Uygarlıklar batırmış bir hastalık



Yüklə 8,64 Mb.
tarix14.01.2017
ölçüsü8,64 Mb.



Uygarlıklar batırmış bir hastalık

  • Uygarlıklar batırmış bir hastalık

  • MÖ 5. yy’da Hippocrates hastalığın bataklıkla ilgisini tanımladı

  • Malaria= fena havanın solunması

  • Dr. Alphonse Laveran, Fransız askeri doktor, 1880 yılında Cezayir’de malaria parazitini kanda tanımladı

  • Sir Ronald Ross, İngiliz doktor, paraziti anofellerin midesinde tanımladı

  • İkisi de Nobel ödülü kazandı



Plazmodyum türleri tarafından oluşturulur

  • Plazmodyum türleri tarafından oluşturulur

    • Parazit türüne göre değişen ateş nöbetleri var
    • Anemi ve splenomegali gibi bulgulara sahip
    • İnsan hayatını tehdit eder
  • 200’den fazla Plasmodium spp. var

  • İnsanda 4 tür sıtma etkeni:



Dünya’da 106 ülkede 3 milyar kişi sıtma için riskli bölgede yaşıyor !

  • Dünya’da 106 ülkede 3 milyar kişi sıtma için riskli bölgede yaşıyor !

  • DSÖ 2011 yılı sıtma verileri

    • Her yıl 160-200 milyon yeni sıtma olgusu
    • Eski-yeni olgularla birlikte yılda 300-500 milyon olgu
    • Yıllık 2 milyon ölüm (yarısı 5 yaş altı çocuklar)
    • Dünya’da ölümlerin %86’sı çocuk
    • Ölümlerin %91’i Afrika’da
    • %6’sı GüneyDoğu Asya’da
    • %3’ü Doğu Akdeniz Bölgesi’nde
    • Dünya’da yıllık ekonomik kayıp 12 milyar USD










İklim düzensizlikleri

  • İklim düzensizlikleri

  • Global ısınma

  • Hukuki ve siyasi karışıklıklar

  • Seyahat

  • HIV

  • Antimalaryal ilaç direnci

  • İnsektisid direnci



Seyahat sıtması

  • Seyahat sıtması

  • Havaalanı epidemileri

  • Gümrük epidemileri

  • Bagaj sıtması

  • Nozokomiyal sıtma

    • Laboratuar sıtması


Dünya’da >100 sıtma endemik ülke var

  • Dünya’da >100 sıtma endemik ülke var

  • 125 milyon kişi bu ülkelere seyahat ediyor

  • Seyahat dönüşü 10.000 sıtma olgusu var

    • Gerçek rakam 30.000
  • Non-endemik bölgelerden seyahatler riskli

  • Endemik bölgelerden göçler risk yaratıyor

  • Endemik bölgelerden dönüşlerde 3 ay sıtma için önemli









P. falciparum sıtmasında belirtiler

  • P. falciparum sıtmasında belirtiler

    • Ateş (93%)
    • Başağrısı (51%)
    • Yaygın kas-iskelet ağrısı (35%)
    • Halsizlik-yorgunluk (32%)
  • Laboratuar bulguları

    • Trombositopeni
    • Serum LDH’da artma
    • Anemi


1955’de başladı

  • 1955’de başladı

    • Vektörlerin insektisit direnci
    • Plasmodiumların (özellikle P. falciparum) ilaç direnci
    • Endemik bölgelerde organizasyon bozukluğu
  • 1976 yılında programın yetersizliği açıklandı





Çok eskilere dayanır

  • Çok eskilere dayanır

  • Eski medeniyetlerin çöküşünde önemi büyük

  • Kurtuluş Savaşı ve izleyen yıllarda çok yaygın















Ortalama yıllık 45-50 olgu var!

  • Ortalama yıllık 45-50 olgu var!

  • En yüksek yıllık olgu sayısı 1994-96 arası

    • Yıllık 267 importe olgu
    • 20 yıllık sürede toplam 1651 importe olgu






Türkiye’de P. vivax klorokin direnci yok!

  • Türkiye’de P. vivax klorokin direnci yok!

  • Antimalaryal ilaç direnci problemi

    • P. falciparum
    • P. vivax
    • Daha fazla dirençli plasmodium, daha fazla problem
      • Malign tersian sıtma olguları
      • Serebral malaria
      • Ölüm




Anofel cinsi dişi sivrisineklerin kan emmesi

  • Anofel cinsi dişi sivrisineklerin kan emmesi

  • Kan transfüzyonu

    • Trombosit ve Lökosit transfüzyonu
  • Karaciğer transplantasyonu

  • Konjenital malarya (plasenta rüptürü)

  • Paylaşılan enjektör

  • İnsandan insana bulaş

    • Nozokomiyal










Daha önce sıtma geçirmemiş olanlar

  • Daha önce sıtma geçirmemiş olanlar

  • HIV (+)/AIDS hastalığı olanlar

  • Yüksek riskli bölgelerde yaşayanlar arasında:

    • Çocuklar (özellikle 5 yaş altı)
    • Hamile kadınlar (özellikle primigravidler)
    • Sıtma için riskli olmayan bölgelerden seyahat ve göç nedeniyle gelenler


Temelde iki ana faktöre dayanır:

  • Temelde iki ana faktöre dayanır:

    • Mikrovasküler tıkaçlara neden olan sitoaderans
    • Paraziter toksin salınmasına bağlı inflamatuvar sitokin salınması
  • Sitoaderans

    • Enfekte eritrositler birleşerek yumak formu oluşturur (Rozet formasyonu)
    • Damar endotelinde birikip tıkanıklık oluşturur (Serebral sıtma, Pulmoner ödem)
    • Hastalık şiddeti sitoaderans ve rozet formasyonu ile ilişkili




P. falciparum trofozoit ve şizontlarından salınan proteinler toksin gibi davranarak sistemik inflamatuvar yanıtı uyarır ve aşırı sitokin üretimine sebep olur

  • P. falciparum trofozoit ve şizontlarından salınan proteinler toksin gibi davranarak sistemik inflamatuvar yanıtı uyarır ve aşırı sitokin üretimine sebep olur

  • Enfekte olan eritrositin rüptürüyle hemoliz oluşabilir ve hemoglobinüri ile akut böbrek yetmezliği

  • Parazitin glikoz tüketimine bağlı ciddi hipoglisemi atakları

  • İnfeksiyondan sonra

    • Hücresel ve humoral immünite oluşur
    • Kalıcı bağışıklık oluşmayabilir


P. vivax, Türkiye ve dünyada en fazla sıtmaya neden olan tür

  • P. vivax, Türkiye ve dünyada en fazla sıtmaya neden olan tür

  • İyi seyirli ve nadir olarak yaşamı tehdit eder (Benign sıtma)

  • Tedavi edilmezse nükslerle seyretmesi en önemli özelliği



Ciddi anlamda hayatı tehdit eder (Malign sıtma)

  • Ciddi anlamda hayatı tehdit eder (Malign sıtma)

  • Esas sıtma ölümlerinin sebebidir

  • P. falciparum’a bağışıklığı olmayan kişilerde hastalık çok çabuk ilerler ve bazı durumlarda belirtilerin ortaya çıkışından 24 saat sonra hastalar hayatını kaybedebilir

  • Nöbetler sürekli ateşli bir şekilde veya kötü nöbetler şeklinde görülür



Periyodik ateş sıtmaya özgül

  • Periyodik ateş sıtmaya özgül

  • Ateş paroksizmi eritrositlerin parçalanması ve parazitlerin kana salınmasıyla ilişkili

  • Siklik ateş P. vivax ve P. ovale’de 48 satte bir, P. malaria’ da 72 saatte bir ve P. falciparum’ da 48 saatte bir ise de düzensiz olabilir



Prodromal Belirtiler

  • Prodromal Belirtiler

    • Kırıklık, halsizlik, baş ağrısı, Göğüs ağrısı, karın ağrısı, (viral infeksiyon?)
  • Sıtmada 3 Klinik 3 var

    • 1. Üşüme-titreme
    • 2. Yüksek ateş (şizont rüptürü)
    • 3. Terleme


Üşüme-titreme dönemi

  • Üşüme-titreme dönemi

    • Üşüme hissi ile çeneler birbirine vurarak titrer, yüz soluk, baş ağrısı ve mide bulantısı, deri soğuk ve kuru (periferik vazokonstrüksiyon)
  • Isı dönemi

    • Yüz hiperemik, gözler parlak, derisi sıcak ve kuru
    • Ateş 40-420C, şiddetli baş-sırt ve karın ağrısı, bulantı-kusma, deliryum, anemi ve sarılık görülebilir
  • Terleme dönemi

    • Ateş, terleme ile birlikte normale döner, hasta rahatlar, bitkin düşüp uykuya dalar


Santral Sinir Sistemi disfonksiyonu

  • Santral Sinir Sistemi disfonksiyonu

  • Renal yetmezlik

    • Özellikle yüksek parazitemili hastalarda
    • İdrarda çok miktarda hemoglobin ve malaryal pigment (Karasu humması)
  • Pulmoner ödem



Ateş

  • Ateş

  • Taşikardi

  • Ortostatik hipotansiyon

  • Hepatomegali, splenomegali

  • Lenfadenopati (alışılmış değil)

  • Sarılık

  • Ürtiker

  • Peteşi

  • Konjuktival kanama

  • Retinal vazospazm ve hemorraji

  • Herpes labialis




Yüklə 8,64 Mb.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2020
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə