Silindirik va sferik koordinatalari reja



Yüklə 3,96 Kb.
tarix25.12.2023
ölçüsü3,96 Kb.
#194011
Silindirik va sferik koordinatalari-fayllar.org


Silindirik va sferik koordinatalari

Silindirik va sferik koordinatalari

REJA:

1.Silindrik koordinatalar sistemasi

2.Sferik koordinatalar sistemasi

3. Silindrik va sferik koordinatalar

Silindrik koordinatalar sistemasi


  • Silindrik koordinatalar sistemasi

  • Fazoda silindrik koordinatalar sistemasini kiritish uchun biz fazoda bitta tekislikni va unga tegishli birorta О nuqtani tanlashimiz kerak. Tanlangan tekislikda О nuqtani qutb boshi sifatida olib, bu tekislikda qutb koordinatalarini kiritamiz.Berilgan tekislikka perpendikulyar va О nuqtadan o'tuvchi o'qni O Z o'qi sifatida olib, fazoda silindrik koordinatalar sistemasini quyidagicha kiritamiz: fazoda berilgan M nuqtaning tekislikdagi proyeksiyasini N bilan, uning OZo'qdagi proeksiyasini М ' bilan belgilaymiz. Silindrik koordinatalar sifatida (Ro,Fi,z) kattaliklami olamiz. Bu yerda (Ro,Fi) - N nuqtaning beriigan tekislikdagi qutb koordinatalari, z esa ОМ' kesma kattaligidir.

Agar biz fazoda O XY tekislik sifatida tanlangan tekislikni, OX o'q sifatida qutb o'qini olib dekart koordinatalar sistemasini kiritsak:


  • Agar biz fazoda O XY tekislik sifatida tanlangan tekislikni, OX o'q sifatida qutb o'qini olib dekart koordinatalar sistemasini kiritsak:

  • bog'lanishlarni olamiz. Bu yerda Ro,Fi o'zgaruvchilar uchun

  • munosabatlar o'rinlidir. Fazoda silindrik koordinatalar sistemasini kiritganimizda fazo bitta o'qqa ega bo'lgan ichma-ich joylashgan (konsentrik) silindrlarga ajraladi. Fazoning har bir nuqtasi bu silindrlarning faqat bittasiga tegishli bo'ladi. Agar nuqtaning silindrik koordinatalari Ro,Fi,Z bo'lsa, bu nqta yotgan silindming radiusi Ro ga teng bo'ladi. Agar nuqta silindrlar o'qiga tegishli bo'lsa, u tegishli bo'lgan silindming radiusi nolga teng bo'ladi. Yuqoridagi tanlangan dekart koordinatalar sistemasida silindrlarning o'qi Oz o'qidan iboratdir. Bu dekart koordinatalar sistemasida konsentrik silindrlar tenglamasi X*+Y*=Ro* ko'rinishda bo'ladi.

Sferik koordinatalar sistemasi


  • Sferik koordinatalar sistemasi

  • Fazoda sferik koordinatalar sistemasini kiritish uchun Oxyz —Dekart koordinatalar sistemasi kiritilgan deb hisoblab, berilgan M nuqta uchun markazi koordinata boshida bo'lgan va radiusi P+[OM] ga teng bo'lgan sferani qaraymiz. Berilgan M nuqtaning Oxy tekisligiga proeksiyasini М' bilan, OM vektor va O z o'qi orasidagi burchakni Fi bilan, OM” vektor va O x o’qi orasidagi burchakni Alfa bilan belgilaymiz. Burchaklami aniqlashda Fi burchak shunday tanlanadiki, O z o‘qining musbat yo'nalishi tomonidan qaraganimizda, Ox o’qini OM’ nur bilan ustma-ust tushirish uchun soat mili yo'nalishiga qarshi yo'nalishda Fi burchakka burish kerak. Yuqorida aniqlangan Po, Fi,Alfa kattaliklar M nuqtaning sferik koordinatalari deyiladi. Bunga sabab, fazoning koordinatalari Ro=Const tenglamani qanoatlantiruvchi nuqtalari to'plami sferani tashkil qiladi. Fazoning har bir nuqtasi radiusi koordinata boshidan shu nuqtagacha bo'lgan masofaga teng bo'lgan sferada yotadi. Nuqtaning dekart koordinatalari bilan sferik koordinatalari orasidagi bog'lanish quyidagicha bo'ladi:

Silindrik va sferik koordinatalar

Thank you



http://fayllar.org
Yüklə 3,96 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin