5-sinf ona tili diktant (umumtalim maktablari uchun) Ijodkor mehnati



Yüklə 37,14 Kb.
səhifə2/10
tarix14.12.2023
ölçüsü37,14 Kb.
#179778
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
5-6-7-8-sinf diktant

7-SINF ONA TILI (IJODIY BAYON)
(umumtalim maktablari uchun)


Ilimning afzalligi

Qadimgi Yunonning eng buyuk faylasufi Arastu o'limiga yaqin o'g'lini chaqirib shunday debdi:


- Bolajonim, o'z umrimni ilm-u hikmatning sirlaridan voqif bo'lish yo'lida sarf qildim. Ilm-u
hikmat nuri bilan juda ko'p tugunlarni yechdim, ammo o'limga kelganda chora topolmadim.
Senga qiladigan vasiyatim shuki, o'g'lim, mol-davlat orqasida orttirgan izzat- obro'da baqo yo'q.
Izzat-hurmat, shon-sharaf ilmda. Ilm orqasida qo'lga kiritilgan shon-sharaf fano va zavolni
bilmaydi, davlat va siyosatning o'zgarishi unga ta'sir qilmaydi.
O'g'lim, shohlar sening otangni ilmi tufayli ulug'lashdi, bo'lmasa, otang ham ular qaramog'idagi
bir odam edi. Shohlar tobeligidagi odamlar shohlarga ta'zim qilishadi va sig'inishadi. Obidlar va
ma'budlar orasida yer bilan osmoncha farq bor.
Otangning ilmi bo'lmaganda, uning podshohlar uchun kitob ortilgan eshakdan farqi qolmasdi.
Ularga sig'inadigan va xizmatini bajo keltiradigan bir g'ulom bo'lar edi, xolos.
Izzat-ehtiromga loyiq bo'lay, nomim abadiy qolsin desang, ilm orttir! (Muhammad Avfiy)


8-SINF ONA TILI (IJODIY BAYON)
(umumtalim maktablari uchun)


KO`CHA ODOBI
“Ko`cha odobi” deganda nimani tushunmoq kerak?
“Ko`cha odobi”, eng avvalo, kiyina bilish va odamlar orasida o`zini xushxulq tutishdan boshlanadi. Darhaqiqat, ko`chaga chiqqan kishining bosh kiyimidan tortib, oyoq kiyimigacha tartibli bo`lishi ham odoblilik belgisidir.
Bobokalonlarimiz udumida “Ko`cha odobi” haqida ushbular alohida ta’kidlanadi:
Ko`chaga chiqish uchun uyda ekaningda tayyorgarlik ko`r. Kiyim–kechagingga e’tibor qil. Hammasi joyidami, tozami? Kiyinib bo`lgach, oynaga qara, sochingni yaxshilab tarashni unutma. Dasro`molsiz uydan chiqma. Darvoqe u yurish turishda unchalik arzimas narsaday ko`rinsada, odob nuqtai nazaridan katta ahamiyatga ega. Tajribali shifokorlarning yozishicha, yo`talgan va aksa urganda og`izdan 40000 ga yaqin mikrob viruslari otilib chiqarkan. Bu mikroblar og`izdan juda katta tezlikda otilib chiqqani uchun, 3 metr atrofga va undan ko`proqqa bemalol tarqalar ekan. Ana endi, sinfda yoki odam tiqilinch bo`lgan avtobusdagi bitta bemor odamning qancha odamlarga kasallik (tarqatib) yuqtirishini bir tasavvur qilib ko`ringa! Lekin to`rt qavat qilib buklangan bitta dasro`molcha o`sha mikroblarning 24-25 foizini to`sib qolar ekan.
Ko`cha-ko`yda, mahallada, xoh katta, xoh kichik kishi oldidan besalom o`tma, yoniga salomsiz borma. Xalqimizda yana bir qadimiy odat bor – bu ota-ona va katta yoshdagilarning izzat – ikromini o`rniga qo`yib, hurmatini joyiga keltirishdir. Sen ham unga chuqur amal qil. Keksalarni ko`rganda, qo`lingni ko`ksingga qo`yib salom ber, qariyalar qo`lidan yukini olib, og`irini yengil qil, suhbatlashayotganda aralashma, ularga gap yoki luqma tashlama, ular o`rtasidan kesib o`tma, o`rin bo`shatish ham odoblilik nishonasidir. Bu ibratli odatlarni bir nafas ham unutmaslik lozim, sababi sen ham erta-indin shu yoshga yetasan!
Shoir Abduqodir Bedil aytganidek, “Keksalarni etsang azizu izzat, seni ham keksaygach etishar hurmat”. O`zingdan kichiklarga doimo yordam qo`lingni cho`z.
Ko`cha-kuyda kamsuqum, kamtar bo`l. Bordi-yu , xafaqon kishini ko`rsang, xursand qilishga, kayfiyatin ko`tarishga intil.
“Ko`cha odobi”da, ayniqsa, muomila va til madaniyati muhim o`rin tutadi. Doimo xushmuomila bo`l, shirinzabonlikka intil. Xalqning “Sevdirgan ham til , bezdirgan ham til” maqolini doimo yodda tut.

Yüklə 37,14 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin