Klinik protokol Az ərbaycan Respublikas



Yüklə 0.71 Mb.
PDF просмотр
səhifə5/5
tarix25.11.2016
ölçüsü0.71 Mb.
1   2   3   4   5

Berkitt l

imfoması 

Berkitt  l

imfoması  İİV-infeksiyası  ilə  assosiasiya  edilmiş              

QHL-ni


n  yarım  qrupuna  aiddir.  Onlar  pasiyentlərdə  nəzərə  çarpan 

immunçatışmazlıq  inkişaf  etməmişdən  əvvəl  müşahidə  edilə  bilər. 

Şişlərin bu tipi Epşteyn-Barr virusu ilə assosiasiya edilir. 

Diaqnostika 

Diaqnoz limfa düyünü v

ə  şişin  bioptatlarının  dəqiq histoloji 

müayin


ələrinə əsaslanır.  

Bütün növ limfomaların (QHL, Berkitt və MSS) müalicəsi 

 



QHL-d

ə  6  kurs  (tam  remissiyanı  əldə  etmək üçün) CHOP 

(siklofosfamid,  hidroksidaunomisin  (doksorubisin),  prednizolon) 

(CHOP  -  cyclophosphamide, hydroxydaunomycin (doxorubicin), 



and prednisolone chemotherapy regimen)  kimy

əvi terapiya 

sxemi il

ə aparılan kimyəvi müalicə effektlidir: 

 

Prednizolon, 100 mq/günd



ə daxilə gündə 1 dəfə 5 gün ərzində 

 



Vinkristin

*

  (Onkovin), 1,4 mq/m



2

/günd


ə  (maksimal doza –            

2 mq/günd

ə) 1 dəfə müalicənin 1-ci günündə 

 



Siklofosfamid, 750 mq/m

2

/günd



ə  1 dəfə  müalicənin 1-ci 

gününd


ə 

 



Doksorubisin (hidroksidaunomisin), 50 mq/m

2

/günd



ə  1 dəfə 

müalic


ənin 1-ci günündə 

Növb


əti kurs hər 21-ci gündən  bir  başlamalıdır  (22-ci gün 

növb


əti kursun 1-ci günü hesab olunur). 

 



ART il

ə  birgə  aparılan  EPOCH  (etopozid, prednizolon, 

vinkristin

, siklofosfamid, daunorubisin



*

  v


ə  ya doksorubisin) 

(EPOCH etoposide, prednisolone, Onconvin (vincristine), 



cyclophosphamide and hydroxorubicin (doxorubicin) a 

chemotherapy regimen) kimy

əvi terapiya sxemlərinin effektivliyi 

 

Az



ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

35



 

                                                           

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



əyyən  edilmişdir.  Bu  sxemin  əsasını  fasiləsiz v/d 96 saat 

ərzində (4 gün) aparılan 6 kurs müalicə təşkil edir 

 



Etopozid, 50 mq/m

2

/günd



ə (mərkəzi venoz kateterlə) 

 



Doksorubisin, 10 mq/m

2

/günd



ə (mərkəzi venoz kateterlə) 

 



Vinkristin

, 0,4 mq/m



2

/günd


ə, maksimal doza 2 mq/həftədə 

(m

ərkəzi venoz kateterlə) 



 

Siklofosfamid, 375 mq/m



2

/günd


ə, v/d 1 dəfə  müalicənin 

yaln


ız 5-ci günündə (bolyus v/d inyeksiya) 

 



Prednizolon,  100 mq/günd

ə  müalicənin 1-5-ci günlər daxilə 

günd

ə 1 dəfə 



6 kurs bit

ənə  qədər kurslar 21 gün fasilə  olmaqla 

t

əkrarlanmalıdır. 



 

Berkitt 



limfomasında  analoji  müalicə  sxemləri (CHOP və  ya 

EPOCH) istifad

ə olunur 

 



Berkitt limfomasında kimyəvi müalicədən sonra şişin ilkin ocaq 

nahiy


əsinə şüa terapiyası təyin olunur 

 



QHL-nin kimy

əvi müalicəsi CD4-limfositlərinin  sayından  asılı 

olmayaraq t

əyin oluna bilər, amma uzun müddətli remissiyaya 

nail olmaq üçün ART-ni erk

ən  başlamaq  zəruridir (kimyəvi 

müalic

ə  zamanı  hətta CD4-limfositlərinin  sayı  350/mkl  yuxarı 



olduqda) bel

ə ki, ART təyin edilməsə, QHL tez-tez residiv verir 

 

MSS-n



in  limfomasında  (metastazlar)  sitostatik  və  steroidlərlə 

kimy


əvi müalicə fonunda başın şüalanması tövsiyə olunur 

 



MSS-ni

n birincili limfomasında başın şüalanması effektliyi klinik 

t

əcrübə  ilə  təsdiq  olunmuş  yeganə  müalicə  üsulu hesab olunur. 



Pasiyentl

ərin 


əksəriyyətində 

diaqnoz qoyulan zaman                   

CD4-limfositl

ərin sayı <50/mkl olur. Remissiyanı uzatmaq üçün 

ART yegan

ə  əlavə  faktor hesab olunur (A)

2

. Sitostatiksiz 



               

ART-nin effektivliyi haqda bir neç

ə  məlumat  əldə  olunub  və 

hesab edilir ki, o, mümkün q

ədər erkən təyin olunmalıdır 

 

 

 

 



Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

36

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Sinir sistemi x

əstəlikləri (ensefalopatiya, vakuolyar miyelopatiya) 

İİV-in sinir sisteminə  daxil  olması  ensefalopatiya,  miyelopatiya 

v

ə  periferik neyropatiyalara gətirib  çıxarır.  İİV-infeksiyası  zamanı 



çox saylı nevroloji sindromlar meydana çıxır, onlardan: 

 



b

aş-beyin maddəsinin atrofiya və degenerasiyası 

 

QİÇS-demensiya sindromu 



 

b



eyinciyin atrofiyası 

 



vakuolyar miyelopatiya 

 



üz sinirinin iflici 

 



Qiyen-Barre sindromu 

 



a

ğrı sindromu ilə müşayiət olunan periferik neyropatiya 

MSS-ni,  h

əmçinin  çoxsaylı  bakterial,  virus  və  göbələk  Oİ 

z

ədələyə bilər (“Kriptokokk meningiti” bölməsinə bax). 



Toksoplazmoz 

İnkişaf  etmiş  ölkələrdə  toksoplazmoza  İİV-infeksiyalı 

pasiyentl

ərdə  daha tez-tez rast gəlinir.  O,  baş-beyində  çoxsaylı 

iltihabi  ocaqların  inkişaf  etməsinə  gətirib  çıxarır.  İİV-lə  yaşayan 

insanlarda toksoplazmoz 

əsasən ensefalit və  ya disseminə  olunmuş 

infeksiya kimi özünü göst

ərir.  

Diaqnostika  

 



Pasiyentd

ə  aşağıdakı  klinik  əlamətlər  aşkar  olunduqda, 

t

oksoplazmoza şübhələnmək olar: 



 

huşun pozulması 



 

qızdırma 



 

qıcolmalar 



 

başağrı 



 

ocaqlı  nevroloji  simptomlar  (tormozlaşma,  kəllə  sinirlərinin 



iflic v

ə  parezləri, hərəkətin  koordinasiyasının  pozulması, 

görm

ə sahələrinin itməsi, afaziya) 



 

Baş-beyin  qabığının  diffuz  zədələnməsi  əlamətləri olan 



pasiyentl

ərdə  məhəlli simptomatika xəstəlik proqressivləşdikcə 

əmələ gəlir 

 



KT v

ə  MRT köməyi ilə  pasiyentlərin  baş  beynində  çoxsaylı 

üzükvari ocaqlar aşkar etmək olar 

37

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

Əgər KT və  MRT  əlçatmazdırsa,  onda  toksoplazmanın 



diaqnozunu qoymaq üçün Toxoplasma gondii 

qarşı anticisimləri 

(IgG) aşkar edən seroloji testlər kömək edir (B)

2

 



 

Serebral toksoplazmozlu pasiyentl



ərin çoxunda  Toxoplasma 

gondii  il

ə  törədilən  keçirilmiş  infeksiyasının  seroloji  əlamətləri 

t

əyin edilir (IgG) (B)



2

 



 

Toksoplazmoza şübhələndikdə sınaq müalicəsi təyin olunur 

 

Əgər sınaq müalicənin 2 həftəlik kursu nəticə vermirsə, yalnız o 



zaman baş beynin biopsiyasının aparılması nəzərdən keçirilir 

 



Diaqnoz  biopsiyada  alınmış  baş-beyin  toxumasının  histoloji 

müayin


əsi ilə təsdiq olunur 

Müalic

ə  

Toksoplazmozun müalic

əsi Cədvəl 16-da göstərilib. 

C

ədvəl 16. Toksoplazmozun müalicəsi 

Preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 

Pirimetamin

 (A)



2

 

200 mq 



1 d

əfə  


(z

ərbəli doza) 

daxil

ə 

1 d



əfəlik 

sonra 


Pirimetamin

*

 + 



Fol turşusu 

Sulfadiazin 



25 mq v

ə 

ya 50 mq 



günd

ə 3 dəfə 

günd

ə 2 dəfə 



daxil

ə 

6-8 h



əftə 

15 mq 


günd

ə 1 dəfə 

daxil

ə 

6-8 h



əftə 

1 q 


günd

ə 4 dəfə 

daxil

ə 

6-8



 

h

əftə 



C

ədvəl  16-da  göstərilən sxemdə  sulfadiazini  aşağıda  göstərilən 

preparatların biri ilə əvəz etmək olar: 

 

Klindamisin, 600 mq v/d v



ə  ya daxilə gündə 4 dəfə 6 həftə 

ərzində 


 

Azitromisin, 1200 mq daxil



ə gündə 1 dəfə 6 həftə ərzində 

 



Klaritromisin, 1 q daxil

ə gündə 2 dəfə 6 həftə ərzində 

 

Atovakvon



*

, 750 mq daxil

ə gündə 4 dəfə 6 həftə ərzində (C)

3

 



 

B



əzi xəstələrə  kəskin  infeksiyanın  müalicəsi üçün çox uzun 

müdd


ətli intensiv kurs müalicəsi tələb olunur. Uzun müddətli 

müalic


ə haqda standart tövsiyələr yoxdur: klinik göstəricilərə və 

 



Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

38

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



KT-nin n

əticələrinə (əgər bu müayinə aparmaq mümkün olubsa) 

əsaslanaraq digər müalicə kursuna keçmək qərarı qəbul edilir 

 



İkincili  profilaktika  üçün  kəskin toksoplazmozun müalicəsində 

istifad


ə  olunan effektiv sxemlərin tərkibində  olan  preparatların 

yarı  dozası  istifadə  olunur; CD4-limfositlərin  sayı  3  ay  ərzində 

>200/mkl s

əviyyəsində qalana qədər müalicə davam etdirilir (A)

3

 

Sad



ə Herpes Virusu (SHV) ilə törədilən infeksiyalar 

Klinik t


əcrübədə SHV infeksiyasına tez-tez rast gəlinir. Herpesin 

ilkin t


əzahüründən  sonra  çoxsaylı  residivlərə  rast gəlinir. 

İmunnodefisitili  pasiyentlərdə  herpetik zədələnmələr  daha  geniş  və 

daha uzun müdd

ət persistə  olur;  infeksiyanın  disseminasiyası 

mümkündür.  SHV,  h

əmçinin meningit və  meninqoensefalit törədə 

bil

ər. 



Diaqnostika 

 



SHV infeksiya

sının diaqnozu, adətən, tipik klinik təzahürlər (ağız 

ətrafında,  burun  qanadlarında,  dodaq  və/və  ya cinsiyyət 

üzvl


ərində  yerləşən vezikulalar və  ağrılı  səthi eroziyalar) 

əsasında qoyulur 

 

Əksər hallarda generalizə  olunmuş  SHV  infeksiyasının 



diaqnozunu qoymaq ç

ətindir. Xüsusi müayinə  metodları  tələb 

oluna bil

ər: hüceyrə  kulturasında  virusun  aşkarlanması, 

imunnoblottinq, monoklonal anticisiml

ərlə 


düz 

imunnofluoressensiya üsulu 

 

SHV il



ə  törədilmiş  ensefalit,  KT-də  görünə  bilən,  baş-beynin 

çoxsaylı zədələnmə ocaqlarını yaradır 



Müalic

ə  

SHV 


infeksiyasının  müalicəsi  Cədvəl 17,  18,  19  və  20-də 

göst


ərilib 

 

 

 

 

39

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



C

ədvəl 17. SHV infeksiyasının müalicəsi: yüngül forma 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir (B)

3

 

400 mq 



günd

ə 3 dəfə 

daxil

ə 

7-10 gün 



v

ə ya 

Famsiklovir 

250 mq 

günd


ə 3 dəfə 

daxil


ə 

7-10 gün 



v

ə ya 

Valasiklovir (B)

3

 

1 q 



günd

ə 2 dəfə 

daxil

ə 

7-10 gün 



C

ədvəl 18. SHV infeksiyasının müalicəsi: residivlər 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir 

800 mq 

günd


ə 5 dəfə 

daxil


ə 

7-10 gün 



v

ə ya 

Famsiklovir 

500 mq 

günd


ə 3 dəfə 

daxil


ə 

7-10 gün 



v

ə ya 

Valasiklovir 

1 q 

günd


ə 2 dəfə 

daxil


ə 

7-10 gün 



C

ədvəl 19. SHV-infeksiyasının müalicəsi: ağır forma 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir (B)

3

 

10 mq/kq 



günd

ə 3 dəfə 

v/d 

7-10 gün 



v

ə ya 

Valasiklovir 

1 q 

günd


ə 2 dəfə 

daxil


ə 

7-10 gün 



C

ədvəl 20. SHV-infeksiyasının müalicəsi: daxili üzvlərin 

z

ədələnməsi ilə gedən ağır forma 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir (B)

3

 

10 mq/kq 



günd

ə 3 dəfə 

v/d 

14-21 gün 



II 

sıra preparatlar 

Foskarnet

∗ 

(asiklovir



ə 

davamlılığa şübhə 

olduqda) (A)

3

 



40-60 

mq/kq 


günd

ə 3 dəfə 

v/d 

14 gün 


 

Az



ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

40



 

                                                           

 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



K

əmərləyici dəmrov (Varisella-Zoster virusu) 

 



K

əmərləyici dəmrov virusu yaradan birincili infeksiya çox vaxt 

generaliz

ə olunmuş formada keçir 

 

İnsanların çoxunda yoluxmadan sonra xəstəliyin heç bir əlaməti 



v

ə  simptomu  qeyd  olunmur,  uşaqlarda  isə  birincili infeksiya su 

çiç

əyi xəstəliyini törədir 



 

Virus ill



ərlə  onurğa  beyninin  qanqliyalarında  yatmış  vəziyyətdə 

qalır 

 

H



ər bir immundefisit halında virus aktivləşir, çoxalmağa başlayır 

v

ə  sinir boyu  dermatom  hüdudlarında  dəri örtüyünün 



z

ədələnməsini yaradır 

 

Dissemin



ə  olunmuş  forma  dəri örtüyünün, sinir sisteminin, 

ağciyərlərin və selikli qişaların zədələnməsi ilə inkişaf edə bilər 

 

İmunndefisiti olan pasiyentlərdə kəmərləyici dəmrov çox vaxt bir 



neç

ə  dermatomun  geniş  və  residivləşən zədələnməsilə  və  çox 

şiddətli ağrılar, zəiflik ilə müşahidə olunur 

Diaqnostika  

Ad

ətən, diaqnoz xəstəliyin klinik gedişatına əsasən qoyulur.  



Müalic

ə  

K

əmərləyici dəmrovun müalicəsi Cədvəl 21 və 22-də göstərilib. 



C

ədvəl 21. Kəmərləyici dəmrovun müalicəsi (bir dermatomun 

hüdudu) 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir (B)

3

 

800 mq 



günd

ə 5 dəfə 

daxil

ə 

7-10 gün v



ə ya 

z

ədə 



quruyanad

ək 


v

ə ya 

Famsiklovir (B)

3

 

500 mq 



günd

ə 3 dəfə 

daxil

ə 

7-10 gün 



 

 

 

41

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



C

ədvəl 22. Dəri örtüyünün, gözlərin və daxili orqanların 

z

ədələnməsi ilə dissiminə olunmuş kəmərləyici dəmrovun 

müalic

əsi 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Asiklovir (B)

3

 

10 mq/kq 



günd

ə 3 dəfə 

v/d 

7-10 gün 



v

ə ya 

Famsiklovir (B)

3

 

500 mq 



günd

ə 3 dəfə 

daxil

ə 

7-10 gün 



II 

sıra preparatlar 

Foskarnet

 (B)



3

 

60 mq/kq 



v

ə ya 


40 mq/kq 

günd


ə 2 dəfə 

günd


ə 3 dəfə 

v/d 


7-10 gün 

 



K

əmərləyici dəmrovun daha çox rast gəlinən və ağır keçən fəsadı 

postherpetik nevralgiyadır. Postherpetik nevralgiya sinir boyu bir 

dematom  hüdudlarında  çox  şiddətli  ağrılar  yaradır  və  xəstəni 

halsız edir 

 



Ağrıları  götürmək üçün qeyri steroid iltihab əleyhinə  vasitələr 

t

əyin edilir 



 

Əgər qeyri-steroid iltihab əleyhinə  vasitələr kömək etmirsə 



amitriptilin, karbamazepin v

ə ya fenitoin

*

 t

əyin edilir 



Sitomeqalovirus (SMV) infeksiyası 

İmmundefisiti  olan  şəxslərdə  sitomeqalavirus  (SMV)  çoxsaylı 

orqan v

ə sistemləri zədələyə bilər. Təzahürləri: 



 

SMV koliti 



zamanı qızdırma və diareya 

 



SMV pnevmoniya zamanı təngnəfəslik 

 



SMV retinit zamanı korluq 

 



a

ğız boşluğunda ağrılı xoraların əmələ gəlməsi və qida qəbulunun 

ç

ətinləşməsi 



Diaqnostika 

Daha tez-tez z

ədələnmə  gözün  tor  qişasında  yerləşir.  Diaqnoz 

oftalmoloq t

ərəfindən qoyulur. 

 



Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

42

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Müalic

ə 

SMV retinitin, h

əmçinin SMV mənşəli mədə-bağırsaq  və  MSS 

infeksiyalarının

 

müalic


əsi Cədvəl 2324 və 25-də göstərilib.  

C

ədvəl 23. SMV retinitin, həmçinin SMV mənşəli mədə-bağırsaq 

v

ə MSS infeksiyalarının

 

müalic

əsi (birinci sıra preparatlar) 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Qansiklovir (A)

3

 

5 mq/kq 



günd

ə 2 dəfə 

v/d 

2-3 h


əftə 

İkincili  profilaktikada  uzun  müddətli Qansiklovir  –  gündəlik 5 

mq/kq vena daxilin

ə yeridilməyi tələb olunur (A)

2



C



ədvəl 24. SMV retinitin, həmçinin SMV mənşəli mədə-bağırsaq 

v

ə MSS infeksiyalarının müalicəsi (ikinci sıra preparatlar) 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul 

etm

ə üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 

II 

sıra preparatlar 

Foskarnet

 

90 mq/kq 



günd

ə 2 dəfə 

v/d 

3 h


əftə 

İkincili  profilaktika  üçün  foskarnetlə

*

  uzun müdd



ətli müalicə 

günd


əlik 90 mq/kq v/d tələb oluna bilər.  

C

ədvəl 25. SMV retinitin ikincili profilaktikası 

Virus 

əleyhinə 

preparat 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra preparatlar 

Qansiklovir (göz daxili 

implantant) (A)



Valqansiklovir (ikinci 

gözd


ə infeksiyanın 

əmələ gəlməsinin 

qarşısını almaq 

m

əqsədi ilə) (B)



3

 

900 mq 



günd

ə 1 dəfə 

daxil

ə 

3 ay 



ərzində 

CD4-lim-


fositl

ərin  


sayı >100-

150/mkl 


olana q

ədər  


CD4-limfositl

ərin sayı 100-150/mkl təşkil etdikdə, 6 aydan sonra 

ikincili profilaktikanı dayandırmaq olar. 

 



 

Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri



 

43

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Epşteyn-Barr virusu ilə yaranan infeksiya 

 



Herpes viruslar ail

əsinə aid olan Epşteyn-Barr virusu ilə yaranan 

infeksiya h

əm  İİV-lə  yaşayan  insanların  arasında,  həm də  İİV-

infeksiyası olmayan insanlar arasında yayılmışdır 

 



İİV-lə  yaşayan  insanların  ağız,  udlaq  möhtəviyyatında  virus 

d

ənəciklərinin  sayı  və  əks cisimciklərin  titri  İİV-infeksiyası 



olmayan insanlarla müqayis

ədə daha yüksəkdir 

 

Güman edilir ki, bir sıra xəstəlikləri Epşteyn-Barr virusu törədir: 



 

ağız boşluğunun tüklü leykoplakiyası 



 

limfoidli interstisial pnevmoniti 



 

QHL  



 

Berkitt limfoması  



 

burun-udlaq x



ərçəngi 

Ağız boşluğunun tüklü leykoplakiyası 

 



Ağız  boşluğunun  tüklü  leykoplakiyasına  İİV-lə  yaşayan 

insanlarda v

ə 

orqanları 



trasplantasiyasından 

sonra 


imunnsupressiyası olan bəzi pasiyentlərdə də rast gəlinir 

 



 

Bu  ağız  boşluğunun  selikli  qişasının,  daha  çox  dilin  yan 

t

ərəflərində  xoşxassəli  ağ  qabarıq  və  qırışıqlı  ərp  şəklində 



z

ədələnməsidir 

 

Ağız  boşluğunun  tüklü  leykoplakiyasını  çox  zaman  ağız 



boşluğunun kandidozu ilə səhv salırlar, ona görə ki, pasiyentlərdə 

bu x


əstəliklər çox vaxt yanaşı olur 

 



Ağız  boşluğunun  tüklü  leykoplakiyasının  spesifik  müalicəsi 

yoxdur. Ad

ətən,  ağız  boşluğunun  gigiyenasına  daha mükəmməl 

riay


ət edilməsi tövsiyə olunur 

Limfoidli interstisial pnevmonit 

 



Limfoidli interstisial pnevmoniti 

əsasən uşaqlarda olur, lakin ona 

İİV-lə yaşayan böyüklərdə də rast gəlinir 

 



Ağciyərlərdə  diffuz  interstisial  infiltratlar  xasdır,  onları  TB  və 

PSP-nin t

əzahürlərinə oxşatmaq olar. Lakin limfoidli interstisial 

pnevmonitd

ə  pasiyentlərin  əksəriyyətində  ağciyərin  ağır 

z

ədələnməsinin əlamətləri olmur 



 

Limfoidli interstisial pnevmonitd



ə spesifik müalicə yoxdur 

44

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Ümumi simptomlar 

Ağız boşluğunun zədələnmələri  

İİV-infeksiyalı pasiyentlərdə kandidozdan əlavə ağız boşluğunun 

bir sıra digər xəstəlikləri də mövcuddur. Onlardan bir neçəsi Cədvəl 

26-da 

əks olunub. 



C

ədvəl 26. İİV-infeksiyalı xəstələrdə tez-tez rast gəlinən ağız 

boşluğunun xəstəlikləri 

X

əstəlik  Klinik təzahürlər 

Müalic

ə 

Qinqivit 

Hiperimiya, 

damaq


ların  ödemi 

v

ə qansızması  



Metronidazol 400 mq günd

ə 2 dəfə (7 gün) 

v

ə ya 


Eritromisin 500 mq günd

ə 4 dəfə (7 gün) 

Pioreya 

Diş-damaq ciblə-

rind

ə  irinin  yığıl-



ması 

H

ər qida qəbulundan  sonra  ağız  boşluğunun 



ilıq  duzlu su ilə  yaxalanması. Gündə  2 dəfə 

dişlərin təmizlənməsi  

Periodontit 

Damaq


ların 

qanaxması,  dişlərin 

düşməsi,  xoraların 

əmələ gəlməsi 

Amoksisilin 500 mq günd

ə 3 dəfə 

v

ə ya  


Metronidazol 200 mq günd

ə 3 dəfə (5 gün) 

Ağız boşluğunun sanasiyası 

Xlorheksidin m

əhlulu ilə  ağız  boşluğunun 

yaxalanması 

Aftoz 

xoralar 


İrinli  ekssudatlı  xo-

ralar, qansızmalar 

Ağız boşluğunun əsaslı gigiyenası, 

steroidl


ərin yerli istifadəsi  

Stomatit 

Gigiyena qayda-

larına  riayət edil-

m

əməsi və  anaerob 



bakteriyaların  ya-

yılması  nəticəsində 

əmələ  gələn  ağız 

boşluğu selikli qişa-

sının iltihabı 

H

ər qida qəbulundan  sonra  ağız  boşluğunun 



ilıq  duzlu  su  ilə  yaxalanması.  Gündə  2 dəfə 

dişlərin təmizlənməsi 

Xeylit 

İltihab,  hiperimiya, 



dodaqların 

solğunluğu 

A, B v

ə C qrup vitaminləri,  



ağız boşluğunun gigiyenası 

İkincili 

sifilis 

Sulanan papula v

ə 

xoralar,  ağız  kün-



cünd

ə  enli kondi-

lomalar 

Benzatinbenzilpenisillin 2,4 mln 

ə/d həftədə  

1 d


əfə (3 həftə ərzində)  

v

ə ya 



Doksisiklin 100 mq günd

ə 2 dəfə (28 gün) 

v

ə ya 


Eritromisin 500 mq günd

ə 4 dəfə (28 gün) 



 

45

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



D

əri və dırnaq xəstəlikləri 

Dermatomikozlar 

D

əri örtüyünün göbələk zədələnmələrinə (dermatomikozlar) həm 



imunndefisitili pasiyentl

ərdə, həm də immuniteti normal vəziyyətdə 

olan pasiyentl

ərdə rast gəlinir. 

 

Ad



ətən, səpgilər qaşınma ilə müşayiət edilir 

 



S

əpgilər bədənin hər bir hissəsində yerləşə bilər 



Diaqnostika 

Tör


ədicini dəri sıyrıntısının mikroskopiyası zamanı aşkar  etmək 

olar. 


Müalic

ə 

Dermatomikozların müalicəsi Cədvəl 26-də göstərilib. 



C

ədvəl 27. Dermatomikozların müalicəsi 

Göb

ələk 

əleyhinə dərman 

Doza 

Q

əbul 

etm

ə tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra dərmanlar 

Mikonazol 

 

günd


ə 3 dəfə 

yerli 


21 gün 

v

ə ya 

Klotrimazol 

 

günd


ə 3 dəfə 

yerli 


21 gün 

II 

sıra dərmanlar 

Ketokonazol 

200 mq 

günd


ə 1 dəfə 

daxil


ə 

1-3 ay 


v

ə ya 

İtrakonazol 

100 mq 

günd


ə 1 dəfə 

daxil


ə 

1-3 ay 


Onixomikozlar 

Onixomikoz - d

ırnaqların rənginin dəyişilməsi, deformasiyası və 

sınması ilə müşayiət olunan göbələk xəstəliyidir.  



Diaqnostika 

Diaqnoz,  ad

ətən,  klinik  əlamətlər  əsasında  qoyulur.  Dırnağın 

daxili s


əthindən  götürülmüş  və  kalium hidroksidilə  işlənmiş 

materialın mikroskopiyası törədicinin aşkarlanmasına imkan yaradır.  



Müalic

ə 

Onixomikozların müalicəsi Cədvəl 28-də göstərilib.  

46

 

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



C

ədvəl 28. Onixomikozların müalicəsi 

Göb

ələk 

əleyhinə 

d

ərman 

Doza 

Q

əbul etmə 

tezliyi 

Q

əbul etmə 

üsulu 

Müalic

ənin 

müdd

əti 



sıra dərmanlar 

Terbinafin 

250 mq 

günd


ə 1 dəfə 

daxil


ə 

6 h


əftə (əl dırnaqlarının 

z

ədələnməsi halında),           



12 h

əftə (ayaq 

dırnaqlarının zədələnməsi 

halında) 



v

ə ya 

İtrakonazol  200 mq  gündə 2 dəfə 

daxil

ə 

Əl dırnaqların zədələnməsi; 



1 h

əftə ərzində hər ay  

(2 ay müdd

ətində) 


Ayaq dırnaqlarının 

z

ədələnməsi; 



1 h

əftə ərzində hər ay 

(3-4 ay müdd

ətində) 


Seboreyalı dermatit 

Seboreyalı  dermatitə  tez-tez  İİV-lə  yaşayan  şəxslərdə  rast 

g

əlmək  olur. Ehtimal  olunur  ki, bu  xəstəliyi  törədən  Pityrosporum 



ovale  göb

ələyidir (digər  adı  –  Malasezia  furfurdur).  Pulcuqlarla 

örtülmüş  eritematoz  (al  qırmızı)  səpgilər xəstəliyin səciyyəvi 

əlamətləridir. İİV-li şəxslərdə zədə sahəsi daha geniş, əlamətlər daha 

uzun müdd

ət  müşahidə  olunur və  daha tez-tez təkrarlanır  (residiv 

verir). 

Diaqnostika  

Diaqnoz klinik 

şəklin  əsasında  qoyulur.  Səpgilərin,  adətən, 

yerl


əşməsi: 

 



sif

ətdə 


 

burun d



əliklərinin ətrafında 

 



burun dodaq qırışlarında  

 



qaşlar nahiyəsində 

 



başda (tüklü hissədə) 

 



sin

ədə 


 

qoltuqaltı çuxurlarda 



 

b



ədənin yuxarı hissəsində 

47

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

cinsiyy



ət orqanları sahəsində 

Diaqnoz  d

əridən  alınmış  qaşıntıda  göbələk elementlərinin 

aşkarlanması əsasında qoyulur. 



Müalic

ə  

 



Pulcuqlardan azad olmaq m

əqsədilə zədəli sahəni tez-tez yumaq 

m

əsləhət görülür 



 

Selen sulfid t



ərkibli şampunların tətbiqi yaxşı nəticə verir 

 



Hidrokortizonun 1%-li 

m

əlhəmi  yaxud kreminin yerli 



applikasiyası (zədə üzərinə yayılması) daha səmərəli görünür 

 



El

əcə  də  Ketokonazolun 2%-li  krem  şəklində  istifadəsinin 

s

əmərəliyi təsdiqlənmişdir 



Qoturluq 

Qotur


luğun törədicisi  Sarkoptes skabei  gənəsidir.  Dişi  gənəsi 

d

əriyə  daxil olaraq, onun içində  zahirən dəri üzərində  bir qədər 



yüks

ələn xətvari çapıqlara bənzəyən, ölçüsü bir neçə santimetrədək 

uzanan yollar açır. 

 



İlk dəfə  yoluxmada qoturluğun  əlamətləri 2-6 həftə  ərzində 

görünm


əyə bilər 

 



İnsan  orqanizmi  gənə  ifrazatlarına  qarşı  sensibilizə

 

olun



duğundan,  sonrakı  yoluxmalarda  xəstəlik özünü 1-4 gün 

ərzində büruzə verir 

 

D



əri altında gənənin açdığı yollar səpgilər əmələ gətirir, onların, 

ad

ətən, yerləşməsi: 



 

əllərdə, əsasən barmaqarası sahələrdə 



 

dirs



ək, diz, bilək oynaqlarının bükülmə səthlərində 

 



bazu önl

ərinin dirsək tərəflərində 

 

cinsiyy



ət üzvündə 

 



süd v

əzilərində 

 

kür



əklərdə 

 



B

əzi pasiyentlərdə  qoturluq  yolları  və  gənələr  az miqdarda 

olduğundan, onları aşkarlamaq çətin olur 

 



Şiddətli  qaşınmalar,  xüsusən  də  gecələr səciyyəvidir.  Qaşınma 

bütün b


ədən səthinə yayılır, hətta gənələr olmayan yerlərə də 

48

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

Z



əif  immunitetli  şəxslərdə  xəstəliyin  daha  ağır  formasına  - 

Norveç  qotur

luğuna rast gəlinir. Qoturluğun  bu  formasında 

vezikulyar  s

əpgilərin, dəri üzərində  qalın  qabıqların,  çoxsaylı 

g

ənələrin olmasına baxmayaraq, qaşınma zəif təzahür edir 



 

X



əstəliyin fəsadları,  qaşınma  nəticəsində  dəridə  əmələ  gələn 

z

ədələrə ikincili infeksiyanın düşməsilə əlaqədardır 



Diaqnostika 

Diaqnoz d

əridə səpgilər və qotur yollarının aşkarlanması əsasında 

qoyulur.  Mikroskopiya üçün z

ədələnmiş  dəridən  götürülmüş 

materialda h

əm  gənəni və  həm də  onun  yumurtalarını  görmək 

mümkündür. 



Müalic

ə  

 



1%-li  Lindan

 



(losyon,  krem,  şampun,  məlhəm, toz)  seçim 

preparatı kimi tətbiq olunur.

 

Preparat bütün b



ədən səthinə vurulur 

(boğazdan  ayaq  barmaqlarınadək) və  24 saat böyük  yaşlılarda,          

8 saat is

ə  uşaqların  üzərində  saxlanılır,  sonra  isə  yuyulur. 

Müalic

ə üçün bir dəfə sürtmə kifayət edir 



 

El



əcə  də  1%-li  Permetrin səmərəlidir (krem, məlhəm,  losyon). 

Preparat z

ədələnmiş  dəri üzərinə  çəkilir və  8 saatdan sonra 

yuyulur 


 

Hamil



ə, uşaq əmizdirən qadınlara, eləcə də 2,5 yaşadək uşaqlara 

Lindan v


ə Permetrin istifadəsi əks-göstərişlidir 

 



İmmunçatışmazlığı  olan  pasiyentlərdə  Norveç  qoturluğunun 

müalic


əsində  200  mkq/kq  dozasında  1  dəfə  daxilə  İvermektin

*

 



preparatının qəbulu kifayət edir 

 



Müalic

ə bütün ailə üzvlərinə və cinsi partnyorlara göstərişlidir. 

 

Paltar, yataq c



amaşırı, dəsmallar isti suda yuyularaq qurudulur və 

ütül


ənir 

 

 

 

 



Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

49

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Stafilokoklu follikulit 

 



Follikulit - 

tük follikullarında yerləşən dəri infeksiyasıdır 

 

İİV-lə  yaşayan  şəxslərdə,  adətən,  pustullez (irinli) perifollikulit 



inkişaf edir 

 



Tör

ədici qismində adətən Staphylococcus aureus bəzən də digər 

mikroorqanizml

ər aşkarlanır 



Diaqnostika 

 



Diaqnoz klinik 

əlamətlər əsasında qoyulur 

 

Z



ədələr,  adətən,  çoxsaylı  kiçik  (5  mm  kiçik  diametrli)  qızarmış 

(hiperemiyalı)  mərkəzi ola bilsin irinlənmiş  follikul  şəklində 

t

əzahür olunur 



 

Z



ədələnmiş folikullar,  adətən, bir yerdə əmələ  gəlir və qaşınma 

il

ə müşayiət olunur 



Müalic

ə  

Antibiotikl

ər  –  sefaleksin  və  ya kloksasillinin

  günd



ə  4 dəfə      

500 mq dozada 7-21 gün müdd

ətdə  daxilə  qəbul edilməsi təyin 

olunur. 


Kontaqioz mollyusk 

 



Kontaqioz  mollyusk  -  tör

ədicisi kontaqioz mollyusk virusu olan 

s

əthi dəri infeksiyasıdır 



 

İnfeksiya  yaxın bədən kontaktı, ümumi paltarın, yataq camaşırı, 



b

ədən dəsmalının  istifadəsi nəticəsində  ötürülür. Cinsi yolla 

ötürülm

ə ehtimalı istisna edilmir 



 

İnkubasiya dövrü bir neçə həftədən bir neçə ayadək uzana bilir. 



 

S



əpgilərin  qaşınması,  üz  qırxma  zamanı  zədələnməsi 

infeksiyanın yayılmasına zəmin yaradır 

 

Kontaqioz  mollyuska 



çox  vaxt  İİV-lə  yaşayan  şəxslərdə  rast 

g

əlinir 



 

İİV-infeksiyası  olmayan  şəxslərlə  müqayisədə  İİV-lə  yaşayan 



şəxslərdə: 

 



daha çox elementl

ər müşahidə olunur 

 

elementl



ər daha uzun müddət persistə edir 

 



Az

ərbaycan Respublikasında dövlət qeydiyyatından keçməmiş dərman vasitələri

 

50

 



                                                           

 

 



 

 

 



 

Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



 

z



ədələr daha böyük ölçüdə əmələ gəlir 

 



müalic

ə daha çətin nəticə verir 



Diaqnostika  

 



Diaqnoz s

əciyyəvi səpgilər aşkarlandıqda qoyulur 

 

Virus d



əriyə  daxil olarkən bədən rəngində, diametri  2-5 mm 

ölçüd


ə,  daxilində  piy sekreti olan qalın  qabıqlı  papulalar  əmələ 

g

ətirir 



 

Papulalar b



ədənin hər yerində əmələ gələ bilir çox vaxt bir neçə 

ay d


əyişikliksiz  qalaraq  özbaşına  izsis  yox  olur,  lakin  sonradan 

yen


ə əmələ gəlirlər 

 



Kontaqioz ilbizin diaqnostika üsulları işlənilməmişdir 

Müalic

ə  

Müalic


ənin məqsədi  papulaların  yumşaq  möhtəviyyatının xaric 

edilm


əsidir. Bir neçə destruktiv müalicə üsullarından istifadə edilir: 

 



Qaşınma 

 



Fenolun qatılaşmış məhlulu ilə yandırma 

 



Elektrokoaqulyasiya 

 

 



 

 

 

 

 

 

 

 

51

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Əlavə 1  

Böyükl

ər, yeniyetmələr və uşaqlar üçün vərəm əleyhinə 

preparatların doza və dərman formaları 

V

ərəm əleyhinə 

I

 

sıra preparatların tövsiyə edilən dozaları  

Preparat 

Tövsiy

ə edilən doza 

 

Günd



əlik qəbul 

H

əftədə 3 dəfə qəbul etmə 

İzoniazid  

5 mq/kq 


10 mq/kq 

Rifampisin

 a

  

10 mq/kq 

(450 mq, 

əgər bədən çəkisi 

<50 kq; 600 mq,  

əgər ≥50 kq) 

10 mq/kq (450 mq,  

əgər <50 kq; 600 mq,  

əgər ≥50 kq) 

Pirazinamid  

25 mq/kq 

(20-30 mq/kq) 

35 mq/kq 

(30-40 mq/kq) 

Etambutol  

15 mq/kq 

(15-20 mq/kq) 

30 mq/kq 

(20-35 mq/kq) 

Streptomisin  

15 mq/kq 

(12-18 mq/kq) 

15 mq/kq 

(12-18 mq/kq) 

a

 



Əgər rifampisin vərəm/İİV-li pasiyentlərdə  ARV  preparatları  ilə  eyni zamanda təyin edilirsə, 

  rifampisinin günd

əlik qəbulu üstün tutulur. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

52

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



V

ərəm əleyhinə 

I

 

sıra preparatların tövsiyə edilən dərman 

formaları 

Preparat 

D

ərman forması 

T

əsir edən maddənin miqdarı 

(mq) 

Monokomponent preparatlar 

İzoniazid  

H

əblər 


100, 300 

Rifampisin  

H

əblər və yaxud 



kapsullar 

150, 300 

Pirazinamid  

H

əblər 



400 

Etambutol  

H

əblər 


100, 400 

Streptomisin  

İnyeksiya üçün 

flakonlarda toz 

750, 1000 

T

əsbit edilmiş dozalarla kombinasiya 

İzoniazid + rifampisin  

H

əblər 


75 + 150 

H

əblər 



150 + 300 

H

əblər 



30 + 60 

H

əblər və yaxud 



qranula 

150 + 150  

(h

əftədə 3 dəfə) 



H

əblər və yaxud 

qranula 

60 + 60  

(h

əftədə 3 dəfə) 



İzoniazid + etambutol  

H

əblər 



150 + 400 

İzoniazid + rifampisin 

+ pirazinamid 

H

əblər və yaxud 



qranula 

75 + 150 + 400 

H

əblər və yaxud 



qranula 

30 + 60 + 150 

H

əblər və yaxud 



qranula 

150 + 150 + 500  

(h

əftədə 3 dəfə) 



İzoniazid + rifampisin 

+ pirazinamid + 

etambutol  

H

əblər 



75 + 150 + 400 + 275 

 

 

 

 

53

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



Ədəbiyyat: 

1.

 



Böyükl

ər və yeniyetmələrdə QİÇS-in müayinəsi və antiretrovirus 

terapiyası  üzrə  klinik protokol. Azərbaycan  Respublikasının 

S

əhiyyə Nazirliyi, - Bakı, 2013. - 91 səh. 



2.

 

X



əstəliklərin və  sağlamlıqla  bağlı  problemlərin beynəlxalq 

statistik t

əsnifatı;  10-cu  baxış.  -  I cild. -  Cenevrə, Ümumdünya 

S

əhiyyə Təşkilatı. - 2002. - 470.  



3.

 

Benson C,  Kaplan JE et al. Guidelines for prevention and 



treatment of opportunistic infections in HIV-infected adults and 

adolescents: recommendations from CDC, the National Institutes 

of Health, and the HIV Medicine Association of the Infectious 

Diseases Society of America. [Electronic resource]. MMWR 

Recomm Rep. Apr, 10, 2009; 58 (RR-4):1-207; quiz CE1-4. 

PubMed.  -  Available at: aidsinfo.nih.gov/contentfiles/adult 

_oi.pdf (12.10.2014). 

4.

 



Conant MA et al. Valaciclovir versus aciclovir for herpes simplex 

virus infection in HIV-infected individuals: two randomized 

trials. International Journal of STD and AIDS, 2002, 13(1):12-21. 

5.

 



Constance A. Benson, M.D et al. Treating Opportunistic 

Infections Among HIV-Infected Adults and Adolescents. 

Recommendations from CDC, the National Institutes of Health, 

and the HIV Medicine Association/Infectious Diseases Society of 

America. [Electronic resource] Washington St., Suite 100, San 

Diego, CA 92103. -  Available at: http://www.cdc.gov/mmwr/ 

preview/mmwrhtml/rr5315a1.htm (12.10.2014). 

6.

 



Cordero E et al. Usefulness of sputum culture for diagnosis of 

bacterial  pneumonia in HIV-infected patients. European Journal 

of Clinical Microbiology and Infectious Diseases, 2002, 

21(5):362-367. 

7.

 

Cruciani M et al. Meta-analysis of diagnostic procedures for 



Pneumocystis carinii pneumonia in HIV-1-infected patients. 

European Respiratory Journal, 2002, 20(4):982-989. 

8.

 

Gant V, Parton S. Community-acquired pneumonia. Current 



Opinion in Pulmonary Medicine, 2000, 6:226-233. 

9.

 



Gnann JW Jr, Whitley RJ. Clinical practice: herpes zoster. The 

New England Journal of Medicine, 2002, 347(5):340-346. 

54

 

 



 

 

 



 

 

Klinik protokol Az



ərbaycan Respublikas

ı S


əhiyy

ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi


yy

ə v


ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



10.

 

Hoffmann C et al. Response to highly active antiretroviral 



therapy strongly predicts outcome in patients with AIDS-related 

lymphoma. AIDS, 2003, 17(10):1521-1529. 

11.

 

Hoffmann C et al. Successful autologous stem cell 



transplantation in a severely immunocompromised patient with 

relapsed AIDS-related B-cell lymphoma. European Journal of 

Medical Research, 2006, 11(2):73-76. 

12.


 

Hoffmann C et al. Survival of AIDS patients with primary central 

nervous system lymphoma is dramatically improved by HAART-

induced immune recovery. AIDS, 2001, 15(16):2119-2127. 

13.

 

Hoffmann C, et al. The short and intensive B-ALL protocol is a 



highly effective regimen in patients with AIDS-associated Burkitt 

or Burkitt-like lymphoma. 11th Conference  on Retroviruses and 

Opportunistic Infections Feb. 8-11 2004 San Francisco, CA 

(Abstract 787). 

14.

 

Jacobson MA et al. Ciprofloxacin for Salmonella bacteremia in 



the acquired immunodeficiency syndrome (AIDS). Annals of 

Internal Medicine, 1989, 110(12):1027-1029. 

15.

 

Johnson PC et al. Safety and efficacy of liposomal amphotericin 



B compared with conventional amphotericin B for induction 

therapy of histoplasmosis in patients with AIDS. Annals of 

Internal Medicine, 2002, 137(2):105-109. 

16.


 

Martin DF et al. A controlled trial of valganciclovir as induction 

therapy for cytomegalovirus retinitis. The New England Journal 

of Medicine, 2002, 346(15):1119-1126. 

17.

 

Miao YM, Gazzard BG. Management of protozoal diarrhoea in 



HIV disease. HIV Medicine, 2000, 1(4):194-199. 

18.


 

Osoba D et al. Effect of treatment on health-related quality of life 

in acquired immunodeficiency syndrome (AIDS)-related 

Kaposi’s sarcoma: a randomized trial of pegylated-liposomal 

doxorubicin versus doxorubicin, bleomycin, and vincristine. 

Cancer Investigation, 2001, 19(6):573-580. 

19.

 

Podzamczer D et al. Thrice-weekly sulfadiazine-pyrimethamine 



for maintenance therapy of toxoplasmic  encephalitis in HIV-

infected patients. Spanish Toxoplasmosis Study Group. AIDS, 

2000, 14(3):331-332. 

55

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış

r. 



20.

 

Rosenthal E et al. DNX Study Group Phase IV study of liposomal 



daunorubicin (DaunoXome) in AIDS  related Kaposi sarcoma. 

American Journal of Clinical Oncology, 2002, 25(1):57-59. 

21.

 

Saag MS et al. Practice guidelines for the management of 



cryptococcal disease. Infectious Diseases  Society of America. 

Clinical Infectious Diseases, 2000, 30(4):710-718. 

22.

 

Safrin S. Treatment of acyclovir-resistant herpes simplex virus 



infections in patients with AIDS. Journal of Acquired Immune 

Deficiency Syndrome, 1992,.5 Suppl. 1:S29-S32. 

23.

 

Shanta V et al. Epidemiology of cancer of the cervix: global and 



national perspective. Journal of the  Indian Medical Association, 

2000, 98(2):49-52. 

24.

 

ВИЧ-инфекция  и  СПИД:  Национальное  Руководство.  -  Под 



редакцией  акад.  РАН  В.В.  Покровского  ГЭОТАР  Медиа 

2013:стр. 608. ISBN 978-5-9704-2442-1 

25.

 

К.Хоффман,  Ю.К.Рокштро.  Лечение  ВИЧ-инфекции  2011. 



[Электронный ресурс]. - М.: Р.Валент, 2012. - стр. 736 ISBN 

978-5-93439-389-3. - 

Режим доступа: http://arvt.ru/sites/default/ 

files/HIV_Medicine_2011_HoffmannRocktroh_RUS.pdf (12.10.2014). 

26.

 

Лечение  и  помощь  при  ВИЧ  /СПИД-е.  Клинические 



протоколы  для  Европейского  региона  ВОЗ.  [Электронный 

ресурс]. Редакторы: Irina Eramova Srdan Matic Monique Munz. 

Верстка  и  печать:  Phoenix  Design  Aid,  Denmark 

(сертификация ISO 14001 и 9001) Publications WHO Regional 

Office for Europe Scherfigsvej 8 DK-2100 Copenhagen, 

Denmark 


Европейское  региональное  бюро  ВОЗ.  -  Режим 

доступа:  http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0018/ 

78111/E90840R.pdf (12.10.2014). 

27.


 

Туберкулёз  и  ВИЧ-инфекция:  ведение  больных  с 

коинфекцией. [Электронный ресурс]. Клинический протокол 

для европейского региона ВОЗ (обновле6нная версия 2013). 

WHO Regional Office for Europe UN City, Marmorvej 51 DK-

2100  Copenhagen  Ø,  Denmark.  Всемирная  организация 

здраво-охранения, 

2013 


г. 

Режим 



доступа: 

http://www.euro.who.int 

/__data/assets/pdf_file/0005/218516/ 

Management-of-tuberculosis-and-HIV-coinfection-Rus.pdf 

(12.10.2014). 

56

 



 

 

 



 

 

 



Klinik protokol Az

ərbaycan Respublikas

ı S

əhiyy


ə Nazirliyinin 

İctimai S

əhi

yy

ə v



ə 

İslahatlar M

ərk

əzind


ə haz

ırlanm


ış



r. 



Document Outline

  • Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi
  • kollegiyasının 17 mart 2015-ci il tarixli
  • 15 saylı qərarı ilə təsdiq edilmişdir
  • Bakı - 2015
  • İ 11 İİV/QİÇS-li xəstələrdə opportunistik infeksiyaların profilaktika, diaqnostika və müalicəsi üzrə klinik protokol.
  • – B.: “MEQA-POLİQRAF” MMC, 2015. – 56 səh. Tiraj 2000.
    • Sübutların etibarlılıq dərəcəsi və elmi tədqiqatların tipləri
    • Tövsiyələrin etibarlılıq səviyyəsi şkalası
1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə