9-mavzu: tafakkurning mantiqiy shakllari : tushuncha, hukm. Xulosa chiqarish reja



Yüklə 374 Kb.
səhifə1/18
tarix19.04.2023
ölçüsü374 Kb.
#100607
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18
9-mavzu tafakkurning mantiqiy shakllari tushuncha, hukm. Xulo


9-MAVZU: TAFAKKURNING MANTIQIY SHAKLLARI : TUSHUNCHA, HUKM. XULOSA CHIQARISH


Reja:
1.Tushuncha tafakkur shakli sifatida.
2.Hukm tafakkur shakli sifatida.
3.Hukm va uning turlari.
4.Xulosa chiqarishning umumiy mantiqiy tavsifi.
5.Xulosa chiqarishning turlari


Tayanch so‘z va iboralar: tushuncha, hukm va xulosa chiqarish, taqqoslash, mavhumlashtirish. tushunchaning mazmuni va hajmi, umumiy tushuncha, yakka tushuncha. ayiruvchi tu­shuncha, to‘plovchi tushuncha, abstrakt tushuncha, konkret tushuncha, nisbatsiz tushuncha, nisbatdosh tushuncha, ijobiy tushun­cha, salbiy tushuncha, tushunchaning mantiqiy tavsifi, taqqoslanadigan tushunchalar, taqqoslanmaydigan tushunchalar, sig‘ishadigan tushunchalar va ular o‘rtasidagi munosabatlar, sig‘ishmaydigan tushunchalar va ular o‘rtasidagi munosabatlar, hukm, gap, sub’ekt, predikat, bog‘lovchi, oddiy hukm, murakkab hukm, xulosa chiqarish, deduktiv, induktiv, analogik, sillogizm, to‘liq induksiya, to‘liqsiz induksiya,ilmiy induksiya, ommabop induksiya, aylantirish, almashtirish.
Tushuncha tafakkur shakli sifatida.Tushuncha predmet va xodisalarning umumiy, muhim belgilarini aks ettiruvchi tafakkur shaklidir.
Belgilar deb, predmetlarni bir-biridan farq kiluvchi hamda ularning bir-biriga o‘xshashligini ifoda kiluvchi tomonlarga, xususiyatlarga aytiladi. Har bir predmet olamdagi boshqa predmetlar bilan (bevosita yoki bilvosita) aloqada bo‘lganligi uchun ko‘p belgilarga ega. Ularning ba’zilari faqat bitta predmetga xos bo‘lgan, uning individal, yakkalik belgilarini tashkil qilsa, boshqalari predmetning ma’lum bir guruhiga tegishli bo‘lib, umumiy belgilar hisoblanadi. Masalan, har bir kishi faqat o‘zigagina xos bo‘lgan ruhiy kechinmalar va shu kabi individual belgilarga ega. Shuning bilan birga kishilarning ma’lum bir guruhiga (mehnat jamoasi, millat va elat kabilarga tegishli) yoki barcha kishilarga (mehnat qilish, fikr yuritish qobiliyatlari, ijtimoiy munosabatlarda ishtirok qilishi va shu kabilar) xos bo‘lgan umumiy belgilarga ega.
Individual va umumiy belgilarning ba’zilari predmetning mavjud bo‘lishi uchun zarur bo‘lib, uning tabiatini, mohiyatini ifodalaydi. Bunday belgilar predmetning muhim belgilari deyiladi. Masalan, davlatning mavjud bo‘lishi uning o‘z maydoni, aholisi, hokimiyat organlariga ega bo‘lishini taqozo etadi.

Yüklə 374 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   18




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin