T. C. MĠLLÎ EĞĠTĠm bakanliğI



Yüklə 300,18 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/4
tarix05.05.2017
ölçüsü300,18 Kb.
  1   2   3   4

T.C. 

MĠLLΠEĞĠTĠM BAKANLIĞI 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

HASTA VE YAġLI HĠZMETLERĠ 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



ENGELLĠ BAKIM HĠZMETLERĠNDE 

ĠLETĠġĠM  

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

Ankara, 2013

 

 



Bu  modül,  mesleki  ve  teknik  eğitim  okul/kurumlarında  uygulanan  Çerçeve 

Öğretim  Programlarında  yer  alan  yeterlikleri  kazandırmaya  yönelik  olarak 

öğrencilere  rehberlik  etmek  amacıyla  hazırlanmıĢ  bireysel  öğrenme 

materyalidir. 

 

Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiĢtir. 



 

PARA ĠLE SATILMAZ.   



 

 

 



 

AÇIKLAMALAR .................................................................................................................... ii 

GĠRĠġ ....................................................................................................................................... 1 

ÖĞRENME FAALĠYETĠ–1 .................................................................................................... 3 

1. ĠLETĠġĠM ............................................................................................................................. 3 

1.1. ĠletiĢimin Tanımı ........................................................................................................... 4 

1.2. ĠletiĢimin Ögeleri .......................................................................................................... 4 

1.3. ĠletiĢimin Özellikleri ..................................................................................................... 5 

1.4. ĠletiĢimin Türleri ........................................................................................................... 6 

1.4.1. Sözlü ĠletiĢim ......................................................................................................... 6 

1.4.2. Yazılı ĠletiĢim ........................................................................................................ 7 

1.4.3. Sözsüz ĠletiĢim ....................................................................................................... 8 

UYGULAMA FAALĠYETĠ ................................................................................................ 9 

ÖLÇMEVE DEĞERLENDĠRME ..................................................................................... 10 

ÖĞRENME FAALĠYETĠ–2 .................................................................................................. 11 

2. ENGELLĠ VE ENGELLĠ ÇEġĠTLERĠ .............................................................................. 11 

2.1. Engellilik ..................................................................................................................... 11

 

2.2. Engelli ÇeĢitleri........................................................................................................... 12 



2.2.1. ĠĢitme Engelliler .................................................................................................. 12 

2.2.2. KonuĢma Engelliler ............................................................................................. 13 

2.2.3. Görme Engelliler ................................................................................................. 14 

2.2.4. Tekerlekli Sandalyeye Bağlı Engelliler ............................................................... 16 

2.2.5. Kısa Boya Bağlı Engelliler .................................................................................. 17

 

2.2.6. Spina Bifida (Omurgaya Bağlı) Engeller ............................................................ 17 



2.2.7. Serebral Palsi ....................................................................................................... 18

 

2.2.8. Epilepsi (Sara) ..................................................................................................... 19



 

2.2.9. Zekâ Geriliği (Mental Retardasyon) .................................................................... 20 

2.2.10. Down Sendromu ................................................................................................ 21

 

2.2.11. Turet Sendromu ................................................................................................. 22



 

2.2.12. Otizm ................................................................................................................. 22

 

2.2.13. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (Dehb) ....................................... 24 



2.2.14. Öğrenme Güçlüğü .............................................................................................. 25 

2.3. Engelli Yakınlarıyla ĠletiĢim ....................................................................................... 25 

UYGULAMA FAALĠYETĠ .............................................................................................. 27 

ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .................................................................................... 29 

MODÜL DEĞERLENDĠRME .............................................................................................. 30 

CEVAPANAHTARLARI ...................................................................................................... 32

 

KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 33 



 

ĠÇĠNDEKĠLER 

 

ii 


 

AÇIKLAMALAR 

 

ALAN  



Hasta ve YaĢlı Hızmetlerı 

DAL/MESLEK 

Engelli Bakım Elemanı  

MODÜLÜN ADI  

Engelli Bakım Hizmetlerinde ĠletiĢim 

MODÜLÜN TANIMI  

Engelli  bakım  hizmetlerinde  iletiĢim,  uygulamaya  yönelik 

temel  bilgi  ve  becerilerin  kazandırıldığı  bir  öğrenme 

materyalidir. 



SÜRE 

40/16 


ÖN KOġUL 

 

YETERLĠK 

Engellilerle  ve  yakınları  ile  iletiĢim  kurma  sürecini  ayırt 

etmek 


MODÜLÜN AMACI 

Genel Amaç 

Bu  modülle  uygun  ortam  sağlandığında  engellilerle  etkin 

iletiĢim kurabileceksiniz. 

Amaçlar 

1.

 

Hayatın 


her 

alanında 

engellilerle 

iletiĢim 

kurabileceksiniz.  

2.

 

Hayatın  her  alanında  engellilerin  özelliklerine  uygun 

iletiĢim tekniklerini kullanarak iletiĢim kurabileceksiniz. 

EĞĠTĠM ÖĞRETĠM 

ORTAMLARI VE 

DONANIMLARI 

Ortam: Hayatın her alanı, engelli bakım merkezleri 

Donanım:  Kaynak  kitaplar,  bilgisayar,  projeksiyon, 

fotoğraflar,  afiĢ,  broĢür,  dergiler,  uyarıcı  pano  tepegöz, 

asetat, fotoğraflar, CD, VCD  

ÖLÇME VE 

DEĞERLENDĠRME 

Modül 


içinde 

yer 


alan 

her 


öğrenme 

faaliye                                                                  

tinden  sonra  verilen  ölçme  araçları  ile  kendinizi 

değerlendireceksiniz. 

Öğretmen,  modül  sonunda  ölçme  aracı    (çoktan  seçmeli 

test,  doğru-  yanlıĢ  testi,  boĢluk  doldurma,  eĢleĢtirme  vb.) 

kullanarak  modül  uygulamaları  ile  kazandığınız  bilgi  ve 

becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir.  



AÇIKLAMALAR 

 

 



 

GĠRĠġ 

Sevgili Öğrenci, 

 

Her alanda olduğu gibi yaĢlı ve engelli hizmetleri alanında da baĢarılı ve kaliteli bir 



hizmet sunumu için etkili bir iletiĢime ihtiyaç vardır. Engellilerin bakım hizmetlerinde sağlık 

hizmeti almak için sağlık kuruluĢlarına gelen engelli bireyler, genellikle üzgün, kırılgan ve 

sinirli olabilir. En kısa zamanda sağlık hizmeti almak istemelerinden dolayı çeĢitli iletiĢim 

problemleri  yaratabilir.  Bu  yüzden  sağlık  personelinin  iletiĢim  becerilerinin  önemi,  diğer 

meslek dallarına göre fazladır. 

 

ĠĢte  bu  noktada  sağlık  personelinin  engelli  ve  engelli  yakınları  ile  olumlu  iliĢkiler 



kurması engelli hizmetlerinin verimliliğini ve etkisini arttırır. 

 

Bu modülle engelli hizmetleri alanında etkili iletiĢim kurma becerileri kazanacaksınız. 



GĠRĠġ 

 

 



 

 



ÖĞRENME FAALĠYETĠ–1 

 

 



 

 

Hayatın her alanında engellilerle iletiĢim kurabileceksiniz. 



 

 

 



 

 



Çevrenizdeki  insanlarla  iletiĢim  kurarken  nelere  dikkat  edersiniz? 

ArkadaĢlarınızla tartıĢınız. 

 

Bölgenizde bulunan engelli bakım merkezlerinden birine giderek onlarla sağlık 



personelinin  arasındaki  iletiĢimi  gözleyip  topladığınız  sonuçları  rapor  hâline 

getiriniz. 

 

1. ĠLETĠġĠM 

 

Ġnsan;  ekonomik,  sosyolojik,  dinsel,  etiksel,  hukuksal  ve  düĢünsel  yapıların  ördüğü 



karmaĢık  bir  bütündür.  Ġnsanda  oluĢan  bu  değerler,  giderek  çoğul  bir  hâl  almıĢtır.  Bu 

çoğulluk,  toplum  olma  zorunluluğu  ile  özdeĢtir.  Mülkiyet  ve  üretim  bazında  bireyi 

yönlendiren  ve  toplumsal  dokunun  onsuz  olmaz  gerekleri  saydığımız  bu  normatif  yapılar; 

bireyden  bireye,  bireyden  topluma,  toplumdan  topluma,  toplumdan  ülkelere  ve  giderek  de 

evrensel  düzeye  ulaĢmıĢtır.  Çoğunlukla  da  evrenselden  topluma,  toplumsaldan  bireysele, 

kurumlaĢarak yapısallaĢmıĢtır. Bu yapısallaĢmanın temel ögesi her zaman iletiĢim olmuĢtur.  

 

Yeme-içme  ne  kadar  önemli  ise  iletiĢim  de  o  kadar  önemlidir.  ĠletiĢim  insan 



iliĢkilerinin  her  türünü  içine  alır.  Bu  bakımdan  insanlar  birbirleriyle  iyi  bir  iletiĢim 

kurabildiği  ölçüde  geliĢir,  güçlenir  ve  baĢarılı  olur.  Bunu  baĢaramayanlar  yalnız  baĢlarına 

kalır. Sıkıntıları çoğalır, hayatla ilgili problemlerinde zorlanmaya baĢlar. 

 

Resim 1.1: ĠletiĢim 

ÖĞRENME FAALĠYETĠ–1

 

AMAÇ 



ARAġTIRMA 

 

 



1.1. ĠletiĢimin Tanımı 

 

ĠletiĢim,  iletilen  bilginin  hem  gönderici  hem  de  alıcı  tarafından  anlaĢıldığı  ortamda 



bilginin bir göndericiden bir alıcıya aktarılma sürecidir. Organizmaların çeĢitli yöntemlerle 

bilgi alıĢveriĢi yapmalarına olanak tanıyan bir süreçtir. ĠletiĢim tüm tarafların üzerinden bilgi 

alıĢveriĢi yapılacak ortak bir dili anlamalarına ihtiyaç duyar.  

 

Diğer  bir  tanımla  iletiĢim  Ģöyle  tanımlanır:  Belirli  mesajların  kodlanarak  bir  kanal 



aracılığıyla bir kaynaktan bir hedefe / alıcıya aktarılması sürecidir. Örneğin; bir konuĢmacı 

(kaynak) ortak bir dil aracılığıyla (ör. Türkçe) kodladığı belirli kelimeleri (mesaj / ileti) ses 

dalgaları  ve  hava  yoluyla  (kanal)  dinleyiciye  /  alımlayıcı  (hedef)  aktarır.  Bu  süreçte  geri 

bildirim  hedefleniyorsa  iletiyi  gönderen  baĢat  kaynak,  hedef  /  alımlayıcı  ise  sonat  kaynak 

olarak tanımlanır. 

 

1.2. ĠletiĢimin Ögeleri 

 

ĠletiĢimi açıklamak için altı temel öge kullanılır:



 

Bunlar;


 

 



 

Kaynak (gönderici), 

 

Alıcı (hedef), 



 

Ġleti (mesaj), 



 

Bağlam (ortam), 



 

Dönüt (geri bildirim), 



 

Kanaldır (araç). 



 

Gönderici,  duygu  düĢünce  ve  isteğin  aktarılmasında  sözü  söyleyen  kiĢi  veya 

topluluklara  denir.  Alıcı,  iletilen  sözü  alan  kiĢiye  veya  topluluğa  denir.  Aynı  Ģekilde  ileti, 

gönderici ile alıcı arasında aktarılmakta olan duygu, düĢünce ya da isteğe denmektedir. Bu 

temel  iletiĢimin  gerçekleĢtiği  ortama  bağlam;  gönderici  ile  alıcı  arasındaki  iletinin 

gönderilme  Ģekline  kanal  denir.  Eğer  varsa  iletiye  verilen  her  türlü  yanıt  da  dönüt  olarak 

adlandırılır.  Eğer  sistemde  bir tür  Ģifreleme  söz  konusuysa  ve  konuĢan  iki  kiĢinin  birbirini 

anladığı seslerden oluĢan ve belli kuralları olan her doğal dile de kod denir. 

 

ġekil 1.1: ĠletiĢimin ögeleri  


 

 



1.3. ĠletiĢimin Özellikleri 

 

ĠletiĢim  üzerine  yapılan  araĢtırmalar,  çalıĢmalar,  iletiĢimin  beĢ  temel  özelliğinin 



olduğunu ortaya koymuĢtur. ĠletiĢim ancak insanların birbirini anlama ihtiyaçları sayesinde 

kurulabilir. ĠletiĢim, paylaĢımı gerekli kılar; yani iletiĢimde gönderici ve alıcı, mesajın ortak 

bir anlamı üzerinde anlaĢmalıdır. ĠletiĢim sembollerle de ifade edilebilir. Semboller; jestler, 

mimikler,  sesler,  harfler,  rakamlar  ve  sözcüklerdir.  Alıcı  ve  gönderici  mesaja  aynı  anlamı 

verdiği zaman tam olarak iletiĢim sağlanmıĢ olur.  

 

Sosyal  etkileĢim  aracı  olan  iletiĢim,  aynı  zamanda  insan  ihtiyaçlarının  doğurduğu, 



hatta insanın temel faaliyetlerinden biridir. ĠletiĢim olgusunun bazı temel özellikleri vardır. 

Bu özellikler aĢağıdaki gibi sıralanabilir. 

 



 



ĠletiĢim  insan  davranıĢlarının  bir  ürünüdür.  ĠletiĢim  coğrafi,  sosyal  ve  benzer 

çevresel  değiĢkenlerin  insan  üzerindeki  bir  etkisi  olmadığı  gibi  basit  bir 

etkileĢim  aracı  da  değildir.  Tüm  insan  topluluklarından  iletiĢim  olgusuyla 

karĢılaĢtırılmıĢ hatta toplumların varlığı, grupların devamlılığı için gerekli olan 

değiĢkenlerin baĢında iletiĢim görülmüĢtür. 

 



 

Ġnsan,  iletiĢim  ihtiyacını  sürekli  duymuĢtur  ve  duymaya  devam  edecektir. 

Çocuk,  çevresini algılamaya  baĢladığı  andan itibaren belli bir  ölçüde  iletiĢime 

de baĢlar, zamanla yeteneklerine ve çevreyle iliĢkisine bağlı olarak iletiĢim gücü 

geliĢir.  Ġnsan,  yaĢamın  ilk  yıllarından  itibaren  isteklerini  belirtmek  için 

kelimeleri kullanmaya baĢlar; bazı ilkel sesleri çıkartır, zamanla sınama yanılma 

yoluyla  konuĢmayı  öğrenir.  Daha  sonra,  çevre  ve  eğitimin  etkisiyle,  kiĢinin 

konuĢma bilgisi, kullanacağı kelime sayısı geliĢir. Bu geliĢmeye paralel olarak 

iyi bir alıcı veya kaynak olma yolunda ilerler. 

 



 

ĠletiĢim dinamik bir olgudur. Kültürel yapıdaki değiĢime paralel olarak iletiĢim 

değiĢir.  Yeni  çevresel  olguların  ortaya  çıkması,  yeni  deneyimlerin,  yeni 

kelimelerin ortaya çıkmasına yol açar. Zamanla bazı kelimeler veya kavramlar 

yerini  yenilerine  terk  eder.  Bilgi  iĢlem  sistemindeki  geliĢmeler,  dokümanların 

değerlendirilmesinde yeni bir dili doğurur. Ġnsan-makine iliĢkisi, iletiĢimde yeni 

kavramların geliĢmesine yol açar. 

 



 

Her dilin canlılığını koruması için kendini yenilemesi gerekir. Dildeki değiĢme 

mesajın, dolayısıyla iletiĢim biçiminin değiĢmesi olarak karĢımıza çıkmaktadır. 

Sosyal  organizasyonların  değiĢmesi  ve  geliĢmesi  de  iletiĢimi  etkilemektedir. 

Küçük bir iĢletmede yüz yüze iletiĢim iliĢkisi geçerli iken bu örgüt büyüdükçe 

yazılı iletiĢim ön plana çıkmaya baĢlar. 

 



 



ĠletiĢim  belirli  kalıplara  bağlıdır  ve  bu  kalıplar  içerisinde  gerçekleĢtirilir. 

ĠletiĢim  kalıpları,  genel  kültürel  yapıya  bağlı  olarak  gruplarda  oluĢturulur  ve 

kiĢilerin kabul etmeleri oranında süreklilik kazanır. ĠletiĢimde kullanılan sözler, 

özel  iĢaretler,  bir  bölgenin  haritasına  benzer.  Bir  bölgenin  haritası  o  bölgenin 

tüm  özelliklerini  vermez  ama  belirgin özelliklerini  yansıtır.  Bir haritada  neyin 


 

 



doğru  olduğu,  verilen  detayın  kullanım  amacına  bağlıdır.  Bir  bölgenin  uçuĢ 

haritası  karayolu  haritasından  farklıdır.  ĠletiĢimde  kullanılan  deyimlerin, 

kelimelerin, iĢaretlerin bazen değiĢik anlamları vardır. Bu kelimeler ve iĢaretler, 

iletiĢim kalıbı içerisinde anlamını bulur. 

 

ĠletiĢim  kalıpları,  kiĢilerin  anlaĢması  baĢka  bir  değiĢle  mesajın  etkili  olması  için 



gereklidir.  ĠletiĢim  kalıbı  iyi  düzenlenirse  iĢaretler  kısaltmalar  anlamlı  hâle  gelir,  mesajın 

etkisi artar. 



 

Resim 1.2: ĠletiĢimin özellikleri  

1.4. ĠletiĢimin Türleri 

 

ĠletiĢim türleri; sözlü, yazılı ve sözsüz iletiĢim olmak üzere üçe ayrılır. 



 

1.4.1. Sözlü ĠletiĢim 

 

Sözlü  iletiĢimler  “dil  ve  dil  ötesi”  olmak  üzere  2  alt  sınıfa  ayrılmaktadır.  Ġnsanların 



karĢılıklı  konuĢmalarını  hatta  mektuplaĢmalarını  “dille  iletiĢim”  kabul  edebiliriz.  Dille 

iletiĢimde kiĢiler, ürettikleri bilgileri birbirlerine ileterek anlamlandırır.  

 

Dil  ötesi  iletiĢim,  sesin  niteliği  ile  ilgilidir;  sesin  tonu  ve  sesin  hızı,  Ģiddeti,  hangi 



kelimelerin vurgulandığı, duraklamalar vb özellikler, dil ötesi iletiĢim sayılır. Dille iletiĢimde 

kiĢilerin  “ne  söyledikleri”,  dil  ötesi  iletiĢimde  ise,  “nasıl  söyledikleri”  önemlidir. 

AraĢtırmalar,  insanların  günlük  yaĢamda,  birbirlerinin  ne  söylediklerinden  çok  nasıl 

söylediklerine  dikkat  ettiklerini  göstermektedir.  KarĢımızdakinin  sözlerinin  kapsamı  kadar-

hatta daha da fazla ses tonundaki canlılık da bizi ilgilendirir. Yani semantik ögeler kadar dil-

ötesi ögeler de iletiĢimde etkilidir. Yüksek sesle hâlimizi, hatırımızı soran birisi daha sonra 

sesini kısarak “AkĢama bize buyur.” derse bu sözden, “Gelmeni pek istemiyorum.” anlamını 

çıkarırız. Bu tür alçak sesle çabucak söylenivermiĢ davetlere “Yarım ağızla yapıldı.” deriz. 



 

 



Bir  de  davetin  yürekten  mi  yoksa  yarım  ağızla  mı  yapıldığını  anlamaya  çalıĢırken 

baĢvurduğumuz önemli ölçütlerden birisi, dil ötesi ögelerdir.  

 

Ġsteyerek,  farkında  olarak  yaptığımız  konuĢmalara  “niyet  edilmiĢ  dil  davranıĢı”  adı 



verilir.  KonuĢurken  dilimizin  sürçmesi  ise  niyet  edilmemiĢ  dil  davranıĢlarına  bir  örnektir. 

Bazı  kelimelerin  üzerine  basa  basa  konuĢmalarımız  ya  da  karĢımızdakini  korkutmak  için 

bağırmamız,  niyet  edilmiĢ  dil  ötesi  davranıĢlarıdır.  KonuĢurken  farkında  olmadan  ses 

tonumuz  açılıp  yükseliyorsa  ya  da  sesimiz  titriyorsa,  bu  durumda  niyet  edilmiĢ  dil  ötesi 

davranıĢlar söz konusudur. 

 

Resim 1.3: Sözlü iletiĢim 

1.4.2. Yazılı ĠletiĢim 

 

Ġnsanın  zaman  ve  mekândaki  iliĢki  sınırlılıklarını  geniĢletmede  en  etkin  iletiĢim 



biçimidir.  Uzaktan  haberleĢme,  bilgi  ve  deneyimleri  zaman  içinde  biriktirme  de  sözlü 

iletiĢime göre daha güvenilir bir yol olan yazı ile iletmenin kökeni mağara resimleridir.  

 

Yazılı iletiĢim ekonomik gerekçelerle ortaya çıkmıĢ ve bazı toplum, kültürel iliĢki ve 



kurumlar  üzerinde  etkili  olmuĢtur.  Buna  karĢılık  kurumlar  da  yazının  evrim  ve  yayılma 

süreçlerinin yönünü ve hızını belirlemiĢtir.  



 

Resim 1.4: Yazılı iletiĢim 

 

 



1.4.3. Sözsüz ĠletiĢim 

 

Ġyi  bir  dinleyici  iletiĢim  kurduğu  kiĢinin  yalnız  söylediklerini  değil  yüz,  el,  kol  ve 



bedeniyle  yaptıklarını  da  duyar.  Çünkü  yüz  ifadeleri  el  ve  kol  hareketleri,  bedenin  duruĢ 

tarzı, sesin tonu gibi sözsüz mesajlar kullanılarak da iletiĢim kurulur. KarĢı karĢıya gelerek 

kurulan kiĢiler arası iletiĢimlerde, hem sözlü hem de sözsüz mesajlar aynı anda kullanılır. Bu 

konuĢmalarda, mesaj alıĢveriĢinin ancak küçük bir bölümünü sözlü mesajlar oluĢturur. Yüz 

ifadeleri,  el  kol  hareketleri,  bedenin  konumu  ve  sesin  yükselip  alçalmasıyla  gönderilen 

sözsüz mesajlar iletiĢimde kullanılan mesajların daha büyük bir bölümünü kapsar.  

 

Kimi  zaman  insanların  duygularını  anlamak  zordur.  Ne  hissettiklerini  çoğunlukla 



söylemek  istemezler,  duygularını  kendileri  de  pek  bilmezler.  Bu  kiĢilerin  ne  hissettiklerini 

öğrenemeyeceğimize  göre  yüz  ifadelerine,  beden  diline  bakarak  o  anda  nasıl  bir  duygu 

içinde olduklarını anlamaya çalıĢırız. Bedensel dilini anlayabilmek için bu belirtilere duyarlı 

olmak gerekir. 



 

Resim 1.5: Sözsüz iletiĢim 

 

 



 

UYGULAMA FAALĠYETĠ 

Hayatın her alanında engellilerle iletiĢim kurabileceksiniz.

 

 

ĠĢlem Basamakları 



Öneriler 

 



ĠletiĢimin öğelerini ayırt ediniz. 

 



ĠletiĢimin ögelerini tekrar ediniz. 

 



ĠletiĢimin özelliklerini ayırt ediniz.  

 



ĠletiĢimin özelliklerinin insan davranıĢı 

üzerine etkilerini araĢtırınız. 

 

Sözlü iletiĢimi ayırt ediniz.  



 

Sözlü iletiĢimin önemini araĢtırınız. 



 

Yazılı iletiĢimi ayırt ediniz.  



 

Yazılı iletiĢimin etkisini ve nerelerde 



kullanıldığını araĢtırınız. 

 



Sözsüz iletiĢimi ayırt ediniz. 

 



Sözsüz iletiĢimde nelere dikkat edilir? 

AraĢtırınız. 

 



Yüklə 300,18 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə