Sotsial degan tushuncha, sotsial aloqalar, hamda munosabatlar va ularni tashkil etish usullari, sotsiologiya bilish ob’ektining o’ziga xosligini ochib bersa, sotsial qonuniyatlar esa sotsiologiya fani predmetini aniqlash uchun boshlang’ich nuqta hisoblanadi. Sotsiologiyaning predmeti:
Agar fanning obekti uning nimani o’rganish kerak degan savolga javob bersa, predmet esa o’sha obyektning qaysi jihatlarini o’rganadi? degan savolga javob beradi.
Sotsiologiya obyektini turlicha tushunish natijasida metodologiyaning 3 asosiy turi shakllangan:
Tushuntiruvchi (umumiy qonuniyatlarning, ob’ekt xislatini belgilaydi, aloqa, munosabat o’rnatishni nazarda tutadi).
Tushunuvchi (ya’ni, inson faoliyatini o’rganishda tabiiy hamda ijtimoiy fanlar qonuniyatlaridan uyg’unlashtirib foydalanishni taqozo etuvchi) metodologiya.
Bugungi kunda sotsiologiya predmetining mazmun doirasidan:
1. Falsafiy germenevtika – yangicha tus berilayotgan naturalizmdan foydalanib, ularni yangicha talqin qilish (tendentsiyasi) hamda,
2. Gumanistik oqimni rivojlantirish tendentsiyasi tobora zalvarroq mavqe kasb eta boshladi.
Ijtimoiy va gumanitar fanlar tizimida sotsiologiya alohida o’rinni egallaydi. Bu bir nechta holatlar bilan belgilanadi:
U jamiyat haqidagi, uning hodisalari va jarayonlari haqidagi fan hisoblanadi.
U o’z ichiga umumiy sotsiologik nazariyalarni yoyoki hamma ijtimoiy- gumanitar fanlarning nazariya va metodologiyasi hisoblangan jamiyat nazariyasini oladi.
U jamiyat va inson hayotiy faoliyatining turli tomonlarini o’rganuvchi ijtimoiy-gumanitar va sotsial sohani o’z ichiga oladi. YA’ni, sotsiologiya - hayotning u yoki bu sohasini tadqiq etuvchi qonuniyatlardir.
Inson va uning faoliyati, texnik va uslubiy jihatdan ishlab chiqilgan sotsiologik tadqiqotlar, gumanitar va ijtimoiy fanlar tomonidan zaruriy jihatdan o’rganiladi va hisobga olinadi.