Doktor ZƏHİRƏDDİN əl-MƏDƏNİ



Yüklə 0,94 Mb.
səhifə44/44
tarix28.12.2021
ölçüsü0,94 Mb.
#17072
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   44
MƏNBƏLƏR

1. Qurani-Kərim.

2. Ibn Cərir Təbərinin təfsiri.

3. Qürtübinin “Cami əl-bəyan” təfsiri.

4. Ibn Kəsirin təfsiri.

5. Nəsəfinin “əl-Mədarik” təfsiri.

6. Xazinin “Lübab ət-təvil” təfsiri.

7. Razinin “Məfatih əl-ğeyb” təfsiri.

8. Süyuti. “əl-Itqan”.

9. Zəməxşəri. “əl-Kəşşaf” təfsiri.

10. Şövkani. “Fəth əl-Qədir” təfsiri.

11. Ibn Abbasın təfsiri.

12. Buxari. “Səhih”.

13. Müslim. “Səhih”.

14. Tirmizi. “Sünən”.

15. Əbu Davud. “Sünən”.

16. Ibn Macə. “Sünən”.

17. Imam Malik. “Müvəttə ”.

18. Əhməd. “Müsnəd”.

19. Beyhəqi. “Sünən”.

20. Darəmi. “Sünən”.

21. Hakim. “Müstədrik”.

22. “Mişkat əl-məsabih”.

23. Zərkəşi. “əl-Bürhan fi əl-Quran”.

24. Şatibi. “əl-Müvafəqat”.

25. Qazi Iyaz. “əş-Şifa”.

26. Ibn Həzm Zahiri. “əl-Fəsl fi əl-miləl və ən-nihəl”.

27. Ibn Həzm Zahiri. “əl-Ihkam fi üsul əl-əhkam”.

28. Amədi. “əl-Əhkam”.

29. “ət-Tövzih fi əl-üsul”.

30. “ət-Təlvih əla ət-Tövzih...”.

31. “əl-Mənar fi əl-üsul”.

32. Təbəri. “Tarix əl-müluk və əl-üməm”.

33. Şah Əbdüləziz Dəhləvi. “ət-Töhfə əl-isna əşəriyyə” əsərinin Şeyx Alusi tərəfindən ixtisar edilmiş variantı.

34. Ibn Mənzur Ifriqi. “Lisan əl-ərəb”.

35. Doktor Braun. “Tarixi-ədəbiyyati-Iran”.

36. Seyyid Mühibbəddin Xətib. “əl-Xütut əl-ərizə...”.
ŞİƏ KİTABLARI
37. Əskərinin təfsiri.

38. Qümminin təfsiri.

39. Təbərsi. “Məcmə əl-bəyan”.

40. Mühsin Kaşi. “Təfsir əs-Safi”.

41. Iyaşinin təfsiri.

42. Tusi. “Təfsir ət-Tibyan”.

43. ...

44. “Məqbul Quran” adlı şiə təfsiri (urdu di-lində).

45. “Nəhc əl-bəlağə”.

46. Küleyni. “əl-Kafi fi əl-üsul”.

47. Küleyni. “əl-Kafi fi əl-füru”.

48. Safi. “Şərh əl-Kafi”, fars dilində.

49. Səfa. “Bəsair əd-dərəcat”.

50. Tusi. “Təhzib əl-əhkam”.

51. Təbərsi. “Kitab əl-İhticac”.

52. Ibn Babveyh Qümmi. “Kitab əl-xisal”.

53. Ibn Babveyh Qümmi. “Cami əl-əxbar”.

54. Ibn Babveyh Qümmi. “əl-Itiqadat”.

55. Meysəm. “Şərh “Nəhc əl-bəlağə”.

56. Ibn Əbu Hədid. “Şərh “Nəhc əl-bəlağə”.

57. Kəşşi. “Rical”.

58. Nəcaşi. “əl-Fihrist”.

59. Tusi. “Fihrist”.

60. Maməqani. “Tənqih əl-məqal”.

61. Təsəttüri. “Məcalis əl-möminin”.

62. Növbəxti. “Firəq əş-şiə”.

63. “Rövzət əs-Səfa” tarixi (farsca).

64. Ravəndi. “Kitab əl-xəraic və əl-cəraih”.

65. Ərdəbili. “Kəşf əl-ğümmə”.

66. “Mən la yəhzürühü əl-fəqih”.

67. Seyyid Cəzairi. “əl-Ənvar ən-Nemaniyyə”.

68. Ərdəbili. “Hədiqət əş-şiə”.

69. Məclisi. “Təzkirət əl-əimmə”.

70. Məclisi. “Həyat əl-qülub”.

71. Məclisi. “Məcalis əl-möminin”.

72. Məclisi. “Bihar əl-ənvar”.

73. Musəvi. “Bəhr əl-cəvahir”.

74. Şeyx Müfid. “əl-Amali”.

75. Bir hindistanlı şiə alimin “Zərbə Heydəriyyə” adlı əsəri.

76. Nuri Təbərsi. “Fəsl əl-xitab”.

77. Seyyid Cəzairi. “Mənbə əl-həyat”.

78. Nəqi Hindi. “əl-Insaf”.

79. Bürcərdi. “Əqaid əş-şiə”.

80. Hairi Hindi. “Təhrif əl-Quran” moizəsi.

81. Məhəmməd Təqi Kaşani. “Hidayət ət-talibin”.

82. Dildar Əli Hindi. “Istiqsa əl-ifham”.

83. Kirmani. “Irşad əl-əvam”.

84. “Əsas əl-üsul”.

85. Tusi. “əl-Istibsar”.

86. Mazəndərani. “Mənaqib Al Əbi Talib”.

87. Amili. “Məsalik əl-ifham”.

88. Safi. “Məə əl-Xətib...”.




1 - Tədqiqatçı bu yeni dini təlimlə tanış olmaqdan ötrü müəllifin "əl-Qadyaniyyə, dirasat və təhlil" kitabını oxuya bilər.

2 - Müəllifin bu mövzuda "əl-Bəhaiyyə əmam əl-həqaiq və əl-vəqai" adlı ayrıca kitabı var.

3 - "Nəhc əl-bəlağə", s.82; "Dar əl-kütüb əl-Lübnani" nəşriyyatı, hicri 1387, Beyrut çapı.

4 - "Nəhc əl-bəlağə", s.204.

5 - əl-Ənfal surəsi, 46-cı ayə.

6 - Onların Irandan olan bir alimi Seyyid Lütfulla Safi bir kitab yazıb ona ikiüzlülüklə və yalandan bu qiymətli ayənin adını vermişdir. Bu onun sələflərinin də adəti olmuşdur. Onlar öz xəbis məqsədlərini həyata keçirmək üçün yalandan kifayət qədər məharətlə istifadə etmişlər. O da onlar kimi. Çünki onun üstündəki qılafı götürsən, orada birliyə və ittifaqa çağıran bəsit bir müqəddimə görərsən. Lakin cəmi bir neçə vərəq çevirəndən sonra qəfildən qarşında "Məə əl-Xətib fi xututihi əl-əridə" (“Xətibin qalın xətlərində onunla birgə”) adlı bir kitab görərsən. O həmin kitabda Seyyid Mühibbədin Xətibə (Allah ona qəni-qəni rəhmət eləsin!) cavab verib kitabın əvvəlində onlara xas olan qaydada ikiüzlülük edərək deyir: "Fələstində Allahın müqəddəs yerlərinin təhqir olunduğu, mübarək əl-Əqsa məscidinin yandırıldığı bir əsrdə belə kitablar və cavablar yazılmamalıdır". Bəs səni bu işə kim məcbur edib, ey Safi?

Sonra o, həmin bu kitabdaca Islamın dahi şəxsiyyətlərindən biri və onların özlərinin məsum imam adlandırdıqları Əlinin (Allah ondan razı olsun!) — ərəblərin kökü, nizamı, necə deyərlər, onların dəyirmanını işlədən bir adamın üstünə hücum çəkir. Əli haqqında "Təfriqə və yalan" fəslində müfəssəl danışılacaq.

Ey Safi! Sən doğrudanmı müsəlmanları birlik və ittifaq kimi sözlərlə aldada biləcəyini zənn edirsən? Sənin zənnin və rəyin yarımçıq qalsın!


7 - əl-Kafirun surəsi.

8 - Yusif surəsi, 108-ci ayə.

9 - əl-Bəqərə surəsi, 139-cu ayə.

10 - əl-Fatir surəsi; 19-22-ci ayələr.

11 - ən-Nisa surəsi, 59-cu ayə.

12 - ət-Tövbə, 100-cü ayə.

13 - əl-Fəth surəsi, 18-ci ayə.

14 - Bu hədisi Tirmizi rəvayət etmiş və onu həsən (yaxşı) hədis hesab etmişdir.

15 - Bu hədisi Tirmizi rəvayət etmişdir.

16 - Müslim rəvayət etmişdir.

17 - əl-Mümin surəsi, 51-ci ayə.

18 - ər-Rum surəsi, 47-ci ayə.

19 - Ali-Imran surəsi, 139-cu ayə.

20 - "Nəhc əl-bəlağə", s.248, Əlinin (Allah ondan razı olsun!) xütbəsi” adı ilə.

21 - Nəfəs-nəfəs içirtmək, qurtum-qurtum içirtmək mənasındadır.

22 - "Nəhc əl-bəlağə", səh. 69, 70, 71.

23 - Küleyninin "əl-Kafi fi əl-üsul" əsəri. Bu əsər haqqında "Təfriqə və yalan" fəslində ətraflı danışılacaq.

24 - Ay hay, ey Safi, ey "əs-Səhm əl-müsib fi ər-rədd əla əl-Xətib" adlı kitabçanın müəllifi... Səni Xətibin artıq Allah rəhmətinə getməsi həvəsə salmasın. Elə zənn etmə ki, ondan sonra tənə edib onu söyə bilərsən. Bil ki, müsəlmanlar içərisində hələ də Xətibin qələmə aldığı haqq işi müdafiə edəcək adamlar var.

Amma çox təəssüf ki, bu kitabları bu yaxınlarda, keçən il (1972-ci il) əl-Beyt əl-Ətiqi (Kəbəni — tərc.) Peyğəmbərin (s.s), Siddiqin (Xəlifə Əbu Bəkr — tərc.) şəhərini ziyarət edəndə borcumuzu verəndən sonra görmüşük. Yoxsa sənin və sənin kimilərin payını vaxtında verərdik, gecikməzdik. Həm də gecikmək nə diqqətsizlik, nə də aldanılmaq demək deyil.



25 - əs-Səff surəsi, 8-ci ayə.

26 - ən-Nur surəsi, 55-ci ayə.

27 - "Nəhc əl-bəlağə", səh.203. "Dar əl-kitab əl-Lübnani" nəşriyyatı, Beyrut, 1387 h. — 1967 m., Əlinin farslarla döyüş zamanı Ömər ibn Xəttabla (Allah onların hər ikisindən razı olsun!) ordu haqqında məsləhətləşərkən dediyi söz.

28 - "Nəhc əl-bəlağə", səh.92.

29 - Bu hədisi Əhməd və Tirmizi rəvayət etmişlər.

30 - Bunun nəticəsində şiələr mövcud Quranı qəbul etmir, onu təhrif olunmuş, dəyişdirilmiş zənn edirlər. Bu haqda yeri gəldikdə müfəssəl danışılacaq.

31 - O, Əbu Amr Məhəmməd ibn Ömər ibn Əbdüləziz Kəşşidir. Dördüncü əsr şiə alimlərindəndir. Onun həyətinin şiələrin oylağı olduğunu göstərirlər.

32 - "ər-Rical" kitabının müqəddiməsinə bax.

33 - "Rical əl-Kəşşi", səh. 101, Iraq, Kərbəladakı "əl-Ələmi" müəssisəsinin çapı.

34 - Maməqaninin "Tənqih əl-məqal" kitabı; 2-ci cild, səh.184, Tehran çapı.

35 - O, Əbu Məhəmməd Həsən ibn Musa Növbəxtidir. Hicrətin üçüncü əsrində onların ən görkəmli şəxsiyyətlərindəndir. Ravilərin təsnifatına dair bütün şiə kitablarında onun bioqrafiyası verilir. Onlardan hər biri onu nüfuzlu bir adam sayır və ona dua edir.

36 - Nəcaşinin "əl-Fihrist" (“Adlar göstəricisi”) kitabı, səh.47, Hindistan çapı, 1317 h.

37 - Tusinin "əl-Fihrist" kitabı, səh.97, Hindistan çapı, 1835-ci il.

38 - Tüstərinin "Məcalis əl-möminin" kitabı, səh.177, Iran çapı. Kitabın müqəddiməsindən götürülmüşdür.

39 - Ey Safi, gördünmü, Əlinin Rəsulullah səlləllahü əleyhi və səlləmin əshabələrinə və onun üç silahdaşına — Siddiqə, Faruqa və Zünnureynə məhəbbəti nə qədər güclüdür! O hətta onları ləkələyən bir adamı öldürmək istəyir. Bundan sonra demək olarmı ki, şiələrin arasında elə adamlar var ki, "Əshabələrdən bəzilərini təhqir edir, öz cihadları baxımından bunda heç bir pis cəhət görmürdülər. Məgər bu, şiələrlə Sünnə əhlinin bir-birinin səsinə səs verməsinə mane ola bilər?” Bəli, ola bilər, ey Safi! Bu bizim bir-birimizə yaxınlaşmağımıza və bir-birimizin səsinə səs verməyimizə mane olur. Məgər siz Əliyə, onun övladlarına (Allah eləməmiş) kafir deyənin, onlara ləkə vuranın səsinə səs verib ona yaxınlaşarsınız? Düzünü danış, Safi! Ey Allahın qulları! Kim kimin ardınca gedir-getsin, ədalət ədalətdir. Siz Müaviyəyə (Allah ondan razı olsun!) və onun oğluna Əliyə və Hüseynə (Allah onların hər ikisindən razı olsun!) müxalif olduqları üçün kafir deyirsiniz. Allahın buna icazəsi olmadığı halda, adamları necə kafir və əxlaqsız adlandırmaq olar?

40 - Növbəxtinin "Firəq əş-şiə" kitabı, səh.43 və 44; Iraq, Nəcəfdəki "əl-Mətbəə əl-Heydəriyyə" nəşriyyatının çapı, 1379 h. - 1959 m.

41 - Farsca "Rövzət əs-səfa" adlı şiə tarixi, 2-ci cild, səh.292, Iran çapı.

42 - ən-Nəsr surəsi.

43 - "Tövq əl-həmamə fi məbahis əl-imamə". Misal Şeyx Mahmud Alusinin "ət-Töhfə" kitabından götürülmüşdür (səh.16). Misir çapı, 1387 h.

44 - “Rical əl-Kəşşi", səh.100.

45 - "Rical əl-Kəşşi", səh.101.

46 - Təbərinin "Tarix əl-müluk və əl-üməm" kitabı, 5-ci cild, səh.90. Misir çapı.

47 - Bax: "Tarix ət-Təbəri", 5-ci cild, səh.66. Misir çapı. Bu faktları digər tarixçilər də qeyd etmişlər.

48 - "Rical əl-Kəşşi", səh.60 və 61.

49 - "Rical əl-Kəşşi", səh.61.

50 - Həmçinin, səh.61, Məhəmməd ibn Əbu Bəkrin bioqrafiyasının altında.

51 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir (hədis alimlərinin, xüsusilə Buxari və Müslimin haqqında həmfikir olduqları hədislərə aid ifadədir — tərc.).

52 - "Rical əl-Kəşşi", səh.20. Salman Farsinin bioqrafiyası.

53 - "Rical əl-Kəşşi", səh.40. Bilalın və Süheybin bioqrafiyaları.

54 - "Rical əl-Kəşşi", səh.61.

55 - Ibn Babveyh Qümmi, "Kitab əl-xisal", səh.81, Tehran çapı.

56 - Bu təfsir haqqında onlar belə deyirlər: "O, Əhl əl-Beytlə əlaqədar nazil olmuş ayələrin üzündən maskanı çıxaran ilk təfsirlərdəndir. Bu təfsir çox təfsirlərin köküdür və həqiqətən iki doğruçunun (Cəfərin və Baqirin) təfsiridir. Onun müəllifi həqiqətən imam Əskərinin zamanında olmuşdur və s. və i.a. Bax: həmin təfsirin müqəddiməsi, səh.19.

57 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.113, 2-ci cild, Iraq, Nəcəf mətbəəsinin nəşri, 1386 h.

58 - Həmçinin, səh.214, 1-ci cild, müqayisə üçün bax: Quran - 6/112 (tərc.).

59 - "Məqbuli-Quran əş-şii", urdu dilində, səh.281, Hindistan çapı.

60 - "Təfsir əl-Qümmi", 2-ci cild, səh.86. Müqayisə üçün bax: Quran: 22/52 (tərc.).

61 - "Təfsir əl-Qümmi", 1-ci cild, səh.164. Müqayisə üçün bax: 5/13 və 43/28 (tərc.).

62 - "Təfsir əl-Qümmi", 1-ci cild, səh.383, 384.

63 - "Rical əl-Kəşşi", səh.179, 180.

64 - "Rical əl-Kəşşi", səh.180. Kümeyt ibn Zeyd Əsədinin bioqrafiyasının başlığında.

65 - "Rical əl-Kəşşi", səh.33, 34, müqayisə et: 49/17 (tərc.)

66 - "Rical əl-Kəşşi", səh.34.

67 - "Təfsir əl-Qümmi", 1-ci cild, səh.109, müqayisə üçün bax: 3/106 (tərc.)

68 - "Rical əl-Kəşşi", səh.142, 143.

69 - Küleyninin "Kitab ər-Rövzə" əsəri, səh.59. Iran çapı. Müqayisə üçün bax: 4/137 (tərc.)

70 - "Əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-hüccə" hissəsi, 1-ci cild, səh.420, Iran çapı. Müqayisə üçün bax: 3/90 (tərc.).

71 - Safinin "Şərh əl-Kafi" əsəri, fars dilində, Iran çapı.

72 - "Rical əl-Kəşşi", səh.53. Abdullah ibn Abbasın bioqrafiyası başlığı altında.

73 - "Rical əl-Kəşşi", səh.54.

74 - Molla Bağır Məclisi, "Həyat əl-qülub", 2-ci cild, səh.756. Hindistan çapı.

75 - "Rical əl-Kəşşi", səh.57, 58.

76 - "Rical əl-Kəşşi", səh.52.

77 - "Təfsir əl-Qümmi", 2-ci cild, səh.158, 159.

78 - "Rical əl-Kəşşi", səh.41.

79 - Bu hədisi Tirmizi və Əhməd (öz "Müsnəd"ində) rəvayət etmişlər.

80 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir.

81 - "Təfsir əl-Qümmi", 1-ci cild, səh.220, müqayisə üçün bax: 7/40 (tərc.)

82 - "Rical əl-Kəşşi", səh.46.

83 - "Rical əl-Kəşşi", səh.55, 56, 57.

84 - Təbərsinin "əl-Ihticac" əsəri, səh.82, Iran çapı, 1302 h.

85 - "Rical əl-Kəşşi", səh.12, 13.

86 - "Rical əl-Kəşşi", səh.13.

87 - "Rical əl-Kəşşi", səh.15.

88 - "Nəhc əl-bəlağə", səh.448, Beyrut çapı.

89 - "Nəhc əl-bəlağə", səh.323.

90 - ən-Nur surəsi, 55-ci ayə.

91 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir.

92 - Müslim rəvayət etmişdir.

93 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

94 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

95 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir.

96 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

97 - Tirmizi və Ibn Macə Əlidən (Allah ondan razı olsun!) rəvayət etmişlər.

98 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

99 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

100 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

101 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir.

102 - Əhməd rəvayət etmişdir.

103 - Əbu Davud rəvayət etmişdir.

104 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

105 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

106 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədisdir.

107 - Buxari rəvayət etmişdir.

108 - Doktor Braun. "Iran ədəbiyyatı tarixi", 1-ci cild, səh.217, Hindistan çapı, urdu dilinə tərcümə.

109 - Yenə də bax: ingilis şərqşünası Braunun "Iran ədəbiyyatı tarixi", 4-cü cild, səh.49.

110 - "Iran ədəbiyyatı tarixi", 1-ci cild, səh.215, Hindistan çapı.

111 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Islamın dayaqları" fəsli. 2-ci cild, səh.20, Iran çapı.

112 - “əl-Kafi fi əl-üsul", 2-ci cild, səh.18, Iran çapı.

113 - "əl-Kafi fi əl-üsul", 2-ci cild, səh.18, Iran çapı.

114 - "Bəsair əd-dərəcat", 9-cu fəsil, 2-ci cild, Tehran çapı. Həmçinin Küleyninin "əl-Kafi" əsərinin "Kitab əl-hüccə" fəsli, 1-ci cild, səh.438, Iran çapı.

115 - "Bəsair əd-dərəcat", 2-ci cild, səh.10, Tehran çapı.

116 - "əl-Kafi"nin "Kitab əl-hüccə" fəsli, 1-ci cild, səh.438, Iran çapı.

117 - "Bəsair əd-dəracat", 9-cu fəsil, 2-ci cild, Iran çapı.

118 - "Təfsir əl-Qümmi", 1-ci cild səh.106, Iraq çapı. Müqayisə üçün bax: 3/81 (tərc.)

119 - "Firəq əş-şiə", səh.44.

120 - "Rical əl-Kəşşi", səh.101.

121 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.143.

122 - “Təfsir əl-Qümmi”, 1-ci cild, səh.143.

123 - "Rical əl-Kəşşi", səh.246.

124 - Yunis surəsi, 9-cu ayə.

125 - əl-Bəqərə surəsi, 218-ci ayə.

126 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Tövhid kitabı", "Yeni fikir" fəsli, 1-ci cild, səh.147, Iran çapı.

127 - Həmçinin "Kitab əl-hüccə", 1-ci cild, səh.327.

128 - Növbəxti, "Firəq əş-şiə", səh.84, Nəcəf çapı.

129 - Taha surəsi, 52-ci ayə.

130 - əl-Həşr surəsi, 22-ci ayə.

131 - ət-Təhrim surəsi, 12-ci ayə.

132 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-hüccə", 1-ci cild, səh.283, Hindistan çapı.

133 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-hüccə", 1-ci cild, səh.258, Iran çapı.

134 - Ey Safi! Bundan sonra da deyəcəksən ki, Xətib şiələrə iftira atıb onların öz imamlarının qeybi bilmələrini sübut etdiklərini deyir? Görəsən, böhtançı kimdir? Sən, yoxsa Xətib? Insaflı və ədalətli ol! De görüm Xətibin bu sözü doğru deyildimi ki, "şiələr öz on iki imamları barədə imamların özlərinin öz barələrində iddia etmədiklərini iddia edib deyirlər ki, imamlar qeybi bilirlər və onlar bəşəriyyətin fövqündədirlər”. Küleyni həm də on iki imama xüsusi epitetlər və vəsflər edib onları insan səviyyəsindən bütpərəstlik dövründəki yunan məbudları səviyyəsinə qaldırmışdır. — "Əl-xütut əl-ərizə", səh.15, 6-cı nəşr.

135 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-Hüccə", səh.285, Iran çapı.

136 - Həmçinin 1-ci cild, səh.196, 197. Iran çapı.

137 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-Hüccə" 1-ci cild, səh.223. Iran çapı.

138 - Yəni "kimlərin öləndən sonra bu dünyaya qayıdacaqlarını". Bunu şiələrin "əl-Kafi"sinə haşiyə yazmış Əli Əkbər Qəffari belə təfsir etmişdir.

139 - "əl-Kafi fi əl-üsul", 1-ci cild səh.198, Iran çapı.

140 - ən-Nəml surəsi, 65-ci ayə.

141 - əl-Ənam surəsi, 59-cu ayə.

142 - əl-Ənam surəsi, 50-ci ayə.

143 - əl-Əraf surəsi, 188-ci ayə.

144 - Loğman surəsi, 34-cü ayə.

145 - ət-Tövbə surəsi, 101-ci ayə.

146 - ət-Tövbə surəsi, 42-ci ayə.

147 - "əl-Kafi fi əl-üsul", 1-ci cild səh.261, Iran çapı.

148 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Imamlar hər şeyi bilirlər və onlardan heç nə gizli deyil" fəsli, 1-ci cild səh.261, Iran çapı.

149 - "Bəsair əd-dərəcat", 7-ci fəsil, 5-ci cild, Iran çapı.

150 - Həmçinin 16-cı fəsil, 8-ci cild.

151 - Həmçinin 16-cı fəsil, 5-ci cild.

152 - "əl-Ənvar ən-Nemaniyyə", Seyid Nemətulla Cəzairi.

153 - "Bəsair əl-ənvar", "Kitab əş-şəhadə" fəsli, 5-ci cild səh.511, Iran çapı.

154 - O, beşinci əsr şiə əyanlarından olub, Müfid ləqəbli Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Neman ibn Əbdüssəlam Bağdadidir.

155 - Müfidin "əl-Əmali" kitabı, 3-cü fəsil səh.21. Heydəriyyə mətbəəsindəki üçüncü nəşri, Nəcəf, Iraq.

156 - Şeyx Müfidin "əl-Əmali" əsəri, 2-ci fəsil səh.15-16, Nəcəf çapı.

157 - "əl-Kafi fi əl-üsul", 1-ci cild səh.409, Iran çapı.

158 - Yenə orada.

159 - Yenə orada.

160 - Seyid Nemətulla Cəzairi. "əl-Ənvar ən-Nemaniyyə".

161 - Müqayisə üçün bax: 9/30 (tərc.)

162 - əl-Həcər surəsi, 9-cu ayə.

163 - əl-Qiyamə surəsi, 17, 18, 19-cu ayələr.

164 - əs-Səcdə surəsi, 42-ci ayə.

165 - Şeyx Seyid Mühibbəddin Xətib özünün "Əl-xütut əl-ərizə" risaləsində belə deyərkən haqlı idi: "Onlar bizim üçün və onlar üçün yaxınlaşmaq və birləşməkdən ötrü birləşdirici bir mənbə olmalı Qurana belə etiqad etmirlər". O, sonra 9-cu səhifədən 16-cı səhifəyədək şiələrin bizim və ümumiyyətlə, insanların əlində olan Qurana inanmadıqlarına, onu təhrif olunmuş, dəyişilmiş və naqis hesab etdiklərinə dair bəzi misallar gətir-mişdir.

Lütfulla Safi özünün "Məə əl-Xətib fi xütutihi əl-ərizə" kitabında 48-ci səhifədən 82-ci səhifəyədək ona (Xətibə) hay-küy və qətiyyətlə rədd cavabı verir və şiələrin Quranın təhrif olunması və dəyişdirilməsi etiqadında olduqlarını heç bir dəlilə və sübuta əsaslanmadan inkar edir.

Lakin birincisi, şiə şeyxi Lütfulla Safi Quranın təhrif olunmasını və dəyişdirilməsini söyləyən şiə mətnlərindən Xətibin qeyd etdiyi mətnləri inkar edə bilmir. O həmçinin nəin-ki Hacc Mirzə Hüseyn ibn Məhəmməd Təqi Nuri Təbərsinin kitabını, onun şiələr arasında məqamını və şan-şöhrətini inkar edə bilir, əksinə, onun hədis elmində məharətini və şiələr arasında yüksək məqamını etiraf edir.

Ikincisi, Safinin özü Quranda təhriflərin olmasına dair şiə etiqadının etirafından ibarət kitabında bəzi bu qəbildən olan ibarələr işlədir.

Üçüncüsü, şiə şeyxi, nəhayət, belə bir qərara gəlir ki, bu kimi mövzuları qurdalamaq olmaz, çünki bu şərqşünasların əlinə müsəlmanlara qarşı elə bir silah verər ki, müsəlmanların hifz olunduğunu və qorunduğunu iddia etdikləri Quran da Tövrat və Incil kimi ixtilafa səbəb olar. Onun bu sözü isə öz cinayətini başa düşmək və etiraf etməkdən başqa bir şey deyil.

Dördüncüsü, Safi Xətibdən fərqli olaraq Quran haqqında öz bəhsində onların məsum saydıqları on iki imam haqqında heç bir rəvayət misal gətirmir ki, bu da onların Quranda təhriflərin olmamasına inandıqlarına sübut və bunun təsdiqidir. Xətib isə öz bəhsində imamların ikisi haqqında Quranda dəyi-şiklik və təhriflər oluduğunu bəyan edən rəvayətləri misal gətirir. Budur, ey Safi! Biz sizin öz kitablarınızdan buna dair çoxlu hədislər və ravayətlər misal gətiririk. Elə hədislər və rəvayətlər ki, şiələrin Quran haqqında etiqadlarının rəhmətlik Xətibin qeyd etdiyi kimi olduğuna şübhə yeri qoymur. Siz onu yalnız öz məzhəbinizi gizli saxlamaq və müsəlmanları aldatmaqla inkar edə bilərsiniz.



166 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Quranın üstünlükləri" kitabı, "Nadir hədislər" fəsli, səh.634, 2-ci cild, Tehran çapı, 1381 h.

167 - Təbərsinin "Məcmə əl-Bəyan" təfsiri, 2-ci cild, səh.406, Tehran çapı, 1374 h.

168 - "əl-Kafi fi əl-üsul"dan "Kitab əl-hüccə"nin "Lövhə, Cifr, Camiə və Fatimə Müshəfi haqqında" fəsli, səh.239, 240, 241. 1-ci cild, Tehran çapı.

169 - "Bəsair əd-dəracat", 2-ci hissə 17-ci fəsil, Iran çapı, 1285 h.

170 - “əl-Kafi”, "Kitab ər-rövzə" fəsli, səh.125, 8-ci cild, Tehran çapı və səh.61, Hindistan çapı.

171 - “əl-Kafi”, "Kitab ər-rövzə" fəsli, səh.50, 8-ci cild, Tehran çapı və səh.21, Hindistan çapı.

172 - Ibn Babveyh Qümminin "əl-Xisal" kitabı, səh.83, Tehran çapı, 1302 h.

173 - Mühsin Kaşinin "əs-Safi" adlı təfsiri, altıncı nəşrə müqəddimə, səh.10, Tehran çapı.

174 - Təbərsinin "əl-Ihticac" kitabı, səh.76, 77, Iran çapı, 1302 h.

175 - "əl-Kafi fi əl üsul", "Fəzl əl-Quran" kitabı, səh.631, 2-ci cild, Tehran çapı və səh.62, Hindistan çapı. Müqayisə üçün bax: 98/1 (tərc.)

176 - Meysəm Bəhrani. “Şərh “Nəhc əl-bəlağə”, səh.1, 11-ci cild, Tehran çapı.

177 - Seyid Nemətulla Cəzairi. "əl-Ənvar ən-Neməniyyə fi bə-yan mərifət ən-nəşə əl-insaniyyə".

178 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-hüccə", "Imamlardan baş-qa heç kəs bütün Quranı toplamamışdır" fəsli, səh.228, 1-ci cild, Tehran çapı.

179 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.633, 2-ci cild, Tehran çapı.

180 - Təbərsi. “əl-Ihticac”, müqəddimə.

181 - "əl-Ihticac əla əhl əl-licac", səh.223, Iran çapı, 1302 h.

182 - "əl-Kafi fi əl-üsul"dakı "Quran nazil edildiyi kimi göyə qaldırıla da bilər" fəsli, səh.619, 2-ci cild, Tehran çapı; səh.664, Hindistan çapı.

183 - Cəzairi. "əl-Ənvar", müqəddimə.

184 - Cəzairi. "əl-Ənvar".

185 - Nuri Təbərsinin "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab" kitabı, səh.227, Iran çapı, 1298 h.

186 - "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab" kitabı, səh.30.

187 - "Təfsir əs-Safi", 6-cı nəşrə müqəddimə.

188 - "Təfsir əl-Qümmi" kitabının müqəddiməsi, səh.5, 1-ci cild; Nəcəf çapı, 1386 h.

189 - Seyyid Teyyib Musəvinin "Təfsir əl-Qümmi"yə müqəddiməsi, səh.23, 24.

190 - əl-Bəqərə surəsi, 1-ci ayə.

191 - Səcdə surəsi, 42-ci ayə.

192 - əl-Həcər surəsi, 9-cu ayə.

193 - əl-Qiyamə surəsi, 17-19-cu ayələr.

194 - Hud surəsi, 1-ci ayə.

195 - əl-Maidə surəsi, 67-ci ayə.

196 - ət-Təkbir surəsi, 24-cu ayə.

197 - əl-Isra surəsi, 106-cı ayə.

198 - Ali-Imran surəsi, 13-cü ayə.

199 - Məhəmməd surəsi, 24-cü ayə.

200 - əl-Isra surəsi, 9-cu ayə.

201 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.84, 1-ci cild, "Ayət əl-Kürsi"nin altında. Müqayisə et: 2/255 (tərc.)

202 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.360, 1-ci cild. Bunun bənzəri Əyyaşi və Safinin təfsirlərində var.

203 - "Lisan əl-ərəb", səh.614, 615, 1-ci cild. Beyrut çapı, 1967.

204 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.117, əl-Furqan surəsi.

205 - "əl-Ihticac" səh.119 və "əs-Safi" səh.11; müqayisə et: 4/3 (tərc.)

206 - “əl-Kafi”nin "əl-Hüccə" hissəsi, səh.414, 1-ci cild, Tehran çapı.

207 - "Təfsir əs-Safi", "Ya eyyüha ən-nəbi..." ayəsinin altında, səh.214, 1-ci cild, Tehran çapı.

208 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl-hüccə"nin "Vilayət haq-qında nazil olmuşlara dair əhvalatlar və çıxarışlar" fəsli səh.416, 1-ci cild, Tehran çapı. Müqayisə et: 20/115 (tərc.)

209 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.389, 1-ci cild. Bu rəvayəti Kaşi də "Təfsir əs-Safi"də “əl-Kafi”dən iqtibas etmişdir. Abzasdakı ayəni müqayisə etmək üçün bax: 16/92 (tərc.)

210 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə", "Imamlara itaət etməyin fərz olması" fəsli, səh.186, 1-ci cild, Tehran çapı.

211 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə", səh.187, 1-ci cild, Tehran çapı.

212 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" fəsli, "Imamı tanımaq" fəsli, səh.181, 1-ci cild, Tehran çapı.

213 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Kitab əl iman və əl-küfr" hissəsi, "Islamın dayaqları" fəsli, səh.18, 2-ci cild, Tehran çapı və səh.369, Hindistan çapı.

214 - "əl-Kafi fi əl-üsul", səh.18, 2-ci cild, Tehran çapı və səh.368, 1-ci cild, Hindistan çapı.

215 - "Bəsair əd-dərəcat", 9-cu fəsil, 2-ci cild, Tehran çapı, 1285 h.

216 - Səfanın "Bəsair əd-dərəcat" əsəri, 10-cu fəsil, 2-ci cild, Iran çapı.

217 - "Bəsair əd-dərəcat", 9-cu fəsil, 2-ci cild, Tehran çapı.

218 - "Bəsair əd-dərəcat", 6-cı fəsil, 2-ci cild, Tehran çapı.

219 - "əsafi" sözü "əl-isfiyyə" (üçayaq, sacayaq — tərc.) sözünün cəmi olub üstünə qazan qoyulan daşlara deyilir ki, onların sayı azı üç olur.

220 - "əl-Kafi fi əl-üsul", səh.18, 2-ci cild, Tehran çapı.

221 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, rəvayətlərdən top-lular və çıxarışların olduğu fəsil, səh.437, 1-ci cild, Tehran çapı.

222 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-Hüccə" hissəsi, "Nadir hədislər" fəsli, səh.416, 1-ci cild, Tehran çapı və səh.261, Hindistan çapı. Müqayisə et: 7/172 (tərc.)

223 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, ayələrin nazil olması ilə əlaqədar əhvalat və çıxarışların olduğu fəsil, səh.417, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.263, Hindistan çapı.

224 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, ayələrin nazil olması ilə əlaqədar əhvalat və çıxarışların olduğu fəsil, səh.422, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.266, Hindistan çapı. Müqa-yisə et: 70/1-2 (tərc.)

225 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.425, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.266, Hindistan çapı. Müqayisə et: 17/89 və 18/29 (tərc.)

226 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.424, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.267, Hindistan çapı.

227 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.417, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.264, Hindistan çapı. Müqayisə et: 4/47 (tərc.)

228 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.417, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.262, Hindistan çapı. Müqayisə et: 2/90 (tərc.)

229 - "Təfsir əl-Qümmi", müəllif müqəddiməsi; səh.10, 1-ci cild, Nəcəf çapı.

230 - "Təfsir əs-Safi", kitabın müqəddiməsi, səh.11, Tehran çapı.

231 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.424, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.267, Hindistan çapı. Müqayisə et: 9/105 (tərc.)

232 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.424, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.267, Hindistan çapı. Müqayisə et: 4/170 (tərc.)

233 - "əl-Kafi fi əl-üsul", "Allahın göstərdiyi nemət" fəsli, səh.217, 1-ci cild, Tehran çapı.

234 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, "Nadir hədislər" fəsli, səh.200, 1-ci cild, Tehran çapı.

235 - ət-Tövbə surəsi, 100-cü ayə.

236 - əl-Ənfal surəsi, 74-cü ayə.

237 - əl-Hədid surəsi, 10-cu ayə.

238 - əl-Əraf surəsi, 157-ci ayə.

239 - əl-Fəth surəsi, 10-cu ayə.

240 - əl-Fəth surəsi, 18-ci ayə.

241 - əl-Fəth surəsi, 29-cu ayə.

242 - əl-Həşr surəsi, 8-ci və 9-cu ayələr.

243 - əl-Hücurat surəsi, 7-ci, 8-ci ayələr.

244 - ən-Nur surəsi, 55-ci ayə.

245 - ət-Tövbə surəsi, 40-cı ayə.

246 - "Rical əl-Kəşşi", səh.12, "Salman əl-Farsi" başlığı al-tında, Kərbəla çapı.

247 - Yenə də "Rical əl-Kəşşi", səh.13.

248 - "əl-Kafi fi əl-üsul"dan "Quranın fəziləti" kitabı, "Na-dir hədislər" fəsli, səh.631, 2-ci cild, Tehran çapı; səh.670, 1-ci cild, Hindistan çapı.

249 - Təbərsinin "əl-Ihticac" əsərinin 86-cı və 87-ci səhifə-lərində birinci məqaləyə bax.

250 - "Hidayət ət-talibin", səh.368, Tehran çapı, 1282 h.

251 - "Həyat əl-qülub", "Vida həcci" fəsli, 49-cu nömrə, səh.681, 2-ci cild, fars dilində, Nulküşur çapı, Hindistan.

252 - "Təzkirət əl-əimmə", səh.9 (əlyazma). Müqayisə et: 25/28 (tərc.)

253 - "Şərh “Nəhc əl-bəlağə", səh.1, 11-ci cild, Tehran çapı.

254 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, əhvalatlar və çıxarışların olduğu fəsil, səh.424, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.267, Hindistan çapı.

255 - “əl-Kafi”dən "Kitab əl-hüccə" hissəsi, səh.424, 1-ci cild, Tehran çapı; səh.267, Hindistan çapı.

256 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.211, 1-ci cild, Nəcəf çapı. Müqa-yisə et: 6/93 (tərc.)

257 - "Təfsir əl-Qümmi", səh.125, 2-ci cild, əş-Şüəra surəsi-nin sonu. Müqayisə et: 26/227 (tərc.)

258 - Təbərsinin "Əl-Ihticac" əsəri, səh.119-dan axıradək.

259 - Buradakı Yezid ibn Müaviyə Əbu Süfyanın nəvəsi deyil, Abbas adlı bir elm adamının nəvəsidir.

260 - "əl-Kafi fi əl-füru" əsərindən "Kitab ər-rövzə" hissəsi, 8-ci cild.

261 - Mən başa düşmürəm ki, Lütfulla Safi bu sözləri onla-rın dediyini bilə-bilə necə deyir ki, "Şiələr Quranda təhrif-lər olduğu fikrində deyillər".

262 - Böyük şiə alimi Nemətulla Cəzairinin "Mənbə əl-həyat" əsərində digər bir şiə alimi Əbülhəsən Əli Nəqinin "əl-Isaf" ("Yardım") əsərinin 115-ci səhifəsindən iqtibas edil-mişdir. “Isna əşəri” mətbəəsi, Hindistan, 1312 h.

263 - "Əqaid əş-şiə", səh.27, Iran çapı.

264 - Seyyid Əli Hairi Lahurinin "Mövizət təhrif əl-Quran" ("Quranın təhrif olunması haqqında” adlı) moizəsi. Seyyid Mə-həmməd Rza Qümminin tərtibi, urdu dilində, səh.47, Lahur çapı, 1923 m.

265 - Şatibinin "əl-Müvafiqat" əsəri.

266 - Hətta Safi özü özünün "Məə əl-Xətib..." traktatında onla-rın bu Qurana inandıqlarını izhar etmir. O, yalnız Ibn Babveyh Qümminin bir ifadəsini nəql edir və öz iddiasını sübut etmək, Xətibə cavab vermək üçün əsaslanmağa özündən əvvəl hətta məsum imamlardan birinin buna bənzər bir sözünü tapa bilmir.

267 - Bu hədisin mənasını və əhəmiyyətini başqa bir yerdə müfəssəl qeyd etmişik.

268 - Ibn Babveyh Qümminin "əl-Itiqadat" əsəri, Quranın həcmi haqqında fikir fəsli, Iran çapı, 1224.

269 - "Məcmə əl-Bəyan" təfsiri, səh.5, 1-ci cild, Iran çapı, hicri 1284.

270 - "ət-Tibyan", səh.3, 1-ci cild, Nəcəf çapı və "Təfsir əs-Safi", səh.15.

271 - "Fəsl əl-xitab", səh.34, Tehran çapı.

272 - Başqa bir yerdə bu məsələyə dair müstəqil bir fəsil var.

273 - Təbərsinin "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab" əsəri, səh.30, Iran çapı.

274 - Təbərsinin "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab" əsəri, səh.227, Iran çapı.

275 - "Fəsl əl-xitab..." kitabından nəql olunur.

276 - Ibn Babveyh Qümmi. "əl-Xisal", səh.83, Iran çapı, hicri 1302.

277 - Təbərsi. "Məcmə əl-Bəyan", səh32, 3-cü cild, Tehran çapı, hicri 1374. Müqayisə üçün bax: 4/24 (tərc.)

278 - Bu barədə müstəqil bir bəhs kimi verdiyimiz "Şiələr və yalan" bəhsinə bax.

279 - Səduq. "əl-Itiqadat", "Təqiyyə" fəsli, Iran çapı, 1274. Müqayisə üçün bax: 49/13 (tərc.)

280 - “əl-Kafi”nin "Kitab əl-hüccə" hissəsi, "Quranı bütün-lüklə Əmirəlmöminindən başqa heç kim toplamamışdır" fəsli, səh.228, 1-ci cild, Tehran çapı.

281 - "Təfsir əs-Safi", səh.14, 1-ci cild, kitabın müqəd-diməsi.

282 - "Zərbə Heydəriyyə", səh.81, 2-ci cild, Hindistan çapı.

283 - "Təfsir əs-Safi", səh.14, 1-ci cild.

284 - Seyyid Nemətulla Cəzairi. "əl-Ənvar" əsəri.

285 - Nuri Təbərsi. "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab", səh.34.

286 - Safi. "əl-Kafi fi əl-üsul"un şərhi, "Quranın fəziləti" kitabı, səh.75, 8-ci cild, Nulküşur çapı, Hindistan, fars dilində.

287 - "Təfsir əs-Safi"nin müqəddiməsi, səh.14.

288 - "Təfsir əs-Safi"nin müqəddiməsi, səh.14.

289 - Ərdəbilinin "Hədiqət əş-şiə" əsəri, səh.118, 119, Iran çapı, fars dilində.

290 - Bununla sübut olundu ki, Xətibin "Dəbistani-məzahib" adlı şiə kitabından "ən-Nureyn surəsi"ni yalnız Molla Mühsin Kəşmiri qeyd etməmiş, şiə alimi Məclisi də onunla razılaş-mışdır. Belə ki, o, bu surəni öz kitabında qeyd etmişdir. Görə-sən, bu kitabın şiələrə mənsub olduğunu inkar etmiş Lütfulla Safi buna nə deyər? Görəsən, "Təzkirət əl-əimmə" kitabı şiə kitabıdır, yoxsa sünni kitabı? Məclisi şiə əyanlarındandır, yoxsa yox? Bu dərəcədə həyəcanlanmaq nəyə lazımdır? Bu "surə" Hindistanda dəfələrlə nəşr olunmuş, Hindistan-Pakistan re-gionundakı Seyyid Əli Hairi və başqa şiə alimləri onu qəbul etmişlər.

291 - Məclisi. "Təzkirət əl-əimmə", professor Nurbəxş Tə-vəkkülinin "Töhfət əş-şiə" əsərindən götürülmüşdür, səh.317, 1-ci cild, Lahur çapı.

292 - "Bəhr əl-cəvahir", səh.347, Iran çapı.

293 - "Irşad əl-ülum", səh.121, 2-ci cild, fars dilində, Iran çapı.

294 - "Istiqsa əl-ifham", səh.11, 1-ci cild, Iran çapı.

295 - "Zərbə Heydəriyyə", səh.75, 2-ci cild, Nişan Mürtəza mət-bəəsi, Hindistan, fars dilində.

296 - Seyyid Xətib (Allah ona rəhmət etsin!) "Əl-xütut əl-ərizə" əsərində qeyd etmişdir ki, şiələr Quranda əl-Vilayə (Vi-layət — tərc.) surəsinin olduğuna, sonra oradan çıxarıldığına inanırlar. Safi özünün "Məə əl-Xətib..." kitabçasında ona kəs-kin və həyəcanla cavab verib deyir: "Sən onun bu sözündəki bia-bırçı yalana və açıq iftiraya bax!” "Fəsl əl-xitab..."da nə 180-ci səhifədə, nə də başqa səhifədə kitabın əvvəlindən axırınadək Allaha böhtan olan bu surə bir dəfə də qeyd olunmamışdır". Biz onun cavabını onun öz üslubunda veririk: - Ey Safi! Məgər Allahdan utanmırsan? Fikirləşmirsən ki, sənin kimi hiyləgər-lik edənlər az deyil? Ey Safi, Allahdan qorx! Xətibin ölməsi ilə elm ölməyib. Sünnə əhli içərisində sizin əyriliklərinizi və yalanınızı üzə çıxara bilən adamlar var. Bu, o Təbərsidir ki, Vilayət surəsi adı ilə Quranda çatışmazlıq olduğunu iddia edir.

297 - "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab", səh.33, Iran çapı.

298 - Seyyid Cəzairi. "əl-Ənvar ən-Nümaniyyə fi bəyan mərifət ən-nəşə əl-insaniyyə".

299 - Imam Ibn Həzm Zahiri. "əl-Fəsl fi əl-miləl və ən-nihəl", səh.182, 4-cü cild, Bağdad çapı.

300 - Ibn Həzm Zahiri. "əl-Fəsl fi əl-miləl və ən-nihəl", səh.80, 2-ci cild, Bağdad çapı.

301 - Hafiz Ibn Həzm Əndəlüsi Zahiri. "əl-Ihkam fi üsul əl-əhkam", səh.95, 1-ci cild, 10-cu fəsil, Misir çapı.

302 - "ət-Tövzih fi əl-üsul", səh.26, 1-ci cild, Misir çapı.

303 - "ət-Təlvih", səh.27, 1-ci cild, Misir çapı.

304 - "əl-Mənar fi əl-üsul", səh.9, Hindistan çapı.

305 - Amədi. "əl-Əhkam", səh.227, 1-ci cild, Misir çapı.

306 - Süyuti. "əl-Itqan", səh.63, 1-ci cild, Qahirə, "Hicazi” mətbəəsi, hicri 1368.

307 - "Təfsir əl-Xazin", səh.7,8, müqəddimə, 1-ci cild, Qahirə, "əl-Istiqamə" mətbəəsi, miladi 1955.

308 - Qazi Iyaz. "əş-Şifa".

309 - Buxari. "Səhih", "Quranın üstünlükləri kitabı".

310 - "əl-Bürhan fi ülum əl-Quran", səh.127, 2-ci cild, 1-ci nəşr, miladi 1957.

311 - "Təfsir əl-Xazin", səh.89, 3-cü cild.

312 - Nəsəfi. "Təfsir əl-Müdarik", səh.189, Xazinin izahları ilə.

313 - Ibn Kəsirin təfsiri, səh.547, 2-ci cild, Qahirə çapı.

314 - Fəxrəddin Razinin "Məfatih əl-qeyb" təfsiri, səh.380, 5-ci cild, Misir çapı.

315 - "Fəsl əl-xitab fi isbat təhrif kitab Rəbb əl-ərbab"dan götürülmüşdür, səh.29.

316 - Bundan sonra kimsə deyə bilərmi ki, Nuri Təbərsi bu kitabda Quranın təhrif olunduğunu deməmiş, bunun əksinə olaraq sübut etmişdir ki, bu Kitabda nə təhrif, nə də dəyişiklik var. Bəs Safi bu sözlə kimi aldatmaq istəyir? O belə zənn edirmi ki, ondan başqa heç kəsdə "Fəsl əl-xitab..." yoxdur, yoxsa belə cürət-lə yalan deyir ki, eşidənlər onun doğru dediyini zənn etsinlər?

Ey Safi! Sənin istəyinin başa kəlməsi mümkün deyil. Adamlar arasında sizin yalanınızı və əyriliyinizi üzə çıxara bilənlər var. Eşidin və qanın, heç vaxt mümkün deyil ki, siz həqiqətləri başıaşağı çevirəsiniz, sağlam düşüncəli adamlar da buna aldana. Elə Nuri Təbərsinin kitabı əvvəldən axıra bütün şiələrin bu Qurana inanmadıqları haqqında şiə əqidəsini əhatə edən mühüm bir sənəddən başqa bir şey deyil. Artıq biz bu bəhsimizdə həmin kitabdan bir neçə sitat gətirmiş və qalanlarını verməmişik. O kitabda bizim göstərdiklərimizdən daha çox və daha biabırçı şeylər var.



317 - Əgər belə deyilsə, onda şiələrin üstündən onların Ki-tabda təhriflər olduğu etiqadında olmadıqları haqqında bu "töh-mət"i götürmək üçün özünü əziyyətə salmış Seyyid Lütfulla Safi-nin Mirzə Hüseyn ibn Məhəmməd Təqi Nuri Təbərsini mədh et-məsi nə üçündür? Biz belə ziddiyyətli söz deyən adam görməmişik. Bu Safi bir dəfə bu etirazı dəf edir və ona cavab verir, sonra həmin bəhsdə nəinki bu xəbis əqidədə olan, həm də onu şiələrə görə düzgün, açıq-aydın və danılmaz hesab olunan fəsillərlə sübut edən və ona bu bəhsin bütün cəhətlərini əhatə etmək üçün qalın, ətraflı, kamil və hərtərəfli bir kitab həsr etmiş bir adamı mədh edir. Bəs şiələrə görə böyük alimlər sayılan keç-miş alimləri, onların Quranda təhriflər olduğunu bildirdik-lərini elan etdiklərinə baxmayaraq, mədh etmək nə üçündür? Onların tərifini göylərə qaldırıb, onlara ehtiram göstərmək nə üçündür? Məlumdur ki, dinin əsaslarından birini inkar edənə ehtiram göstərilməz və təzim olunmaz. Çünki dinin zəru-rətlərindən birini inkar edən adamı bütün müsəlmanlar adam yerinə qoymaz, onu alçaq adam sayar və təhqir edərlər. Bunun əksi ola bilməz...

318 - "əl-Kafi fi əl-üsul", “Təqiyyə” fəsli, səh.219, 2-ci cild, Iran çapı; səh.484, 1-ci cild, Hindistan çapı.

319 - Yenə orada, səh.217, 2-ci cild, Iran çapı; səh.482, 1-ci cild, Hindistan çapı.

320 - Yenə orada, səh.217, 2-ci cild, Iran çapı; səh.483, 1-ci cild, Hindistan çapı.

321 - Yenə orada, səh.222, 2-ci cild, Iran çapı; səh.485, 1-ci cild, Hindistan çapı.

322 - əl-Maidə surəsi, 67-ci ayə.

323 - əl-Həcər surəsi, 94-cü ayə.

324 - Razılaşma ilə qəbul olunmuş hədislərdəndir.

325 - Tirmizi rəvayət etmişdir.

326 - Buxari rəvayət etmişdir.

327 - əl-Əhzab surəsi, 39-cu ayə.

328 - əl-Əhzab surəsi, 23-cü və 24-cü ayələr.

329 - əl-Maidə surəsi, 54-cü ayə.

330 - əl-Münafiqun surəsi, 1-ci ayə.

331 - əl-Bəqərə surəsi, 14-cü ayə.

332 - ən-Nisa surəsi, 145-ci ayə.

333 - Buxari və Müslim rəvayət etmişlər.

334 - Əbu Davud rəvayət etmişdir.

335 - “Əl-Itiqadat”, “Təqiyyə” fəsli, Iran çapı.

336 - “Təfsir əl-Əskəri”, səh.163, Cəfəri mətbəəsi, Hindistan çapı.

337 - Yenə orada.

338 - Yenə orada.

339 - Yenə orada, səh.164.

340 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, “Təqiyyə” fəsli, səh.220, 2-ci cild, Iran çapı.

341 - Biz başa düşmürük ki, Lütfulla Safi Seyyid Mühibbəddin Xətibin öz risaləsində haqlı olaraq yazdığı aşağıdakı sözlərə necə etiraz edir: “Bizimlə onların arasında bir-birimizə qar-şılıqlı surətdə inanmağımıza mane ola bilən birinci şey təqiyyədir. O elə bir dini əqidədir ki, onlara icazə verir ki, za-hirdə bizə batində fikirləşdiklərinin əksini göstərsinlər. Bizlərdən təmiz qəlbli adamlar onların zahirən qarşılıqlı an-laşma və yaxınlaşmaya rəğbətləri olduğuna aldanır, onlar isə bunu nə istəyir, nə bununla razılaşır, nə də buna əməl edirlər” (“Əl-xütut əl-ərizə”, səh.8-9, 2-ci çapı).

Məgər onların səhih hədislər toplusu olan “əl-Kafi”də on-ların imamından rəvayət olunmuş bu rəvayətdə Xətibin dedi-yindən fərqli bir şey var?

Bəs o bu sözü ilə nə demək istəyir: “Şiələr təqiyyə ilə da-nışdıqlarından onların əqidələri haqqında dedikləri və eti-rafları qəbul olunmaz, onlar batində zahirdə dediklərinin ək-sini düşünürlər, — deyən adam adamların gülüş hədəfinə çev-rilməzmi?” (Safinin “Məə əl-Xətib...” əsəri, səh.26, 1-ci çapı).

Görəsən, şiə imamlarının dedikləri məlum olandan sonra kim adamların gülüş hədəfinə çevrilər? Safi belə zənn edirmi ki, dünyada onların özlərindən başqa onların gizlətdiklərindən və qəlblərində bəslədiklərindən heç kəs xəbərdar deyil və onlar kimi istəsələr aldada bilərlər? Yaxud Safi belə zənn edirmi ki, adamlar hamısı şiələrin aldada bildikləri və Safinin Xətib-dən daha uzaqgörən adlandırdığı Şeyx Misri kimi bu məsələdə qafildirlər? Ey Safi, onu da deməyi lazım bilirəm ki, yüksək mərtəbələrə çatıb mənsəblər əldə etmiş hər bir kəsin uzaqgö-rən mahir bir alim olması zəruri deyil! Nə qədər alim öz haqq sözlərinə görə və batil şeyləri açıb-tökdüklərinə görə bu dün-yaya və onun bər-bəzəyinə nail ola bilməmişdir! Qocalıq (şeyx-lik — tərc.) insanın uzaqgörən və rəhbər olmasına dəlalət etmir.

Safinin: “Sünnilərdə təqiyyəyə icazə verilir” sözünə gəldik-də, bu, batil və böyük böhtan xarakterli iftiradan başqa bir şey deyil. Çünki Sünnə əhli nə özlərindən, nə də başqalarından olan bir müsəlmanın belə şiə təqiyyəsinə əməl etməsinə icazə ver-mir. Allah eləməsin ki, sünnilərin zahirləri batinlərinin, sözləri etiqad etdikləri şeylərin əksi olsun. Onlar qədim əsr-lərdən bəri öz doğruculluqları, etibarlıqları və vəfalı olmaq-ları ilə tanınmışlar. Şiələr isə öz dinlərini bu nəciblik-lərdən məhrum etmişlər. Bunu onların imamları da etiraf etmiş və öz kitablarında rəvayət etmişlər. Küleyni rəvayət edir: “Abdulla ibn Yəfur demişdir ki, bir dəfə mən Əbu Abdulla əleyhissəlama dedim: “Mən adamlarla ünsiyyətdə olanda sizinlə deyil, filan-filan adamlarla yaxınlıq edən bəzi adamlarda etibar, doğruculluq, vəfa olduğuna, sizinlə yaxınlıq edən bəzi adamlarda isə bunların olmadığına çox təəccübləndim”. Bunu eşidən Əbu Abdulla əleyhissəlam qəzəblə mənim üzümə baxıb dedi: “Allahdan gəlməyən imama yaxınlıq etməklə Allaha inanan adamın dini yoxdur”. (“əl-Kafi fi əl üsul”, səh.237, 1-ci cild, Hindistan çapı).

Bu, qədimdən deyilib, ey Safi, eylə nəzər:

Fəzilət o şeydir ki, düşmənə etsin əsər.

Sünnə əhli o camaatdır ki, haqq sözü bacarıb söyləyən Əhməd ibn Hənbəli, doğrunu ucadan deyən Malik ibn Ənəsi, etiqad etdiyi şeyi açıq elan edən Əbu Hənifəni, “sıyrılmış qılınc” ləqəbli Ibn Teymiyyəni, batili batil edən Ibn Həzmi və tarixi canlarını qurban verməklə, öz cürətləri və qorxmazlıqları ilə doldurmuş neçə-neçə kişini doğurmuşdur. Halbuki şiə imamları (Onların haqqındakı rəvayətlərdə deyildiyi kimi) mağaralarda gün keçirən, çadralarla maskalanan, niqablarla üzlərini gizlə-dən, yalana sığınan adamlar olmuşlar. Bunlar hara, onlar, o biri-lər hara? Cəririn dediyi kimi:

Onlar əcdadımızdır, toplayıb cahanı lap

Bacarırsan, ey Cərir, onların tayını tap.

Ey Safi! Nə sən öz yalanınla müsəlmanları aldada bilərsən, nə də müsəlmanlar bu cür yalana inanarlar. Birləşməyə və razı-lığa gəlincə, bu, bir tərəfdən doğru, digər tərəfdən yalan, bir tərəfdən səmimiyyət, digər tərəfdən aldatma ilə mümkün deyil. Qoy hər iki tərəfdən doğruçuluq olsun. Bu isə ancaq təqiyyə məsə-ləsindən əl çəkməklə əldə olunar. Ona əməl etmək, onun təəssü-bünü çəkmək, onu müdafiə etməklə isə bu nə mümkün olar, nə başa gələr.


342 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.220, 2-ci cild, Iran çapı.

343 - Yenə orada, səh.217, 2-ci cild, Iran çapı.

344 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.356, Əli ibn Süveydin bioqrafiya-sının altında, Kərbəla, Iraq çapı.

345 - Ərdəbili. “Kəşf əl-ğümmə”, səh.341.

346 - “Məsabih əz-zülm”, səh.41,42, urdu dilində, Hindistan çapı.

3473 - “əl-Kafi fi əl-füru”, “Kitab əl-cənaiz” hissəsi, “Düş-mənçilik edənlər” fəsli, səh.189, 3-cü cild, Iran çapı və səh.99, 1-ci cild, Hindistan çapı.

348 - “əl-Kafi fi əl-füru”, “Kitab əl-cənaiz” hissəsi, “Düş-mənçilik edənlər” fəsli, səh.188, 3-cü cild, Iran çapı və səh.99, 1-ci cild, Hindistan çapı.

349 - “əl-Kafi”nin “Kitab ər-rövzə” hissəsi, səh.292, 8-ci cild, Iran çapı.

350 - Öz kitabında: “Şiələr təqiyyə ilə danışdıqları üçün on-ların öz əqidələri haqqında qərarlarını və etiraflarını qəbul etmək olmaz. Çünki onlar batində zahirdə dediklərinin əksini düşünürlər” deyən adam adamların gülüş hədəfinə çevrilməzmi?” - deyən Safi buna nə deyər? (“Məə əl-Xətib fi əl-xütut əl-ərizə”, səh.36).

Ey Safi! Adamların gülüş hədəfinə kim çevrilər? Şiələr, yoxsa şiələri tənqid edənlər?

Xətib belə deyəndə haqlı deyildimi: “Bizimlə onların aramız-da bir-birinə səmimiyyətlə doğru cavab verməyə mane olan şeylər-dən birincisi onların təqiyyə adlandırdıqları şeydir” və i.a.

Xətib belə deyəndə düz demirdimi? Onun şiələrin etibarlı hədis kitabı “əl-Kafi”də onların məsum imamları Əbu Abdulla Cəfər haqqında rəvayət olunmuş bu rəvayətə görə, özlərinin yazdıqları kimi, imamın təqiyyəyə əməl edib eyni bir ayə haqqında müxtəlif cavablar verməsinə nə deyirlər?



351 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.163, 1-ci cild, Hindistan çapı.

352 - “əl-Kafi”nin “əl-Füru” hissəsi, şahin, qartal və s. ovu haqqında fəsil, səh.208, 2-ci cild, Iran çapı; səh.80, 2-ci cild, Hindistan çapı.

353 - əl-Əraf surəsi, 32-ci ayə.

354 - ət-Tövbə surəsi, 31-ci ayə.

355 - Tirmizi, Əhməd və Beyhəqi öz hədis toplularında rəvayət etmişlər.

356 - ət-Təhrim surəsi, 1-ci ayə.

357 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.215, Kərbəla, Iraq çapı.

358 - “Rical əl-Kəşşi”, Əbu Məhəmməd Şaminin rəvayəti, səh.215.

359 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, Məxluqu Xaliqə asi olmağa məcbur edən adam haqqında fəsil, səh.373, 3-cü cild, Iran çapı.

360 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.129, 2-ci cild, Beyrut çapı.

361 - “əl-Füru fi əl-kafi”,“Oğul mirası” fəsli, səh.86,87, 5-ci cild, Iran çapı; səh.48, 3-cü cild, Hindistan çapı.

362 - “əl-Füru fi əl-Kafi”, səh.87-88, 5-ci cild, Iran çapı; səh.47, 2-ci cild, Hindistan çapı.

363 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.217, 2-ci cild, Iran çapı.

364 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.217. Bəs Lütfulla Safinin bu id-diasına nə deyək: “Şiələr təqiyyənin mümkünlüyü fikrində ol-muş, Islam ölkələrində zülmkar əmirlər və amansız hökmdarlar hakimiyyətdə olduqları dövrlərdə onu işlətmişlər...”

Görəsən, elə bir zülm və amansızlıq varmı ki, insan ondan qorxub təqiyyəyə, hətta açıq yalana və batil sözə əl atsın? Sonra bu haradan məcburiyyət oldu ki, Safi onu, göründüyü kimi, əvvəl demir, axırda deyir?

Öz dostları, yoldaşları və şagirdləri ilə, onun ardınca gedən və onu təqlid edənlərlə belə rəftar edənlər başqaları ilə necə rəftar edərlər?


365 - ət-Tövbə surəsi, 119-cu ayə.

366 - əl-Əhzab surəsi, 70-ci ayə.

367 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.368, Əli ibn Süveyd Sainin bioq-rafiyası başlığı altında, Kərbəla, Iraq çapı.

368 - “Təqiyyə şiələrlə bizim aramızda qarşılıqlı səmimiyyətə mane olur. Belə ki, biz bilmirik ki, onlar doğru danışırlar, yoxsa yalan, sözlərində səmimidirlər, yoxsa hiylə işlətmək istə-yirlər” deyən Xətib haqlı deyildimi?

369 - “Mən la yəhzürühü əl-fəqih”, Cəmaə fəsli, səh.1.

370 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.122, Kərbəla, Iraq çapı.

371 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.123.

372 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.124.

373 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.125.

374 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.131,132. Zürarənin bioqrafiyası başlığı altında.

375 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.133, Zürarənin bioqrafiyası.

376 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.134.

377 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.135.

378 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.137.

379 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.139, Zürarə ibn Əyünün bioqrafi-yası başlığı altında.

380 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.138.

381 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.140, Zürarənin bioqrafiyası.

382 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.142, Zürarənin bioqrafiyası.

Mən başa düşmürəm ki, “Rical əl-Kəşşi” kitabına haşiyə yazmış Seyyid Əhməd Hüseyni belə deməyə necə cürət edir: “Bu kitabın müəllifinin Zürarə haqqında gətirdiyi rəvayətlər iki qismə bölünür. Onlardan bəziləri onu mədh edir, xeyir-dua verir, onun imam Sadiq əleyhissəlamın və onun atasının yanında yüksək yeri və böyük hörmətindən, onun elmdə və mərifətdə, Əhl əl-Beytin hədislərini itib-batmaqdan və tələf olmaqdan qorumaqda başqa əshabələrindən üstün olmasına həsr olunur. Bəziləri isə bunun əksinə dəlalət edir. Guya o, yalançı, alçaq, ikiüzlü, hədis-lərlə ara qatan bir adam imiş...

O necə cürət edib belə deyir: “Ola bilsin ki, onu belə pislə-yənlər, yalançı və kafir adlandıranlar bunu onu müdafiə və mühafizə etmək məqsədilə təqiyyə ilə belə etmişlər”...

Bu xəbərlər təqiyyə məqsədilə yayılmışdır” - (“Rical əl-Kəşşi”yə haşiyə, səh.143,144).



Görəsən, bu, təqiyyədir, yoxsa yalan və aldatma? Üzdə bir şey, arxada bir şey deyən adamdan bu soruşulmalıdır. Axı, imamları Zürarədən nə qorxudurdu? Məgər o, Bəni Üməyyə, yaxud Bəni Abbas hökmdarlarından biri idi? O, yalnız və yalnız Əbu Cəfərin, Əbu Abdullanın, Əbülhəsənin şiələrindən biri idi. Bəs onları bu adamı kafir adlandırmağa məcbur edən nə idi? Bütün bunlar-dan sonra o, indi də şiələrin hədislərinin əsas mövzusu və gör-kəmli şəxsiyyətlərindən biridir!

383 - əl-Ənam surəsi, 93-cü ayə.

384 - ən-Nisa surəsi, 82-ci ayə.

385 - əl-Bəqərə surəsi, 9-cu ayə.

386 - əl-Bəqərə surəsi, 14-cü ayə.

387 - Şiə kitabları.

388 - Tusi. “ət-Tibyan”, “Möminlər kafirləri özlərinə övliya seçməzlər...” ayəsinin izahında.

389 - Səduqun “əl-Itiqadat” əsəri.

390 - “Təfsir əl-Əskəri”, səh.163.

391 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, Təqiyyə fəsli.

392 - “Cami əl-əxbar”, “Tənqih əl-məsail”dən nəql olunmuşdur, səh.140.

393 - “Məcmə əl-bəyan”, Allahın “... illa ən təttəqu minhüm tü-qətən” (“... yalnız onlardan ehtiyat edəndə...”) kəlamının təfsiri. Müqayisə üçün bax: 3/28 (tərc.)

394 - Tusinin “ət-Tibyan” təfsiri.

395 - “Məə əl-Xətib fi xütutihi əl-ərizə”, səh.39.

396 - “Misbah əz-zəlam”, səh.71, Hindistan çapı, urdu dilində.

397 - Lakin onun oğlu da şərab içdiyini gizlədirdi.

398 - “əl-Kafi fi əl-füru”, “Ayağa məsh çəkilməsi” fəsli və “əl-Istibsar”, səh.39, 1-ci cild, Ləknihu, Hindistan çapı.

399 - “Mən la yəhzürühü əl-fəqih”, səh.16, 1-ci cild, Hindistan çapı.

400 - Növbəxti. “Firəq əş-şiə”, səh.81,82,83, Nəcəf, “əl-Mət-bəə əl-Heydəriyyə” mətbəəsinin çapı, hicri 1379.

401 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.37, Hindistan çapı.

402 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.128.

403 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.133.

404 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.154.

405 - “Rical əl-Kəşşi”, Əbu Bəsir Muradinin bioqrafiyası, səh.152.

406 - Növbəxti, “Firəq əş-şiə”, səh.46,47, Nəcəf çapı.

407 - Şiələr özlərini xəvass (seçmə — tərc.) adamlar, Sünnə əhlini və şiələrin bidətinə və əyintisinə müxalif olanları isə əvam (avam) adlandırırlar. Yəhudilərin özlərini Allahın öv-ladları və sevimliləri, başqalarını isə avam adlandırdıqları kimi. Göründüyü kimi, hətta istilahlarda da yaxınlıq var.

408 - “Əsas əl-üsul”, səh.15, Hindistan çapı.

409 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, səh.233, “Kərahiyyət ət-tövqit” fəsli.

410 - Növbəxti. “Firəq əş-şiə”, səh.85,86,87, Nəcəf çapı.

411 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.143, Əlinin (Allah ondan razı ol-sun!) xütbəsi, “Dar əl-Kitab”, Beyrut çapı, hicri 1387.

412 - Meysəm. “Şərh “Nəhc əl-bəlağə””, səh.31, 1-ci cild, Teh-ran çapı.

413 - Küleyni. “Kitab ər-rövzə”, səh.29, Hindistan çapı.

414 - Ərdəbilinin “Kəşf əl-ğümmə fi mərifət əl-əimmə” əsə-rində Şeyx Şah Əbdüləziz Dəhləvinin “ət-Tühfə əl-isna əşə-riyyə” əsərindən nəql olunmuşdur, 2-ci nəşr, Misir çapı, hicri 1378.

415 - ən-Nisa surəsi, 29-cu ayə.

416 - “Nəhc əl-bəlağə”nin bəzi şərhçiləri belə fikirdədir-lər ki, “filankəs” dedikdə Əbu Bəkr nəzərdə tutulur, başqaları isə deyirlər ki, bu söz Ömərə işarədir. Əsas məsələ odur ki, onlar bu iki nəfərdən başqa heç kəsi bura daxil etmirlər.

417 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.350.

418 - “Sığınacaq” deyəndə arxalanacaqları bir mərkəz nəzərdə tutulur.

419 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.193, Beyrut çapı.

420 -“Nizamlayıcı” — muncuqların düzüldüyü ip mənasındadır.

421 - “Əmrin etibar edildiyi” ifadəsi “əmr edən” mənasında-dır. Bununla xəlifə nəzərdə tutulur.

422 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.203,204, Beyrut çapı.

423 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.234.

424 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.366,367.

425 - “Təfsir əl-Qümmi”, səh.376, 2-ci cild, ət-Təhrim surəsi, Nəcəf mətbəəsinin çapı, hicri 1387.

426 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.136, Beyrut çapı.

427 - “əl-Kafi fi əl-füru”, “Ər evinə köçəndən sonra əri öl-müş qadın əri öləndən sonra harada qalmalıdır” fəsli, səh.311, 2-ci cild, Hindistan çapı.

428 - Tusi. “Təhzib əl-əhkam”, səh.380, 2-ci cild, “Miras kitabı”, Tehran çapı.

429 - “əl-Kafi fi əl-füru”, səh.141, 2-ci cild, Hindistan çapı.

430 - “Mənaqib Al Əbu Talib”, səh.162, 3-cü cild, Bombey çapı, Hindistan.

431 - “Məsalik əl-ifham”, 1-ci cild, “Kitab ən-nikah”, Iran çapı, 1282 h.

432 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.67, Beyrut çapı.

433 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.70,71, Beyrut çapı.

434 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.72,73.

435 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.141,142.

436 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.176.

437 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.183.

438 - “Nəhc əl-bəlağə”, səh.258,259.

439 - Küleyni. “Kitab ər-rövzə”, səh.107, Hindistan çapı.

440 - “Məcalis əl-möminin”, Beşinci məclis, səh.144, Tehran çapı.

441 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.215, Kərbəla, Iraq çapı.

442 - Təbərsi. “Kitab əl-ihticac”, səh.148, Tehran çapı.

443 - Təbərsi. “Kitab əl-ihticac”, Əməşin rəvayəti, səh.149.

444 - Şiələr bunlar deyilmi, ey Lütfulla?

Sən Sünnə əhlinin bunlarla yaxınlaşmasını istəyirsən?



Öz imamlarına vəfalı olmayıb sədaqət göstərməyən adamlar sünnilərə vəfa və sədaqət göstərib onların sözlərini təsdiq edərlərmi? Buna nə deyirsən, ey Seyyid? Sən Xətibə necə cavab verərsən? Sənin camaatın hansı camaat, firqən hansı firqədir? Sən kiminlə fəxr edirsən? Ey Lütfulla, sənin nə pis tayfan var!

445 - Təbərsi. “Kitab əl-ihticac”, səh.145.

446 - “Rical əl-Kəşşi”, səh.10, “Ravilərin və hədislərin əhə-miyyəti” fəsli, Kərbəla, Iraq çapı.

447 - əl-Maidə surəsi, 67-ci ayə.

448 - əl-Əhzab surəsi, 39-cu ayə.

449 - əl-Hicr surəsi, 94-cü ayə.

450 - Ali-Imran surəsi, 146-cı ayə.

451 - əl-Maidə surəsi, 54-cü ayə.

452 - ət-Tövbə surəsi, 119-cu ayə.

453 - əl-Əhzab surəsi, 70-ci ayə.

454 - Buxari və Müslim rəvayət etmişlər.

455 - Əbu Davud rəvayət etmişdir.

456 - “əl-Kafi fi əl-üsul”, Yalan haqqında fəsil.

457 - “Nəhc əl-bəlağə”.

458 - Xazin öz təfsirində bu ayənin altında qeyd etmişdir: “Onlar onları küfr işlətməyə məcbur etmiş adamın ətrafına toplaşmışlar. O, küfr sözü açıq tələffüz edə bilməzdi, lakin əlamətlərindən və yaratdığı təsəvvürdən görünürdü ki, o, küfr-dür. Əgər o bunu açıq-aşkar etsəydi, ona bunu etməyə onda icazə verilərdi ki, onun qəlbində dediyi küfr sözə etiqad etmədiyinə arxayınlıq olsun. Hətta qətlə yetirilsə belə, səbr etsə, daha yax-şı olar. Çünki Bilal əzaba səbr etdi və buna görə onu dan-lamadılar. (Xazinin təfsiri, səh.136, 3-cü cild).

459 - Bu məsələ haqqında “Şiələr və sünnilər” fəslində mü-fəssəl danışılmışdır.

460 - Bu əqidələrin də müfəssəl izahı birinci fəsildə veril-mişdir.

461 - Şah Əbdüləziz Dəhləvi. “Müxtəsər ət-töhfə əl-isna əşə-riyyə”. Seyyid Mahmud Şükri Alusinin ixtisarı və təshihi, Mühibbəddin Xətibin tədqiqi və şərhi ilə. Sələfiyyə mətbəəsi, hicri 1387.

462 - Təbərsi. “əl-Ihticac”, səh.45, Iran çapı.

463 - Ravəndi. “Kitab əl-xəraic və əl-cəraih”, səh.20,21, Bombey çapı, Hindistan, hicri 1301-ci il.

464 - “Nəhc əl-bəlağə”, Əlinin (Allah ondan razı olsun!) xütbəsi.

465 - Ibn Babveyh Qümmi. “əl-Xisal”, səh.105-106, Iran çapı.

466 - Seyyid Lütfulla Safi belə deyərkən təqiyyəyə əməl etmiş-dir: “Şiələr təqiyyəni zəruri hesab ediblər. Onlar islam ölkə-lərində Müaviyə, Yezid və b. zülmkar əmirlərin və amansız hökm-darların hökm sürdüyü dövrlərdə təqiyyəyə əməl ediblər...” O son-ra deyir: “Bu dövr əməvilərin və abbasilərin dövrü ilə müqayisə oluna bilməz... O bir zaman idi, bu başqa bir zaman”. (Safi, “Məə əl-Xətib fi xütutihi əl-ərizə”).

Bu isə indiki zamandır, ey Safi! Təqiyyə təkcə o əsrdə olma-mışdır, şiələr arasında bu günümüzədək də təqiyyə işlənir, ya-lan yayılır. Hətta sən özün, ey Safi, yalanla dolu bu kitabciyə-zində də ona əməl etmisən.

Elə indi də sən deyəndə ki, təqiyyə əvvəllər işlənib, daha iş-lənməyəcək, təqiyyə işlədirsən. Belə ki, sənin imamların deyir-lər: “Təqiyyə işlənib və Müdafiəçi zühur edənədək işlənəcək”. Haqqında söz gedən Müdafiəçi isə zühur etməyib və dünyanın so-nunadək də etməyəcək.

Kim düz deyir: sən, yoxsa sənin imamların? Başqa sözlə, yalan deyən kimdir: sən, yoxsa sənin imamların?



Budur, sənin məzhəbinin bilmədiyin, yaxud özünü xəcalətdən və utandığından bilməzliyə vurduğun rəvayətləri və hədisləri bun-lardır. Onlar sənin gizlin saxladıqlarını üzə çıxarır, içində-kiləri faş edir, gizlətdiklərini açıb-tökür.

467 - Ərdəbili. “Kəşf əl-ğümmə”, səh.241.

468 - Küleyni. “Kitab ər-Rövzə”.

469 - Ibn Babveyh Qümmi. “əl-Itiqadat”.

470 - əz-Zümər surəsi, 32-37-cı ayələr.




Yüklə 0,94 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   36   37   38   39   40   41   42   43   44




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin