Amaliy mashg’ulot
Yangi korxonalarni tashkil qilish asosida nima yotadi?
Iqtisodiyotning jadal rivojlanishi va ishlab chiqarish kuchlarining o`sishi
faoliyat yuritayotgan korxonalardan tashqari, yangi korxonalarni tashkil qilish va
ishga tushirishga tayanadi. Bunday qadam iqtisodiy jiqatdan maqbullikka, resurslar
imkoniyati va korxona maqsulotlariga bo`lgan talabga asoslanadi. Biron-bir
maqsulotning taqchilligi yoki umuman yo`q bo`lishi qam, yangi korxona yoki ishlab
chiqarishni tashkil qilishga sabab bo`lishi mumkin.
Qaysi omillar yangi korxona tashkil qilish zaruriyatini asoslab beradi?
Korxona mulkini shakllantirish manbalari:
1) Muassislarning pul va moddiy ko’rinishdagi badallari;
2) Mahsulot (ish, xizmat) sotishdan va boshqa turdagi faoliyatdan olingan daromadlar.
3) Qimmatbaho qog’ozlardan olingan daromadlar;
4) Banklar va boshqa kreditorlardan olingan kreditlar;
5) Byudjetdan olinuvchi mablag’lar (dotatsiya), kapital qo’yilmalar;
6) Korxona, tashkilot va fuqarolarning beg’araz va xayriya badallari, shuningdek, almashtirish?meros va sovg’a tariqasida olinuvchi mulk;
Yangi korxonalarni tashkil qilishdan maqsad nima?
Yangi korxona tashkil qilishdan asosan quyidagi maqsadlar ko’zlanadi.
- iste’molchilar talab qilayotgan mahsulot ishlab chiqarishni ko’paytirish va uni sotishdan foyda (daromad) olish.
- ishlab chiqarishga ish bilan band bo’lmagan aholini jalb qilish va shu orqali ish bilan ta’minlashdagi ijtimoiy muammolarni xal qilish.
- ishlab chiqarishga mavjud qo’shimcha resurslarni jalb qilish.
- fan-texnika yutuqlaridan foydalangan holda yangi sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish.
- yakka tarzda yoki hamkorlikda faoliyat yuritish uchun kichik korxona (o’rtoqchilik kabi) tashkil qiluvchi alohida fuqarolar yoki shaxslar guruhi a’zolarining shaxsiy ehtiyojlarini qondirish.
- ishlab chiqarishni mustahkamlash va rivojlantirish hamda bozor muhitini kengaytirish.