Tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi yuzasidan olib boriladigan ishlar mazmuni



Yüklə 37,51 Kb.
səhifə1/8
tarix20.04.2023
ölçüsü37,51 Kb.
#101127
  1   2   3   4   5   6   7   8
Tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi yuzasidan olib

Tovushlarning to‘g‘ri talaffuzi yuzasidan olib

boriladigan ishlar mazmuni




Reja:



  1. Bolalarni to ‘g ‘ri talaffuzga o ‘rgatishning mazmuni va mohiyati.

  2. Talaffuzga o ‘rgatishning asosiy bosqichlari.

  3. Bolalami to ‘g ‘ri talaffuzga o ‘rgatish asosiy vazifalari.

  4. Tovush hosil qilishda ishtirok etadigan turli organlarning ahamiyati.


1.Bolalarni to‘g‘ri talaffuzga o‘rgatishning mazmuni va mo­hiyati. Tarbiyachi u yoki bu tovush tarkibida turli nutq organlari: lablar, tishlar va til ishtirok etayotganini ko‘rsatadi hamda tushuntirib beradi. Bolalaming tovushlarni ifoda etishda nutq organlari holatini ko‘rib olishlari ularning to‘g‘ri talaffuzni o‘zlashtirib olishlarida yordam beradi. Bu boradagi ish tajribasi shuni ko‘rsatmoqdaki, ushbu yo‘nalishdagi mashqlar ijobiy natijalarga olib keladi. Amaliyotda bu metodik usullar ko‘pincha birgalikda qo‘llaniladi va ular doimo bir- birini to‘ldiradilar.
«I» qattiq tovushining to‘g‘ri talaffuzini shakllantirish. Tarbiyachi tovush artikulatsiyasini namoyish etadi va bolalarga tilning talaffuz chog‘idagi holatini ko‘rishni taklif qiladi. So‘ngra u tovushni bir necha bor talaffuz qiladi, keyin esa bolalar uni takrorlaydilar. Agar bolalar so‘zlardagi tovushni to‘g‘ri talaffuz eta olsalar, yangi gaplarga va to‘rt qatorli kichik-kichik she’rlarni yod olishga o‘tish mumkin. Ravon nutqni rivojlantirish asosida turli aloqa vositalaridan (so‘zlar, gaplar, matn qismlari o‘rtasida) foydalanish, turli toifadagi matnlar - tasvirlash, bayon qilish, mu­lohaza yuritish tuzilmasi haqidagi tasavvurlami shakllantirish qo­biliyatini o‘rgatish yotadi.
Tovush. Ayrim tarbiyachi pedagoglarda tovush tabiatdan beriladi (xudo bergan) deyishadi. Maxsus tovush yillar davomida o‘zgarishi, aynishi mumkin. Shuning uchun doim mashq qilib uni rivojlantirib turish lozim bo‘ladi.
Tovush apparati uch bo‘limdan iborat: generator, energetik, rezonator.
Tovushning hosil bo‘lishi:

  1. Tovush kuchi bilan bog‘liq (nutq apparati organlari bilan bog‘liq).

  2. Tovush jarangdorligi (tovush jarangdorligi turli masofalarga yuborib baland pastligini o‘zgartirish).

  3. Tovushning egiluvchanligi va harakatchanligi (tovushni o‘zgartira olishi, tovushning baland-pastligi).

  4. Diapazon-tovushning hajmi (chegarasi eng baland va eng pastki ton bilan belgidir).

  5. Tembr-tovushning yaqinligi, yumshoqligi, silliqligi, xususiyligi. Tovush apparatining charchashi, tovmhda bo‘lgan nuqsonlar va buzilishlar orqali yuzaga keladi. Nutqnmg tovush madaniyatini tar¬biyalashda intonatsion ifodalilik, temp, talaffuz va fikmi bayon qilishning ravonligi ustida ishlashga ko‘p xam ahamiyat berish darkor, zero, ravon nutqning shakllanishi ushbt ko‘nikmalarga asoslanadi.

  6. Nutqnmg tovush madaniyatini tarbiyalash ham til borlig‘ini eng oddiy anglashni shakllantirish bilan o‘zaro bog‘liqdir. Maktabga¬cha yoshdagi katta bolalar so‘zlar, tovuchlar, qofiyalar bilan faol o‘ynaydilar. Ular so‘z jaranglagandagi umumiy va alohida jihatlarni payqay oladilar, artikulatsion va akustik jihatdan bir-biriga yaqin bo‘lgan tovushlarni (S-Sh, S-Z) farqlay oladilar, maqol, matal va tez aytishlardagi 4-5 ta so‘zda uchragan tovushlari sezadilar.

Talaffuzga o‘rgatishning asosiy bosqichlari.
Talaffuzga o`rgatish 3-bosqichda amalga oshiriladi:
1-bosqish Ayrim tovushlar talaffuzini shakllantirish - bu qattiq va yumshoq, jarangli va jarangsiz undoshlar talaffuzi ustida ishlashni ko‘zda tutadi;
B-lab portlovchi jarangli undosh tovush. So‘zning oxirida, boshida va o‘rtasidakeladi. V..., ...V..., ...B, B-V kabi aytiladi, aroba-arava, kabob-kavob.
P-lab portlovchi jarangsiz undosh tovush.
P..., ...P..., ,...P, V va F undosh tovushlari o‘mida talaffuz qilinadi, fabrika-pabrika, kelib-kelip.

Yüklə 37,51 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin