uning turli jihatlari oydinlashadi. Taqsimot qatorlari esa statistik to’plam
tuzilmaviy xususiyatlarini va qonuniyatlarini aniqlash uchun xizmat qiladi.
Tuzilmaviy guruhlashlar tizilishidagi o’zgarishlarni dinamika va fazo
jihatidan statistik o’rganish va miqdoriy baholash imkonini beradi. Buning uchun
ikki usuldan foydalanish mumkin: biri - har bir to’plamning
ichidagi farqlarni
miqdoriy baholashga asoslanadi, ikkinchisi esa - to’plamlar tuzilishi orasidagi
farqlarni baholashga tayanadi.
Birinchi holda har bir to’plam ichki tuzilmaviy farqlari ularning o’rtacha
absolyut qiymati va o’rtacha kvadratik qiymati hamda
ularning koeffitsiyentlari
yordamida baholanadi. Agarda ayrim guruhlar uchun o’rganilayotgan ko’rsatkich
m
i
bo’lsa, ularning to’plamdagi salmog’i (ulushi, qismi)
d
m
m
i
i
i
=
u holda: o’rtacha absolyut salmoqlar farqi
d
d
d
K
i
=
−
(1)
(ishorasi hisobga olinmaydi)
uning koeffitsiyenti
K
d
d
=
(2)
salmoqlarning o’rtacha kvadratik farqi
K
d
d
i
d
2
(
−
=
(3)
va uning koeffitsiyenti
d
K
d
=
bu yerda:
d
d
K
i
=
.
Bu ko’rsatkichlar to’plamlar tuzilishini dinamika yoki fazo jihatdan qiyosiy
tahlil qilish uchun hisoblanadi.
Ikkinchi holda ikki qiyoslanayotgan to’plamlar tuzilishini ifodalovchi
tuzilma salmoqlari (d
i
) orasidagi farqlar asosida hisoblanadigan o’rtacha arifmetik
va o’rtacha kvadratik farqlar qiymati va ularning koeffitsiyentlaridan miqdoriy
baholash ko’rsatkichlari tashkil topgan.
=
−
=
−
=
=
d
d
K
S
d
d
n
K
d
K
S
d
i
i
i
i
S
i
1
0
1
0
2
1
1
6
7
(5)
(
)
( )
( )
(8)
Bu yerda: d
i1
-joriy davrdagi (yoki taqqoslanuvchi) to’plam
guruhlari
(tuzilma) ning salmoqlari
d
i0
-o’tgan davrdagi (yoki taqqoslovchi) to’plam guruhlarining salmoqlari
Q - ikki to’plam tuzilishidagi farqlarning o’rtacha absolyut qiymati (ishorasi
inobatga olinmaydi)
S-ikki to’plam tuzilishidagi farqlarning o’rtacha kvadratik qiymati
K - o’rtacha
absolyut farqlar darajasi
K
S -
o’rtacha kvadratik farqlar darajasi.
Analitik guruhlash deb ikki va undan ortiq belgilar
orasidagi o’zaro bog’lanishlarni ta’riflovchi guruhlash
ataladi.
Analitik guruhlashda ikki
toifadagi belgilar ishtirok
etadi: biri - omil belgilar, ikkinchisi - natijaviy belgilar.
Natijaviy belgi deb boshqa belgilar ta’siri ostida
o’zgarayotgan
belgi ataladi, omil belgi esa unga ta’sir
etayotgan, uni o’zgarishiga sabab bo’layotgan belgi yoki belgilardir.
Analitik guruhlash odatda omil belgi yoki belgilar asosida tuziladi, har qaysi
guruh esa natijaviy belgilar bilan ta’riflanadi.
Dostları ilə paylaş: