Mahsulotlar sifatini aniqlash va sertifikatlash


I bob. MAHSULOTLARNING SIFAT KO„RSATKICHLARI HAQJDA



Yüklə 4,82 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə4/119
tarix27.12.2023
ölçüsü4,82 Kb.
#200623
növüУчебник
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   119
masulotlarsifatinianiklasvasertifikatlas

I bob. MAHSULOTLARNING SIFAT KO„RSATKICHLARI HAQJDA 
MA‟LUMOTLAR 
1.1.
 
Mahsulotlarning sifat ko„rsatkichIari 
Paxta va paxta mahsulotlarining sifat ko„rsatgichlarini hozirgi bozor 
iqtisodiyotining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. 
Keyingi paytlarda iste‟molchilaming paxta mahsulotlariga bo„lgan talabi 
kundan kunga ortib bormoqda. Chunki, hozirgi paytda Respublikamizning ichki 
bozorlari xorijdan keltirilayotgan sifatli mahsulotlarga boMgan talabi katta. 
Bizning asosiy maqsadimiz ichki bozorlarimizni o„zimizda ishlab chiqarilayotgan 
sifatli mahsulotlarni ko„paytirish va to„ldirish, hamda respublikamiz eksport 
salohiyatini oshirishdan iboratdir. Paxta mahsulotlarini tashqi va ichki bozorlarda 
raqobatlasha oladigan bo„lishi kerak. 
Mahsulot sifatini yaxshilash va uning raqobatbardoshligini oshirish va 
ta‟minlash masalasi respublikamiz iqtisodiyotini yanada rivojlantirish uchun katta 
ahamiyatga egadir. 
Yuqori sifatli mahsulotlarni ishlab chiqarish, ta‟minlash va rejalashtirishda 
zamonaviy baholash uslublari va sifat ko„rsat- kichlarining standartlarini yaxshi 
bilishlari lozim. 
Paxta mahsulotlarini sifatini yaxshilash uchun qator amaliy ishlar olib 
borilmoqda. Xalqaro ISO tashkilotiga 1992 yilda a‟zo boigan 0„zbekiston 
Respublikasida metrologiya va standartlashtirish bo„yicha asosiy talablami bajarish 
borasida «Sifat» tizimi joriy etildi. Mahsulot sifatini yaxshilash va uni oshirish 
muhim ahamiyatga egadir. 
Buning uchun muhandis texnik xodimlardan yangi turdagi texnologik 
mashinalar yaratish va foydalanish, mahsulot sifatini baholashda matematik usulda 
asoslashni bilishlarini talab etadi. Bulardan kutilayotgan asosiy maqsad nazariy va 
amaliy biiimlarni jamlab, paxta mahsulotlari sifatini baholash va standartlashtirish 
ishlarini amalga oshirishdir. 
Mahsulot sifatini baholash va baholashning nazariy va amaliy jihatdan 
bog„lanish masalalari keyingi paytlarda mustaqil ilmiy yo„nalishda shakllanib 
bormoqda. Paxta mahsulotlarini sifat 



ko„rsatkichlarini standartlashtirishda «sifat» tushunchasi va uni baholash 
uslublarini ko„rib chiqish lozim bo'ladi. 
Mahsulot sifati- mahsulotning barcha xossalari bo„lib, undan foydalanish 
davridagi iste‟molchilar talabini qondirishidir. 
Mahsulotning sifatini ishlatilish davrida aniqlash, talab darajasiga qarab 
o„zgarib boradi. Shu sababli, bir yoki boshqa bir turdagi mahsulot uchun, ayniqsa 
ko„p maqsadlarda ishlatiladigan mahsulotlarning sifatini baholash doimiy 
o„lchamda bo„lmaydi. Ko„pgina ilmiy-tadqiqot ishlarida va adabiyotlarda «sifat» 
tushunchasi kengroq ishlatiladi va unga berilayotgan ta‟riflar ham turlichadir. 
Ba‟zida, prof. A. N. Solovyev «sifat» tushunchasini quyidagichabaholaydi: 
“Material sifati - bu talab xossalariga bogliq bo„lib, materialning qayta ishlanilishi 
va ishlatilishi uchun yaroqliligi demakdir”. 
Mahsulotaing sifat ko„rsatkichi - mahsulot xossasining miqdoriy xususiyati 
bo„lib, sifat tarkibiga kiradi, ya‟ni uni yaratish va ishlatish, hamda iste‟molchilarga 
yetkazishdagi talabini qondirish. 
Paxta mahsulotlarining sifat ko„rsatkichlari bo„yicha talab shartlari standartlar, 
texnik shartlar yoki me‟yoriy-texnik hujjatlarda keltirilgan bo„ladi. 
Barcha mahsulotlarning sifat ko„rsatkichlari ifodalanishi bo„yicha o„lchamli va 
o„lchamsizga (nisbiy yoki balli) bo„linadi. 
Sifatni baholash darajasi - bu jarayonlaming jami bo„lib, o„ziga sifat 
ko„rsatkvchlarming nomenklaturasini qo„shadi va mahsulot sifatini boshqarishda 
ulaming sonli qiymatini, shu bilan birgalikda bazali va nisbiy ko„rsatkichlarini 
aniqlaydi. 
Mahsulot xossasi
- mahsulotaing yaratilishi, ishlatilishi yoki iste‟molidahosil 
boiuvchi obyektiv imkoniyatlar. 
Hozirgi paytda me‟yoriy-texnik hujjatlaming talablarini hisobga olgan holda, 
paxta mahsulotlarining sifat ko„rsatkichlarini baholashda mahsulotning navi 
aniqlanadi, attestasiyalash davrida esa uning sifat bosqichi belgilanadi. 
Mahsulot sifatini nazorat qilish
- bu tekshirishgabog„liq bo„lgan mahsulot sifat 
ko„rsatkichlari talablarida belgilanadi. 
Sinov
- obyektni miqdoriy yoki sifat xossalari bo„yicha eksperimental aniqlash 
demakdir. 



Sinov uslubi
- sinov ishlarini o„tkazish uchun belgilangan prinsiplaming 
qoilanilishidagi jami qoidalari. 
Mahsulot sifati boshlang„ich qiymatga ega bo„ladi. Shu sababli mahsulot 
sifatini baholash yoki oichashda quyidagilami aniqlash va asoslash lozim: 
-to„la-to„kis ishonchli baholash usullari material xossalarining me‟yoriy 
shartlariga bog„liqligi bo„lib, bu xossalarni aniqlashda xatoliklar hisobga olinadi; 
-sifat ko„rsatkichlarini tanlash, materialning ishlatilishga to„la- to„kis 
yaroqliligini ko„rsatadi; 
-ta‟minlovchi imkoniyatlarini hisobga olgan holda me‟yoriy shartlaming 
ratsional darajasi. 
Mahsulot sifat ko„rsatkichini ifoda etgan birligiga qarab quyidagilarga ajratish 
mumkin: 
-miqdoriy birliklarda aks etgan
-miqdoriy bo„Imagan birliklarda aks etgan; 
-asosga binoan sinash yo„li bilan olingan; 
-birgina xossasini ifoda etuvchi; 
-butun bir necha xossasini ifoda etuvchi. 
Mahsulot sifatini baholashda natijaning qanchalik to„g„n va haqiqatga yaqin 
bo„lishi ham katta ahamiyatga egadir. 
Sifat ko„rsatkichini aniqlashda odatda oddiy standart sinash usuli ishlatiladi. 
o„lchashning xatoligi 5 foizdan oshmaydigan maxsus asbob-uskunalar yordamida 
bajariladi. Sinov ishlarini olib borishdan oldin namuna belgilangan sharoitda 
saqlanishi lozim. Bunda boshlang„ich ko„rsatkichlarini belgilash katta ahamiyatga 
ega. Boshlang„ich ko„rsatkichlar o„z navbatida to„g„ri yoki noto„g„ri, ahamiyatli 
yoki ahamiyatsiz bo„lishi mumkin. Tekshirish orqah aniqlangan o„lchashlar 
mahsulot sifat darajasini muj as s am las htirgan negizli ko„rsatkichlar bilan 
taqqoslanadi. Shuning natijasida, bu daraja yo o„zgaradi, yo o„zgarmaydi, yoki 
umuman doimiy qolishi mumkin. 




Yüklə 4,82 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   119




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin