‘zbe risto n respublirasi 1 ay va ‘rta m axsus ta ’lim vazirligi


davrda intensiv terapiya xususiyatlari



Yüklə 3,19 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə9/43
tarix20.08.2023
ölçüsü3,19 Mb.
#140012
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   43
a’zamxo‘jayev-bolalarda-intensiv-terapiya

davrda intensiv terapiya xususiyatlari
Reanim atsiyadan keyingi erta davr 20-24 soatgacha davom 
etadi. Bu reanim atsiyadan keyingi birinchi davr. Organizm asosiy 
funksiyalarning tiklanishi va bem orning umumiy ahvoli yaxshi- 
lanishi jarayoni bir necha soatdan 2 - 3 kungacha b o ‘ladi bu 
ikkinchi davr. Reanim atsiyadan keyingi davming yornon o ‘tishi 
nafas yetishm ovchiligi va qayta tiklanmaydigan o ‘zgarishlar 
vujudga kelish bosqichi bilan farqlanadi.


Organizmning 
tirilish jarayonida 
lunksiyalar tiklanishi 
qanday tartibda buzilgan b o ‘lsa, belgilar aksincha teskari tartibda 
bo ‘lib tiklanadi va bu m a’lum davrlardan iborat.
1. Yurak qon tomirlar sistemasining gipcrdinam ik holati.
2. Funksiyaning o ‘z m e’yoriga kclish davri.
3. Yurak qon tomirlari tizimining gipodinam ik holati - 
"yurakdan kam qon xaydalish alomati".
Qon aylanishining tiklanishi yoki qaytmas o ‘zgarishlarning 
vujudga kclishi, albatta reanimatsiya m uolajalarining samara- 
dorligiga bog‘liq. Birinchi faza moslashish va chidamlik harak- 
teriga ega b o iib , 1 0 - 4 0 daqiqa davom etadi. Kislorod tanqisligi 
b artaraf etilgan ikkinchi fazada 30 - 60 daqiqadan keyin 
gem odinam ika ko‘rsatkichlari o ‘z m e’yoriga keladi. 3 faza (1,5-2 
soatdan keyin) yurak qon tom irlar faoliyati yomonlashishi bilan 
ta ’riflanadi: umumiy periferik qarshilik ko‘payganda arterial qon 
bosim k o ‘tariladi. Yurak kam qon xaydashining asosiy sababi 
cncrgetik m a’nbalar kamayishining m iokardga ta ’siri natijasidir. 
Rcanimatsiyadan keyingi davr yaxshi kctayotgan b o ‘lsa, 9 soatdan 
keyin gemodinamik ko‘rsatkichlar yaxshilana boshlaydi. Birinchi 
kunning oxirida va ikkinchi kunning boshlanishida vcntilyatsion- 
perfuzion nisbatning buzilishi arterial qon kislorodga to ‘yinishi- 
ning kamayishi qayd ctiladi. Bu holat o'pkaning mikrotsir- 
kulyatsiya, qonning kislorod tashish 
funksiyasi, oksigemo- 
globinning dissotsiatsiyasi buzilishi bilan bogMiq. Rcanima­
tsiyadan so‘ng mustaqil nafasning tiklanm asligi bosh miya 
gipoksiyasi va nafas markazi hujayralaridagi qayta tiklanmaydigan 
o ‘zgarishlarga bogMiq. Rcanimatsiyadan keyingi davrda bosh 
miya funksiyasi tiklanishining bir necha turlari farqlanadi.
1. T o ‘liq tez tirilgandan keyin bir kun m obaynida nevrologik 
va ruhiy buzilishning tiklanishi.
2. Ohista 3-4 kun, bir nccha hafta yoki oylar mobaynida 
bcm or hushiga kelib, m arkaziy nerv sistcm asi 
funksiyasi 
tiklanishi.


3. Funksiyalarning tczda to ‘xtamli tiklanib, kcyin sekin 
yomonlashishi va bir umr nogiron bulib qolishi yoki o‘limga olib 
kclishi.
4. Tibbiy parvarishga muxtoj b o ‘lmagan nuqsonlar bilan 
tiklanish.
5. Uzoq vaqt parvarish talab kiluvchi nuqsonlar bilan qisman 
tiklanish.
6. Uzoq 
vaqt 
parvarishga 
muhtoj 
bo ‘lmagan 
qisman 
vaqtinchalik tiklanish.
Agar tiriltirish kcchishi ko ‘ngildagidek bo ‘lsa, birinchi 
navbatda bosh miya o ‘zagida joylashgan tizimlar funksiyalari, 
kcyinchalik esa p o ‘stloq osti va p o ‘stloq qismi ruhiyat, fikrlash, 
his-hayajon va gapirishni idora qilish tiklanadi. Bosh miyaning 
"hayotiy" o ‘lim diagnostikasi bosh miya faoliyatining y o ‘qligi 
aniqlangandan so‘ng rcanim atsiya qilishni to ‘xtatish ilmiy 
asoslangan va m a’naviy tasdiqlangan. Hozirgi paytda bosh miya 
o ‘lganligining aniq ishonchli ko ‘rsatkichlari yo‘q. Lckin quyidagi 
uchta bclgilarga asoslansa b o ‘ladi (SHvab uchligi).
1. Uch kundan ortiq chuqur koma holati. K linik belgilari: 
bemorning mutloq harakatsizligi, tashqi muhitni sezmasligi, to ‘liq 
arefleksiya, mushak tonuslari y o ‘qolishi. K o‘z soqqasi bir joyda 
to‘xtab qolishi va gipotoniyasi, qorachiqlar o ‘ta kengayishi, 
mustaqil nafasning y o ‘qligi, bradikardiyaning kuchayib yurakka 
atropin ta ’sir etmay qolishi, tana haroratning keskin pasayishi, 
bemcgrid va m uzga “salbiy” javob.
2. Bosh 
miyada 
o ‘lim ning 
bioximik belgilari: 
miyaga 
chiqadigan va tushadigan qonda kislorod nisbati - arteriovenoz 
farq b o ‘lmasa yoki 2% gacha bo ‘lsa, bosh m iya hujayralari 
kislorodni o ‘zlashtirm ay qolgan b o ‘ladi.
3. EEG da bosh miya faoliyatini butunlay yo ‘qolishi.
Reanim atsiyadan keyingi davr asoratlari 3 guruhga b o ‘linadi
va ulam i davolash davom ida nazarda tutish kerak.
1. Bosh m iya va o ‘pka shishi. 1-2 kunlarida DVS-sindromi.


2 .3 -5 kundan so‘ng parcnximatoz a ’zolar funksiyasining 
buzilishi.
3. 
Y allig‘langan va yiringli kasalliklar (zotiljam, pcritonit, 
meningoensefalit va boshqalar).
Reanimatsiyadan keyingi davrda bosh miyaning p o ‘stloq 
qavatidagi avval funksional, kcyinroq esa anatom ik o ‘zgarishlar 
o g ‘ir tibbiy va sotsial muammo bo ‘lib kclmoqda. Ontogcnctik 
nuqtai nazarda bosh miya p o ‘stloq qavati hujayralari gipoksiya 
natijasida tczda o ‘ladi yoki • funksional qobiliyati y o ‘qoladi. 
Shuning uchun kcch boshlangan (kardioplegiyadan 5 m inut va 
k o ‘p vaqt o'tgan bo ‘lsa) va uzoq vaqt "natijasiz" reanim atsiya 
muolajalaridan so‘ng, vital funksiyalar qayta tiklanishi mumkin, 
am m o es-hush y o ‘qolgan, y a ’ni bosh miya po‘stloq qavati 
faoliyati tiklanmaydi. Mana shunday reanim atsiyaning tragik 
formalarida 
tirik 
organizm 
qayta 
tu g ‘ilgandek 
boMsada 
dekortikatsiya yuzaga keladi. Hs-xush, aql, idrok y o ‘qoladi. 
(q o ‘pol Amerikacha talqinga k o ‘ra, bunday odam "yurak-o‘pka" 
preparatidan farqlanmaydi). Postreanim atsion davridagi bosh 
m iyaning gipoksik koma holati intensiv terapiyasida P. Safar 
quyidagi standart muolajalarni tavsiya etadi.
A. Ekstrakranial gomeostaz uchun.
1 . 0 ‘rta arterial bosim nazorati: A Q X ni normallashtirish, 
plazm a hajmini oshirish (10 ml/kg), vazopressor t-vazodilyatator.
• Qon aylanish tiklangan so‘ng 45 m inut davom ida qisqa 
vaqtli gipertenziyani (UAB 120 - 140 mm sim. ust.) saqlash.
• Normotcnziyani (UAB 90 mm sim. ust.) yoki ozgina 
gipertenziyani (100 - 120 mm sim. ust.), bosh miya jarohatida 
normotenziya yoki ozgina gipotenziyani (UAB 60 - 90 mm sim 
ust) saqlash.
• Arteriyaga yoki m arkaziy venaga katctcr kirgizish (yaxshisi 
o ‘pka artcriyasiga ballonli katctcr kirgizish).
2. 
Agar sun’iy nafas o ‘tkazilsa, kichik dozada relaksantlar 
yuborish.


3. Analgcziya-anesteziya, talvasa xurujining oldini olish 
uchun vena ichiga tiopental yoki fcnobarbital 5 m g/kg + 2 
mg/kg/soat (30 mg/kg gacha) yoki diazepam (seduksen) yoki 
ctomidat yoki dilantin kiritiladi.
4. Sun’iy nafas o ‘tkazilayotganda arterial R
S02
25 - 30 mm 
sim.ust.
5. Arterial rN 7,3 - 7,6.
6. Arterial R
0 2
1 00 mm sm.ust. nafas aralashmasidagi 0 2 
( F i0 2) 50%. N afas oxiridagi musbat bosim REER minimal.
7. K ortikosteroidlar 
2 3 
kun 
davomida 
vena 
ichiga 
m ctilprednizolon 5 mg/kg -t- 1 soatdan so‘ng 1 m g/kg yoki 
dcksam etazon 1 m g/kg t 6 soatdan so‘ng 0,2 mg/kg.
8. G em atokrit 30-35% . Elektrolitlar m o‘’tadilligi: plazma- 
dagi kolloid-osm otik bosim 15 mm sim. ust. dan oshiq (al’bumin 
30 gr/1). Zardob osmolyarligi 280 - 330 m osm ol’/l.
9. G ipoterm iyadan qochish, normotermiyani saqlash.
10. Eritm alar kiritilishi: 
dckstrozaning suvli 
critmasidan 
foydalanmaslik: 5-10% dekstrozani 0,25 - 0,5 natriy xlor 
eritmasida 30 - 50 ml/kg bir kunga (bolalarda 100 m l/kg bir 
kunda) kcrak b o ‘lsa kaliy xlor qo ‘shib ishlatiladi.
B. Intrakranial gomeostaz uchun.
1. K o ‘plam chi 
jarohatlardan 
saqlash 
(anamncz, 
klinik 
k o ‘rinish - sercbral angiografiya yoki skanerlash).
2. Bcxatar tcxnik usulda miya ichi bosimini 
o ‘lchash 
monitoring, bosh miya jarohati va ensefalitlarda tavsiya ctiladi. 
Bosh miya ichi bosim ini 15 mm sim.ust. yoki pastroq ushlab 
turish uchun:
• Giperventilyatsiya (rSC
)2
- 20 mm sim. ust.);
• M iya qorinchalari drenajlanib, miya suyuqligi chiqaziladi;
• M annitol 0,5 g/kg soatiga + 0,3 g/kg vena ichiga;
• Laziks 0,5 - 1 mg/kg vena ichiga;
• Tiopental yoki fcnobarbital 2 — 5 mg/kg vena ichiga.



Yüklə 3,19 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   43




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin