Reja: " Sab’ayi sayyor" dostoni haqida


Одежда шахская была красна. Он цвета розы попросил вина. На зов его пришла царица роз. В ее руках был розовый поднос



Yüklə 354,93 Kb.
səhifə3/3
tarix12.11.2022
ölçüsü354,93 Kb.
#68758
1   2   3
Sab\'ayi sayyor dostoni

Одежда шахская была красна. Он цвета розы попросил вина. На зов его пришла царица роз. В ее руках был розовый поднос.


TIIAME




Chorshanba kuni havo rang (nilufar rangli) qasrda hikoya tinglanar ekan, biz uni 2 xil talqin etishimiz mumkin. Birinchi jihati Olloh taolo ushbu kuni Rabguziyning keltirishicha: “Suvni yaratdi, yellarni, bulutlarni chiqardi, daraxtlar, ot-olanlarni yaratdi, ularga urugboylab kopayish xususiyatini ato etdi, hammaga rizq-roz ulashdi.” Korinib turibdiki olamdagi moviy, koklikka burkangan mo‘’jizalar ushbu kuni bunyod boldi.
Ushbu kuni Mehr va Suhayl hikoyasi tinglanar ekan, hikoyadagi aksariyat hodisalar dengizda roy beradi. Shuningdek bundan tashqari hikoyani o’qish davomida ushbu rangning motam belgisini ifodalashiga ham guvoh bo’lamiz:




ТПАМЕ




Нилуфардек либослар била ой Булди хуршеддек ж ах, он орой.
Уйлаким куз ёрутцали жовид Чицти кук атласин кийиб хуршед.
Шах, в голубом от головы до ног, Избрал жилищем голубой чертог. Вошла к нему красавица тотчас.
Ее одежда голубой атлас.


TIIAME




Payshanba kuni shu kun homiysi Mushtariy (Yupiter) rangiga mos sandal qasrda Shoh Bahrom Muqbil va Mudbir haqidagi qissani tinglaydi. Unga ko’ra, Muqbil va Mudbir Boxtar deganjoydan Xovarga yo‘l oladilar. Muqbil ibodatli, rostgo’y bo’lib, Mudbir kazzob va pastkash edi. Ular qaynoq vodiyi hamimdan birga o’tadilar. Mudbirning ahmoqona gaplaridan Muqbil ko‘p ozor chekib, undan voz kechmoqchi bo’lsa, Mudbir yalinib tavba qiladi. Ular shu tariqa safarda davom etadilar. Dengiz sohiliga borib bir kemaga chiqadilar. Muqbil, odatdagidek, ibodat qilib, tasbeh o’girib o’tirsa, Mudbir Xudoga shirk keltirib valdiray boshlaydi. Shunda to’fon kelib ularning kemasini g’arq qiladi. Bu ikkisi taqdir taqozosi bilan qutulib qirg’oqqa chiqib, o’rmonga duch keladilar.




THAME




Жилвагар булди сарви сандал бу, Сандалигун либоси ту-барту. \улла сандал насини турфа сижоф, Сар-басар даврасида сандал боф.
Сандаловою свежестью дыша, Сандаловыми платьями шурша. Красавица, раскрыв свою ладонь. Кусок сандала бросила в огонь.


TIIAME




Juma uchun uning homiysi Zuhra (Venera) rangiga mos oq qasr barpo qilingan edi. Nihoyat, muborak juma (odina) kuni Bahrom oppoq - kofuriy kiyimda oq qasr ichida fil suyagidan yasalgan taxt ustida o’tirib oq kiyimli go’zal bilan billur jomda oq may ichadi va Chin go’zali qoshida xorazmlik musofirning hikoyasini tinglaydi. Musofir o’zining Xorazmdan ekanligini, soz chalishini, iqlimdagi barcha ustozlar uning shogirdlari ekanligini, kutilmagan- da bir chinlik savdogaming go’zal kanizagi Xorazmga kelgach, uning ishi kasodga uchraganini, kanizak huzuriga borib arz qil-ganini, uning sozini tinglab, uning tarixi bilan qiziqqanini va kanizak unga boshidan o’tganlarni so’zlab berganini aytadi. Shoh Bahrom aytilganlardan bu kanizak Dilorom ekanligini bilib uni olib kelish uchun Xorazmga sipohlarini jo’natadi.




ТИАМЕ



Цилди, оламни ёрутуб нури, Азми гунбаз саройи кофурий. Х,улла бирла ^аририни бути чин, Бериб эрди бу ранг ила ойин.
Одетый в белый шелк, явился шах, И потонул весь мир в его лучах. Царевна, облачившись в белый шелк. Была готова свой исполнить долг.


THAME




Ranglar

Qora

Ko‘k

Qizil

Sariq

Yashil

Turli rang

Oq

Metallar

qo’rg’oshin

qalay

temir

oltin

mis

simob

kumush

Toshlar

Yoqut (granat)

topar

Yoqut (rubin)

Qizil yoqut

zumrad

billur

Ko‘k yoqut (sapjir)

Hayvonlar

yumronqoziq

kiyik

bo’ri

sher

echki

maymun

mushuk

Qushlar

Sassiq popushak

burgut

qirg’iy

oqqush

kaptar

laylak

boyqush






THAME


Bahrom va Dilorom sarguzashtlaridan iborat bo’lgan qoliplovchi qissada ikki masala badiiy tarzda hal qilingan. Ulardan biri podshoh-oshiq masalasi bo’lsa, ikkinchisi podshoh- hukmdor masalasidir. Bu masala, ya'ni Bahrom kim bo’lishi kerakligi masalasi qissaning qahramoni Bahromning o‘zi tomonidan ham muhokama qilingan. Bu haqda Alisher Navoiy dostonning o‘n beshinchi - "Bahromning ishq tug’yonidin bexirad..." deb nomlangan bobida alohida to’xtaladi. Unda Bahromning o‘zi bu ikki yo’ldan birini - yo haqiqiy hukmdor - podshoh bo’lish yoki haqiqiy oshiq bo’lishni tanlashi lozimligini tushunadi. Shunday bo’lsa- da, Bahrom podshoh bo’la turib, oshiq bo’lishni ham istaydi.
Ki: "Agar bo ‘Isa shohlig1 boqiy, Topilur bo ‘yla mohvash soqiy.


(10-tom, 106)
Buki, vaslini topmisham payvast, Shohlig‘ o ‘Imasa, bermas erdi dast.



TIIAME


Dostondagi qoliplovchi qissa voqealari bayonida musofirlar tilidan aytilgan yetti hikoya mazmuni, g’oyasi, badiiyati va qiziqarliligi bilan alohida ajralib turadi. Ulardagi voqealar Sarandeb (Shri Lanka- Seylon) dan tortib, Misr, Rum, Hindiston, Xorazm, Shahrisabzgacha bo’lgan katta jug’rofiy hududda sodir bo’ladi. Xuddi ana shu hikoyalardan ikkinchi musofir tilidan bayon qilingan voqealar tasvirida Alisher Navoiy muhandislikning mukammal namunasi bo’lgan o‘zi yurar taxt, o‘zi harakat qiluvchi zinalarni aks ettiradi. Eng muhimi shundaki, barcha hikoyalar ezgulik va olijanoblikning tantanasi bilan nihoyasiga etadi; sevishganlar murod-maqsadlariga erishadilar, adolat g’olib keladi, yovuzlik va adolatsizlik engiladi. Hikoyalarda romantik tasvir usuli (taxayyul) yetakchi o’rinni egallaydi.


THAME
1.Bahrom seshanba kuni qaysi qasrda kunni o'tkazadi?
a) yashil b) qora c) qizil d) moviy
2.”Sab’ayi sayyor”da Bahrom shanba kunini qaysi yurt malikasi bilan o'tkazadi?

  1. Rum b) Hind c) Eron d) Shahrisabz

  1. Dehlaviy "Xamsa"sining 1-dostoni qaysi?

A)"Mahzan ul-asror" B)"Matlaul-anvor" C) "Hayrat ul-abror" D)”Tuhfat ul-ahror“

  1. Xamsa” ning qaysi qahramoni Eron shohi Yazdijurdning o‘g‘li hisoblanadi?

A) Bahrom B) Xusrav C) Farhod D) Qays

  1. «Sab'ayi sayyor» dostonida Dilorom xorazmlik sozchi-musiqachiga o‘z sirini aytishidan oldin unga qanday shart qo'ygan?




A) Xorazmdan ketishni

B) bu sirni hech kimga, aytmaslikni
C) sirni fosh qilmaslikka ont ichiradi D) otasiga — Xojaga bu gapni aytmaslikni. 6.“Sab’ayi sayyor” dostonida Bahrom Rum malikasi huzurida qaysi hikoyani tinglaydi? A) Axiy haqidagi B) Sa’d haqidagi C) Juna va Mas’ud haqidagi D) Zayd Zahhob haqidagi


THAME






Yüklə 354,93 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin