Mavzu: Innovatsion iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish



Yüklə 288,42 Kb.
tarix24.06.2023
ölçüsü288,42 Kb.
#134825
Mavzu Innovatsion iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantiri


Mavzu: Innovatsion iqtisodiyotda xizmatlar bozorini rivojlantirish
REJA:

  1. REJA

  2. REJA

  3. REJA

Globallashuv sharoitida iqtisodiy rivojlanishida ilm-fanning tutgan o‘rnini belgilab olish va uni chuqur anglashga qiziqish tobora kuchayib bormoqda. Bilimlar iqtisodiyotiga o‘tish mamlakatda yangi bilimlarni yangi texnologiyalarga, milliy va global bozorlarda o‘z haqiqiy iste’molchilarini topa oladigan mahsulot va xizmatlarga samarali tarzda aylantira oladigan yaxlit bir tizimini shakllantirishni talab etmoqda.

O‘zbekiston Respublikasida o‘tkazilgan Respublika “Innovatsion g‘oyalar, ishlamalar va texnologiyalar”, “Sanoat yarmarkasi va kooperatsion birjalar yarmarkasi”da taqdim etilgan ilmiy-tekshirish ishlamalari va texnologiyalari, qo‘shma korxonalarda ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlarni sifat ko‘rsatkichlari xalqaro ISO standart talablariga mosligi va O‘zbekistonda lokalizatsiya qilingan import o‘rnini bosuvchi va eksportga yo‘naltirilgan ko‘plab tovarlar ishlab chiqarilmoqda.

Yuqori tartibdagi raqobat afzalliklari (yangi ilmiy ishlamalar, texnologiyalar, novotarlarning innovatsion monopoliyasi)ga asoslangan innovatsion rivojlanishi yangi sohalar va yangi bozorlarga faol bostirib kirishni tashkil qilish uchun katta strategik imkoniyatlar yaratadi. Bu strategik imkoniyatlar o‘z navbatida iqtisodiy o‘sishning sifat jihatidan yangi salohiyatini yaratadilar.

1. Birlashmalar, yutib yuborishlar yoki yangi va qo‘shma korxonalar tashkil qilish asosida yangi sohaga kirib borish.
2. Turdosh sohalarda har tomonlama rivojlanish.
3. Turdosh bo‘lmagan sohada har tomonlama rivojlanish.
4. Ishlab chiqarishni yig‘ishtirish va tuzatish.
5. Aralash har tomonlama rivojlanish va qayta qurish.
6. Ko‘p millatli har tomonlama rivojlanish.

Agar yangi sohaga kirib borishda yangi kompaniya yoki qo‘shma korxonani tashkil qilish strategiyasi har tomonlama rivojlanmagan kompaniya tomonidan kuchli va foydali raqobat o‘rinlarini egallash uchun qo‘llanilsa, qoloq ishlab chiqarishlarni yig‘ishtirish va tugatish, transmilliy har tomonlama rivojlanish maqsadidagi qayta qurish, rivojlanish strategiyasi, qoidaga ko‘ra, kuchli va yetarlicha keng har tomonlama rivojlangan koorporatsiyalarda vujudga keladi.

So‘nggi yillarda ko‘plab olimlar va mutaxassislar tomonidan innovatsion xizmatlar bozorini shakllantirish va boshqarish, rag‘batlantirish yuzasidan ilmiy-tadqiqotlar ko‘lami kengayib borayotgan bo‘lsada, ammo innovatsion xizmatlar bozorining ayrim muhim jihatlarini tadqiq etish zarur darajada emas, xususan, mazkur bozorning faoliyat yuritish shartlari, asosiy sub’etklarining o‘zaro samarali aloqalarini ta’minlash omillarini ochib berish, hududlarda innovatsion xizmatlar bozorini qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish yo‘llarini aniqlashga ehtiyoj mavjud. Bundan tashqari,iqtisodiy tizimning muntazam rivojlanib borishi innovatsion xizmatlar bozorini rivojlantirishning yangi modellarini ishlab chiqish va amaliyotga tadbiq etish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.

Innovatsion xizmatlar bozori deganda innovatsion xarakterga ega bo‘lganxizmatlarni yaratuvchilar bilan shunday xizmatlardan foydalanuvchilar (iste’molchilar) o‘rtasidagi innovatsion xizmatlarni sotish va xarid qilish, yetkazib berishga qartilgan iqtisodiy munosabatlar majmuasini tushunish mumkin9.

Zamonaviy sharoitlarda innovatsion xizmatlar bozori deyali barcha hududlarda (makonda) mavjud bo‘lishi ko‘zda tutiladi, shu bilan birga odatda innovatsion xizmatlar ilg‘or texnologiyalar, texnik va uskunalar, yondashuvlarni o‘zida mujassamlashtirgani sababli, ular innovatsiyalarga to‘lov qobiliyatiga ega talab yuqori bo‘lgan muhitda kengroq tarkib topadi. Shu nuqtai nazardan turli hududlarda innovatsion xizmatlar bozorini rivojlanganlik darajasi ko‘p hollarda mazkur hudud iqtisodiyoti, xususan uning real sektorining rivojlanganlik darajasiga mutanosib ekanligi kuzatiladi.

Hududiy innovatsion xizmatlar bozori hududda shakllangan innovatsiya tizimining eng muhim tarkibiy qismi hisoblanadi, chunki u innovatsiyalar yaratuvchilar hisoblanadigan institutlarni rag‘batlantirish orqali yangi innovatsiyalarni paydo bo‘lishiga, innovatsiyalarni amaliyotga tadbiq etish orqali rivojlatirishga intiladigan korxona, korxonalar, tadbirkorlik subyektlarining innovatsiyalarga bo‘lgan ehtiyojlarini qondirish uchun asosiy makon vazifasini o‘taydi.

Agar hududiy innovatsiya tizimi, bilimlar, texnologiyalar innovatsiyalarni yaratish va sotish bilan band bo‘lgan, o‘zaro bog‘liq tuzilmalar (korxonalar)ning hamda ta’lim, ilmiy, tadbirkorlik va notijorat korxonalarining hududiy darajada o‘zaro aloqalarini ta’minlaydigan huquqiy, moddiy-moliyaviy, axborot va ijtimoiy xaraktyerdagi tuzilmalar ekanini inobatga olsak hududiy innovatsion xizmatlar bozorini mazkur aloqalarni shakllanishiga xizmat qiluvchi omillardan biri sifatida talqin etish mumkin.

XXI asrning ikkinchi va uchinchi o‘n yilliklardagi dunyoning innovatsion o‘zgarishlari ishlab chiqarishning postindustrial iqtisodiy uslubining shakllanishi bilan ifodalanadi. Garchi bu jarayon uzoq muddatli va ziddiyatli bo‘lsada, hozirdanoq uning asosiy jihatlari ko‘zga tashlanmoqda.

Birinchidan, bu integral iqtisodiy tizim. Bu xususiy mulkchilikka yo‘naltirilgan, har tomonlama raqobatli ko‘rinishdir. Bozor iqtisodiyoti tadbirkorlarning shaxsiy tashabbuslari va innovatsion faolligi bilan hozirgi va kelajakdagi avlodlar uchun munosib turmush tarzini ta’minlash, davlatning marketing strategikinnovatsion funksiyalarini amalga oshirish, bozor iqtisodiyotining davlat tomonidan tartibga solinishi hamda inson kapitali, tabiiy resurslar muhitini takror ishlab chiqarishni ta’minlovchi nobozor sektorining rivojlanish darajasi yuqoriligi bilan bog‘lashga imkon beradi.

Ikkinchidan, bu ko‘p ukladli iqtisodiyot bo‘lib, unda har bir iqtisodiy uklad o‘ziga xos bo‘lgan o‘rin egallab, boshqa ukladlar ustidan hukmronlik qilmaydi va ular bilan birlashadi. Bu yerda gap turli ukladlarning optimal tarzda birlashuvi va hamkorligi haqida boradi:


- texnologik o‘sishni amalga oshiruvchi, monopoliyaga qarshi kurash bo‘yicha kuchli nazorat ostida bo‘lgan ishlab chiqarish markazlashuv darajasi yuqori tarmoqlarda ishlab chiqarish strukturasini o‘zgartiruvchi yirik biznes;
- millionlab fuqarolarning tadbirkorlik tashabbuslari uchun keng imkoniyatlar ochib beruvchi, innovatsion faollikning yuqoriligi bilan ajralib turuvchi, yirik ishlab chiqarishdan bo‘shatiluvchi va mehnat bozoriga yangi kirib keluvchi ishchi kuchining bandligini ta’minlovchi kichik va o‘rta biznes;
- strategik ahamiyatga ega tarmoqlar va nobozor sektorida mujassamlashgan hamda davlatning strategik innovatsion funksiyalarini amalga oshirishni ta’minlovchi davlat mulki;
- aholining hayot faoliyati muhitini (uy-joy, kommunal xo‘jalik va atrof-muhit muhofazasi), ma’naviy takror ishlab chiqarish salohiyatidan foydalanishni (maktablar, madaniy muassasalar va hokazo) ta’minlovchi munitsipal uklad;
- inson faoliyati va takror ishlab chiqarishda eng muhim funksiyalarni bajaruvchi, uy va shaxsiy oilaviy xo‘jalik bilan ifodalanuvchi natural uklad.

Shunisi muhimki, har bir uklad o‘ziga xos bo‘lgan funksiyalarni bajarish bilan birga egallab turgan o‘rnida eng samarali bo‘lishi lozim. Chunki, iqtisodiy o‘sish sur’atlari va ijtimoiy-iqtisodiy samaradorlik bog‘liq bo‘ladi.

Barcha bozorlar kabi innovatsion xizmatlar bozori talab va taklif, raqobat asosida, ta’kidlash joizki, mazkur bozor anan’aviy tovarlar va xizmatlar bozoridan o‘zining bir qator xususiyatlari bilan keskin farqlanadi. Innovatsion xizmatlar mahsuli aksariyat hollarda muayyan buyurtma asosida emas, mustaqil ravishda (ishlab chiqaruvchining o‘z tashabbusi bilan) yaratiladi va bozorga chiqariladi. Bundan tashqari, yangi innovatsion mahsulot yoki xizmat uni amalga tadbiq etish bilan bog‘liq qo‘shimcha amallar, xarajatlar va jarayonlarni amalga oshirishni talab etadi. Ularning amaliyotda qanchalik foydali bo‘lishini oldindan baholash mushkulligi sabab mazkur mahsulot yoki xizmatlar bilan bog‘liq risk darajasi yuqori.

Hududlarda innovatsiya xizmatlari bozori xususida so‘z borganda ayrim hollarda bozorga taklif etilayotgan innovatsion mahsulot uning potensial iste’molchilarining texnologik jihatdan yetarlicha tayyor emasligi tufayli ham talabga ega bo‘lmasligi mumkinligi ehtimolini hisobdan chiqarish mumkin emas.

Innovatsion xizmatlar bozori hudud iqtisodiyoti rivojlanishiga ta’siri quyidagi jihatlar va natijalarda namoyon bo‘ladi (1-rasm).

1-rasm. Innovatsion xizmatlar bozorini hudud iqtisodiyoti rivojlanishiga ta’siri

Innovatsion xizmatlar bozori o‘ziga xos makroiqtisodiy funksiyalarni ham bajaradi. Bu mahsulot ishlab chiqarishga moddiy va moliyaviy xarajatlarni qisqartirish orqali iqtisodiy o‘sishning noinflyasion rag‘batlantirishda namoyon bo‘ladi.

Mamlakat hududlarini rivojlantirishning eng asosiy vazifalaridan biri yarim hududlarni turli omillar ta’sirida rivojlanishida boshqalarga nisbatan jiddiy ortda qolishi, ya’ni hududlar o‘rtasida rivojlanish bo‘yicha differensiyaning kuchayib borishini bartarf etish yoki oldini olishdan iborat. Mazkur vazifani amalga oshirishda innovatsion xizmatlar bozorining salohiyatini ham jalb etish mumkin. Bu obyektiv sabablarga ko‘ra (resurslar kamligi, geografik joylashuvning noqulayligi va h.k.) rivojlanishda ortda qolayotgan hududlarda turli mexanizmlar orqali innovatsion xizmatlar bozorini ustuvor rivojlantirish orqali mazkur hududning raqobatbardoshligini ta’minlash yo‘li bilan amalga oshirilishi mumkin. Shu tariqa hududlarda innovatsion xizmatlar bozorini rivojantirish ularning raqobatbardoshligini hamda barqaror rivojlanib borishini ta’minlashning asosiy shartlaridan biri bo‘libgina qolmay, mamlakat hududlarining mutanosibrivojlanishini ta’minlaydi.

Innovatsion xizmatlar bozorining yuzaga kelishi uchun zarur bo‘lgan eng asosiy elementlar qatoriga quyidagilarni kiritishmiz mumkin (2-rasm).

2-rasm. Innovatsion xizmatlar bozorini shaklantiruvchi asosiy elementlar

Mazkur baza innovatsion xizmatlar bozori barqaror faoliyat yuritishi uchun zarur rag‘batlantiruvchi omillarni qo‘llab-quvvatlash hamda bozor ishtirokchilari o‘rtasidagi iqtisodiy-huquqiy munosabatlarni tartibga solishga xizmat qilishi lozim.

O‘z navbatida hudularda innovatsion xizmatlar bozori bir qator asosiy shartlar va tamoyillarga javob berishi zarur, xususan: texnik-texnologik, tashkiliy-iqtisodiy darajaga muvofiq bo‘lish, iqtisodiy ishlab chiqarish kuchlari darajasiga mutanosibligini ta’minlaydi; universallik (iqtisodiyotning barcha tarkibiy qismlari va darajalari uchun xos bo‘lgan umumiy tamoyillarga asoslanishi) bilan hududiy o‘ziga xoslikning (hududiy ixtisoslashuvni hisobga olish, bevosita hududning o‘zida, uning strategik manfaatlari hisobga olgan holda shakllantirilishi) uyg‘unligini ta’minlashidan iborat.

Innovatsion xizmatlar bozorining asosiy subyektlari innovatsion mahsulot va xizmatlar yaratuvchilar (odatda, ilmiy-tadqiqot muassasalari, o‘quv yurtlari, innovatsiyamarkazlari, konstruktorlik byurolari, tajriba korxonalari va boshqalar) va innovatsion mahsulot va xizmatlardan foydalanuvchilar hisoblanadi.

Innovatsion mahsulot va xizmatlarni yaratuvchilar va innovatsion mahsulot va xizmatlardan foydalanuvchilardan tashqari, innovatsion xizmatlar bozorining yana bir ishtirokchisi sifatida innovatsion mahsulot va xizmatlarni yaratuvchilar va undan foydalanuvchilarning o‘zaro aloqasini ta’minlashga xizmat qiluvchi vositachi korxonalarni ko‘rsatish mumkin. Bunday korxonalarga innovatsiya markazlari, patent-litsenziya korxonalari, axborot-konsultativ xizmatlari ko‘rsatuvchi korxonalar, marketing agentliklari kabilarni kiritish mumkin.

Garchi mazkur korxonalarning asosiy vazifasi ushbu aloqani ta’minlashdan iborat bo‘lsada, ayrim hollarda ular innovatsiyalar bozorida talab mavjud bo‘lgan innovatsion ishlanmalarni ishlab chiqarishni moddiy yokiboshqa reurslarni jalb etgan holda raqobatlantirish yo‘li bilan ularga egalik qilish va kelgusida ularni sotish vazifalari bilan ham shug‘illanishlari mumkin. Bunday korxonalar odatda innovatsion bozor keng rivojlangan, innovatsion ishlanmalar ehtiyoj yuqori bo‘lgan hududlarda faoliyat yuritadi. Ilmiy adabiyotlarda keltirilgan hududiy innovatsion xizmatlar bozori subyektlari tarkibiga kiritilishi mumkin subyektlarning tizimlashtirilgan holati keltirilgan (1-jadval).



Innovatsion xizmatlar bozori subyektlarining tarkibi Subyektlar



Funksiyalari



Mahalliy davlat va boshqaruv idoralari



Innovatsion xizmatlarni qo‘llab-quvvatlash, innovatsion xizmatlardan foydalanish



Akademik muassasalar



Kelgusida innovatsiyaga aylantirsh uchun fundamental va tajriba asoslarni yaratish



Oliy o‘quv yurtlari (OO‘Y)



O‘qitish va bilimlarni tarqatish OO‘Y qoshidagi innovatsiya markazlari, biznes-inkubatorlar orqali innovatsiya faoliyatini olib borish



Tarmoq ITI konstruktorlik binolari



Yirik va kichik biznes korxonalari, boshqa buyurtmachilar, shuningdek o‘z tashabbusi bilan amalga oshirilayotgan tadqiqotlar va ishlanmalar negizida innovatsion faoliyat olib borish



Kichik va o‘rta innovatsion korxonalar

Murakkab bo‘lmagan innovatsion ishlanmalarni olib borish va ta’minlash



Texnoparklar, innovatsiyamarkazlari



Kichik va o‘rta innovatsion korxona va korxonalar uchun xizmatlar ko‘rsatish.
Yuqori texnologiyali va ilmiy sig‘imga ega mahsulotlari marketingini ta’minlash

Kichik biznes subyektlari



Murakkab bo‘lmagan innovatsion ishlanmalarni olib borishni ta’minlash.
Innovatsiyalarvayangitexnologiyalarnio‘zlashtirish, amaliyotgatadbiqetish

Yirik korxona va korxonalar



Yangi mahsulotlarni tijorat mahsulotlariga aylantirish, yangi innovatsion mahsulotlarni seriyali ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish, innovatsiyalar va yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish, amaliyotga tadbiq etish.
Amaliy tadqiqotlar va ishlanmalar olib borish va moliyalashtirish



Konsalting firmalar



Innovatsiya faoliyati subyektlariga konsalting xizmatlarini



Innovatsion xizmatlar bozorini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirishga qaratilgan hududiy siyosatni shakllantirishda mazkur bozorni haraktga keltiruvchi eng asosiy subyektlardan hisoblangan biznes tuzilmalarining funksiyalari hamda rolini aniqlab olish juda muhim.

XXI asr dastlabki kunlaridanoq dunyo rivojlanishining barcha jabhalarida iqtisodiyot, siyosat, ijtimoiy jarayonlar, demografiya, geosiyosiy va geoiqtisodiy jarayonlar yangi sifat o‘zgarishlaridan darak bermoqda. Shu narsa tobora yaqqol ko‘zga tashlanib bormoqdaki, geostrategik holat, fan va texnika yutuqlari, kadrlar va ilmiy salohiyat, tabiiy resurslar kabi mavjud obyektiv omillardan samarali foydalangan mamlakatlar rivojlanish borasida ancha ilgarib ketgan. Bu mamlakatlar ichki iqtisodiy, siyosiy va xalqaro munosabatlar yangicha tizimini shakllantirib, odamlar hayot tarzini yanada yuqori darajaga yetkazib oldi. Ushbu ijtimoiy tizimga AQSH va G‘arbiy Yevropaning bir qator mamlakatlari, sharqda esa Yaponiya misol bo‘la oladi.

Fan-texnika va texnologiyalarning zamonaviy yutuqlaridan foydalana olmagan mamlakatlar vujudga kelgan sharoitlarga moslasha olmay rivojlanish yo‘lida ancha ortda qolib ketmoqda. Bunday tendensiyalar oldindan mavjud. Bu tendensiya yanada kuchayib, uning ta’siri ostida iqtisodiyoti rivojlanmagan mamlakatlar faol xalqaro iqtisodiy va siyosiy munosabatlar doriasidan chetga chiqib qolmoqda. Bu mamlakatlar global xarakterga ega bo‘lib, o‘ta murakkablashgan munosabatlar tizimida teng huquqli hamkor bo‘la olmaydilar.

Hududiy innovatsion xizmatlar bozorining rivojlanish darajasi va mufaqqiyatli faoliyat yuritishi ko‘p jihatdan zarur infratuzilmaning yaratilganligi bilan bog‘liq. Innovatsion xizmatlar bozorining infratuzilmasi degandainnovatsiya mahsulotlari va xizmatlar bozorini to‘laqonli faoliyat yuritishini ta’minlaydigan subyektlar, resurslar va maslahat xizmatlar majmuasini tushunish mumkin. Innovatsion xizmatlar bozorining infratuzilmasini shartli ravishda quyidagi guruhlarga ajratish mumkin (3-rasm).



3-rasm. Innovatsion xizmatlar bozori infratuzilmasini guruhlash

Innovatsion xizmatlar bozori infratuzilma elementlarining o‘zaro aloqasi sxema tarzda tarkib topishi maqsadga muvofiqdir.

Keltirilgan innovatsion xizmatlar bozori infratuzilma majmuasining har bir elementi o‘zining funksiyalarini amalga oshirish mexanizmi hamda mazkur mexanizmlarning faoliyatini ta’minlaydigan maxsus va ko‘p funksiyali korxonalar shaklida tegishli tuzilmaviy elementlariga ega bo‘lishi zarur. Ko‘zda tutilayotgan infratuzilma majmuasi mulkchilik shakli va maqomidan qat’iy nazar barcha subyektlarga xizmat ko‘rsatadigan o‘ziga xos tarmoqning asosi hisoblanadi (4-rasm).

4-rasm. Innovatsion xizmatlar bozori infratuzilma elementlarining o‘zaro aloqasi

Y.V.Xolopenkovaning fikricha, bugungi kunda hududlar iqtisodiyotining innovatsion rivojlanishi ko‘p hollarda ularning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga erishish sifatida qaraladi. Bunda mamlakat iqtisodiyotining innovatsion rivojlanishi hududlar iqtisodiyotining o‘zaro va chambarchas bog‘liqligi hamda hududlarning o‘zaro yagona innovatsion muhitga integratsiyalashuvi jarayonlari asosida innovatsion rivojlanishiga bevosita asoslangan bo‘ladi.

M.N.Popov ijtimoiy-iqtisodiy muhitni hududlardagi investitsion loyihalarning amalga oshirilishining kompleks baholavchi ko‘rsatkichlar tizimi sifatida ko‘rib, mamlaktning yagona iqtisodiy muhitida hududiy omillardan unumli foydalanuvchining sharti va sharoiti deb hisoblanadi. Shu tariqa ijtimoiy-iqtisodiy muhitning holati bir qator omillar asosida belgilanadi, shu jumladan, innovatsiyalarni rivojlantirish omillari bilan ham.

N.V.Krakovetskaya va I.O.Chistiqovalar innovatsion infratuzilmalarga alohida e’tibor bergan holda “Jahonda innovatsion infratuzilmalarni rivojlantirish tendensiyalariga ko‘ra, davlatning hududlarda va umuman mamlakat bo‘yicha innovatsion faoliyatni muvofiqlashtirishdagi muhim instrumentlaridan biri hisoblanadi” degan g‘oyani ilgari surishadi.

Y.S.Makarova o‘zining “Hududning innovatsion salohiyati omillarini klassifikatsiyalash nomli tadqiqotida bugungi kunda Rossiya hududlarida innovatsion faoliyatning rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘ratayotgan bir nechta to‘siqlarni yoritib bergan, jumladan yosh olimlarni qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish tizimi rivojlanmaganligi, ayrim hududlarda mavjud emasligi, ilmiy-tadqiqotlar va texnoloik ishlanmalarni moliyalashtirish tizimi yaxshi rivojlanmaganligi, kichik korxonlarning himoya qilishning huquqiy tomonidan to‘liq amal qilmasligi.

O.A. Staritseeva va N.N. Avakumova o‘zlarining “Hududlarni rivojlantirishning institutsional asoslari” deb nomlangan ilmiy-tadqiqotlarda milliy iqtisodiyotning innovatsion rivojlanishning institutsional asoslarini mamlakat hududlarida amalga oshiriladigan islohotlar bilan bog‘lashadi. Umuman olganda, iqtisodiyot fanida innovatsion faoliyatga oid ma’lumotlar shundan dalolat beradiki, bu aylanishning nazariy asoslari juda keng bo‘lib, uning aosiy xususiyatlarini xorij olimlaridan N.Druker, N.D.Kondratiev, J.Grossi, Y.Shumpeter, M.Porter va boshqalar tomonidan chuqur o‘rnatilgan.

Mahalliy adabiyotlarda innovatsion jarayonlarning mohiyati g‘oyalarning tug‘ilishi, texnik amalga oshirilishini tekshirish va bozor talabini o‘rganish, tajriba namunasini yaratish, kompleks sinovdan o‘tkazish, texnik tavsiflarni takomillashtirish, bozorni o‘rganish, keng miqyoslarda ishlab chiqarish va marketingni tashkil etish kabilaradn iborat bosqichlar ketma-ketligini ifodalovchi innovatsion zanjir ko‘rinishida namoyon bo‘ladi.

Yuqoridagi olimlarning fikriga ko‘ra, hududlarda amalga oshirilishi belgilangan islohotlar institutlar tizimidagi o‘zgarishlar bilan birgalikda amalga oshirilishi lozim. Hududlarni rivojlanishini aks ettiruvchi institutsional ko‘rsatkichlardan biri bu uning innovatsion rivojlanganligi hisoblanadi. O‘z navbatida, innovatsiya faoliyatining rivojlanishi yangi g‘oyalarni ishlab chiqarish va kadrlar salohiyatini rivojlanishidan tortib to moliyaviy, moddiy-texnik, axborot, qounchilik, metodologik va tashkiliy ta’minotgacha bo‘lgan innovatsion jarayonning asosini tashkil qiluvchi turli tadbrlar majmuining amalga oshirilishini talab qiladi.

Fan-texnika taraqqiyotining asosiy tarkibiy qismlaridan biri innovatsion faoliyat, iqtisodiy rivojlanishning mazkur yo‘nalishida faollikni ta’minlovchi omillarni, shuningdek, innovatsion jarayonlarni qo‘llab-quvvatlovchi va tartibga soluvchi tashkiliy tuzilmalar xususiyatlari o‘rganish va ulardan foydalanish hisoblanadi.

Innovatsion faoliyatni davlat tomonidan tartibga solish va rag‘batlantirish haqida yuqorida shakllantirilgan asos jahon tajribalaridan kelib chiqqan holda mamlakatimizdagi vaziyatda innovatsion o‘sish strategiyasini amalga oshirish ustuvor hisoblansada bir qator sabablarga ko‘ra bugungi kunda uni amalga oshirib bo‘lmaydi.



Muvaffaqiyatga erishish uchun mamlakat korxonalari hamkorlar e’tiborini jalb qilish o‘zaro raqobatlashishi lozim. Buning uchun nima sababdan xorijiy firmalar strategik ittifoq va hamkorlikka qadam qo‘yishini aniq tasavvur etish lozim.
XULOSA:

FOYDALANILGAN ADABYOTLAR:
Yüklə 288,42 Kb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin