Biogen elementlar Reja



Yüklə 22,26 Kb.
səhifə3/6
tarix26.10.2023
ölçüsü22,26 Kb.
#161631
1   2   3   4   5   6
Biogen elementlar

Asosiy elementlar











Kislorod (O)

39 kg

Asosiy biomolekulalar va suvning tarkibiy qismi






Uglerod (C)

11 kg

Asosiy organik va biomolekulalarning tarkibiy qismi






Vodorod (H)

6 kg

Biomolekulalar va suv tarkibiga kiradi, organism suyuqliklarining pHini belgilaydi






Azot (N)

1,5 kg

Oqsil va nuklein kislotalarning tarkibiy qismi






60 kg vaznli katta yoshdagi odamda asosiy elementlar miqdori
Asosiy elementlar Makroelementlar Mikroelementlar


Makroelementlar








Kalsiy (Ca)

1000 g

Suyak va tishlarning tuzilishi, mushak qisqarishi va nerv impulslari o’tishida muhim



Fosfor (P)

600 g

Suyak va tishlarning hamda nuklein kislotalarning tarkibida



Kaliy (K)

120 g

Hujayra suyuqligining musbat ioni (K+) ta’minlash va mushak qisqarishi



Xlor (Cl)

100 g

Hujayra tashi suyuqligining manfiy ioni (Cl-) va me’da shirasi kislotaligini (HCl) ta’minlash



Oltingugurt (S)

86 g

Oqsil, jigar, vitamin B­1 va insulinning tarkibiy qismi



Natriy (Na)

60 g

Hujayra tashi suyuqligining musbat ioni (Na+) ta’minlash , suv balansi, mushak qisqarishi va nerv impulslari o’tishida ishtirok etadi



Magniy (Mg)

36 g

Suyakning tarkibiy qismi va turli metabolik reaksiyalar ishtirokchisi











Mikroelementlar

















Temir (Fe)

3600 mg

Kislorod tashuvchi gemoglabinning tarkibiy qismi



Kremniy (Si)

3000 mg

O’sish, suyak va tishlar, pay va terini mustahkamlash



Rux (Zn)

2000 mg

Hujayraning turli metabolik reaksiyalarida, DNK sintezi, suyak to’qimasi o’sishi va immun sistemadagi jarayonlarda



Mis (Cu)

240 mg

Qon tomirlari, qon bosimi va immune tizim shakllanishida



Marganes (Mn)

60 mg

Suyak o’sish, qon ivishi, metabolik reaksiyalarda qatnashadi



Yod (I)

20 mg

Qalqonsimon bez faoliyati uchun zarur






Molibden (Mo)


12 mg


Fe va N ni ovqat tarkibidan o’zlashtirish uchun kerak


Mishyak (As)

3 mg

O’sish va rivojlanish uchun kerak



Xrom (Cr)

3 mg

Qonda qand miqdorini muvozanatda ushlash va biomolekulalar sintezi uchun



Kobalt (Co)

3 mg

Vitamin B12 va eritrositlar tarkibiga kiradi



Selen (Se)

2 mg

Immun sistema, yurak va me’da osti bezi uchun muhim



Vanadium (V)

2 mg



Suyak va tishlarning shakllanishi va ovqatdan energiya olish uchun kerak

Birinchi guruh makroelementlar deb ataladi. Bu guruhga H, O, C, N, P, Ca elementlari kiradi. Bu elementlar xujayralar tarkibining 96,3 foizini tashkil etib, nuklein kislotalar, karbon suvlar, yog’, oqsil molekulalarning xosil bo’lishida aktiv ishtirok etadi. Ikkinchi guruhga odam a'zolaridagi miqdori 0,01 foizdan to 1,0 foizgacha bo’lgan yana 6ta element (K, Na, Cl, S, Mg, Fe) kiritilib, ular oligobiogen elementlar deb ataladi. Uchinchi guruh mikrobiogen elementlar deb atalib, bu guruhga odam tanasidagi miqdori 0,01 foizdan kam bo’lgan biogen elementlar kiritilgan. Bunday mikrobiogen elementlardan 15 tasi (temir, yod, mis, rux, kobalt, xrom, molibden, nikel, vanadiy, selen, marganets, margimush, ftor, kremniy, litiy) organizm uchun hayotiy zarur bolgan elementlardir. Bu elementlar essensial elementlar deb ataladi. Bu elementlarsiz organizm na o’sa oladi, na rivojlana oladi, na oz hayot faoliyatini to’xtata oladi. O’zgaruvchan valentlikka ega bo’lgan elementlardan 5 tasi (ruxdan tashqari) kompleks birikmalar hosil qilish hususiyatiga ega bo’lgan (Mn, Co, Cu, Mo) elementlardir. Bu elementlar oqsil moddalar bilan birgalikda metallofermentlar, metalloproteinlar tarkibiga kiradi.*


  • Birinchi guruh makroelementlar deb ataladi. Bu guruhga H, O, C, N, P, Ca elementlari kiradi. Bu elementlar xujayralar tarkibining 96,3 foizini tashkil etib, nuklein kislotalar, karbon suvlar, yog’, oqsil molekulalarning xosil bo’lishida aktiv ishtirok etadi. Ikkinchi guruhga odam a'zolaridagi miqdori 0,01 foizdan to 1,0 foizgacha bo’lgan yana 6ta element (K, Na, Cl, S, Mg, Fe) kiritilib, ular oligobiogen elementlar deb ataladi. Uchinchi guruh mikrobiogen elementlar deb atalib, bu guruhga odam tanasidagi miqdori 0,01 foizdan kam bo’lgan biogen elementlar kiritilgan. Bunday mikrobiogen elementlardan 15 tasi (temir, yod, mis, rux, kobalt, xrom, molibden, nikel, vanadiy, selen, marganets, margimush, ftor, kremniy, litiy) organizm uchun hayotiy zarur bolgan elementlardir. Bu elementlar essensial elementlar deb ataladi. Bu elementlarsiz organizm na o’sa oladi, na rivojlana oladi, na oz hayot faoliyatini to’xtata oladi. O’zgaruvchan valentlikka ega bo’lgan elementlardan 5 tasi (ruxdan tashqari) kompleks birikmalar hosil qilish hususiyatiga ega bo’lgan (Mn, Co, Cu, Mo) elementlardir. Bu elementlar oqsil moddalar bilan birgalikda metallofermentlar, metalloproteinlar tarkibiga kiradi.*

  • Hozirgacha ma'lum bo’lgan 760 ga yaqin fermentlardan choragi metallofermentlardir.

Yüklə 22,26 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin