SİNİr sistemi Santral Sinir Sistemi



Yüklə 91,77 Kb.
Pdf görüntüsü
tarix21.04.2017
ölçüsü91,77 Kb.

SİNİR SİSTEMİ 

Santral Sinir Sistemi  

Periferik Sinir

 

Sistemi 



Santral sinir 

sistemi 


beyin 

Spinal kord 

Periferik sinir 

sistemi 


Kranyal sinirler 

Sipinal sinirler 

Duysal lifler 

Motor lifler 

Somatik sistem 

(iskelet 

kaslarına) 

Otonom sistem 

(düz kaslara, kalp 

kasına ve bezlere) 

Sempatik sistem 

Parasempatik sistem 



Santral Sinir Sistemi  Merkezi Sinir Sistemi 

SANTRAL SİNİR SİSTEMİ 

• Beyin ve medulla spinalisdeki nöronlar 



ve nöglia denen destek hücrelerden 

oluşur. 

• Tüm uyarılar SSS’de toplanır. 

• Uygun yanıtlar gönderilir. 


BEYİN (Serebrum) 

• Yüzeyi meninks adlı zarlarla çevrili iki 

hemisferden oluşmuştur. 

• Anatomik olarak 5 bölgede incelenir: 

• Myelensefalon 

• Metensefalon 

• Mezensefalon 

• Diensefalon 

• Telensefalon 


Dorsal 

Lateral 


Medial 

Ventral 


Telensefalon 

Diensefalon 

Mesensefalon 

Metensefalon 

Myelensefalon 


MYELENSEFALON 

• Medulla oblongata burada bulunur. 

• Medulla spinalisin hemen üzerindeki 3 cm.lik 

kısım. 

• Piramidal yol lifleri burada çaprazlaşır. 

• Solunum ve dolaşımı düzenleyen hayati   

merkezler bulunur. 

• Uyku uyanıklık ritmini ayarlayan retiküler 



formasyon lifleri buradan köken alıp 

hipotalamusa gider 

Medulla oblongata 

(Myelensefalon) 



METENSEFALON 

• Pons ve serebellum (beyincik) oluşturur. 

• Serebellum  

– motor fonksiyonu düzenler,  

– kasların koordine hareketini sağlar, 

– kas tonüsü, gücü hareketlerdeki koordinasyon ve hareket 

hızından sorumludur.  

– dengeden sorumludur.  

– Bilinçsiz, otomatik hareketleri düzenler. 

 


Pons 

Serebellum 

Medulla oblongata 


MESENSEFALON 

• Çeşitli refleks ve koordinasyon merkezleri bu 

bölümdedir. 

• Ekstrapiramidal sistemde rol oynayan 

çekirdeklerin bazıları burada bulunur 


• Ekstrapiramidal sistem:  

• Motor hareketlerin ince ayarı  

• Koordinasyon 

• Serebellumla birlikte kas tonüsü ve postür 

üzerinde etkili olur. 


DİENSEFALON 

• Beynin 3. Ventrikülünü çevreler 

• Talamus ve hipotalamus bu bölgededir. 


• Talamus :  

• Bilincin kapısıdır.  

• Tüm afferent liflerden gelen uyarılar buraya uğrar, 

süzülür ve korteksin ilgili bölümlerine gönderilir. 

– Derin ve yüzeyel duyular, 

– koku duyusu hariç başa ait duyular,  

– beyin ve beyinciğin motor uyarıları  

– ekstrapiramidal lifler, talamusa uğrar. 



• Hipotalamus :   

• Üçüncü ventrikülün önündedir. 

• Otonomik fonksiyonları düzeler. 

• Otonom sinir sisteminin üst düzey merkezidir.  

• Ön hipofiz bezi aracılığı ile endokrin sistemi de 

kontrol altında tutar.  

• Ekstrapiramidal ve motor fonksiyonlarla da 

bağlantılıdır. 



Hipofiz 

TELENSEFALON 

• Beynin iki hemisferi,  

• korteksi oluşturan gri madde  

• ekstrapiramidal sisteme ait bazal ganglionların 

bazıları 

• limbik sistem burada bulunur. 



• Bilinç zeka algılama vb. üst düzey görevler 

korteksin vazifesidir.  

• Kortekste motor, duysal ve bağlantı bölgeleri 

bulunur. 

• Görme, işitme, tat ve koku merkezleri de burada 

bulunur. 

Motor beceriler 

dokunma 

görme 


işitme 

Entelektüel 

fonksiyonlar 

(Frontal korteks 

Hareket 


(Somatomotor merkez 

Duysal 


(Somatosensory merkez 

Görme 


(Visual merkez) 

İşitme 


(Akustik merkez) 

İşitme, dil ve algılama 

(Temporal lop) 

Koordinasyon, denge, postür 

(Beyincik) 


• Limbik sistem:  

• Anksiyete, saldırganlık vb. duygusal yanıtlardan 

sorumludur. 

 

 



LİMBİK SİSTEM 

• Telensefalon iki yarı küreden oluşmuştur (hemisfer) 

• İki hemisfer ortada corpus callosum denen bir yapı 

ile birleşirler. 


• Hemisferlerde dışta korteks adı verilen gri madde 

içte medulla adı verilen ak madde bulunur. 

•  Gri madde aksonun ilk kısmı ve nöron 

gövdelerinden, ak madde miyelinli liflerden oluşur 

• Hemisfer yüzeyleri girus adı verilen kırışıklıklarla 

kaplıdır. 

 

Gri madde 



(hücre gövdeleri) 

Ak madde 

(akson-miyelin) 


• Hemisferler: 

– Frontal lob (1) 

– Paryetal loblar (2) 

– Oksipital lob (1) 

– Temporal lob (2)       

gibi kısımlarda incelenirler. 



• Telensefalonda ekstrapiramidal sistemin bazal 

gangliyon adı verilen çekirdekleri de bulunur. 

– Kaudat Nukleus 

– Lentiform Nukleus 

– Nukleus Ruber 

– Nukleus Nigra 

 

– Bu sistemin en üst düzenleyicisi, globus pallidusu kontrol 



eden “

korpus sitriatum

” dur. 


Putamen 

Globus pallidus 



• Beyin, yaklaşık 1400 gr ağırlığındadır. 

• Milyarlarca sinir hücresi (nöron) içerir. 

• Bu nöronların yaklaşık % 20’sinin işlev 

gördüğü varsanılmaktadır. 



DAHA BASİT OLARAK BEYİN KATMANLARI 

BEYİN KABUĞU: Düşünce ve Mantık 

MEZOLİMBİK SİSTEM: İçgüdü dürtü ve  

                                              duygulanımla ilgili işlevler 

HİPOTALAMUS: Temel yaşamsal işlevler 

O S S 


HİPOFİZ 

Sempatik S. 

Parasempatik S. 

Hormonlar 

ORGANLAR 

Dış ortama uyum 



Talamus 

Beyin kabuğu 

Mesolimbik 

sistem 


Talamus 

Beyin sapı 

Serebral korteks 


MEDULLA SPİNALİS 

• Omurga kanalı içinde yer alır. 

• Erişkinde 1 cm çapında, 40-50 cm uzunluğunda 

bir kordon şeklindedir. 

– Servikal, 

– Torasik  

– Lomber,  

– Sakral      olarak dört bölümden oluşur. 

• 2. Ve 3. Lomber vertebralar hizasında son bulur ve 

lifler halinde devam eder. 



MEDULLA SPİNALİS 

• Gri madde içte, beyaz madde dıştadır. 

• Gri madde;

 nöron gövdelerinden oluşur.  

• Ön, arka ve yan boynuzları var 

• Ön boynuz: Motor nöronlar 

• Arka boynuz: Duyu nöronları 

• Yan boynuzlar: Otonomik sistem nöronları 



Dorsal 

boynuz 


Ventral boynuz 

Lateral boynuz 



MEDULLA SPİNALİS 

• Ak madde;

 miyelinli sinir liflerinden oluşur.  

• Ana görevleri, segmentler arası reflekslerdir. 

• Omurilik içinde 

traktus


 denen sinir demetleri 

vardır. 


• İstemli hareketleri oluşturan piramidal ve 

ekstrapiramidal traktuslardır. (efferent) 

• Duysal lifler de afferent traktuslar oluşturur. 

• Refleks olayların merkezleri de medulla 

spinalisdedir. 



SİNİR TRAKTUSU 

• Benzer fonksiyon gören nöronların myelinli 



liflerinin oluşturduğu demetlerdir. 

PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ

 

• Çevresel sinir Sistemi 



PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ 

• Vücut ve SSS 



arasındaki bağlantıyı 

sağlar. 

PERİFERİK SİNİR SİSTEMİ 

• Kranyal sinirler (12 kafa çifti) 

• Spinal sinirler (31 - 32 çift) 

• Sinir uçları (Reseptörler, Motor son plak) 



KRANYAL SİNİRLER 

• Drekt beyinden veya beyin sapından çıkarlar. 

 

– Koku (olfaktor) ve görme (optik) duyusu sinirleri,  



– Göz kaslarının motor sinirleri, (okulomotor, troklear, abdusens) 

– Yüzün duyu siniri, (Trigeminal sinir) 

– Çiğneme kaslarının (trigeminal) ve mimik kaslarının motor ve 

tükürük bezlerinin motor siniri, (fasiyal) 

– İşitme (akustik) ve tat duyu siniri, (glossofaringeal)  

– Paratiroidin salgı, (glossofaringeal) 

– Dilin motor siniri ve (hipoglossal) 

– İç organların parasempatik uyarılarının büyük kısmı (vagus) 



SPİNAL SİNİRLER 

• Medulla spinalisin ön köklerinden motor, arka 

köklerinden duyu sinirleri çıkar. 

• Servikal, brakial, lumbar ve sakral pleksusları 

oluşturur. 

• Vücudun en uzun siniri SİYATİK sinir sakral 

pleksusdan çıkar 


SPİNAL SİNİRİN KISIMLARI 

Arka kök 

Arka kök 

ganglionu 

Ön kök 

Sempatik  



ganglion 

Abdominal iç  

organlar 

Kan 


damarları 

İskelet 


kası 

Duyu 


ucu 

Spinal sinir 



Ön 

boynuz 


Arka 

boynuz 


Gri 

madde 


Ak 

madde 


Santral  

kanal 


Arka kısım 

Ön kısım 

Ara nöron 

Arka 


kök 

Arka kök 

ganglionu 

Duysal 


nöron 

Motor 


nöron 

Reseptör 

Kas 

Karışık 


periferik sinir 

 


SERVİKAL SİNİRLER 

Baş ve boyun 

Diafram 

Deltoid ve bisepsler 

Bilek ekstensörleri 

Triseps 


El 

TORASİK SİNİRLER 

Göğüs kasları 

Karın kasları 

LUMBAR SİNİRLER 

Bacak kasları 

SAKRAL SİNİRLER 

Barsak ve mesane 

Cinsel fonksiyon 


SİNİR UÇLARI 

• Ağrı, ısı, basınç, dokunma vb duyuları alan 



çıplak sinir uçları veya enkapsüle 

reseptörlerdir. 

• Motor son plak; motor sinir uyarılarını asetil 



kolin aracılığı ile kaslara iletir. 

ANA SİNİR HÜCRESİ: NÖRON 

• Duysal nöronlar 

• Motor nöronlar 

• Ara nöronlar  

(Bağlantı nöronları, Konnektör nöronlar) 


Ara nöronlar 

(bipolar) 

Duysal nöronlar 

(unipolar) 

Motor nöronlar 

(multipolar) 

Piramidal  

hücreler 



ANA NÖRON TİPLERİ 

NÖRONLARIN GÖREVLERİ: 

• Periferden gelen uyarıları duysal 



afferent

 liflerle 

SSS’ne iletmek (Santral sinir Sistemi) 

• SSS’nin emirlerini motor 



efferent 

liflerle effektör 

organlara (kas veya salgı bezleri vb.) iletmek 

SALGILAMA GÖREVİ OLAN SİNİR 

HÜCRELERİ 

• Hormon salgılar 



 

    Hipotalamus 

    Hipofiz 

DIŞ UYARILARA KARŞI 

ÖZELLEŞMİŞ SİNİR HÜCRELERİ 

• Tüm vücut yüzeyine yayılmışlardır. 

• Üç tip duysal reseptörleri vardır. 

• Eksteroseptif sistem:



Vücut yüzeyinden 

uyarı alır. 

• İnteroseptif sistem:



İç organlardan uyarı 

alır. 

• Proprioseptif sistem: 



Kaslardan, tendon 

ve eklemlerden uyarılar alır. 

NÖRON: 

• Genelde tek çekirdekli (Nadiren 2-4) 

• Perikaryonda Nörofibriller, Nissl 

cisimleri, Golgi cismi, Mitokondri, 

Sentrozom, İnklüzyon cisimleri bulunur. 

• Dendritler: Alıcı 

• Akson: İletici 


Dendrit 

Nukleus 


 

Miyalin kılıf 

Akson 

Ranvier düğümü 



Sinaps 

Kas 


  

  

Dendrit 



Perikaryon 

(

sitoplazma



Akson 

Miyelin kılıf  

(schwann hücresi) 

Ranvier 

düğümü 

NÖRON: 

Nukleus 

  

• Sinir sisteminde 14 milyar 



nöron vardır.   

 

  

• Aksonda miyelin kılıf varsa, ileti hızlıdır. 

• Aksondan ayrılan dallar bazen diğer sinir 

hücrelerinin gövdelerini saran sert bir yapı 

oluşturur......

Sinir Pleksusu 


Brakial pleksus 

• Gerek miyelinli gerek miyelinsiz tüm 

sinir aksonları 

Schwann Kılıfı 

ile 

sarılıdır. 

• Periferik sinirler, 



perinöryum

 denilen 

bağ dokusu ile çevrili 

sinir fasiküllerinde 

bir araya gelirler. 

  

  

K





HÜCRE İÇİ 

HÜCRE DIŞI 

Na+  

Cl- 







- 70 mV (Potansiyel farkı) 

Hücre zarı sodyuma geçirgen değil 

POLAR HÜCRE 

  

  

DEPOLARİZASYONDA 



UYARI 

Na+ 

-59 mV (Aksiyon potansiyeli) 

  

• Sinir uyarısı (İMPULS), sinir lifleri 



tarafından iletilen fizikokimyasal bir 

değişimdir. 

  

  

---------++++++++----------------------------------------------------- 



++++++-------------+++++++++++++++++++++++++++++++ 

NORMAL İLETİM: 

(Miyelinsiz sinirlerde) 

Ranvier Düğümü 







ATLAMALI  İLETİM: 

(Miyelinli sinirlerde) 

Dendritler 

Nöron gövdesi 

Sinyal 

İlerleyen aksiyon 



potansiyeli 

Refrakter membran 

Uyarılabilir membran 

Miyelinsiz sinirlerde ileti 


Miyelinli sinirlerde atlamalı iletim: 

SİNAPS: 

• İki nöron arasında ileti geçişinin sağlandığı 



ilişki bölgeleridir. 

  

  

Uyarı 



Presinaptik nöron 

Mitokondri 

Sinaptik 

vezikül 

Sinaps aralığı 

Postsinaptik nöron / Effektör organ 

Nöromediyatör 

SİNAPS 

Mikrotübüller 

Mitokondri 

Nörotransmitter 

Sinaptik vezikül 

Sinaps aralığı 

Presinaptik  

nöronun aksonu 

Postsinaptik nöron veya effektör organ 

Reseptörler 


SİNAPS: 

• Presinaptik nörondan sinaps aralığına 



salgılanan ve ileti geçişini sağlayan 

kimyasal maddelere 

nörotransmitter 

denir. 

• Hücre içinde 



endoplazmik retikulumda

 

yapılırlar. 

EKSİTATÖR 

NÖROTRANSMİTERLER 

• Asetilkolin (Ach) 

• Noradrenalin (Norepinefrin) 

• Adrenalin (Epinefrin) 

• Dopamin 

• Histamin 

• Prostoglandin 

• Glutamat 

• Aspartat 

• Seratonin 



İNHİBİTÖR 

NÖROTRANSMİTERLER: 

• GABA (Gama amino bütirik asit) 

• Glisin (Daha çok omurilik düzeyinde) 

• Taurin 



• Prolin 


Yüklə 91,77 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə