Ahmadov abdurahmonning


Bakterial hujayraning nukleoidi



Yüklə 1,28 Mb.
səhifə5/14
tarix02.06.2023
ölçüsü1,28 Mb.
#124042
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14
Eukariot va prokariot genomlarining bir-biridan farqi (1)

1.2. Bakterial hujayraning nukleoidi
E
lektron mikroskop yordamida yengil sharoitda bakterial hujayralarni dastlabki kimyoviy fiksatsiyasiz o'rganish shuni ko'rsatdiki, nukleoidlar ribosomalardan xoli bo'lgan rangli diffusion joylashgan.(2-rasm)


2-rasm. Bakterial hujayraning nukleoidi

Bunday holda, nukleoidlarning tashqi qismidagi DNKning cho'zilgan bo'laklari atrofdagi sitoplazma tomon yo'naltiriladi. Maxsus antitanalar yordamida RNK polimeraza, DNK topoizomeraza I va gistonga o'xshash HU oqsillarining molekulalari nukleoidlar bilan bog'langanligi aniqlandi. DNKning nukleoid atrofidagi bo'shliqlari odatda transkripsiyada ishtirok etadigan bakterial xromosoma segmentlari sifatida talqin etiladi. Ushbu saytlar hujayraning fiziologik holatiga qarab, transkripsiya holatida bo'lgan yoki transkripsiya bostirilganida nukleoid ichiga tushadigan bakterial xromosomaning DNK zanjirlaridan iborat deb yuritiladi. A. Reiter va A. Changning fikriga ko'ra, elektron mikroskop ostida ko'rinadigan nukleoidlar yuzasining loyqa tuzilishi faol transkriptlangan DNK halqalarining harakatchan holatini aks ettiradi. Bakterial hujayralarning turli o'sish fazalarida nukleoid doimiy ravishda shaklini o'zgartiradi va bu ma'lum bakterial genlarning transkripsiya faoliyati bilan bog'liqdir. Eukariotik xromosomalarda bo'lgani kabi, nukleoid DNK bakterial xromosomalarning ishlashiga va ularning hujayra ichidagi siqilishiga katta ta'sir ko'rsatadigan ko'plab DNKni bog'laydigan oqsillar, xususan, gistonga o'xshash HU, H-NS va IHF oqsillari bilan birlashadi. Biroq, bakterial DNKning labiyali "kompaktosomalar" paydo bo'lishi (molekulyar mexanizmlarning barqaror turg'un nukleosomalariga o'xshashligi) hali ham noma'lum. So'nggi paytlarda protein tarkibiy qismi nisbatan past bo'lganligi bilan ajralib turadigan LP-xromatin (kam proteinli xromatin) bakteriyalariga qiziqish ortib bormoqda. Shunga o'xshash LP xromatin viruslarda, mitoxondriyada, plastidlarda va dinoflagellatlarda (flagellatlar) uchraydi. Shuning uchun, genetik materialning bunday strukturaviy tashkiloti universal deb ta’kidlanadi va prokariotik organizmlarga xos bo'lgan gen ekspressiyasini tartibga solishning ma'lum shakllari bilan bog'liq. Bir hujayrali organizm bo'lgan bakteriya E. coli xromosomasi 4,6 × 106 nukleotid juftligi bo'lgan bitta dumaloq DNK molekulasidan iborat. Ushbu DNK taxminan 4,300 oqsilni kodlaydi, ammo bu oqsillarning faqat bir qismi hujayrada ma'lum bir vaqtda sintezlanadi.





Yüklə 1,28 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   14




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin