AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ



Yüklə 0.54 Mb.

səhifə1/5
tarix22.07.2017
ölçüsü0.54 Mb.
  1   2   3   4   5

            AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ   

              AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ  

 

                           MAGİSTRATURA  MƏRKƏZİ       

 

                                                                          Əlyazması hüququnda    

 

 

                                     Qasımov Elvin Rövşən oğlu 

 

“Azərbaycanda xarici sərmayəli bankların bank sektorunda rolu” 

                                               mövzusunda 



 

 

                              MAGİSTR DİSSERTASİYASI 

 

 

İxtisasın şifri və adı:  İİM 060403 “Maliyyə” 

 

            İxtisaslaşma:  Bank işi 

 

 

 

 

          Elmi rəhbər:                    

Magistr proqramının rəhbəri:             

     i.e.n. dos. Əliyev Q.İ.                       i.e.d. prof. Rzayev R.M. 

 

 

 

 

                                 Kafedra müdiri: 

                               i.e.d. Ələkbərov Ə. Ə. 

 

 

 

 

                                 B A K I  -  2 0 1 6 

                                  

 

 



 

MÜNDƏRİCAT 

 

Giriş .......................................................................................................................... 3 

 

 

Fəsil 1. Azərbaycanın bank sistemi, onun əsas xüsusiyyətləri ............................ 6 

1.1. Bankların yaranması, onların mahiyyəti haqqında nəzəriyyələr ........... 6 

1.2. Bank sisteminin dinamikası, inkişafı və öhdəlikləri ............................ 11 

1.3. Azərbaycanın bank sektorunun xarici banklar üçün cəlbediciliyi. ...... 18 

 

Fəsil 2. Kommersiya bankları, ölkə iqtisadiyyatının inkişafında onun rolu ... 27 

2.1. Kommersiya banklarının yaradılması, funksiyaları və fəaliyyətinin 

hüquqi əsasları ........................................................................................... 27 

2.2. Bankların kapitallaşma səviyyəsi və sahibkarlığın inkişafına onun 

təsiri ........................................................................................................... 33 

 

Fəsil 3. Azərbaycanda xarici sərmayəli banklar, onların təsnifatı ................... 40 

3.1. Xarici sərmayəli banklar, onların kapitallaşma səviyyəsi ................... 40 

3.2. İqtisadi böhran şəraitində bank sektorunun inkişaf istiqamətləri ........ 47 

3.3. Azərbaycanda iqtisadiyyatın inkişafında bank sektorunun rolu .......... 55 

 

Nəticə və təkliflər ................................................................................................... 66 



 

Ədəbiyyat  .............................................................................................................. 71 

 

 



 

 


 

 



 

GİRİŞ 

 

Beynəlxalq  maliyyə  institutlarının  və  xarici  bankların  Azərbaycanın 



maliyyə-bank  bazarına  marağı  getdikcə  artır.  Ölkənin  maliyyə-bank  bazarının 

investisiya  cəlbediciliyi,  xarici  bankların  ölkənin  bank  sisteminin  fəaliyyətində 

iştirak etmək arzusu ilə Mərkəzi Banka müraciətlərini ildən-ilə artırmaqdadır. 

Mərkəzi Bank öz növbəsində, xarici «brend» bankların ölkə bank sektorunda 

iştirakında maraqlı olduğunu bildirir. Bu gün Azərbaycan qanunvericiliyində xarici 

bankların  ölkədəki  fəaliyyətinə  heç  bir  məhdudiyyət  yoxdur.  Bütövlükdə  ölkənin 

bank sektorunda xarici bankların iştirakı, bank bazarında rəqabəti canlandırmaqla, 

yeni  texnologiyaların  geniş  tətbiqinə,  korporativ  idarəetməni  yaxşılaşdırmağa, 

müştərilərə yüksək keyfiyyətli bank xidmətləri göstərilməsinə səbəb ola bilər. 

Mövzunun aktuallığı onunla izah edilir ki, bu günkü böhran şəraitində xarici 

sərmayəli  banklara  daha  çox  ehtiyac  duyulur.  Kommersiya  bankları  öz  vəsaitləri 

ilə  yanaşı  daha  çox  cəlb  edilmiş  vəsaitlərin  artırılmasına  çalışmalıdırlar.  Bu  gün 

Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kommersiya banklarının 23-də xarici sərmayənin 

iştirakı  mövcuddur.  Bunlardan  7-də  (yeddisində)  xarici  kapitalın  iştirak  payı  50-

100%, 14-də (on dördündə) isə 50%-ə qədərdir. Ölkədə 2 (iki) xarici bank filialı, 5 

(beş)  xarici  bankın  nümayəndəliyi  fəaliyyət  göstərir.  Dünya  iqtisadiyyatında 

davam  edən  böhran,  bütövlükdə  iqtisadiyyatın  qeyri-stabil  olması  xarici  bank  və 

investorların  inkişaf  etməkdə  olan  ölkələrin  maliyyə-bank  bazarına  marağını 

gündəmdə  saxlayır.  Məlum  olduğu  kimi,  Azərbaycan  iqtisadiyyatı  belə  böhran 

şəraitdə öz stabil inkişaf tempini davam etdirməkdədir.  

Bunun nəticəsi olaraq ölkənin bank sektoru öz likvidliyini saxlamaqla, daha 

çox  müştəri  inamını  qazanmaqdadır.  Bu  gün  Azərbaycan  bank  sektoru  ölkə 

iqtisadiyyatının modernizasiyasının maliyyələşməsində iştirak etməklə, korporativ 

idarəetmənin  yaxşılaşmasına  dəstək  verməlidir.    Azərbaycan  bank  sisteminin 

gələcək  inkişaf  imkanları  beynəlxalq  reytinq  agentlikləri  tərəfindən  də  yüksək 

qiymətləndirilir. Belə ki, bu yaxınlarda Azərbaycanın müstəqil reytinqi «BB+»-dan 

«BBB-»  yüksəlmiş  və  o,  investisiya  reytinqinə  keçirilmişdir.  Bu  halda  dünyada 


 

 



 

tanınmış investisiya şirkətləri, investisiya reytinqi olan ölkələrdə işləməyə maraqlı 

olur. 

Tədqiqatın məqsədi xarici sərmayənin ölkənin bank sektorunda iştirak payını 



artırmaq  məqsədilə  əsaslı  islahatların  aparılmasına  diqqəti  artırmaq,  xarici 

sərmayənin  ölkəyə  gətirilməsini  stimullaşdırmaq  məqsədilə  dövlət  mülkiyyətində 

olan obyektlərin şəffaflıqla özəlləşdirilməsinə başlamaqla,  xarici investorlar üçün 

əlverişli şəraitin yaradılmasına nail olmaqdır. 

Yaxın  gələcəkdə  dünyanın  aparıcı  investisiya  şirkətlərinin  Azərbaycanın 

bank  sektoruna  marağının  bir  şərti  də  ölkənin  tranzit  ölkə  kimi  tanıdılmasıdır. 

Artıq Avropadan yüklər Azərbaycan üzərindən Xəzər-Qazaxıstan-Çin marşrutu ilə 

hərəkət  edəcəkdir.  Avropanın  enerji  təhlükəsizliyində  Azərbaycanın  fəal  iştirakı 

bank  xidmətləri  bazarının  fəallaşmasına  səbəb  olacaqdır.  Bunun  nəticəsi  kimi 

yaxın gələcəkdə  Bakıda  regional  maliyyə  mərkəzinin  yaradılması,  eləcə  də  islam 

bankçılığının regional mərkəzinin işə başlaması mümkündür. 

Tədqiqatın  predmeti  və  obyekti    –  ölkənin  bank  sektorunda  bank  faizi, 

onların növləri, depozit faizi məsələlərini hərtərəfli təhlil etməklə, onların optimal 

bölüşdürülməsini  xarici  sərmayədarların  da  maraqla  nəzərə  alınmaqla  həyata 

keçirməkdən  ibarətdir.  Azərbaycan  Respublikasının  Mərkəzi  Bankının  normativ 

sənədləri, kommersiya banklarının hesabatları, eləcə də Azərbaycan Respublikası 

Banklar Assosiasiyasının aylıq və illik hesabatları təşkil edir. 

2015-ci  ildə  milli  valyuta  manatın  iki  dəfə  devalvasiyası  (ucuzlaşması) 

ölkənin  bank  sektorunda  yeni  yanaşmanı  qaçılmaz  etmişdir.  Bunlardan  başlıcası 

bank sistemində konsolidasiya və zəif bankların tədricən aradan götürülməsinə nail 

olmaqdan ibarətdir. 

Qeyd  etmək  lazımdır  ki,  Azərbaycanın  kommersiya  bankları  da  xarici 

ölkələrdə  fəaliyyət  göstərir.  Bunlara  əyani  misal  kimi  Azərbaycan  Beynəlxalq 

Bankını göstərmək olar. Bu bankın Rusiya və Gürcüstan filialları, Sankt-Peterburq, 

Yekaterinburq,  London,  Frankfurt,  Nyu-York,  Dubay  və  Luksemburqda 

nümayəndəlikləri fəaliyyət göstərir. 



 

 



 

Belə əlaqələrin gələcəkdə daha da genişləndirilməsi mümkündür. 

Tədqiqatda  elmi  yenilik  bank  sektorunda  mövcud  durumu  ətraflı  təhlil 

etməklə, bank-müştəri münasibətlərini öyrənmək, bank qanunvericiliyində onların 

tətbiq edilməsi xüsusiyyətlərini yaxşılaşdırmaq üçün tövsiyyələr verməkdir. 

Qloballaşma şəraitində bank sistemində baş verən dəyişikliklər;  

-faiz  dərəcələri,  valyuta  mübadilə  kursları,  əmtəə  qiymətlərinin  müqayisəli 

olmasına çalışmalı; 

-maliyyə  və  əməliyyat  şəffaflığının,  informasiya  texnologiyalarının 

mənimsənilməsinin xarici sərmayəli banklar üçün xüsusi rolunun əhəmiyyəti

-kapitallaşma  səviyyəsinin  yüksəldilməsi,  müştəri  uğrunda  mübarizə,  risk 

dərəcələrinin gözlənilməsi və digər amillər xarici sərnayəli bankların fəaliyyətində 

əsas rol oynamalıdır. 

Maliyyə  xidmətləri  üzrə  innovasiyalar  davam  etdirilməli,  banklararası 

rəqabət  gücləndirilməli,    xarici  sərmayəli  banklarda  elektron  bankçılığın 

təkminləşdirilməsi vacibdir. 

Beynəlxalq  reytinq  almış  banklarının  sayıını  (10)  daha  da  artırılması 

uğrunda işlər davam etdirilməlidir. 

Tədqiqatın  praktiki  əhəmiyyəti  –  magistr  dissertasiyasında  irəli  sürülən 

təkliflərin  Mərkəzi  Bank  və  kommersiya  bankları  tərəfindən  öyrənilərək  tətbiqi 

xarici  sərmayədarların  ölkənin  bank  sektorunda  iştirakını  yaxşılaşdırmaqla, 

bütövlükdə  banklararası  rəqabətin  gücləndirilməsinə,  bankların  real  sektorla 

əlaqələrinin gücləndirilməsinə səbəb ola bilər. 

Magistr dissertasiyası yazılarkən məlum oldu ki, bank sektorunda vəziyyəti 

yaxşılaşdırmaq  üçün  bir  neçə  bankın  lisenziyası  geri  çağırılmış,  bəziləri  arasında 

birləşmək haqqında danışıqlar getməkdədir. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 



 

FƏSİL 1. AZƏRBAYCANIN BANK SİSTEMİ, ONUN ƏSAS XÜSUSİYYƏTLƏRİ 

1.1. Bankların yaranması, onların mahiyyəti haqqında nəzəriyyələr 

 

Müxtəlif dövrlərdə yaşamış tədqiqatçılar, rəsmi dövlət məmurları, bankların 



yaranması  haqqında  müxtəlif  fikirlər  söyləmiş,  bankların  təsərrüfat  subyektləri 

arasında çoxşaxəli fəaliyyəti ilə əlaqəli olduğunu qeyd etmişlər. 

Hələ  qədim  zamanlardan  xalq  arasında  bank  pul  saxlanan  bir  məkan-anbar 

kimi  təsəvvür  edilirdi.  Bankların  fəaliyyəti  o  qədər  çoxşaxəlidir  ki,  onun 

mahiyyətinin açılması və iqtisadi baxımdan tam izah edilməsi asan məsələ deyildir. 

Hal-hazırda  banklar  həddən  artıq  çox  əməliyyatlar  yerinə  yetrirlər  ki,  bu  da 

iqtisadiyyatın  müxtəlif  sahələrində  ayrı-ayrı  layihələrin  maliyyələşməsi,  kredit 

əməliyyatları,  sığora  işlərinin  aparılması,  qiymətli  kağızların  alqı-satqısı, 

vasitəçilik  əməliyyatlarının  icrası,  əmlakın  idarə  edilməsi,  məsləhət  xarakterli 

işlərin  aparılması  və  s.  əlaqədardır.  Banklar  müstəqil  iqtisadi  subyektlər  kimi 

özünəməxsus idarəetmə funksiyalarını yerinə yetirirlər.  

Banklar  həm  kreditor,  həm  borcalan,  həm  də  onlar  arasında  vasitəçi  kimi 

çıxış edir. Bank fəaliyyətinin rüşeymləri lap qədim vaxtlardan məlum  idi. İlk bank 

təcrübəsi  kimi  pul  dəyişən  sərrafların  və  məbədlərin  pul  saxlaması  fəaliyyətini 

göstərmək olar. Sonralar bu fəaliyyət bir qədər təkmilləşərək sələm kapitalının və 

sələmçiliyin  meydana  gəlməsinə  səbəb  olmuşdur.  Artıq  orta  əsrlərdə  Şimali 

İtaliyanın  şəhərlərində,  daha  sonralar  Niderlandın  və  Almaniyanın  ticarət 

mərkəzlərində  bank  xüsusiyyətlərini  özündə  əks  etdirən  müəssisələr  yaranmağa 

başlanmışdır.  Klassik  xarakterli  banklar  ilk  dəfə  XVII  əsrin  sonunda  İngiltərədə 

meydana gəlmişdir. 

Artıq XIX əsrdə banklar iqtisadiyyatda aparıcı mövqeyə malik idilər. Onlar 

sərbəst surətdə birja əməliyyatlarında iştirak edir, qiymətli kağızlarla əməliyyatlar 

aparırdılar.  

Bütün  ölkələrin  bank  sisteminin  əsasını  Mərkəzi  Banklar  təşkil  edir. 

Müxtəlif ölkələrdə mərkəzi banklar müxtəlif illərdə yaranmışdır. Onlardan birincisi 

təqribən üç əsr əvvəl İsveçrədə 1668-ci ildə yaranmışdır. İngiltərədə Mərkəzi Bank 



 

 



 

1694-cü  ildə,  Fransada  –  1880-ci  ildə,  Almaniyada  Reysbank  –  1875-ci  ildə, 

İtaliyada – 1893-cü ildə, Norveçdə – 1816-cı ildə, ABŞ-da Federal Ehtiyat Sistemi 

– 1913-cü ildə, Rusiya Dövlət Bankı – 1860-cı ildə, Azərbaycan Milli Bankı 1992-

ci ildə yaranmışdır. 

Əsasən  inkişaf  etmiş  ölkələrdə  mərkəzi  bankların  funksiya  və  vəzifələrini 

təsbit  edən  ayrı-ayrı  qanunlar  mövcuddur.  Eyni  zamanda  bu  qanunların  işləmə 

mexanizmi və tətbiqi metodları işlənib hazırlanmışdır. Bəzi ölkələrdə isə Mərkəzi 

Bankların  vəzifələri  ölkə  konstitutsiyası  ilə  müəyyənləşdirilir.  Azərbaycan 

Respublikasında  Milli  Bankın  əsas  funksiya  və  vəzifələri  «Azərbaycan 

Respublikasının  Milli  Bankı  haqqında»  qanunla  müəyyənləşmişdir.  Hazırda 

fəaliyyətdə  olan  bu  qanun  10  iyun  1996-cı  ildə  qüvvəyə  minmişdir.  Bir  qayda 

olaraq  ölkələrin  çoxunda  mərkəzi  bankların  fəaliyyətini  tənzimləyən  hüquqi  akt 

rolunda ölkənin Mərkəzi Bankı haqqında qanun çıxış edir. 

Mərkəzi  bankların  bank  sistemi  ilə  qarşılıqlı  münasibətlərini  Mərkəzi  Bank 

fəaliyyəti haqqındakı qanunla yanaşı bank fəaliyyəti haqqında qanunla tənzimlənir. 

Bu  qanun  mərkəzi  banklara  münasibətdə  ölkədə  mövcud  kredit  institutlarının 

hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirir. 

İnkişaf  etmiş  ölkələrin  mərkəzi  bankları  pul-kredit  siyasətinin  həyata 

keçirilməsində  müstəqillik  səviyyəsinə  görə  təsnifləşdirilir.  Bir  çox  hallarda 

Mərkəzi  Bankla  hökumət  arasında  qarşılıqlı  münasibətlər  onların  rəhbərlərinin 

qeyri-formal əlaqələri əsasında formalaşır. 

Mərkəzi Bankların müstəqilliyinin qiymətlənədirilməsinin çoxsaylı obyektiv 

amilləri içərisində mühüm əhəmiyyət kəsb edənlər aşağıdakılardır: 

- Mərkəzi Bankın kapitalında və mənfəətin bölgüsündə dövlətin iştirakı; 

- bankın rəhbərliyinin təyinatı (seçkisi) qaydası; 

-  qanunvericilikdə  mərkəzi  bankın  məqsəd  və  vəzifələrinin  əks  olunması 

səviyyəsi; 

- pul-kredit siyasətinə dövlətin müdaxilə hüququ; 

-  dövlətin  xərclərinin  ölkənin  Mərkəzi  Bankı  tərəfindən  birbaşa 

maliyyələşmə imkanlarının tənzimlənməsi qaydaları və s. 


 

 



 

XVII  əsrin  sonlarında  bankların  yaranması  ilə  paralel  bank  tipli  səhmdar 

cəmiyyətləri  də  meydana  gəlməyə  başlayır.  Bankların  cari  fəaliyyəti  ölkə 

konstitusiyası,  Mülki  Məcəllə  və  bank  fəaliyyəti  ilə  əlaqədar  qanunlarla 

tənzimlənir. 

Bazar  iqtisadiyyatı  şəraitində  ikipilləli  bank  sistemi  fəaliyyət  göstərir  və 

banklar  üzərində  müxtəlif  mülkiyyət  formaları  mövcud  olur.  Bankların 

yaranmasında  dövlət  inhisarı  yoxdur,  istənilən  hüquqi  və  fiziki  şəxslər  qanun 

çərçivəsində bank yarada bilərlər. Bankların təşkilati və idarəetmə strukturları bank 

şuraları  tərəfindən  müəyyənləşdirilir,  eyni  zamanda  bank  şuranın  qərarı  ilə  ləğv 

edilə  bilər.  Bu  sistem  şəraitində  çoxsaylı  banklar  siyasəti  həyata  keçirir  və  qeyri-

mərkəzləşdirilmiş  yerli  idarəetmə  sxemi  mövcud  olur.  Bu  səbəbdən  də  dövlət 

bankların  öhdəliklərinə  görə  cavabdeh  deyil,  eyni  zamanda  banklar  da  dövlətin 

öhdəlikləri  üzrə  məsuliyyət  daşımır.  Bazar  yönümlü  bank  sistemi  şəraitində 

Mərkəzi Bank rəhbəri prezident tərəfindən, kommersiya banklarının rəhbərləri isə 

təsisçilər şurası tərəfindən təyin edilir. 

Azərbaycan  bank  sisteminin  birinci  pilləsini  Mərkəzi  Bank,  ikinci  pilləsini 

müəssisə  və  şirkətlərə,  eləcə  də  əhaliyə  müxtəlif  növ  xidmətlər  –  kreditləşmə, 

hesablaşma  kassa, valyuta və s.  əməliyyatları göstərən  çoxsaylı,  müxtəlif  formalı 

kredit təşkilatları və kommersiya bankları aid edilir. 

Bank  sistemi  dedikdə  –  bir  məqsədə  xidmət  edən  müxtəlif  hissələrin, 

elementlərin  vəhdəti  başa    düşülür.  Bu  sistemdə,  lazım  gəldikdə  elementlər  bir-

birini  əvəz  edə  bilər.  Əgər  hər  hansı  səbəbdən  banklardan  biri  öz  fəaliyyətini 

dayandırarsa  və  ya  ləğv  edilərsə,  sistem  öz  fəaliyyət  qabiliyyətini  dayandırmır. 

Onun  funksiyalarını  digər  banklar  yerinə  yetirir,  zərurət  yarandıqda  yenisi 

yaradılır. Beləliklə sistemin bütövlüyü pozulmur. 

Bank sisteminin özünəməxsus xüsusiyyətlərindən biri də ondan ibarətdir ki, 

o həmişə dinamik vəziyyətdədir. Burada iki məqam diqqəti cəlb edir: 

-  bank  sistemi  daim  hərəkətdədir,  o  inkişaf  edir,  təkmilləşir,  yeni  struktur 

elementləri və komponentlərlə genişlənir; 



10 

 

 



 

- bank sistemi daxilində daim əlaqələr qaçılmazdır. Bu əlaqələr həm Mərkəzi 

Bankla  kommersiya  bankları  arasında,  həm  də  kommersiya  bankları  arasında 

yarana  bilər.  Banklar  bir-birinə  müxtəlif  xidmətlər  göstərə  bilər,  banklararası 

bazarda birgə layihələrin maliyyələşdirilməsində iştirak edə bilər və s. 

Bütövlükdə bank sisteminin aşağıdakı özünəməxsus əlamətləri qeyd olunur: 

- bank sistemi eyni məqsədə xidmət edən elementlər məcmusudur

- bank sistemi elementlərin qarşılıqlı dəyişdirilməsi imkanlarına malikdir; 

- bank sistemi qapalı tipli sistemdir; 

- bank sistemi özünütənzimləyən sistemdir; 

- bank sistemi idarəedilən sistemdir; 

- bank sistemi dinamik sistemdir. 

Mülkiyyət  formalarına  görə  banklar  –  dövlət,  səhmdar,  kooperativ,  qarışıq 

kapitallı  banklar  kimi  fərqləndirilə  bilər.  Bankların  dövlət  forması  bazar 

iqtisadiyyatı şəraitində daha çox Mərkəzi Banklara aiddir.  

Azərbaycan  Mərkəzi  Bankı,  həmçinin  Rusiya,  Belçika,  Böyük  Britaniya, 

Fransa və Almaniya kimi ölkələrin Mərkəzi Banklarının vəsaiti bütövlükdə dövlətə 

məxsusdur. Yaponiya Mərkəzi Bankın vəsaitinin 50%-i dövlətə, qalan 50%-i ayrı-

ayrı banklara, İsveçrədə 47%-i dövlətə, qalan 53%-i kantonlara, Avstriyada 50%-i 

dövlətə,  qalan  50%-i  fiziki  şəxslərə  məxsusdur.  Azərbaycan  Respublikasında 

banklar  və  bank  fəaliyyəti  haqqında  qanunun  tələblərinə  görə  bank  sistemində 

xarici  kapitalın  iştirak  limitini  müəyyən  etmişdir.  Bu  ümumi  kapitalın  15%-dən 

çox  olmamalı  idi.  Sonralar  Mərkəzi  Bank  bu  limiti  30%-dək  artırdı.  Kanada  və 

Rusiyada  da  belə  məhdudiyyətlər  mövcuddur.  Fransada  isə  bu  sahədə  heç  bir 

məhdudiyyət qoyulmur. 

İqtisadiyyatın  tənzimlənməsinin  bazar  iqtisadiyyatı  şəraitində  həyata 

keçirilməsini  təbliğ  edən  mühüm  məktəblərdən  biri  monetar  konsepsiya 

tərəfdarlarıdır.  Bu  təlimin  yaradıcıları  (M.Fridmen,  F.Hayek  və  b.)  belə  hesab 

edirdilər  ki,  dövlətin  idarəedilmə  sistemi  bürokratiyadır,  səmərəsizdir.  Şəxsi 

təşəbbüskarlığa qarşı çıxmaqla, iqtisadiyyatın qeyri sabitliyinə səbəb olur. 



11 

 

 



 

Ümumiyyətlə,  klassik  nəzəriyyə  tərəfdarları  makroiqtisadi  səviyyədə 

istehsalın  həcminə,  məşğulluq  səviyyəsinə  dövlətin  müdaxilə  etməsini 

məqsədəuyğun hesab etmirdilər. 

İqtisadiyyatın  dövlət  tənzimlənməsinin  nəzəri  əsaslarını  1929-1933-cü  illər 

dünya iqtisadi böhranından sonra Keyns yaratmışdır. Keyns «Məşğulluğun, faizin 

və  pulun  ümumi  nəzəriyyəsi»  əsərində  sübut  edirdi  ki,  dövlət  tələb  səviyyəsinə 

təsir  göstərməklə  bütünlükdə  iqtisadiyyatı  tənzimləməlidir.  Keynsçilərə  görə 

dövlət  iqtisadi  stabilliyi  qorumaq,  böhranın  fəsadlarını  yumşaltmaq  və  aradan 

qaldırmaq üçün iqtisadi proseslərə fəal müdaxilə etməli, sərt fiskal və pul siyasəti 

yeritməlidir.  Onlara  görə,  bazardakı  bütün  uğursuzluqlar  dövlətin  düşünülməmiş 

siyasəti və müdaxiləsi nəticəsində baş verir. 

2015-ci ildə milli valyutanın iki dəfə (fevral və dekabr ayları) devalvasiyaya 

uğrayaraq  dəyərsizləşməsi  buna  əyani  misaldır.  İqtisadi  sistem  özünütənzimləmə 

qabiliyyətinə  malikdir.  Yeganə  şərt  -  bazarda  inhisarçılıq  olmasın.  Bizim 

iqtisadiyyatın  ən  böyük  problemi  inhisarçılığın  mövcudluğu  və  hökumətin  bu 

sahədə yarıtımaz fəaliyyətidir. 

Müasir şəraitdə pul-kredit siyasəti iki model – keyns və monetarist ideyalar 

əsasında formalaşmaqdadır. Bunu aşağıdakı cədvəldə göstərmək olar. 

Cədvəl 1 

Keynsçilər 

Monetaristlər 

İqtisadi artım nəzəriyyəsi 

İqtisadi tarazlıq nəzəriyyəsi 

Dövlət müdaxiləsinin zəruriliyi 

Bazarın özünü tənzimləmə qabiliyyəti 

Məşğulluğun məcmu tələbdən asılılığı 

Məşğulluq və istehsal səviyyəsinin iqtisadiyyatın 

özü tərəfindən müəyyən edilməsi 

İstehsalda pul kütləsinin neytrallığı 

Qiymət artmasının və konyuktur dəyişikliklərin 

pul kütləsindən asılılığı 

Əsas məsələ: işsizliyin aradan qaldırılması

 

Əsas məsələ: inflyasiyanın aradan qaldırılması 



Çevik pul siyasəti 

Sabit pul siyasəti 

Ümumilikdə  pul-kredit  tənzimlənməsi  yolu  ilə  dövlət  iqtisadi  böhranları 

yumşaltmağa, inflyasiyanın qarşısını almağa çalışır. Bu siyasət həm dolayı, həm də 

birbaşa təsir üsullarına malikdir. Bunların fərqi ondadır ki, Mərkəzi Bank ya kredit 

müəssisələrinin  likvidliyi  vasitəsilə  pullu tələbə  təsir göstərir, ya  da  ki, bankların 

fəaliyyətinin kəmiyyət və keyfiyyət parametrləri üzrə limitlər müəyyən edir.  

 

 



12 

 

 



 

1.2. Bank sisteminin dinamikası, inkişafı və öhdəlikləri 

 

Bank  sistemi  –  vahid  maliyyə-kredit  mexanizmi  ilə  çıxış  edən  qarşılıqlı 



rabitəli müxtəlif banklar və digər kredit təsisatlar məcmusudur. 

Azərbaycan  Respublikasının  bank  sistemi  Azərbaycan  Respublikasının 

Mərkəzi  Bankından  və  kredit  təşkilatlarından  ibarətdir.  Mərkəzi  Bank  dövlətin 

mərkəzi  bankıdır  və  onun  fəaliyyəti  Azərbaycan  Respublikasının  Konstitusiyası, 

«Azərbaycan 

Respublikasının 

Mərkəzi 

Bankı 


haqqında» 

Azərbaycan 

Respublikasının Qanunu, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, bu Qanun 

və  buna  müvafiq  olaraq,  qəbul  edilmiş  digər  normativ  hüquqi  aktlar,  habelə 

Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə tənzimlənir. 

Azərbaycan  Respublikasında  kredit  təşkilatlarının  fəaliyyəti  Azərbaycan 

Respublikasının  Konstitusiyası,  Azərbaycan  Respublikasının  Mülki  Məcəlləsi, 

«Azərbaycan  Respublikasının  Mərkəzi  Bankı  haqqında»,  «Bank  olmayan  kredit 

təşkilatları  haqqında»  və  «Kredit  İttifaqları  haqqında»  Azərbaycan  Respublikası 

qanunları,  Azərbaycan  Respublikasının  digər  normativ  hüquqi  aktları,  Mərkəzi 

Bankın  bunlara  müvafiq  olaraq  qəbul  edilmiş  normativ  xarakterli  aktları,  habelə 

Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrlə tənzimlənir. 

Azərbaycan  Respublikasının  bank  sisteminin  institusional  və  hüquqi 

quruculuğu  1991-ci  ildə  dövlət  müstəqilliyinin  əldə  edilməsindən  sonra 

başlanmışdır. Bank sisteminin inkişaf mərhələsində qarşıda duran əsas vəzifə bank 

sisteminin  institusional  və  infrastruktur  quruculuğunun,  ödəniş  sisteminin  normal 

işinin təmin edilməsi olmuşdur. 

1992-ci  ildə  «Azərbaycan  Respublikasının  Milli  Bankı  haqqında»  və 

«Azərbaycan  Respublikasında  banklar  və  bank  fəaliyyəti  haqqında»  qanunların 

qəbul olunması ilə bank sisteminin hüquqi-normativ bazasının əsası yaradılmışdır. 

Bank sisteminin quruculuğunun ilkin mərhələsi bank bazarına daxilolmanın 

liberal  şərtləri  ilə  müəyyən  edilmişdir.  Bank  sisteminin  institusional  quruculuğu 

prosesini  stimullaşdırmaq  məqsədilə  ilkin  mərhələdə  Milli  Bank  kapitalla  bağlı 

aşağı  tələblər  qoymaqla  və  bank  fəaliyyətini  tənzimləmək  üçün  kifayət  qədər 



13 

 

 



 

yumşaq nəzarət mexanizm və alətlərindən istifadə edirdi. Bu prosesin nəticəsində 

233 bank qeydə alınmış və fəaliyyət göstərirdi. 

1996-cı  ilin  iyun  ayında  «Azərbaycan  Respublikasının  Milli  Bankı 

haqqında» və «Azərbaycan Respublikasında banklar və bank fəaliyyəti haqqında» 

qanunların  yeni  redaksiyada  qəbulundan  sonra  Milli  Bank  tərəfindən  bank 

sektorunun  tənzimlənməsi  məqsədilə  istifadə  edilən  inzibati  alətlər  tədricən 

prudensial nəzarətlə əvəz edildi. 

Bank  sisteminin  inkişafının  bu  mərhələsində  dövlət  banklarının  dünya 

səviyyəsinə  uyğun  olaraq  yeniləşdirilməsi  məqsədilə  bankların  kapitallarının 

səhmləşdirilməsinə  və  dövlətin  bank  sektorunda  mülkiyyətçi  kimi  payının 

azaldılmasına  başlandı.  Dövlət  banklarının  özəlləşdirilməyə  hazırlanması  və 

institusional inkişafı məqsədilə Tvinninq Proqramları həyata keçirildi. 

Bank  sisteminin  inkişafı  və  sağlamlaşdırılması  iki  istiqamət  üzrə  həyata 

keçirildi: 

 



Dövlət banklarının dünya standartlarına uyğun inkişafı 

 



Özəl bank sisteminin dünya standartlarına uyğun inkişafı 

2000-ci  ilin  ikinci  yarısında  özəl  bank  sisteminin  sağlamlaşdırılmasının  ən 

mühüm 

mərhələsi 



başlamışdır. 

Bankların 

keyfiyyət 

parametrlərinin 

dəqiqləşdirilməsi  və  problemli  bankların  müəyyən  edilməsi  məqsədilə  bankların 

maliyyə  vəziyyətlərinin,  kapitallaşmasının,  likvidliklərinin,  mənfəətliyinin, 

idarəetmə  mexanizm  və  sistemlərinin,  daxili  proseduralar  və  digər  aspektlərin 

qiymətləndirilməsi  istiqamətində  yoxlamalar  aparıldı.  Bununla  da  maliyyə 

vəziyyətinin  yaxşılaşdırılması  üçün  tədbirlər  planı  həyata  keçirilmiş  oldu  və  hal-

hazırda bu plan tez-tez yenilənir və dövrə uyğunlaşdırılaraq həyata keçirilir. 

Dünya təcrübəsində bank sisteminin inkişafının digər şərti də əhalinin bank 

sisteminə  etimadının  gücləndirilməsi  məqsədilə  Fiziki  Şəxslərin  əmanətlərinin 

Sığorta Fondunun yaradılmasıdır. Hal-hazırda bank sistemində də bu proses xeyli 

inkişaf  etmiş  və  qoyulan  əmanətlərin  30  000  AZN  məbləğə  qədər  vəsait 

Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən sığortalanır. 


14 

 

 



 

Bu  gün  Azərbaycan  bank  sistemində  xeyli  irəliləyişlər  nəzərə  çarpır.  Bu 

inkişaf,  dinamika  özünü  bütün  bank  xidməti  sahələrində,  bank  məhsullarının 

istehsalında, istifadə qaydalarında, bank xidmətlərindən istifadədə ETT-nin yüksək 

səviyyədə  tətbiqində,  bunun  dünya  standartlarına  uyğunlaşdırılmasında,  müştəri 

rahatlığının  təmin  edilməsi  üçün  internet-bankinq  xidmətinin  tətbiqində, 

hesablaşma-köçürmə  əməliyyatlarının  təcili həyata keçirilməsində  və  s. sahələrdə 

göstərir. 

Məsələn,  Mərkəzi  Bankın  2014-cü  ilin  sonu  2015-ci  ilin  əvvəlinə  olan 

maliyyə  sabitliyi  icmalına  istinad  etsək  görərik  ki,  2014-cü  ildə  bank  sektorunun 

inkişaf trendi saxlanılmış, bankların ölkə iqtisadiyyatında rolunu xarakterizə edən 

makro göstəricilərin müsbət dinamikası davam etmişdir. 

2014-cü  ildə  mürəkkəb  qlobal  iqtisadi  proseslər  fonunda  Azərbaycan 

iqtisadiyyatında dinamik inkişaf və makroiqtisadi sabitlik davam etmişdir. Qeyri-

neft  sektoru  iqtisadi  artımın  əsas  mənbəyi  olmuş,  investisiya  fəallığı  yüksək 

səviyyədə  qalmışdır.  Tədiyə  balansının  profisiti  strateji  valyuta  ehtiyatlarının 

artımını təmin etmişdir. Azərbaycan dünya ölkələri arasında makroiqtisadi sabitlik 

üzrə  onluqdakı  yerini  qorumuşdur.  Azərbaycan  Respublikasının  Prezidenti  İlham 

Əliyevin  uğurla  həyata  keçirdiyi  iqtisadi  artım  və  şaxələnmə  siyasətinə, 

«Azərbaycan  2020:  gələcəyə  baxış»  İnkişaf  Konsepsiyasında  öz  əksini  tapmış 

strateji  inkişaf  prioritetlərinə  uyğun olaraq  Mərkəzi  Bank 2014-cü ildə də ölkədə 

makroiqtisadi sabitliyin təmin olunmasında fəal iştirak etmişdir. Mərkəzi Bank öz 

fəaliyyətini  inflyasiyanın  aşağı  təkrəqəmli  səviyyədə  saxlanılması,  manatın 

məzənnəsinin  və  bank  sektorunda  maliyyə  sabitliyinin  qorunması,  bankların 

iqtisadi inkişafda rolunun artırılmasına yönəltmişdir. Qlobal iqtisadi mühitdən irəli 

gələn  risklərə  baxmayaraq,  bütün  bu  məqsədlərə  nail  olunmuşdur.  Makroiqtisadi 

sabitlik  qorunmuş,  manat  bir  daha  özünü  sabit  valyuta  kimi  təsdiq  etmişdir.  İl 

ərzində  dayanıqlı  maliyyə  sabitliyi  təmin  olunmuş,  bank  sektorunun  iqtisadi 

artımda  və  investisiya  fəallığının  dəstəklənməsində  rolu  daha  da  artmış,  maliyyə 

xidmətlərinə  və  resurslarına  çıxış  imkanları  genişlənmişdir.  Ölkə  iqtisadiyyatının 

şaxələndirilməsi siyasətinə uyğun olaraq Mərkəzi Bank 2016-cı ildə makroiqtisadi 


15 

 

 



 

və  maliyyə  sabitliyinin  qorunmasına,  bank  sektorunun  maliyyə  dərinliyinin 

artırılmasına,  maliyyə-bank  infrastrukturunun  inkişafına  yönəlmiş  fəaliyyətini 

davam etdirəcəkdir.   

2014-cü  ildə  ölkədə  qiymətlərin  sabitliyi  təmin  edilmiş,  inflyasiya  aşağı 

təkrəqəmli  səviyyədə  təmin  olunmuşdur.  Dünya  İqtisadi  Forumunun  son 

hesabatına  görə  Azərbaycan  dünyada  inflyasiyanın  ən  aşağı  olduğu  ölkələrdən 

biridir. Cari ilin 11 ayında orta illik inflyasiya ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 

0,8 faiz bəndi azalaraq 1,5% təşkil etmişdir. Bu, ticarət tərəfdaşı ölkələrindəki orta 

inflyasiyadan  (5,2%)  əhəmiyyətli  səviyyədə  aşağıdır.  Mərkəzi  Bank  il  ərzində 

inflyasiyaya təsir edən amilləri daim nəzarətdə saxlamışdır. Məqsədyönlü monetar 

tənzimləmə,  daxili  tələblə  müqayisədə  təklifin  daha  çox  genişlnəməsi,  dünya 

bazarlarında ərzağın ucuzlaşması inflyasiyaya azaldıcı təsir etmişdir. 

Bank sektorunun aktivləri il ərzində 4 797 mln.manat (24%) artaraq 25 183 

mln.manat  səviyyəsinə  çatmışdır.  Bank  sektorunun  maliyyə  vasitəçiliyini 

xarakterizə  edən  göstəricilərdən  biri  olan  aktivlərin  qeyri-neft  ÜDM-ə  nisbətən  il 

ərzində 8 f.b. artaraq 76%-ə yüksəlmişdir. 

Aktivlərin uzunmüddətli dinamikası bank sektorunun sürətli artım fazasının 

daha təmkinli artımla əvəz olunmasını əks etdirir. Bank sektorunun artım tempinin 

iqtisadiyyatın  artım  tempi  ilə  uzlaşması,  bank  ekspansiyasının  stabilləşməsi 

Mərkəzi Bankın bu sahədə apardığı tədbirlərin nəticəsidir. Belə ki, bank xidmətləri 

bazarında  hərarətlənmə  və  risklərin  akkumulyasiyasının  preventiv  qaydada 

qarşısının alınması məqsədilə Mərkəzi Bank bir sıra «soyuducu» tədbirlər həyata 

keçirmiş,  banklarla  mövcud  və  potensial  risklər  barədə  daimi  dialoq  aparmış, 

banklar  üzərində  nəzarət  rejimini    sərtləşdirmişdir.  Əhalinin  müxtəlif  növ  bank 

xidmətlərindən  istifadə  səviyyəsi  artmışdır.  Əhalinin  əmanətlərinin  artım 

dinamikası  davam  etmiş,  qeyri-neft  ÜDM-ə  nisbəti  20,8%-ə  çatmışdır.  Bank 

xidmətlərindən  istifadənin  genişləndirilməsi,  həmçinin  əhalinin  və  korporativ 

sektorun  banklara  etimadının  artırılması  məqsədilə  AMB  tərəfindən  bank 

xidmətləri  istehlakçılarının  maraqlarının  müdafiəsi  sisteminin  gücləndirilməsi 

istiqamətində nəzarət tədbirləri görülmüşdür. Maliyyə maarifləndirilməsi sahəsində 


16 

 

 



 

AMB banklar, beynəlxalq təşkilatlar və dövlət qurumları ilə birgə silsilə tədbirləri 

davam etdirmişdir.  

2014-cü  ildə  Mərkəzi  Bank  əlverişli  xarici  iqtisadi  mövqeyə  əsaslanan 

məqsədyönlü  məzənnə  siyasəti  həyata  keçirərək  milli  valyutanın  –  manatın 

sabitliyini  qorumuşdur.  Mərkəzi  Bank  valyuta  bazarındakı  proseslərə  çevik 

reaksiya  verərək  burada  tarazlığı  təmin  etmişdir.  Məzənnə  siyasəti  makroiqtisadi 

və maliyyə sabitliyi, habelə qeyri-neft sektorunun rəqabət qabiliyyətinin qorunması 

hədəfləri  nəzərə  alınmaqla  həyata  keçirilmişdir.  Məzənnə  siyasətinin  həyata 

keçirilməsi  mexanizmi  dəyişməz  saxlanılmış,  ABŞ  dolları/manat  ikitərəfli 

məzənnəsi  bu  siyasətin  əməliyyat  hədəfini  təşkil  etmişdir.  Bir  sıra  xarici  ticarət 

tərəfdaşı  ölkələrində  milli  valyutaların  əhəmiyyətli  devalvasiyaya  uğraması 

şəraitində  2014-cü  ildə  manatın  ABŞ  dollarına  qarşı  məzənnəsi  demək  olar  ki, 

dəyişməmişdir. Daxili inflyasiyanın partnyor ölkələrdəki inflyasiyadan əhəmiyyətli 

aşağı  olması  isə  real  effektiv  məzənnəyə  azaldıcı  təsir  etmişdir.  Valyutaya  tələb, 

nağd  və  qeyri-nağd  bazarda  xarici  valyutanın  alışı  mənbələri  və  motivləri,  təklif 

mənbələri, bəzi tərəfdaş ölkələrin valyutalarının dəyərsizləşməsi ilə bağlı psixoloji 

amillər  Mərkəzi  Bank  tərəfindən  operativ  tənzimlənmişdir.  Bu  əsasda  müvafiq 

tənzimləmə  tədbirləri  görülmüş,  nəticədə  valyuta  bazarında  sabitlik  qorunmuş  və 

manatın  məzənnəsində  tərəddüdlər  baş  verməmişdir.  Azərbaycan  iqtisadiyyatının 

mövcud  xüsusiyyətləri  şəraitində  manatın  məzənnəsinin  sabitliyi  bir  daha  öz 

makroiqtisadi  əhəmiyyətini  təsdiq  edir.  Sabit  məzənnə  inflyasiya  və  inflyasiya 

gözləntilərinin idarə olunmasında, əhalinin və real sektorun aktivlərinin dəyərinin 

qorunmasında, bank sektorunun maliyyə sabitliyində əhəmiyyətli amildir. 

İstehlak  kreditləşməsi  seqmentində  ixtisaslaşan banklarda  kreditləşmə  daha 

çox azalmışdır. Belə ki, bu qrup banklarda il ərzində avtomobil, kredit kartları və 

«Digər istehlak kreditləri» müvafiq olaraq 39%, 107% və 92% azalmışdır. Bununla 

yanaşı daha uzunmüddətli olan yaşayış tikintisi və təmirinə ayrılan kreditləri 114% 

artmışdır. 

İqtisadi  artımın  daxili  və  xarici  amillərin,  ümumən,  iqtisadi  tsikldəki 

meylləri  nəzərə  alaraq  Mərkəzi  Bank  pul  siyasətini  yumşaltmışdır.  Qeyri-neft 


17 

 

 



 

sektorunda investisiya fəallığının daha da artmasına və faiz dərəcələrinin enməsinə 

şərait yaratmaq üçün Mərkəzi Bank 2014-cü ildə faiz dəhlizi parametrlərinə 2 dəfə 

dəyişiklik  etmişdir.  Nəticədə  uçot  dərəcəsi  mərhələlərlə  4,75%-dən  3,5%-ə 

endirilmişdir.  Eyni  zamanda  bankların  xarici  və  daxili  öhdəlikləri  üzrə  məcburi  

ehtiyat normaları 3%-dən 2%-ə endirilmişdir. Bu tədbirlər depozit və kreditlər üzrə 

faiz dərəcələrinə azaldıcı təsir etmişdir. 

Banklar  arasında  rəqabətin  artması,  yeni  artım  drayverlərinin  axtarışı 

istehlak  kreditləri  bazarında  aktivliyin  sürətli  artmasına  səbəb  olmuşdur.  İstehlak 

kreditlərinin müsbət makroiqtisadi və sosial təsirləri ilə yanaşı izafi borclanma ilə 

bağlı  potensial  riskləri  də  nəzərə  almaq  lazımdır.  Bu  vəziyyətdə  Mərkəzi  Bank 

istehlak  kreditləri  bazarının  tənzimlənməsi  və  izafi  borclanmanın  qarşısının 

alınması məqsədilə preventiv tədbirlər həyata keçirmişdir. 2014-cü ilin  əvvəlində 

qüvvəyə  minmiş  yeni  «Aktivlərin  təsnifləşdirilməsi  və  mümkün  zərərlərin 

ödənilməsi  üçün  xüsusi  ehtiyatların  yaradılması  Qaydaları»  (01.02.2014) və  «Bir 

borcalan  və  ya  bir-biri  ilə  əlaqədar  borcalanlar  qrupu  üzrə  kredit  risklərinin 

tənzimlənməsi  haqqında  Qaydalar»  (22.03.2014)  bankların  istehlak  kreditləri 

portfelinə təsir etmişdir.  

Manatla kreditləşmənin genişlənməsi kredit portfelinin strukturunda payının 

artmasına  səbəb  olmuşdur.  Xarici  valyutada  olan  kreditlərin  ümumi  portfeldə 

xüsusi çəkisi 2009-2014-cü illər ərzində 42%-dən 27%-dək azalmışdır. 

2014-cü ilin nəticəsi olaraq bank sektorunda xalis mənfəət 370,5 mln.manat 

təşkil  etmişdir  ki,  bu  da  ötən  ilin  müvafiq  dövrü  ilə  müqayisədə  təxminən  38% 

çoxdur.  2011-2014-cü  illər  ərzində  mənfəətlə  işləyən  bankların  sayı  və  onların 

bank sektorunda payı müntəzəm olaraq artmışdır. 

Bankların  gəlirlilik  göstəricilərində  də  müsbət  dinamika  müşahidə 

olunmuşdur. Belə ki, ROA 2014-cü il ərzində 0,2 f.b. artaraq 1,7%, ROE isə 0,1 

f.b. azalaraq 11,6% olmuşdur. 

Hesabat ilində iqtisadi subyektlərin maliyyə xidmətlərinə çıxış imkanlarının 

genişlənməsi  davam  etmiş,  maliyyə  infrastrukturundan  istifadə  səviyyəsi 

yüksəlmişdir.  Hər  100  min  nəfərə  düşən  bank  xidmət  nöqtələrinin  sayı  10-a 


18 

 

 



 

çatmışdır.  Əhaliyə  maliyyə  xidmətləri  göstərən  «Azərpoçt»un  filialları  nəzərə 

alınmaqla bu göstərici 20 təşkil edir. 2014-cü ildə 47 yeni bank filialı açılmışdır ki, 

bunun da 34-ü regionların payına düşür. Bank filiallarının yarıdan çoxu regionlarda 

cəmləşmişdir.  Alternativ  kreditləşmə  mənbələrinin  canlandırılması  məqsədilə 

Mərkəzi  Bank  tərəfindən  bank  olmayan  kredit  təşkilatlarının  cari  ildə  də 

dəstəklənmişdir.  Qeyri-bank  kredit  təşkilatlarının  sayı  157-ə,  onların  filiallarının 

sayı  isə  222-ə  çatmışdır.  Mərkəzi  Kredit  Reyestri  (MKR)  tərəfindən  xidmətin 

yaxşılaşdırılması  məqsədilə  «ASAN  xidmət»  mərkəzlərində  MKR-in  2  xidmət 

bölməsi fəaliyyətə başlamışdır. 

Ödəniş  sistemlərinin  sabitliyinin  qorunması,  bu  sahədə  yaradılmış  müasir 

infrastrukturun  tətbiqi  miqyasının  genişləndirilməsi  və  innovasiyaların  təşviqi 

2014-cü  ildə  də  Mərkəzi  Bankın  mühüm  fəaliyyət  istiqamətlərindən  olmuşdur. 

Milli  Ödəniş  Sistemi  vasitəsilə  2014-cü  ildə  həyata  keçirilən  ödənişlərin  həcmi 

ÜDM-in  2  mislini  təşkil  etmişdir.  «Elektron  hökumət»  quruculuğu  çərçivəsində 

yaradılmış  «Hökumət  Ödəniş  Portal»nın  genişləndirilməsi  davam  etdirilmişdir. 

Nəticədə kütləvi xidmətlər göstərən 19 təşkilat Portala inteqrasiya olunmuşdur. Bu 

təşkilatların  göstərdiyi  285-dən  çox  xidmət  növü  üzrə  ödənişlər  həyata  keçirilir. 

Ölkədə emissiya edilmiş ödəniş kartlarının sayı 5,9 mln. ədədə, bankomatların sayı 

2586-a, POS-terminalların sayı isə 68676-ə çatmışdır. Ödəniş kartlarının sayı 5%, 

bankomatların sayı 6,8%, POS-terminalların sayı isə 2 dəfə artmışdır. 

Lakin  bank  sistemin  dünya  standartlarına  uyğun  tam  inkişafı  üçün,  bank 

işinin yüksək fəaliyyəti üçün ölkənin Mərkəzi Bankı və kredit təşkilatları daim öz 

əməliyyat  dairəsini  genişlənləndirməli,  yüksək  səviyyəli  avtomatlaşdırma  və 

kompüterləşdirməni  yubanmadan,  vaxtında  bank  sisteminə  tətbiq  etməli, 

müştərilərə xidmətin tezliyinə və yüksək keyfiyyətinə nail olmalıdırlar. 

 

 


19 

 

 



 


: application -> uploads -> 2016
2016 -> Təqdimatların hazırlanması (Powerpoint, Word, Excel)
2016 -> AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda
2016 -> «magиstratura mяrkяzи»
2016 -> Övlяt иqtиsad unиversиtetи «magиstratura mяrkяzи» Abbasov Cavid Sadiq o
2016 -> AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ Əlyazması hüququnda
2016 -> İmtahanın keçiriləcəyi tarix «15» may 2016-cı il Otaq 412
2016 -> AZƏrbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti magistratura məRKƏZİ
2016 -> 2016-cı il Otaq 412 Sıra№-si
2016 -> AZƏrbaycan respubl kasi təhs L naz rl y azərbaycan döVLƏt qt sad un vers tet mag stratura m
2016 -> Bayramov Rəşid Mahir oğlu «Dövlətin sosial siyasətinin maliyyə təminatında büdcənin rolu»


  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə