2-topshiriq. To’rtinchi gapdagi har bir so’zni alohida bo’g’inlarga ajratib o’qing. 3-topshiriq. Shu gapni o’z ohangida o’qing. Aloqa vositasi sifatida qanday vazifa bajarganini ayting. 4 01-mashq. Gaplarni o‘qing. Har bir gapdagi o‘zaro bog'langan so‘zlarni so'roqlar yordamida namunadagidek aniqlang. Namuna: Bo‘zsuv Chirchiq daryosldan boshlanadi. (P. Qodirov.)N i m a boshlanadi? –Bo’zsuv boshlanadi. Bo‘zsuvn i m a qiladi? — Bo‘zsuv
boshlanadi
Qayerdan boshlanadi? — Chirchiq daryosidan boshlanadi.
1.Birpasda bolalar atrofimni o‘rab olishdi. (P. Qodirov.) 2.Siz bolalarga zarur maslahatlarni berib turing.
3. Siz Zafarjonni shifokorga ko‘rsating. (P. Qodirov.) 4. —Dada, bulut ortiga
Quyosh nega berkinar?
Yuz yuvmagan boladan
Uyaladi, Erkinoy. (T. Adashboyev.) Ajralib ko'rsatilgan so‘zlar nima uchun boshqa so‘zlar bilan o’zaro bog'langan? Ular nima deb nomlanadi? Mavzu: So‘z ma’nosi Darsning maqsadi: so'zlarni ifoda etayotgan ma’nosiga ko‘ra farqlashga, nutqida so‘zlarni o‘rinli qo‘llashga, so‘zlarning narsa va shaxs, harakat, belgi, miqdor ma’nosini bildirishini o‘rgatish, ularni so‘roq berish orqali farqlashga o‘rgatish.
Dars turi: yangi bilim beruvchi dars.
Dars metodi: induktiv metod.
Dars jihozi: narsa va biror kasb egalari rasmlari.
Darsning borishi.
Tashkiliy qism. Kasb egalari va ularning vazifalari haqida suhbat: Bu kim? (rasm ko‘rsatiladi). Muallim nima qiladi? so‘roqlariga o‘quvchilarning bergan javoblari xattaxtaga yozib boriladi:
Bu — muallim. Muallim o‘qitadi.
Muallim so‘ziga so‘roq bering. (kim?) Muallim so‘zi nimani bildiradi? (Insonni bildiradi). O’qitadi so‘ziga qaysi so‘roq beriladi? (Nima qiladi?). O’qitadi so‘zi nimani bildiradi? O’quvchilar javob bera olmasa, o‘qituvchi javob beradi: o’qitadi — harakatni bildiradi.
O’quvchi necha soat o‘qiydi? savoliga bergan javoblari asosida to‘rt (4) so‘ziga necha? so‘rog‘i berilishi, u miqdor ma’nosini anglatishi, qanday? (qiz) so‘rog‘iga javob bo‘lgan so‘z esa suhbat yo‘li bilan belgi ma’nosini bildirishi tushuntiriladi.,
Tildagi so‘zlar har xil ma’nolarni bildiradi. Narsa va shaxsni, harakatni, miqdorni, belgini bildirar ekan.
So‘z ma’nosini tushuntirishni quyidagicha usulda uyushtirish mumkin.
Bolalar, bir kuni odamlar tildagi barcha so‘zlarni bir joyga to’plamoqchi bo’libdilar. «Qani, biz ham so‘zlarni bir joyga to‘playlik-chi». Bolalar aytgan so‘zlar xattaxtaga yozib boriladi: