Lim jarayonida innovasion pyedagogik klastyer texnologiyalaridan foydalanish imkoniyatlari



Yüklə 229,55 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/3
tarix14.09.2023
ölçüsü229,55 Kb.
#143355
  1   2   3
925-Article Text-2020-1-10-20201226



TA’LIM JARAYONIDA INNOVASION PYEDAGOGIK KLASTYER 
TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI 
 
Xaytboy Eraliyevich Sultanov 
Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika instituti 

Annotatsiya: 
Maqola
 
jamiyatimiz rivojlanishida ro‘y berayotgan ijobiy 
o‘zgarishlarning hozirgi bosqichida talabalarga ta’lim-tarbiya berish sifatini oshirish 
yo‘llari va vositalarini izlab topish zamonaviy pedagogikaning dolzarb vazifalarini 
amaliyotga qo‘llash orqali ta’lim, ilm-fan va taraqqiyotda davlatning kelajagini 
belgilab beradigan, uning taraqqiyotiga xizmat qiladigan kadrlar tayyorlashning 
dolzarb masalalariga qaratilgan. 
 
Kalit so‘zlar:
pedagogika, uzluksiz ta’lim, klaster tizimi, innovatsiya, bilim, 
ko‘nikma, malaka.
POSSIBILITIES OF USING INNOVATIVE PEDAGOGICAL CLUSTER 
TECHNOLOGIES IN THE EDUCATIONAL PROCESS 
Haytboy Eraliyevich Sultanov 
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region 
Abstract:
The article seeks ways and means to improve the quality of education 
of students at the current stage of positive changes in the development of our society. 
focuses on current issues of personnel training that will determine its future and serve 
its development. 
Keywords:
pedagogy, continuing education, cluster system, innovation, 
knowledge, skills, qualifications. 
Fan va ta’limning ishlab chiqarish bilan uyg‘unligi barcha sohalardagi 
taraqqiyotni ta’minlaydi. Bu borada tabiiyki, fan, ta’lim va ishlab chiqarishning 
integratsiyasi muhim va dolzarb vazifa. Bu esa o‘z-o‘zidan innovatsion klasterga yo‘l 
ochadi. Davlatimiz rahbari Shavkat Miromonovich Mirziyoyev 2017 yil 10-11 mart va 
2018 yil 16-17 fevral kunlari xalq bilan muloqot qilish hamda joylarda amalga 
oshirilayotgan islohotlar bilan tanishib, Buxoro viloyatiga tashrifi chog‘idagi “Paxta 
va to‘qimachilik klasteri” loyihasini tashkil etish g‘oyasini olg‘a surdi. Unda 
O’zbekistonda klaster tizimi asosida ishlab chiqarishni tashkil etishning ilmiy asoslari 
ko‘rsatib berilgan. 
Darhaqiqat, so‘nggi vaqtda innovatsion klaster tizimi barcha sohalarga shiddat 
bilan kirib bormoqda. Jumladan, ta’lim tizimida ham klaster mavjud. Bu esa shaxsni 
"Science and Education" Scientific Journal
December 2020 / Volume 1 Issue 9
www.openscience.uz
428


kamol topishi va yetuk kadr bo‘lishiga qaratilgan bo‘lib, uning bog‘liqligi – 
maktabgacha, umumiy o‘rta maktab, akademik litsey, kasb-hunar kolleji, oliy o‘quv 
yurti, doktorantura, malaka oshirish kabi jarayonlarni qamrab oluvchi butun umr 
davomidagi ta’lim zanjirini bir-biriga bog‘langanidir.
Xaqiqatdan ham Kadrlar tayyorlash milliy dasturida bu zanjir o‘zini to‘la 
namoyon etadi. Lekin mustaqillik davrining boshlari, o‘tish davrlari va undan keyingi 
davrlarda respublikamizda ta’lim sohalarida juda murakkab jarayonlar bosib o‘tildi. 
Bular bir qaraganda stabil holatda ketgandek ko‘rinsada, hozirga kelib ishlab 
chiqarishda mahalliy texnika va texnologiyalar zamon talablaridan ortda ekanligi
kasb-hunar kollejlari hamda OTMlarning bitiruvchilarini bilim va ko‘nikma darajalari 
zamon talablaridan pastda ekanligi yaqqol sezilib qoldi. Demak, bu yerda ta’lim zanjiri 
ketma-ketligida uzilish bo‘lmasa ham, zanjirning alohidagi bo‘g‘inlari ichida katta 
uzilishlar ro‘y bergan. Bular ta’lim oluvchiga nisbatan talabning susayganligi, ta’lim 
oluvchining oliy ma’lumotga extiyoj sezmagani, raqobat zaruriyati bo‘lmagani, sifatli 
ta’lim shaklini buzilishi (o‘qituvchilar qo‘nimsizligi), o‘quv yurtlarining moddiy – 
texnika bazasini yetishmovchiligi va boshqalar bo‘ldi. 
Shuning uchun ham yurtboshimiz hozirgi kunda milliy iqtisodiyotimizni “Klaster 
usuli”da rivojlantirish bo‘yicha qo‘ygan maqsad va rejasiga asoslangan holda OTM va 
boshqa o‘quv yurtlarida “Raqobatbardosh kadr tayyorlash klasteri”larini tashkil etish 
hozirgi kunning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. 
 
Jamiyatimiz rivojlanishining chuqur ijtimoiy va iqtisodiy o‘zgarishlar ro‘y 
berayotgan hozirgi bosqichida talabalarga ta’lim-tarbiya berish sifatini oshirish yo‘llari 
va vositalarini izlab topish zamonaviy pedagogikaning dolzarb vazifalaridan biri bo‘lib 
qolmoqda. Chunki, ta’lim, ilm-fan har qanday jamiyat, millat va davlatning kelajagini 
belgilab beradigan, uning taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim omil bo‘lib xizmat 
qiladi. O’zbekistonda olib borilayotgan ta’lim sohasidagi islohotlar bevosita uning 
demokratik, bozor munosabatlariga o‘tish jarayoni bilan birgalikda amalga 
oshirilmoqda.
Bugungi kun yoshlarini yangicha ijtimoiy muhitga tayyorlash, davr ruhida 
tarbiyalash, ta’lim sohasini isloh qilish, tizimni tubdan takomillashtirish, xususan, 
tizimga rivojlangan xorijiy mamlakatlar tajribasini tatbiq etish g‘oyasi kun tartibidagi 
dolzarb va ustivor vazifalaridan biri sifatida davlatimiz rahbari tomonidan ta’kidlanib 
kelinmoqda. Shuning uchun ham Respublikamizda oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha 
rivojlantirish konsepsiyasida aholining oliy ta’lim bilan qamrov darajasini oshirish, 
xalqaro standartlar asosida yuqori malakali, kreativ va tizimli fikrlaydigan, mustaqil 
qaror qabul qila oladigan ma’nan yetuk va jismonan barkamol yosh kadrlar tayyorlash, 
ularning intellektual qobiliyatlarini namoyon etishi va ma’naviy barkamol shaxs 
sifatida shakllanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish oliy ta’lim tizimini 
"Science and Education" Scientific Journal
December 2020 / Volume 1 Issue 9
www.openscience.uz
429


rivojlantirishning strategik maqsadlari va ustivor yo‘nalishlaridan biri deb belgilab 
qo‘yilgan. 
Bundan tashqari O’zbekiston Respublikasining ta’lim tizimini tubdan 
takomillashtirish, yetuk mutaxassislar tayyorlashning optimal yo‘llarini aniqlash, 
ayniqsa, pedagog kadrlarning kasbiy malakalari va bilim saviyasini uzluksiz 
yuksaltirish orqali yuqori malakali kadrlar tayyorlash sifatini oshirish, ilm fan va ishlab 
chiqarish integratsiyasini kengaytirishga bo‘lgan e’tiborlarini har qadamda his qilib 
turibmiz. Ayniqsa, muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev O’zbekiston Milliy 
universitetida ilm-fan namoyondalari bilan uchrashib, oliy ta’lim sohasini yanada 
rivojlantirish, kadrlar sifatini oshirish, ilm-fan va ishlab chiqarish integratsiyasini 
kengaytirish bo‘yicha amalga oshirilishi rejalashtirilayotgan pedagogik ta’limning 
yangi modelini joriy etish bo‘yicha muhim ko‘rsatmalari oliy ta’limda amalga 
oshirilishi lozim bo‘lgan islohotlar uchun muhim turtki bo‘ldi desak adashmaymiz.
Shundan kelib chiqib, milliy an’analar, urf odatlar, turmush tarzi kabi o‘ziga xos 
shart-sharoitlari xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim tizimining butunlay yangi 
o‘ziga xos modelini ishlab chiqish vazifasi Respublikamizdagi eng dozarb 
masalalardan biri sifatida kun tartibiga qo‘yildi. Umumjahon mehnat bozoridagi 
yuzaga kelgan yangi bozor talablari respublikamiz ta’lim tizimini rivojlantirishning 
ham asosiy yo‘nalishlarini belgilab berdi. 
Jamiyatning rivojlanish qonuniyatlarida umumiy jihatlar va tabiiy qonuniyatlar 
mavjud bo‘lib, bu borada o‘ziga xos yangi yo‘llarni qidirishdan ko‘ra, ba’zan 
rivojlangan mamlakatlardagi tayyor andozalarni olish, ulardan ijodiy foydalanish 
yaxshiroq natijani beradi. Shundan kelib chiqqan holda, bugungi kunda iqtisodiyot 
tarmoqlarida xalqaro tajribada sinalgan va mamlakat iqtisodiyotining ishlab chiqarish 
tarmoqlarini rivojlantirishda katta ahamiyat kasb etuvchi innovatsion tajribalarni 
qo‘llashga jiddiy e’tibor qaratilmoqda. Ana shunday innovatsiyalardan biri “klaster 
modeli” bo‘lib, bugungi kunda u agrar, to‘qimachilik, yengil sanoat va farmatsevtika 
sohalarida keng qo‘llanilmoqda. Qisqa muddat ichida klaster modeli iqtisodiyotda 
istiqbolli innovatsion yo‘nalish sifatida e’tirof etilib, uni boshqa sohalarda qo‘llash 
tajribalari amalga oshirilmoqda.
Ta’lim bir-birini to‘ldiruvchi ko‘plab mustaqil va o‘zaro bog‘liq qismlardan 
iborat murakkab tizim hisoblanadi. Qarama-qarshi ta’sir natijasida har qanday tizim 
samarali ishlaydi. Haqiqatdan ham harakatsiz borliq yo‘q, ichki va tashqi qarama-
qarshiliklar natijasida u har doim harakatga, o‘zgarishga mahkum. Shuning uchun 
maktab va oliy ta’lim hamkorlik shakllarini rivojlantirishni yo‘lga qo‘yish maqsadga 
"Science and Education" Scientific Journal
December 2020 / Volume 1 Issue 9
www.openscience.uz
430


muvofiq bo‘ladi. Bunday sheriklik uchun o‘quv jarayonini tashkil qilishda klaster 
modelidan foydalanishni tavsiya qilish mumkin.
1
Ta’kidlash joizki, tinimsiz o‘zgarib turgan bozor iqtisodi jarayonida faqat ta’lim 
xizmatlarini amalga oshirishgina emas, balki, shaxsni raqobatbardoshlikka o‘rgatish 
ta’lim tizimiga tatbiq etilayotgan klasterning asosiy maqsadi hisoblanadi. 
Xulosa o‘rnida shularni ta’kidlash joizki, ta’lim tizimiga kirib kelayotgan 
“klaster” modelining pirovard maqsadi ta’lim va ilmiy jarayonlarni takomillashtirishga 
karatilgan bo‘lib, tizimda boshqaruv, tuzilma va sifat bilan bog‘liq jiddiy o‘zgarishlar 
bilan birga mutaxassislarni tayyorlashda ayrim tashkiliy va tarkibiy o‘zgarishlarni ham 
talab qiladi. Ayni paytda, bu boradagi ishlarning barcha bosqichlarida yangi shakllar 
va usullarni izlash, ta’limning barcha turlarini maqsadning umumiyligi va 
manfaatlarning xususiyligi bo‘yicha aloqadorligini kuchaytirish, ular o‘rtasidagi 
integratsiyani ta’minlash masalasi yotadi. 

Yüklə 229,55 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin