq bo‘ladi.

Kon qazib olish sanoatida asosan stvollarning aylana va to‘g‘riburchakli Shakllari qo‘llaniladi. To‘g‘ri burchakli Shakl sochma oltinlarni qazib oluvchi korxonalarda stvollarning chuqurligi unchalik katta bo‘lmagan (150 m.gacha) va yog‘och bilan mustahkamlangan hollarda qo‘llaniladi. Aylana Shakl nisbatan keng tarqalgan. Ruda qazib olish sanoatida aylana Shakldagi stvollarning mustahkamlagichning ichki tomoni bo‘yicha diametrini 4 dan 8 m.gacha kattalikda tavsiya etilib, ularning kengayib borish oralig‘i 0,5 m ni tashkil qiladi. Kesim yuzasining aylana Shakli to‘g‘ri burchakli Shaklga nisbatan kon bosimiga chidamli va stvoldan o‘tayotgan havo harakatiga qarshiligi kam. U foydalanish muddati katta bo‘lgan hollarda ham qo‘llaniladi.

To‘g‘ri burchakli Shakldagi stvollarda ko‘tarish qurilmasining turi (klet yoki skip) va soniga qarab o‘lchamlari belgilanadi. Stvol maydoni quyidagi bo‘linmalardan iborat bo‘ladi: ko‘tarish qurilmasi o‘rnatiladigan, zinali va trubakabellar o‘rnatiladigan.

Asosiy stvolning mustahkamlagich ichki tomoni bo‘yicha diametri ko‘tarish qurilmasi, qarshi og‘irlik, zinali bo‘linma, trubalar va kabellarning joylashishini inobatga olgan holda grafik usulda aniqlanadi. Keyin topilgan kesim yuzasi rudnikni shamollatish Sharti bilan tekshiriladi.

Yordamchi stvollarning diametri ularda joylashtiriilgan materiallarni, kon massasi ortilgan vagonetkalarni, Shuningdek ishchilarni tushiradiigan va chiqaradigan kletlar o‘lchamlariga bog‘liq bo‘ladi.

Stvollarning diametrlarini aniqlashda foydali qazilmalarni qazib olishda xovfsizlik qoidalari tablitsalari va ilovalariga asoslanish kerak.

Stvollarning kesim yuzasini tanlash va o‘lchamlarini aniqlash quyidagicha amalga oshiriladi. Kletlar yoki skiplar turi va sonini aniqlash uchun stvol bo‘yicha bir martada ko‘tariladigan yukning og‘irligini aniqlash kerak.

Stvolda skip yon o‘qining yo‘nalishi stvol oldi hovlisi va er yuzidagi stvol maydonida qabul qilingan texnologik sxemasi orqali aniqlanadigan yuklash va to‘kish yo‘nalishiga bog‘liq bo‘ladi.

Tik stvollarda ko‘tarish qurilmasi bilan mustahkamlagich va yo‘naltiruvchi o‘q orasidagi eng yaqin masofa ruda, noruda va sochilma konlarni er osti usulida qazib olishda yagona xavfsizlik qoidasi asosida qabul qilinadi.

Narvonli bo‘linma o‘lchamlari standar o‘lchamlarni hisobga olgan holda qabul qilinadi: narvonlar burilish joyidagi maydon 0,6x0,7 m, zinalarning qiyalik burchagi 80°, zinachalar orasidagi masofa 300 mm, narvonlar polka tagiga 1 m kirishi kerak. Narvon asosidan mustahkamlagichgacha bo‘lgan masofa 600 mm bo‘ladi.

Trubakabelli bo‘linma o‘lchamlari truba va kabellarning soniga, diametriga va mahkamlanish usuliga bog‘liq bo‘ladi.

Stvolning mustahkamlagich ichki tomoni bo‘yicha grafik usulda aniqlangan ko‘ndalang kesim yuzasi maydoni havoning ruxsat etilgan tezligi bilan tekshirib ko‘riladi.

Havo tezligi bilan tekshirib ko‘rilgandan keyin stvolning yaqin katta namunaviy kesim yuzasi o‘lchami qabul qilinadi.

Barcha stvollarda yo‘naltiruvchilar yaruslari orasidagi masofa 4 m ga teng. Stvol mustahkamligichlari qalinligi 300 va 400 mm bo‘lgan monolit betondir.





11.1-rasm. Ko‘mir va konruda qazib oliSh sanoati Shaxta stvollari namunaviy yuzalari.

a — kletli; b — skipli (ikkita 25 m3 va bitta 11 m3 skip); v — skip-kletli (ikkita 20 m3 skip va klet); g — skip-kletevli (ikkita 10 m3 skip va ikkita klet); 1, 2 — signal va kuchlaniSh simlari; 3, 4, 5, 6, 7, 8 — suv bilan ta’minlovchi, suvni chiqarib taShlovchi va chang bostiruvchi trubalar.


2-rasm. To‘g‘ri burchakli Shaklga ega bo‘lgan stvollarning namunaviy Shakli.

Tarkibida oltini bor qumlarni ko‘tarish uchun foydalaniladigan to‘g‘ri burchakli kesim yuzasi maydoni 17,2 m2 bo‘lgan stvol ko‘tarish quvvati 1 t bo‘lgan ikkita skip, 1NV 140-2,3 markali klet qarshi og‘irlik bilan va narvonli bo‘linma bilan jihozlanadi. Bunday stvollar diametri 20—22 sm bo‘lgan yog‘och xodalar bilan mustahkamlanadi.



Yüklə 259,92 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə