Iqtisodiyot va ta'lim / 2022-yil 1-son
45
Regulyativ kapitalning passivlar hajmidagi
salmog‘ining barqaror darajasini ta’minlash
trans-
milliy banklarning moliyaviy barqarorligini ta’min-
lashda muhim o‘rin tutadi.
Taraqqiy etgan mamlakatlar amaliyotida tijo-
rat banklari qimmatli qog‘ozlarga investitsiya qilish
orqali joriy likvidliligini ta’minlaydi va daromadlari
miqdorini oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Fikrimizcha, tijorat banklarining moliyaviy
barqarorligini ta’minlash borasidagi ilg‘or xorij taj-
ribasidan O‘zbekiston bank amaliyotida foydalanish
uchun quyidagi tadbirlarni
amalga oshirish maq-
sadga muvofiqdir:
1. Rivojlanyotgan davlatlarda moliya bozorla-
ri rivojlanmaganligi, Markaziy bankning monetar
siyosatida noaniqliklarning mavjudligi, soliq siyosa-
tini takomillashmaganligi va boshqa omillar xo‘jalik
sub’ektlarining moliyaviy
holatiga nisbatan salbiy
ta’sirni yuzaga keltiradi. Bu holatlar, pirovard nati-
jada, xo‘jalik sub’ektlarining pul oqimining barqa-
rorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Buning natijasida
tijorat banklaridagi talab qilib olinadigan depozitlar
va jamg‘arma depozitlari qoldiqlarining nobarqa-
rorligi kuchayadi.
Shu sababli, fikrimizcha, rivojla-
nayotgan mamlakatlar sharoitida talab qilib olinadi-
gan
depozitlar, yuridik shaxslarning jamg‘arma
depozitlarining qoldiqlariga nisbatan tijorat bankla-
rining likvidli aktivlarini kamida 50 foiz miqdorida
saqlab turishni maqsadga muvofiq deb hisoblaymiz.
2. Transmilliy banklarning sof foizli daromad-
ning yuqori va barqaror darajasini ta’minlash, re-
gulyativ kapitalning passivlar hajmidagi salmog‘i-
ning barqarorligini ta’minlash va qimmatli qog‘oz-
larga qilingan investitsiyalarning brutto aktivlar
hajmidagi yuqori va barqaror darajasini ta’minlash
yo‘li bilan moliyaviy barqarorlikni ta’minlash bora-
sidagi tajribasi O‘zbekiston tijorat banklari uchun
muhim amaliy ahamiyat kasb etadi.
3. Xalqaro tiklanish
va taraqqiyot banki eks-
pertlarining tavsiyasiga ko‘ra, tijorat banklari yalpi
daromadlarining umumiy hajmida foizli daromad-
larning salmog‘i kamida 70 foiz bo‘lishi kerak. Shuni
inobatga olib, mamlakatimiz tijorat banklarida ham
foizli daromadlarining
umumiy hajmida kreditlar-
dan olingan foizli daromadlar salmog‘ini yuqori va
barqaror bo‘lishini ta’minlash lozim.
Dostları ilə paylaş: