6. karbonlu poladlar, Çuqunlar, legiRLƏNMİŞ poladlar t e. n., dosent, E. M. Cavadov plan



Yüklə 209,5 Kb.
səhifə3/5
tarix01.12.2022
ölçüsü209,5 Kb.
#71625
1   2   3   4   5
5 KARBONLU POLADLAR CUQUNLAR LEGIRLNMIS POLADLAR

Lövhəşəkilli qrafit. Əsas etibarilə adi boz çuqunda olur.
Kürəşəkilli qrafit. Maye çuquna az miqdarda Mg və ya Ce (serium) əlavə etməklə alınır, yüksək möhkəmliyə və plastikliyə malik çuqunların strukturunda olur.
Vermikulyar (qurdşəkilli) qrafit. Belə qrafit maye çuquna nadir torpaq metalları (NTM) və başqa elementlər verdikdə alınır. Bu halda lövhəli qrafitin quruluşu narın, bir başı yumru, qurdaoxşar –vermikulyar şəklə düşdüyündən boz çuqunun xassəsi xeyli yaxşılaşır.
Topaşəkilli qrafit. Ağ çuqundan hazırlanmış tökmə xüsusi emal edildikdə alınır. Lövhəli qrafitə nisbətən yığcam olduğundan çuqunun plastikliyini və möh-kəmliyinin artmasına səbəb olur.
Qeyd etdiyimiz kimi, qrafit qatışıqları çuqunda möhkəmlik və plastiklik xas-sələrini aşağı saldığından zərərli hesab olunurlar. Lakin, qrafit qatışıqlarının struk-turda olması çuqunun bir çox sahələrdə poladdan üstün olmasına səbəb olur. Belə ki, qrafitin olması yonqarı tez sınan edir, kəsici qrafitə yaxınlaşdıqda yonqar qırıldığın-dan çuqunun kəsiklərlə emalı asanlaşır. Qrafit çuqunda yağlayıcı rolunu oynayaraq onun antifriksion xassəsini, yəni sürtünməyə və yeyilməyə qarşı müqavimətinin artırır. Qrafit metallik əsasın bütövlüyünü pozduğuna görə çuqunun xarici qüvvələrə həsaslığını azaldır. Odur ki, çuqun hissələrinin səthində ola bilən qusurlar onun mexaniki xassələrini azaltmır. Çuqunda sərbəst qrafitin olması rəqsi hərəkətlərin sönməsinə kömək edir. Bu səbəbdən dəzgahların gövdələri boz çuqundan tökülür. Çuqunun tökmə xassələri poladınkından yaxşıdır. Çuqunun göstərilən üstünlükləri onun qiymətli konstruksiya materialı kimi maşın hissələrinin hazırlanmasında geniş istifadə edilməsinə səbəb olur.
Boz çuqun Fe- C- Si ərintisi olub, tərkibində Mn, P, S və başqa elementlər də vardır. İstehsalatda tərkibində 2,4...3,8%C olan evtektikayaqədərki boz çuqunlar tətbiq olunur. Maye axıcılığı təmin etmək üçün çuqununda karbonun miqdarı 2,4%-dən az olmamalıdır.
Boz çuqunlar standarta görə “CЧ” hərfləri və müəyyən rəqəmlərlə markalanır (CЧ –серый чугун). Məsələn, CЧ 12 –C –boz, Ч –çuqun 12 isə dartılmada möhkəmliyinin orta qiymətini göstərir. Boz çuqunlar strukturlarına, xassələrinə və tətbiq sahələrinə görə aşağıdakı qruplara bölünürlər:

Yüklə 209,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin