Var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen hoşa gitmeyen duysal ve emosyonel deneyim



Yüklə 6,81 Mb.
tarix12.02.2017
ölçüsü6,81 Mb.
#8376



- Var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen hoşa gitmeyen duysal ve emosyonel deneyim.

  • - Var olan veya olası doku hasarına eşlik eden veya bu hasar ile tanımlanabilen hoşa gitmeyen duysal ve emosyonel deneyim.

  • IASP-International Association for the Study

  • of Pain

  • - Ağrı her zaman subjektiftir. Eğer hastalar bir duyuyu ağrı olarak tanımlıyorlarsa bu ağrı olarak kabul edilmelidir















Taksonomi: Canlı organizmaların sınıflandırıl- ması anlamına gelir. Klinik uygulamada ise nesnelerin sistematik olarak sınıflandırılmasıdır

  • Taksonomi: Canlı organizmaların sınıflandırıl- ması anlamına gelir. Klinik uygulamada ise nesnelerin sistematik olarak sınıflandırılmasıdır

  • -IASP 5 eksenli sınıflaması

  • -Multi aksiyel sistem (Multi axiel assesment of pain –MAAP)

  • -Tıbbi ağrı sınıflaması





Avantajları



Kronik ağrılı hastaların psikososyal durumlarının ve davranışlarının da göz önünde bulundurulduğu çok eksenli ve güvenli bir değerlendirme yöntemidir.

  • Kronik ağrılı hastaların psikososyal durumlarının ve davranışlarının da göz önünde bulundurulduğu çok eksenli ve güvenli bir değerlendirme yöntemidir.



Nörofizyolojik mekanizma

  • Nörofizyolojik mekanizma

  • Nosiseptif

  • Somatik

  • Viseral

  • Nöropatik (nonnosiseptif)

  • Psikojenik

  • Süre

  • Akut

  • Kronik



Etyoloji

  • Etyoloji

  • Kanser ağrısı

  • Artrit

  • Postherperik nevralji

  • Bölgesel ağrı

  • Baş ağrısı

  • Yüz ağrısı

  • Pelvik ağrı

  • Bel ağrısı gibi



Nosiseptif ağrı:

  • Nosiseptif ağrı:

  • Nosiseptörler sinir sistemi dışında tüm doku ve organlarda bulunan reseptörlerdir. Ağrı olarak algılanan uyarıları ileten lifler omurilik vasıtasıyla talamusa ve oradan da serebral kortekse ulaşır

  • Viseral ağrı:

  • Sempatik liflerle taşınır, yaygın bir alanda hissedilir ve zor lokalize edilir



Somatik ağrı

  • Somatik ağrı

  • Duysal liflerle iletilir, daha yoğun ve acı vericidir ve daha iyi lokalize edilir

  • Nöropatik ağrı

  • Nörolojik bir yapı veya işlevin değişmesi ile ortaya çıkar

  • Psikojenik ağrı



  • Ağrı nörofizyolojisi

  • Ağrılı uyaranın iletimi



  • Nosiseptör

  • Tahrip edici bir uyaran vücudun deri gibi hassas bir bölgesini uyardığında dokunun ağrıyı algılamasını sağlayan reseptörlere nosiseptör denir.





Nosiseptörlerce algılanan uyarının spinal korda kadar iletimi iki çeşit lifle sağlanır;

  • Nosiseptörlerce algılanan uyarının spinal korda kadar iletimi iki çeşit lifle sağlanır;

  • -Myelinli A delta lifleri

  • Hızlı iletim, mekanik ve ısıya uyarımına hassas (Mekanotermal nosiseptörler)

  • -Myelinsiz C lifleri

  • Yavaş ileti, mekanik, termal ve kimyasal uyaranlara hassas (Polimodal)









Nörotransmitterler MSS ve periferik afferent sinirler arasındaki sinapslarda uyarı iletiminde rol oynayan kimyasal maddelerdir.

  • Nörotransmitterler MSS ve periferik afferent sinirler arasındaki sinapslarda uyarı iletiminde rol oynayan kimyasal maddelerdir.

  • Primer afferent sinapsta bulunmalıdır

  • Ağrılı uyaranla serbestleşmelidir

  • Primer afferent nöronda yaptığı etkiyi diğer nöronlarda da göstermelidir

  • Antagonisti bulunmalıdır



Primer afferent nosiseptörler spinal arka boynuzunda 3 guruba ayrılır;

  • Primer afferent nosiseptörler spinal arka boynuzunda 3 guruba ayrılır;

  • Projeksiyon nöronları

  • Bilgiyi daha üst merkezlere iletir

  • Eksitatör nöronlar

  • Ağrılı uyaranı spinal refleksleri uyaran motor nöronlara iletir

  • İnhibitör nöronlar

  • Nosiseptif uyarı kontrolü



Ağrılı uyaran A delta ve myelinsiz C lifleri ile arka köklerdeki spinal ganglionlarda bulunan birinci nörona gelir. 2 tür çıkan yol tanımlanmıştır;

  • Ağrılı uyaran A delta ve myelinsiz C lifleri ile arka köklerdeki spinal ganglionlarda bulunan birinci nörona gelir. 2 tür çıkan yol tanımlanmıştır;

  • 1-Spinotalamik yol

  • Ağrının yer, şiddet ve zaman gibi boyutlarının algılanmasını sağlar

  • 2-Paleospinotalamik yol

  • Ağrının ızdırap verici özelliğinin algılanmasının temelini oluşturur



Ağrı iletiminde rol oynayan supraspinal sistemler;

  • Ağrı iletiminde rol oynayan supraspinal sistemler;

  • Medüller retiküler formasyo

  • Mezensefalik retiküler formasyo

  • Diensefalon

  • Korteks

  • 1-Ağrılı uyaranın duyulması ve algılanması

  • 2-Ağrıya karşı reaksiyon ve ağrının bilinçli olarak

  • algılanmasını sağlar



Spinal kord düzeyinde primer afferent nöronları deprese ederek ağrılı uyaranı kontrol altında tutan sistemler ‘inen kontrol sistemleri’ olarak adlandırılır.

  • Spinal kord düzeyinde primer afferent nöronları deprese ederek ağrılı uyaranı kontrol altında tutan sistemler ‘inen kontrol sistemleri’ olarak adlandırılır.

  • Bu sistemlerin çalışmasıyla çeşitli kimyasal maddeler salgılanır. MSS ile endokrin sistem arasında iletişimde rol oynayan bu maddelere ‘nöroregülatuar maddeler’ denir.





Nöroregülatuar maddeler

  • Nöroregülatuar maddeler

  • 1-Nörohormonlar (Vazopressin, oksitosin)

  • Uzak mesafelere mesaj iletmek Sinir uçlarından

  • salgılanır

  • 2-Nörotransmitterler (Nöromediatörler)

  • MSS de nöronlar arasındaki ilişkiden sorumludur





İçi boş organlarda distansiyon, aşırı düz kas kasılması, gerilme ve yırtılma

  • İçi boş organlarda distansiyon, aşırı düz kas kasılması, gerilme ve yırtılma

  • İçi dolu organlarda kapsülün gerilmesi ve yırtılması

  • Viseral kasın akut anoksemisi

  • Ağrıya yol açan maddelerin birikimi

  • Kimyasal maddelerin doğrudan etkisi

  • İnflamasyon

  • Damar ve ligamanların gerilmesi ve baskısı

  • Bazı dokularda nekroz (myokard, pankreas gibi)



Viseral ağrı başka bölgelere yansıma şeklinde ortaya çıkabilir.

  • Viseral ağrı başka bölgelere yansıma şeklinde ortaya çıkabilir.

  • 1-Primer afferentin dallanması

  • 2-Nosiseptörlerin refleks aktivasyonu

  • 3-Algılama-projeksiyon

  • 4-Konverjans ve projeksiyon





Yüklə 6,81 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin