1. “Nazariy tilshunoslik masalalari” fani, uning predmeti, maqsad va vazifalari


Tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilshunoslikning boshqa fanlar bilan munosabati natijasida tutash fanlarning vujudga kelishi



Yüklə 79,46 Kb.
səhifə2/27
tarix19.05.2023
ölçüsü79,46 Kb.
#117021
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27
1. “Nazariy tilshunoslik masalalari” fani, uning predmeti, maqsa

7.Tilshunoslik fanining boshqa fanlar bilan aloqasi, tilshunoslikning boshqa fanlar bilan munosabati natijasida tutash fanlarning vujudga kelishi. (Psixolingvistika, neyrolingvistika)
18.Tilshunoslikning ijtimoiy fanlar bilan munosabati natijasida tutash fanlarning yuzaga kelishi (sotsiolingvistika, psixolingvistika, etnolinvistika )
44.Tilshunoslikning tabiiy fanlar bilan munosabati natijasida tutash fanlarning yuzaga kelishi (kompyuter lingvistikasi, neyrolingvistika, valentlik nazariyasi, maydon nazariyasi)
Tilshunoslik mustaqil fan sohasi sifatida XIX asrdagina ajralib chiqdi. Lekin uning falsafa, psixologiya, mantiq, tarix, adabiyot fanlari bilan uzviy aloqadorligi saqlanib qoldi.

Tilshunoslikning mantiq fani bilan bog‘liqligi. Ularning aloqadorlik tomoni shundaki, har ikkisi ham tafakkur bilan bog‘lanadi. Chunki tilshunoslikning o‘rganish obyekti bo‘lgan til tafakkur bilan o‘zaro munosabatda. Til kishilarning olam haqidagi bilimlarini, fikrlarini boshqalarga yetkazuvchi va shakllantiruvchi vositadir. Til va tafakkur o‘zaro dialektik munosabatda ekan, ularni o‘rganuvchi tilshunoslik bilan mantiq o‘rtasida ham ana shunday dialektik aloqaning bo‘lishi tabiiy.
Mantiq tafakkur shakllari, qonunlari va usullarini o‘rganadi. U tushuncha, hukm shakllarini, xulosa chiqarish, isbot va rad etish holatlari orqali obyektiv voqelikiing in’ikos etish jarayonida qanday bo‘lish yo‘llarini ko‘rsatib, inson fikrining aniq, ravshan, ketma-ket va asosli bo‘lishini ta’minlaydi. Shunday ekan, mantiq tilshunoslikning grammatika bo‘limi bilan bevosita munosabatdadir. Chunki tushuncha so‘z va so‘z birikmalari orqali ifodalansa, fikr gap orqali ifodalanadi. Bu esa har bir savodli kishi uchun grammatikani bilish qancha zarur bo‘lsa, mantiqning shakl va qonunlarini bilish ham shunchalik zarur.Shu bilan birga, mantiq va grammatika qanchalik o‘zaro zich bog‘lanmasin, o‘zlariga xos xususiyatlarga ham ega. Mantiq shakllari tushuncha, hukm, xulosalar hamma xalqlar uchun umumiy bo‘lsa, ularning turli tillarda ifodalanish shakllari turli-tumandir. Shuning uchun har bir tilning boshqasidan farq qiladigan o‘z grammatikalari mavjud. Bu shuni ko‘rsatadiki, mantiq bilan grammatika bir-biri bilan bog‘liq, ular bir-birini to‘ldiradi. Ayni paytda, o‘z xususiyatlari bilan bir-biridan farqlanadi.

Yüklə 79,46 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   27




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin