Reja: I. Kirish 1 Ta’lim to’g’risidagi qonun. Mavzuning maqsadi va vazifalari. II. Asosiy qism



Yüklə 249 Kb.
səhifə1/11
tarix26.12.2023
ölçüsü249 Kb.
#198374
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Reja:
I. Kirish
1.1 Ta’lim to’g’risidagi qonun. Mavzuning maqsadi va vazifalari.
II. Asosiy qism:
2.1. Germaniy moddasining kashf etilishi. Xususiyatlari va ahamiyati
2.2. Qalay va uning birikmalari
2.3. Qo’rg’oshin moddasining birikmalari va xususiyatlari
III. Tajriba qism
IV. Xulosa.
V. Foydalanilgan adabiyotlar.

Kirish
Mamlakatimizda kimyo va biologiya fanlarini rivojlantirish, ushbu yo‘nalishlarda ta’lim sifati va ilm-fan natijadorligini oshirish “Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyot yili” Davlat dasturining ustuvor vazifalari qatorida belgilangan. Zero, o‘g‘il-qizlarimizni kimyo va biologiya fanlari bo‘yicha chuqur o‘qitish hududlarda yangi-yangi ishlab chiqarish korxonalarini barpo etish, yuqori qo‘shilgan qiymat yaratadigan farmatsevtika, neft, gaz, kimyo, tog‘-kon, oziq-ovqat sanoati tarmoqlarini jadal rivojlantirishga turtki beradi hamda pirovardida xalqimiz turmush sharoiti va daromadlarini oshirishga puxta zamin hozirlaydi. Shu bilan birga, umumta’lim maktablaridagi kimyo va biologiya fanlarini o‘qitish sifati bugungi davrtalablariga javob bermasligini, o‘qitish metodologiyasi va laboratoriyalar ma’nan eskirganligini, o‘qituvchilarning mehnatini munosib rag‘batlantirish mexanizmlari joriy qilinmaganligini alohida qayd etish zarur. 1
Kimvo tabiatdagi barcha mavjudot turli ko`rinishdagi kimyoviy moddalardan tarkib topganligiga asoslangan holda ularning bir turdan boshqa turga o`zgarish qonuniyatlarini hamda xossalanni o`rganuvchi aniq fan hisoblanadi.
Kimyo fanining predmedi barcha tabiiy va sintetik moddalardir.
Tabiatdagi yer, suv, havo, osmon jismlari, umuman, jonli va jonsiz barcha mavjudotlar, kundalik turmushda foydalaniladigan uy-ro`zg`or buyumlari, oziq- ovqat mahsulotlari, dori-darmonlar, qishloq xo`jaligi, sanoat va xalq xo`jaligining boshqa sohalarida ishlatilayotgan barcha asbob-anjomlar, umuman, atrofimizdagi butun borliq kimyoviy moddalardan tarkib topgan. Moddalar esa hozirgi vaqtda ma`lum bo`lgan 118 ta kimyoviy elementning u yoki bu tarzda o`zaro birikishi natijasida hosil bo`lgan birikmalardir. Shuning uchun kimyo fani butun borliqdagi kimyoviy o`zgarishlar natijasida hosil boladigan moddalaming xossalari, ulardan foydalanish yo`llari va boshqa insoniyat uchun muhim bo`lgan qator muammolarni hal qilishda bevosita ishtirok etadi. Tabiatda mavjud bo`lmagan, sintetik yo`llar bilan hosil qilingan polietilen, plastmassalar, dori vositalari, kapron, neylon kabi tolalar, avtomobil va boshqa texnik vositalaming ko`plab ehtiyot qismlari sintetik kimyoviy moddalardir.
Tabiiy va sintetik kimyoviy moddalardan kimyoviy usullar yordamida inson organizmi uchun sun`iy organlar, dori-darmonlar, oziq-ovqat mahsulotlari, kiyim- kechaklar, turmush uchun zarur bo`lgan turli-tuman anjomlar, qurilish materiallari va boshqalar tayyorlashda keng foydalanilmoqda. Bularmng barchasi moddalaming fizik va kimyoviy xossalarini o`rganish orqali amalga oshiriladi.
Shuning uchun moddalarning kimyoviy va fizik xossalarini o`rganish kimyo fanining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi.
Hayotni kimyo fanisiz tasavvur qilish mumkin bo`lmaganligi tufayli atrofimizda sodir bo`layotgan o`zgarishlarning mohiyatini tushunish uchun moddalami va ulaming kimyoviy o`zgarishlari qonuniyatlarini bilish talab etiladi.
Biz kelajakda biror soha mutaxassisi bo`lib yetishishimiz uchun, albatta, dastlabki kimyoviy bilim, ko`nikma va malakalarni egallashimiz zarur. Chunki, iqtisodchi-tadbirkor, san`atkor, dehqon-fermer, ishchi yoki olim, shifokor va huquqshunos, quruvchi va muhandis, umuman, barcha kasb egalari o`z faoliyatlari davomida moddalar va ulardan tayyorlangan turli xildagi mahsulotlar hamda kimyoviy jarayonlar bilan bevosita muloqotda bo`ladilar.
Kimyoviy moddalar va ulardagi o`zgarishlardan insoniyat o`z ehtiyojlan uchun qadimdan foydalanib kelgan. Xitoyda. Misrda, Markaziy Osiyoda qishloq xo`jaligi zararkunandalariga qarshi kurashda, turli xil bo`yoqlar ishlab chiqarishda, me`moriy obidalarni barpo etishda, kiyim-kechaklar tayyorlashda kimyoviy moddalar va hodisalardan keng foydalanganlar.
Jahonga tanilgan buyuk ajdodlarimiz Ahmad al-Farg`oniy, Abu Bakr Muhammad ibn Zakariyo ar-Roziy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino VIII—X asrlardayoq o`zlarining umiy asarlarida kimyoviy moddalar- dan turmush ehtiyojlarida va turli xil xastaliklami davolashda foydalanish yo`llari haqida dastlabki qimmatli ma`lumotlarni keltirganlar.
Abu Ali ibn Sino dorivor moddalarni ma`lum tarkibda bo`lishini ta`riflash orqali tarkibning doimiylik qonuniga, ularni sodda va murakkab dorilarga toifalash orqali atom-molekular ta`limotning dastlabki tushunchalari shakllanishiga asos solganligi yurtimizda kimyoviy bilimlar bilan shug`ullanish tarixi chuqur ildizlarga ega ekanligidan dalolat beradi.
O`rta asrlarga kelib, Yevropadagi rivojlanish kimyo sohasida ham o`z aksini topdi. XVII asrda nemis olimi G.Shtal flogiston nazariyasini, XVIII asrda rus olimi M.Lomonosov moddalar haqidagi element va korpuskulalar to`g`risidagi fikrlarini bayon qilish orqali atom-molekular ta`limot to`g`risidagi tushunchalami rivojlantirdi. Fransuz olimi A.Lavuazye yonish va oksidlanish jarayonlari haqida ilmiy nazariyalami yaratgan. Ingliz olimi J.Dalton o`z tajribalariga asoslanib, atomistik nazariya asoslarini bayon etgan bo`lsa, 1869-yilda rus olimi D.Mendeleyev tomonidan o`sha davrgacha ma`lum bo`lgan kimyoviy elemenllami sinflash muvaffaqiyatli amalga oshirilib, elementlar Davriy jadvan yaratildi, Shu davrda rus olimi A.Butlerov organik moddalaming tuzilish nazariyasi asoslarini bayon etdi. Kimyo fani rivojiga G.Devi, N.Bor, M.Svet, E.Franklend, A.Kekule. V.Markovnikov, M.Faradey. Sh.Vyurs. Gey-Lyussak, S Anerfis. E.Rezerford. M Skladovskaya- Kyuri. P.Kyuri, N Zelinskiy, N Zinin, M Kucherov. A.Favorskiy, P.Shorigin, N.Semyomn. A.Nesmeyanov. N.Kochetkova. V.Sergeyev, I.Azerbayev. A.Quatbekov. O.Sodiqov. S.Yunusov, H.Usmonov. M Nabiyev, X.Oripov, S.Sobirov. Q.Uteniyazov va boshqa taniqli olimlar o`z hissalarini qo`shdilar.
XX asr oxirlariga kelib, kimyo fani yanada jadal sur`atlar bilan rivojlandi.
1991 -yilda О zbekiston o`z mustaqilligiga erishgach. kimyo fani va kimyo sanoati rivojlanishi uchun juda katta imkoniyatlar ochildi. Natijada, Mingbuloq, Ko`kdumaloq, Sho`rtan va boshqa ncft-gaz konlarining ochilishi va ular negizida kimyo sanoatining rivojlanishi natijasida O`zbekistonda neft va neft mahsulotlarini chctdan olib kelishga barham berish bilan birga ulami chet mamlakatlarga eksport qilish imkoniyatlari yaratildi.
Shuningdek, yerosti foydali qazilmalari zaxiralaridan oqilona foydalanish orqali sanoat uchun qimmatbaho bo`lgan o`nlab kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqarish yo`lga qo`yildi.

Yüklə 249 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin