Ta`lim muassasasi menejmenti Reja: Mavzu rejasi



Yüklə 60,67 Kb.
səhifə1/6
tarix06.05.2023
ölçüsü60,67 Kb.
#108874
  1   2   3   4   5   6
Ta`lim muassasasi menejmenti Reja Mavzu rejasi


Ta`lim muassasasi menejmenti


Reja:
Mavzu rejasi:
1.Ta`lim muassasasi menejmenti haqida tushuncha. Ta`lim muassasasini boshqarish.
2.Ta`lim muassasasi Ustavi – rahbarlik va boshqaruv tizimini aniqlovchi hujjat.
3. Ta`lim muassasasining ichki boshqaruvi.
4. Ta`lim muassasasida metodik ishlarni tashkil etish.
5.Ta’lim sifati monitoring.
Tayanch iboralar: menejmenti, tushuncha, boshqarish, Ustavi, metodik ishlar, Ta’lim sifati, monitoring.
Ta’lim muassasasini boshqarishning pedagogik- psixologik asoslari. Boshqarish faqat ishlab chiqarishgagina xos bo`lgan jarayon emas. Balki ijtimoiy sohalar, shuningdek, ta’lim tizimida ham boshqarishni to`g`ri tashkil etilishi juda muhim.
Hozirgi paytda yagona pedagogik jarayonni boshqarishga ilmiy yondashish harakati kuchaydi. Bu esa intellektual salohiyati yuqori kadrlarni shakllantirish uchun o`ta muhim hisoblanadi.
Avvalo, boshqarishning ijtimoiy mohiyatini anglab olaylik. Boshqarish ma’lum bir ob’ektga tashkiliy, rejali, tizimli ta’sir ko`rsatish demakdir.
Ta’lim muassasasining pedagogik faoliyatini boshqarish ta’lim muassasasining faoliyat xususiyatiga ko`ra pedagogik jarayonini rejalashtirish, tashkil etish, rag`batlantirish, natijalarni nazorat va tahlil qilish maqsadida amalga oshiriluvchi boshqaruv faoliyatidir.
Bugungi kunda pedagogika faniga ta’lim muassasalarini boshqarish bo`yicha yangidan-yangi tushunchalar kirib kelyapti, ularning mohiyati avvalgilardan ham teranroqdir. Masalan, «ta’sir etish» tushunchasining o`rniga «o`zaro harakat», «hamkorlik», «refleksiv boshqarish» kabi tushunchalar qo`llanilmoqda.
Ta’lim muassasalarini boshqarish nazariyasi ta’lim muassasalarining menejmenti nazariyasi bilan boyitildi. Menejment nazariyasi xodimlarga nisbatan ishonch, ularning unumli mehnat qilishlari uchun sharoit yaratish hamda o`zaro hurmat bilan tavsiflanadi.
Xo`sh, menejment va menejer atamalarining asl mohiyati nimani anglatadi?
Biz ushbu tushunchalarning mohiyati, ta’lim muassasida davlat-jamoa boshqaruvining pedagogik-psixologik asoslarini tushunishimizda ushbu yo`nalishda tadqiqot olib borgan pedagog R.Ahliddinovning qarashlari alohida diqqatga sazovor.
Menejment deganda, odatda rahbarlik lavozimiga rasman tayinlangan shaxslarning ishigina tushuniladi. Boshqarishga, shuningdek, murabbiylik ishi ham taalluqli hisoblanadi. Menejment (yoki boshqarish) mavjud minimal imkoniyatlardan maksimal natijalarga erishish maqsadida muayyan xodim yoki guruhga ta’sir etish, ular bilan hamkorlik qilish jarayonidir. Ta’lim muassasasi menejmenti haqida so`z yuritilganda, O`zbekiston Respublikasining «Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi»ning 4.6-bandida so`z yuritilayotgan jarayonning mohiyati haqida batafsil to`xtalib o`tilganligini alohida ta’kidlash zarur. Ushbu hujjatda qayd etilicha, ta’lim muassasasi menejmentida quyidagi holatlar nazarda tutiladi:

  • uzluksiz ta’lim tizimi va kadrlar tayyorlashning davlat va nodavlat ta’lim muassasalarini tarkibiy jihatdan o`zgartirish va ularni izchil rivojlantirish davlat yo`li bilan boshqarib borilishi;

  • barcha darajadagi ta’lim boshqaruv organlarining vakolat doiralari «Ta’lim to`g`risida»gi qonunga muvofiq belgilanadi;

  • ta’limning normativ-huquiy bazasi rivojlantiriladi;

  • moliya-xo`jalik faoliyatini olib borish hamda ta’lim jarayonini tashkil etishda o`quv yurtlarining huquqlari kengayadi va mustaqilligi ta’minlanadi;

  • ta’lim muassasalari O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda attestatsiyadan o`tkaziladi hamda akkreditatsiyalanadi. Akkreditatsiya yakunlariga ko`ra ta’lim sohasida faoliyat ko`rsatish huquqi beriladi;

  • muassis tashkilotlarning, mahalliy hokimiyat organlarining, savdo-sanoat doiralarining, jamoat tashkilotlarining, fondlarning va homiy vakillarni o`z ichiga oluvchi vasiylik va kuzatish kengashlari tizimi orqali ta’lim muassasalarining samarali, jamoat boshqaruvi tizimi joriy etiladi.

Bundan tashqari, olimlar ta’lim menejmetining bir qator o`ziga xos xususiyatlarga ega ekanligini ham ta’kidlab o`tishadi. Ular orasida quyidagi xususiyatlar asosiy hisoblanadi:

  • ta’lim menejmenti «maqsadga muvofiqlik» so`zi bilan aniqlanadigan ma’naviy o`lchovga ega;

  • ta’lim menejmenti – bu fan va san’at (chunki bunda insonlar o`rtasidagi o`zaro munosabatlar katta rol o`ynaydi);

  • menejment mazmunida o`z aksini topadigan shaxs, davlat va jamiyat manfaatlarining o`zaro dialektik birligi;

  • ta’limni boshqarishda jamoatchilikning faol qatnashuvi.

Yuqoridagilardan ko`rinib turibdiki, endilikda ta’lim tizimini davlat tomonidan boshqarishdan davlat-jamoatchilik boshqaruviga o`tiladi. Davlat-jamoatchilik boshqaruvining maqsadi –ta’lim muassasalarining dolzarb masalalarini davlat va jamoatchilik hamkorligida hal qilish, o`qituvchilar, o`quvchilar hamda ota-onalarga ta’lim dasturlarini, turlarini, ta’lim muassasalarini tanlashda huquq va erkinlik berishni kengaytirishdan iborat.
Xalq ta’limi Vazirligi, Oliy va o`rta maxsus ta’lim Vazirligi O`zbekiston Respublikasida ta’limni boshqarishning davlat yuqori organlari hisoblanadi. Vazirliklar o`zini vakolatlik doirasida:

  • ta’lim sohasida yagona davlat siyosatini ro`yobga chiqaradi; ta’lim muassasalari faoliyatini muvofiqlashtiradi va uslub masalalarida ularga rahbarlik qiladi;

  • davlat ta’lim standartlari, mutaxassislarining bilim saviyasi va kasbiy tayyorgarligiga bo`lgan talablarning bajarilishini ta’minlaydi;

  • o`qitishning ilg`or shakllari va yangi pedagogik texnologiyalarni, ta’limning texnik va axborot vositalarini o`quv jarayoniga joriy etadi, o`quv va o`quv-usulbiy adabiyotlarni yaratadi va nashr etishni tashkil qiladi;

  • ta’lim oluvchilarning yakuniy davlat attestatsiyasi va davlat ta’lim muassasalarida eksternat to`g`risidagi nizomlarini tasdiqlaydi;

  • davlat oliy ta’lim muassasasining rektorini tayinlash to`g`risida O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;

  • pedagog xodimlarni tayyorlash, ularning malasini oshirish va qayta tayyorlashni tashkil etadi.

Maktabni boshqarish ishiga maktab inspeksiyasi, ya’ni, vazirliklar va xalq ta’limi bo`limlarining maktab inspektorlari xizmati yordam beradi. Ular maktab faoliyatini o`rganadi, ta’lim-tarbiya jarayonining natijalarini tahlil qiladi, ilg`or tajribalarini aniqlaydi va ularni ommalashtirish chora-tadbirlarini belgilaydi, kamchiliklarni anihlab, ularni bartaraf etish yo`llarini izlaydi, maktab direktori va o`qituvchilarga metodik va moddiy yordam ko`rsatadi.
Ta’lim tizimini jamoatchilik asosida boshqarish o`qituvchilar, o`quvchilar, ota-onalar va jamoatchilik vakillaridan iborat pedagogik Kengashning umumiy o`rta ta’lim muassasasi faoliyatini samarali tashkil etishga yo`naltirilgan faoliyatidir.
Bir yilda bir marta o`tkaziladigan maktab konferensiyasi ham jamoatchilik boshqaruviga kiradi. Konferensiyada maktab Kengashi, uning raisi saylanadi, maktabning Ustavi qabul qilinadi.
Davlat ta’lim muassasalari bilan bir vaqtda nodavlat ta’lim muassasalarining faoliyat ko`rsatishi ham ta’limni boshqarishning jamoatchilik xarakterini ifodalaydi.
Umumiy o`rta ta’lim maktabi, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari haqidagi Nizom, ta’lim muassasasalarining Ustavi – ta’lim muassasalarini boshqarish va unga rahbarlik qilishning asosiy hujjati. O`zbekiston Respublikasining «Umumiy o`rta ta’lim to`g`risida»gi Nizomi O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 13 maydagi 203-sonli qaroriga muvofiq qabul qilingan. Ushbu Nizomda quyidagi masalalar yoritilgan:

  1. Umumiy qoidalar.

  2. Umumiy o`rta ta’limning maqsadi va vazifalari.

  3. Umumiy o`rta ta’limni tashkil etish.

  4. O`quv-tarbiya jarayonini tashkil etish va uning mazmuni.

  5. Pedagog kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish.

  6. Umumiy o`rta ta’limni boshqarish.

  7. Mablag` bilan ta’minlash va moddiy-texnika ta’minoti.

  8. Xalqaro hamkorlik.

Nizomga asosan, umumiy o`rta ta’limning maqsadi o`quvchilarni davlat ta’lim standartlariga muvofiq o`qitish va tarbiyalash hamda shaxsning ta’lim olish huquqini ro`yobga chiqarish hisoblanadi.
Umumiy o`rta ta’lim mazmunini yoritish Nizomning asosiy g`oyalaridan biri bo`lib, majburiy va qo`shimcha komponentlar umumiy o`rta ta’lim mazmunining asosini tashkil etadi.
Majburiy komponent davlat ta’lim standarti bilan belgilanadi va o`quvchilarni tayyorlashning o`rta maxsus va kasb-hunar ta’limi muassasalarida bilimlar asoslarini yanada puxta o`rganish va kasb egallash uchun yetarli bo`lgan zarur darajasini belgilaydi.
qo`shimcha komponent o`quvchining ehtiyojlari va qobiliyati, maktabning moddiy-texnika va kadrlar bilan ta’minlanganlik darajasidan kelib chiqib belgilanadi. qo`shimcha o`quv yuklanmalarining hajmi O`zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi Vazirligining Sog`liqni saqlash vazirligi bilan kelishilgan normativlariga muvofiq belgilanadi. O`quvchilar bilim sifati va ta’lim natijalarining davlat ta’lim standartiga muvofiqligini nazorat qilishni ta’minlash uchun joriy, oraliq va yakuniy nazorat bilan birga bosqichli nazorat o`tkazish ham nazarda tutiladi.
Bosqichli nazorat o`quv yili tamom bo`lgandan keyin imtihonlar, test sinovlari, sinovlar shaklida amalga oshiriladi. Uning asosida reyting aniqlandi va o`quvchini navbatdagi sinfga o`tkazish to`g`risidagi qaror qabul qilinadi.
Maktabga bevosita rahbarlik boshqarishning yuqori organlar tomonidan tayinlanadigan direktor, davlatga qarashli bo`lmagan ta’lim muassasalarida esa muasssis tomonidan amalga oshiriladi.
O`zbekiston Respublikasida umumiy o`rta ta’lim xalqaro hamkorlik asosida ham tashkil etiladi. «Umumiy o`rta ta’lim to`g`risida»gi Nizomning sakkizinchi bo`limida qayd etilganidek, umumiy o`rta ta’limni boshqarish organlari va ularning mahalliy organlari sanalgan ta’lim muassasalari halqaro hamkorlikni pedagogik axborot va tajriba almashish, pedagog xodimlarning tajriba o`rganish va malaka oshirish maqsadida progressiv xalqaro jamg`armalar va tashkilotlarning grantlarini olish sohasidagi davlatlararo, hukumatlararo va idoralararo bitimlar hamda shartnomalar asosida amalga oshiradilar.
Mazkur Nizom umumiy o`rta ta’lim (maktab)ni har tomonlama boshqarish mohiyatini o`zida ifoda etadi.
«Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari to`g`risida»gi Nizom O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 13 maydagi 204-sonli qaroriga muvofiq qabul qilingan. Ushbu Nizom mazmunida quyidagi maslalar yoritilgan6

  1. Umumiy qoidalar.

  2. O`rta maxsus, kasb-hunar ta’limining maqsadi, vazifalari va uni tashkil etish.

  3. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlariga o`quvchilarni qabul qilish, ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish va uning mazmuni.

  4. Pedagog kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish.

  5. O`rta maxsus, kasb-hunar ta’limini boshqarish.

  6. O`rta maxsus, kasb-hunar ta’limini mablag` bilan ta’minlash va moddiy-texnika ta’minoti.

  7. Xalqaro hamkorlik.

Umumiy qoidalarda o`rta maxsus, kasb-hunar ta’limi umumiy o`rta ta’lim negizida o`qitish muddati 3 yil bo`lgan uzluksiz ta’lim tizimining majburiy mustaqil turi hisoblanishi hamda O`zbekiston Respublikasining «Ta’lim to`g`risida»gi qonuni va «Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi»ga muvofiq amalga oshirilishi, akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarining yuridik shaxs hisoblanishi, qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etilishi bayon etilgan.

Yüklə 60,67 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin