Mo`ljallangan bo`lib



Yüklə 0,53 Mb.
səhifə1/2
tarix07.01.2024
ölçüsü0,53 Mb.
#209616
  1   2
Мустақил иш -1




Ushbu o’quv-uslubiy majmua O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim Vazirligi tomonidan 2012 yil 28 avgustdagi tasdiqlangan namunaviy dasturi asosida tuzilgan bo`lib, 5310200- “Elektr energetikasi”, 5312700 – “Konchilik elektr mexanikasi” ta’lim yo`nalishlari talabalari uchun mo`ljallangan bo`lib, hisob-grafik ishlaridagi o`zgarmas tok zanjirlari, o`zgaruvchan tok zanjirlari va uch fazali zanjirlarni tahlil qilish o`z aksini topgan. O’quv materialining bayon etish usuli yangilatilgan va uning o`zlashtirish jarayonining jonlashtirish va jadallashtirishga yunaltirilgan.

Elektr energetikasi” kafedrasi


Uslubiy ko`rsatma Navoiy davlat konchilik instituti o`quv-uslubiy kengashi qarori bilanda chop ettirildi.


Tuzuvchilar: Tovbayev A.N.


Taqrizchilar:

Raximov A.- NKMK GMZ-1
Ataullaev N.O. -NDKI

1- HISOB-GRAFIKISHI
Murakkab o'zgarmas tok chiziqli elektr zanjirlarini mustaqil hisoblash usullari.
Sanoatda ma'lum elektr qurilmalarini va ularning elektr zanjirlarini loyihalashda ko’zda tutilgan maqsadga mos keluvchi elektr zanjir parametrlarini aniqlash muxim ahamiyatga ega.
Elektr zanjirlarini tuzish, shuningdek bu zanjarlar xarakteristikalarini aniqlash uchun avvalo hisoblash grafik tadqiqoti o'tkazilishi lozim. Elektr zanjirlarini hisoblashning ko'plab usullariga ishlab chiqilgan bo'lib, elektr zanjirlarining parametrlarini turli usullarda hisoblash va natijalarni taqqoslash hisoblash aniqligini ko’rsatuvchi dalil bo'lib xizmat qiladi.
Hisoblash grafik usullarning asosiy vazifasi ko'p manbalik murakkab elektr zanjirlarida tarmoqlardagi toklar taqsimotini tiklashdan iboratdir.Bunday zanjirlarda klassik hisoblash usuli tug’ridan tug’ri Kirxgof qonunlarini qo'llash usuli hisoblanadi.Qolgan barcha usullar elektrotexnikaning fundamental qonunlari bulgan.Kirxgof qonunlariga asoslanadi.
Kirxgof qonunlarini bevosita qo'llash usuli.
1-rasmdagi elektr sxemasi berilgan zanjirni qaraymiz.




r1
r3 E2 I1 Ik1 r3I3 Ik2
r2 r1
E3 r3E3E2
r6
r03
E1 r4 r2
r01 r5 I5 r5
I6
I4
c r4 b


1-Rasm.2-Rasm.



V

E1

E2

E3

r01

r02

r03

R1

R2

R3

R4

R5

R6

N

V

V

V

OM

OM

OM

OM

OM

OM

OM

OM

OM

0

22

24

10

0,2

0

1,2

2

1

8

4

0

6



Bu zanjir elementlari 1 - jadvalda keltirilgan.Bu sxema oltita tarmoqdan iborat bo’lib, shu tarmoqdagi toklarni aniqlash talab etiladi. Agar element sxemasidagi barcha E.Yu.K.lar va qarshiliklarning kattaligi berilgan bo'lib Kirxgofning birinchi va ikkinchi qonunlaridan foydalanib bu masalani yechish mumkin. Bu holda noma'lum toklar soni qancha bo'lsa shuncha tenglama tuziladi.
Bu usulda hisoshblash quyidagi tartibda bo’ladi:
1. Elektr zanjiri ketma-ket va parallel ulangan qismlardan iborat bo’lsa bu qismlar
ekvivalent almashtirishlar orqali soddalashtiriladi.
2. Barcha tarmoqlarda toklarni shartli musbat yo'nalishi ixtiyoriy tanlanadi, agar hisoblash natijasida ixtiyoriy tanlangan toklarni yo'nalishi haqiqiy yo’nalish bilan mos tushmasa aniqlangan toklar manfiy ishorada bo’ladi.
3. Kirxgofning birinchi qonuniga asosan sxemadagi umumiy tugunlar sonidan bitta kam qilinib (u-1) tenglamalar tuziladi (u- tugunlar soni)
4. Elektr sxemasiga yetishmayotgan tenglamalar Kirxgofning ikkinchi qonunidan topiladi, bu vaqtda konturni yo'nalishi soat strelkasiga mos yoki teskari bo'lib qilish mumkin. E.Yu.K.larni shartli musbat yunalishiga mos xolda olinadi.E.Yu.K.ni yo’nalish ta'siri manba ichida har doim manfiy qutbdan musbat qutbga qabul qilinadi. (1-rasmga qarang)
5. Hosil bo'lgan tenglamalar sistemasini noma'lum toklarga nisbatan yechiladi. 1a-rasmdagi elektr sxemasi uchun hisoblash tenglamalarini a, b, va c tugunlar uchun Kirxgofning birinchi qonuniga asosan tuzamiz:
A tugun uchun I1+I3=I2
B tugun uchun I2+I4=I6
C tugun uchun I1+I4=I6
Konturni yo'nalishi soat strelkasi bo'yicha qabul qilib uchta kontur uchun Kirxgofning ikkinchi qonuniga asosan tenglamalarni tuzamiz:
Abda kontur uchun E2+E3 =I2(r02+r2)+I3(r03+r3)+I6r6
Adca kontur uchun E1-E2 =I1(r01+r1)-I3(r03+r3)+I5r6
Bcdb kontur uchun O = -I4r4- I5r5 -I6r6
1.2 KONTUR TOKLAR USULI.
Murakkab elektr zanjirdarini hisoblashda ko’p sonlik (biz karayotgan misol oltita yechimdan iborat) tenglamalarni yechish ancha ko’p mexnatni talab etadi.Shuning uchun murakkab elektr zanjirlarini hisoblashda kontur toklar usulini qo'llash.Kirxgof qonunlari usulida foydalanib yechiladigan tenglamalar sonini ancha kamaytirish imkoniyatini yaratadi.
Kontur toklar usulida tuziladigan tenglamalar umumiy soni b-y+1 bo'ladi. Bu yerda B- tarmoqlar soni. Kontur toklar usulida tenglamalar soni konturlar soniga teng bo'ladi.
Kontur tok usulida hisoblash tartibi quyidagicha bo'ladi.
1. "Kontur toki" tushunchasini kiritib, bu toklarga konturlarda ixtiyoriy yo'nalish tanlaymiz. Qulay bo'lishi uchun kontur toklarni bir yo'nalishda masalan soat strelkasi bo'yicha olamiz (1a-rasm)
2. Har bir kontur uchun Kirxgof ikkinchi qonuniga asosan tenglama tuzamiz. Konturlarni yo’nalishini soat strelkasi bo'yicha olamiz.
3. Kirxgofni ikkinchi qonuniga asosan tuzilgan tenglamalar sistemasini birgalikda yechib kontur toklarni aniqlaymiz. Agarda aniqlangan kontur toki manfiy ishorada bo'lsa, demak yo'nalishi tanlangan yo'nalisht tanlangan yo'nalishiga qarama-qarshi bo'ladi.
4. Aralash tarmoqlardagi (ichki tarmoqlardagi) toklar tegishli bo'lgan kontur toklarini
yig'indisi yoki ayirmasi sifatida aniqlanadi.
Kirxgofning ikkinchi qonuniga asosan tuziladigan tenglamalar sonini kamaytirish maksadida qarshiliklar uchburchagini teng kuchlik bo'lgan qarshiliklardan iborat ekvivalent yulduzga almashtiramiz. Almashtirishdan keyin uch konturlik elektr sxemasi ikki konturlik sxemaga aylanadi (2-rasm).
I1a I2


r1Ik1 r3 Ik2 r2
E3
E1r8E2
r01 r7r9
c b
2-rasm.


Almashtirish formulalari quyidagicha:






2-rasmdagi elektr sxemasi uchun konturlar uchun tenlamalar sistemasini tuzamiz

Sistemaning aniqlovchilari.

Konturtoklari



Konturtoklari orqalitarmoqdagi toklarni hisoblaymiz
1a-rasmdagielektrsxema uchunKirxgofqonunlariniqollashusulida Kirxgofningikkinchiqonuniga asosantuzilgantenglamadanItokni aniqlaymiz

Kirxgofning birinchi qonunidan foydalanib holgan toklarni aniqlaymiz



1.3. TUGUNLAR ARO KUCHLANISH (IKKI TUGUN) USULI.


Amalda ko’p hollarda bir nechta elektr energiya manbalari va iste’molchilari parallel ulangan elektr zanjirlari uchraydi. Bunday zanjirlarni tugunlar aro kuchlanish orqali hisoblash qulay.
Tarmoqlarda toklarni shartli musbat yunaliini ixtiyoriy tanlaymiz (3-rasm). Kirxgofning ikkinchi qonunigaasosan birinchi konturdagi birinchi tarmoq uchun quyidagicha tenglama tuzamiz.



Xuddi shunday ikkinchi va uchinchi tarmoqlar uchun ham tenglama tuzamiz.



I1 I3 I2


r1 r3 E2
E1 E3 r2
Uab
r01
1 2


r7 r8 r9
3-rasm
Tarmoqdagi toklar Om qonuniga asosan aniqlanadi.





Ikki tugun a va b nuqtalar orasidagi kuchlanish quyidagicha aniqlanadi

Tarmoqlarni o’tkazuvchanligini aniqlaymiz



Tugunlararo kuchlanishni aniqlaymiz.



Om qonunigaasosan tarmoqdagi toklar:



1.4. EKVIVALENT GENERATOR USULI.


Murakkab elektr zanjirlarini hisoblashlarda ko’pchilik hollarda zanjirni faqat bir tarmog’iga ish rejimini o’rganishga to’g’ri keladi. Bunday hollarda hisoblashlarni yengillashtirish uchun ekvivalent generator usulidan foydalaniladi.
Bu usulga asosan elektr zanjiridagi barcha energiya manbalarini qaralayotgan tarmoqqa ta’sirini, shu tarmoqqa ketma-ket ulangan va kattaligi shu qaralayotgan tarmoq uzulgan xoldagi salt ishlash kuchlanishi USI teng bo’lgan YeEKV E.YU.K. manbasi va shu ajratilgan tarmoqqa nisbatan butun sxemani qarshiligini kirish qarshiligi R bilan almashtirish mumkin.
Bu usulda hisoblash tartibi quyidagicha bo’ladi:

  1. Tekshirilayotgan tarmoqdagi tokni yo’nalishi ixtiyoriy tanlab olinadi;

2. E.YU.K. larni sxemadan uzoqlashtirib (ichki qarshiliklari ichkarida qoldirilgan holda) ochiqa va bqutblarga nisbatan salt ishlash rejimi xosil qilinadi;

  1. Ajratilgan tarmoqka nisbatan salt ishlash kuchlanishi U aniqlanadi.

  2. Ajratilgan tarmoqka nisbatan butun sxemani kirish (ekvivalent) karshiligi aniqlandi.

  3. Umumiy holda ajratilgan tarmoqdagi (tekshirilayotgan tarmoqdagi) tok quyidagi ifodadan topiladi.


Bu yerda:
r - tekshirilayotgan tarmoq qarshiligi.
rekv- ajratilgan tarmoqqa nisbatan sxemani kirish (ekvivalent) qarshilik.
Usi – ajratilgan tarmoqqa nisbatan salt ishlash kuchlanish.
Ye – tekshirilayotgan tarmoqdagi EYUK.
Agar ajratilgan tarmoqda EYUK manbasi bulmasa Ye=0 deb olinadi. EYUK manbasi oldidagi «Manfiy» va «Musbat» ishoralar shuni bildiradiki, Om qonuniga asosan EYUK bulgan zanjir tarmoqdagi tok yunalishi bilan EYUK mos tushsa «musbat», aks xolda «manfiy» ishora olinadi.
Ekvivalent generator usulini qo’llanishini 4-rasmdagi elektr sxemasi uchun ko’ramiz.Misolni yechish ikki bosqichga bo’linadi.

  1. Ajratilgan tarmoqdagi salt ishlash kuchlanishi quyidagiga teng.

Uab=Usi
Toklarni yo’nalishlarini ixtiyoriy tanlab olamiz va sxemadan r6qarshilikni uzoqlashtiramiz, kontur toklar usuliga asosan birgalikda yechiladigan tenglamalar sistemasini tuzamiz.


Ik1(r01+r1+r03+r3+r5)-Ik2(r03+r3+r5)=E1-E3
-Ik1(r03+r3+r5)-Ik2(r03+r3+r2+r4+r5)=E2+E3


Son qiymatlarini qo’yamiz.






Sistemani aniqlovchilar orqali yechamiz.
(om2)
(V om)

Konturdagi kontur toklarini aniqlaymiz.
(A) (A).
Tarmoqlardagi toklarni kontur toklarning orqali topamiz


I1=IK1=6,32 (A) I2=IK2=6,42 (A) I3=IK2-IK1=6.42-6.32=0,1 (A)


Kirxgofning 2-qonunidan foydalanib ochiq ava b qutblardagi salt ishlash kuchlanishini aniqlaymiz.


Usi=Uab=E3-I3(r03+r3)+E2-I2r2=10-0,1*9,2+24-6,42*1=26,66 (B)
2. E.YU.K. larni sxemadan uzoqlashtirib (ichki qarshiliklari ichkarida qoldirilgan holda) ochiq a va b qutblarga nisbatan sxemani ekvivalet (kirish) qarshiligini aniqlaymiz, u vaqtda sxema 5-rasmdagidek bo’ladi.
Sxemani soddalashtiramiz, ya’ni ketma-ket ulangan qismlarini ekvivalent qarshilik bilan almashtiramiz.





rc R12
rbc R3


ras R1 rb b


a
ra rab rekv
b
r4
5-rasm
Sxemada uzuk-uzuk chiziqlarda ko’rsatilgan va qarshiliklar uchburchagini va qarshiliklardan iborat ekvivalent yulduzgaalmashtiramiz.

Ekvivvalent almashtirishdan keyingi sxema 6-rasmda tasvirlangan r va R, r va rqarshiliklar guruxlari ketma-ket ulangan, bularni ham mos holda ekvivalent qarshiliklari bilan almashtiramiz (7-rasm).
r c c R12


rb b
rekv
rd d r4


6-rasm.



r6


r8
rekv
r9

7-rasm.




r10
rbrekv


8-rasm.
r va r qarshiliklar o’zaro parallel ulangani uchun bu qarshiliklarni bitta ekvivalent qarshilik bilan almashtiramiz.

Bu almashtirishdan keyingi sxema 8-rasmda tasvirlangan.Ochiq qarshiliklarga nisbatan butun sxemani kirish (ekvivalent) karshiligi (8-rasm) quyidagiga teng buladi.



Topilgan kiymatlarni yukorida keltirilgan formulaga quyib, tekshirilayotgan tarmoqdagi tokni aniqlaymiz.



Ekvivalent generator usuli bir nochiziqli elementdan iborat ozgarmas tok nochiziqli zanjirlarini hisoblashda keng qollaniladi.Masalan noelektrik kattaliklarni elektr kattaliklariga (kuchlanish, tok) aylantirishda, yani koprik sxemani bir dioganaliga yoki bir yelkasiga ulangan nochizikli element (preobrozavatel) noelektrik tasir kattaligini elektr tasirga (signalga) tok yoki kuchlanish shaklida olchovchi asbobga yetkazadi.


1.5. VOLTMETR KO’RSATISHINI ANIQLASH VA QUVVATLAR BALANSINI TUZISH.


Berilgan boshlang’ich elektr sxemasidagi voltmetrni ko’rsatish Kirxgofning ikkinchi qonuniga asosan aniqlanadi.
(V)
Yechimini to’g’riligini tekshirish uchun Kirxgofning 1-qonunidan va quvvatlar balansi tenglamasidan foydalanish mumkin. 1a-rasmdagi elektr sxemasi uchun quvvatlar balansi tenglamasi quyidagicha buladi.



148,06+193,44+13,3=9,06+90,58+64,96+2,12+14,15+135,02+8,5+30,38;
354,8 354,78


1.6. POTENSIAL DIAGRAMMA QURISH.
Potensial diagramma deganda elektr zanjirining yopik konturida yoki elektr zanjirining kaysidir qismida potensialning taksimlash grafigi tushuniladi.
Absissa o’qiga kontur yunalishi buylab kontur karshiligi, ordinata o’qiga esa shu konturdagi elektr zanjiri elementlarining potensial nuqtalari quyiladi.Elektr zanjiri yopik konturini yoki zanjir qismini xar bir nuqtasiga potensial diagrammada o’zining nuqtasi mos keladi.
Potensial diagramma qurishda potensialni o’zgarishi xarakterini aniqlovchi koidaga amal qilinadi.
Kontur yunalishi bo’ylab zanjirning EYUK ta’sir etuvchi qismida EYUK ta’siri yo’nalishi buyicha potensial ortadi.Elektr zanjirining qarshilik ulangan qismida tokni yo’nalishi kontur yo’nalishi bilan mos tushsa, tokni yo’nalishi bo’ylab potensial kamayadi, tokni yo’nalishiga karshi bo’lsa potensial ortadi, chunki tok yuqori potensialdan past potensialga yo’naladi.

3
r1 E2


2 I1 I2 4


E1 r2
r01
I4
1 5
r4
9-rasm.


Istalgan nuqtani potensialini nol deb tanlab olish mumkin.
1-nuqtani potensialini nol deb qabul qilamiz. (9-rasm) Kontur yo’nalishi bo’ylab navbati bilan soat strelkasi bo’yicha 1 nuqtadan boshlab ketma-ket boshqa nuqtalarga o’tib boriladi. 1-nuqtauchun .
2-nuqtaning potensialini 1 nuqta potensialiga nisbatan E=22 V ga qadar yuqori, ya’ni (V)
Xuddi shunday tekshirilayotgan konturni qolgan nuqtalarini potensiallari quriladi.


=20,65-6,73*0,2=20,65-13,46=7,19 (V)
=7,19+24=31,19 (V)
=31,19-8,06*1=23,13 (V)


Yopiq kontur bo’ylab 1-nuqtaga kelib potensialning boshlang’ich qiymatiga ega bo’lamiz.
=23,13-5,81*4=23,13-23,24 0
Hisoblangan potensiallar jadvalini tuzamiz:



Nuqtalar

1

2

3

4

5

1

Potensiallar V

0

20,65

7,19

31,19

23,13

0

Kontur qarshiligi

0

r01

r1

r02

r2

r4

Om

0

0,2

2

0

1

4



Potensialni yaqqol taksimlanishini qurish uchun kontur bo’ylab potensial diagrammani quramiz.Konturni yig’indi qarshiligini hisoblaymiz.


R=r01+r1+r02+r2+r4=0,2+2+0+1+4=7,2 om


Potensial o’qi (ordinata o’qi) buyicha masshtab m4=3 V/Om va qarshiliklar o’=i (absissa o’qi) buyicha mr=0,5 om/sm masshtabni tanlaymiz. Boshlang’ich nuqta deb, 1-nuqtani olamiz, ya’ni potensiali 1- va 2-nuqtalar orasida ichki qarshiligi r=0,2 om bo’lgan EYUK Ye=22V bor. Bu r qarshilikni gorizontal o’qqa masshtab asosida qo’yamiz. 2-nuqtani potensiali =20,65 V bo’ladi, bu tanlangan masshtabda quyilgan (10-rasm), bunga potensial diagrammada 1-, 2-nuqtalar orqali to’g’ri keladi. 2 va 3 nuqtalar orasida r=2 om qarshilik bor, bu qarshilikni gorizontal o’qqa masshtab asosida qo’yamiz (x=4,4 sm), 3-nuqtani potensiali =7,19 V ga teng, bu ham xuddi shunday quriladi.
Potensial diagrammada (vertikal) tik qismlarga ichki qarshiligi r=0 bo’lgan EYUK lar to’g’ri keladi. Qiyalik qismlarga qarshiliklardagi kuchlanishlar tushuvi tug’ri keladi.
Qarshiliklari bor qismlardagi qiyalik burchagi shu qismni tokini ifodalaydi. Masalan 2-3-qism uchun

Bu yerda va mos ravishda o’qlardagi (x va u o’qlarida) masshtablardir. 2-3 chiziqni burchak tangensi I1 tokka, 4-5 chiziqni burchak tangensi I2 tokka proporsianaldir.Tok qancha katta bo’lsa -qiyalik burchagi shuncha katta bo’ladi. 2-3 qismini -qiyalik burchagi, 5-1 qismni -qiyalik burchagidan katta , chunki 2-3 qismda I1=6,73 A, 5-1 qismni I4=5,81 A teng.
Potensial diagrammada sxemani istalgan ikki nuqtasi orasidagi kuchlanishni aniqlash mumkin.Masalan, nuqtalarning koordinatalari

  1. x=0 sm, u=0 sm

  2. x=0,4 sm, u=6,9 sm

  3. x=4,4 sm, u=2,4 sm

  4. x=4,4 sm, u=10,4 sm

  5. x=6,4 sm, u=7,5 sm

  1. x=14,4 sm, u=0 sm

φ u

(v)

33




30


27


24
α2
21


18 α1
α3
15


12


9
6


3 X

1 2 3 4 5 6 7 R
r01=0,2 Om r1=2 Om r2=1 Om r4=4 Om
0,4 sm 4 sm 2 sm 8 sm
O’zgarmas tok chiziqli elektr zanjirlarining hisobiy- grafik ishlari variantlari.


Elektr zanjirlarini hisoblash bo’yicha topshiriqlar.
Berilgan elektr zanjirlari uchun quyidagilarni bajaring.

  1. Berilgan elektr zanjirida «yulduz-uchburchak», «uchburchak-yulduz» ekvivalent almashtirishlarni amalgaoshirib zanjirni soddalashtiring.

  2. Kirxgof qonunlari asosida zanjirning barcha tarmoqlaridagi toklarni topish uchun tenglamalar sistemasini tuzing va hisoblang.

  3. Zanjir tarmoqlaridagi toklarni kontur toklar usulida hisoblang.

  4. Zanjir tarmoqlaridagi toklarni ikki tugun usulida hisoblang.

  5. Rezistordan o’tayotgan tokni ekvivalent generator usulidan foydalanib aniqlang

  6. Zanjirga ulangan voltmetrning ko’rsatishini toping.

  7. Turli usullarda topilgan qiymatlarni jadval shakliga keltirib taqqoslang va quvvatlar balansini tuzing.

  8. Ikkita EYUK manbaini uz ichigaoluvchi biror yopik kontur uchun potensial diagramma tuzing.

Mustaqil ishlari uchun elektr zanjirlari elementining qiymatlar jadvali



Var

E1
(V)

E2
V)

E3
(V)

r01
om

r02
om

r03
om

R1
om

R2
om

R3
om

R4
om

R5
om

R6
om

0

22

24

10

0,2

-

1,2

2

1

8

4

10

6

1

22

24

10

0,8

-

1,2

2

1

8

4

10

8

2

55

18

4

0,8

-

0,8

8

4

3

2

4

4

3

36

10

25

-

0,4

0,5

4

8

3

1

2

7

4

16

5

32

-

0,6

0,8

9

3

2

4

1

5

5

14

25

28

0,9

1,2

-

5

2

8

2

2

8

6

5

16

30

0,4

-

0,7

6

4

3

2

5

3

7

10

6

24

0,8

0,3

-

3,5

5

6

6

3

1

8

6

20

4

-

0,3

1,2

4

6

4

4

3

3

9

21

4

10

-

0,2

0,6

5

7

2

8

1

1

10

4

9

18

0,8

-

0,7

2,7

10

4

8

10

2

11

4

24

6

0,9

-

0,5

9

8

1

6

10

4

12

16

8

9

0,2

0,6

-

2,5

6

6

5

10

5

13

48

12

6

0,8

1,4

-

4,2

4

2

12

6

2

14

12

36

12

-

0,4

1,2

3,5

5

1

5

6

9

15

12

6

40

1,2

0,6

-

2

3

8

5

7

8

16

8

6

36

1,3

-

1,2

3

2

1

6

8

6

17

72

12

4

0,7

1,5

-

6

1

10

4

12

4

18

12

48

5

-

0,4

0,4

5,5

1

4

15

2

2

19

12

30

9

0,5

-

0,5

3,5

2

3

3

1

3

20

9

6

27

-

1

0,8

4,5

2

8

13

4

3




Var

E1
(V)

E2
(V)

E3
(V)

r01
om

r02
om

r03
om

R1
om

R2
om

R3
om

R4
om

R5
om

R6
om

21

15

63

6

1

-

1.2

5

3

1

2

12

3

22

54

27

3

1.2

0.6

-

8

3

1

4

2

2

23

36

9

24

-

0.8

0.8

3

4

2

1

5

1

24

3

66

9

-

0.7

1.2

1

4

2

2

7

3

25

12

30

25

1

0.4

-

1

5

1

1

6

4

26

30

16

10

0.6

0.8

-

2

5

3

1

8

5

27

10

32

10

0.6

-

1

1.5

6

1

7

1

5

28

5

10

36

0.3

-

0.8

1.2

6

3

2

2

2

29

40

25

8

-

0.2

0.2

3

3

2

4

3

2

30

8

40

10

0.8

1

-

5

3

3

3

2

1

31

22

24

10

0.2

-

1.2

2

1

8

4

10

6

32

55

18

4

0.8

-

0.8

8

4

3

2

4

4

33

36

10

25

-

0.4

0.5

4

8

3

1

2

7

34

16

5

32

-

0.6

0.8

9

3

2

4

1

5

35

14

25

28

0.9

1.2

-

5

2

8

2

2

6

36

5

16

30

0.4

-

0.7

6

4

3

2

5

3

37

10

6

24

0.8

0.3

-

3.5

5

6

6

3

1

38

6

20

4

-

0.8

1.2

4

6

4

4

3

3

39

21

4

10

-

0.2

0.6

5

7

2

8

1

1

40

4

9

18

0.8

-

0.7

2.7

10

4

8

10

2

41

4

24

6

0.9

-

0.5

9

8

1

6

10

4

42

16

8

9

0.2

0.6

-

2.5

6

6

5

10

5

43

48

12

6

0.8

1.4

-

4.2

4

2

12

6

2

44

12

36

12

-

0.4

1.2

3.5

5

1

5

6

9

45

12

6

40

1.2

0.6

-

2

3

8

5

7

8

46

8

6

36

1.3

-

1.2

3

2

1

6

8

6

47

72

12

4

0.7

1.5

-

6

1

10

4

12

4

48

12

48

8

-

0.4

0.4

2.5

1

4

15

2

2

49

12

30

9

0.5

-

0.5

3.5

2

3

3

1

3

50

9

6

2.7

-

1

0.8

4.5

2

8

13

4

3






V
































































2- HISOB-GRAFIKISHI
Oddiy o’zgaruvchi tok zanjirlarini
hisoblash namuna.
1.1. Om va Kirxgof konunlaridan bevosita foydalanib oddiy o’zgaruvchi tok zanjirlarini hisoblash
Hisoblash uchun quyidagi kattaliklar va 1- rasmdagi sxema berilgan bo’lib bu kattliklar yordamida elektr zanjirini hisoblaymiz.
E=220V




f=50 Gts
C1=637 mkf
L2=15,9 mGn
L3=6,37 mGn
r2=10 Om
r1=5 Om
r3=8 Om
Tarmoklardagi reaktiv karshiliklarni hisoblaymiz:


Xc1=1/ωc1=1/2πfc1=


XL2= ωL2= 2πfL2=


XL3= ωL3= 2πfL3=


Tekshirilayotgan tarmoqlardagi kompleks to’la qarshiliklar:
Z1=r1-jXc1= Om

Z2=r2+jXL2= Om


Z3= r3+ jXL3= Om
a va b tugunlar orasidagi kompleks to’la qarshilik parallel bo’lganligi uchun quyidagi formula bilan topiladi:




Zanjirning to’la kompleksqarshiligi:


Zum=Z1+Zab= Om


EYUK manbasini kompleks ko’rinishda ifodalab,


E= Eej0=
berilgan zanjirning umumiy tokini topamiz. Bizning elektr zanjirimizda umumiy tok birinchi tarmoq tokiga teng:
A


Birinchitarmoqtokiningmodulqiymati





a b tarmoqlardagi Uab kuchlanishlar



Birinchi tarmoqlardagi U1 kuchlanish esa



Ikkinchi va uchinchi tarmoqlardagi I2 va I3 toklar:





A



Demak, tarmoq toklarini quyidagiga teng ekan.
A;

A

1.2. Kontur toklar usuli


Berilgan elektr zanjirini kontur toklar usuli yechash uchun zanjirini konturga ajratib, xar bir kontur uchun tenglamalar tuzamiz va xosil bolgan tenglamalar sistemasini yechamiz.
(*)
Bu tenglamalar sistemasini yechish uchun kontur va oralik to’la karshiliklarni topib olamiz.

Kontur va oraliq to’la qarshiliklarni qiymatlarini (*) formulaga qo’yib tenglamalar sistemasini yechamiz

Buning uchun tenglamalar sistemasining aniklovchilarini topamiz









Tenglamalar sistemasining aniklovchilari yordamida kontur toklarini topamiz va ular orqali tarmoq toklarini hisoblaymiz




Demak, tarmoq toklarini quyidagiga teng ekan.


;

A

Yüklə 0,53 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin