Chirchiq davlat pedagogika instituti


Zamonaviy konsultant shaxsi va unga qo‘yiladigan talablar



Yüklə 185,5 Kb.
səhifə7/10
tarix11.10.2023
ölçüsü185,5 Kb.
#154037
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10
Kurs ishi magistr

Zamonaviy konsultant shaxsi va unga qo‘yiladigan talablar

Mamlakatimizda kadrlar tayyorlash milliy dasturini hayotga tatbiq etish jarayonida zamonaviy konsultatnning Yosh avlodga ta’lim va tarbiya berishida jamiyat oldidagi javobgarligi yanada ortib boraveradi.
Zamonaviy konsultatnning o‘rni va uning vazifalari o‘sib kelayotgan Yosh avlodni tarbiyalash ishiga jamiyat va jamoatchilik tomonidan e’tibor karalishining naqadar muhim ahamiyatga egaligi bilan aniqlanadi.
"…Zamonaviy konsultatn – deydi Al Forobiy, - aql-farosatga, chiroylik nutqqa ega bo‘lishi va o‘quvchilarga aytmokchi bo‘lgan fikrlarini to‘la va aniq ifodalay olishni bilmog‘i zarur". U o‘z fikrini davom ettirib: "Zamonaviy konsultatn va rahbarning vazifasi dono davlat rahbari vazifasiga o‘xshaydi, shu sababli zamonaviy konsultatn eshitgan va ko‘rganlarining barchasini eslab kolishi, aql-farosatga, chiroylik nutqga ega bo‘lishi, o‘quvchilarga aytmoqchi bo‘lgan fikrlarini to‘la va aniq ifodalab berishni bilmog‘i lozim. SHu bilan birga o‘z or-nomusini qadrlashi, adolatli bo‘lmog‘i lozim. Ana shundagina u insoniylikning yuksak darajasiga ega bo‘ladi va baxt cho‘qqisiga erishadi", deb ta’kidlaydi.
Ulug‘ shoirimiz Alisher Navoiy ham zamonaviy konsultatn mehnatini holisona baholab: "Agar shogird podsholikka erishsa ham, unga (muallimga) qulluq qilsa arziydi",
"Haq yo‘lida kim senga bir harf o‘rgatmish ranj ila,
Aylamak emas oson oning haqqin yuz ganj ila", – kabi satrlar bitgan.
Zamonaviy maktab zamonaviy konsultatnsi qator vazifalarni bajaradi. Zamonaviy konsultatn – sinfdagi o‘quv jarayoni tashkilotchisidir. Zamonaviy konsultatn o‘quvchilar uchun dars payti, qo‘shimcha darslarda va shu bilan birga darsdan tashqari hollarda ham kerakli maslahatlar berishda bilimlar manbaidan biridir. Ko‘pchilik zamonaviy konsultatnlar sinf rahbari vazifasini bajarib, tarbiya jarayoni tashkilotchilari bo‘lib hisoblanadilar.
Zamonaviy zamonaviy konsultatn ijtimoiy psixolog bo‘lmasligi mumkin emas. Shuning uchun ham u o‘quvchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni yo‘lga sola olishi, bolalar jamoasida ijtimoiy-psixologik mexanizmlardan foydalanishni bilishi zarurdir.
Ma’lumki pedagogik faoliyat – kishi mehnatining eng murakkab sohalaridan biridir.
Zamonaviy konsultatn jamiyat tomonidan qo‘yilgan talablar bilan bir qatorda o‘z faoliyatida, tevarak-atrofidagi kishilar, maktab ma’muriyati, hamkasblari, o‘quvchilar va ularning ota-onalari undan nimalarni kutishini ham esdan chiqarmasligi lozim.
Zamonaviy konsultatnning o‘z ishidan nimanidir kutayotganligining o‘ziyoq muhim ahamiyatga egadir, mana shu tariqa kutishlar, garchand jamiyat tomonidan zamonaviy konsultatnga qo‘yiladigan talablarga mos kelsa-da, o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘ladi. Lekin bu talablar hamma vaqt ham bir-biriga mos kelmasligi mumkin. Psixologlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, xalq ta’limi bo‘limlari va maktab direktorlari zamonaviy konsultatnning ayrim hislatlari naqadar muhimligini har xil baholaydilar. Jumladan, xalq ta’limi bo‘limlarining mudirlari zamonaviy konsultatndan birinchi navbatda o‘z fanini yaxshi bilishini va dars berish metodikasini mukammal o‘zlashtirishini talab qilsalar, maktab direktorlari zamonaviy konsultatnga qo‘yiladigan bunday talablarni uchinchi o‘ringa qo‘yadilar. SHu bilan birga xalq ta’limi bo‘limlarining mudirlari zamonaviy konsultatnlarning o‘quvchilar va ota-onalar, maktab jamoasi bilan qanday muloqotda bo‘lishni bilishini naqadar ahamiyatga ega ekanligiga unchalik e’tibor bermaydilar. Maktab direktori esa, bunday hislatlarni zamonaviy konsultatn shaxsiga qo‘yiladigan talablar ichida birinchi o‘ringa qo‘yadilar.
Bo‘lajak pedagog shaxsiga bir qator jiddiy talablar qo‘yilar ekan, ular ichidan asosiy, ya’ni uni qanoatlantirmasdan turib, yuqori malakali zamonaviy konsultatn yoki tarbiyachi bo‘lib etishish mumkin bo‘lmagan va ikkinchi darajali, ya’ni pedagog uchun zarur bo‘lmagan, ammo uni shaxs sifatida shakllanishiga va shaxsga ta’lim-tarbiya berishiga yordam beruvchi talabni ajratish mumkin.
Bosh, asosiy talablar singari, ikkinchi darajali talablar ham pedagogning faoliyati psixologiyasiga va muloqotiga, Shuningdek, uning qobiliyati, bilimi, malaka va ko‘nikmasi, mahorati, bolalarni tarbiyalash va ta’lim berish uchun zarur bo‘lgan sifatlarga bog‘liqdir. Asosiylari orasida ham, qo‘shimcha psixologik xossalar ichida ham o‘zgarmas, ya’ni har bir davrda, vaqt va xalqlarda doimo zamonaviy konsultatn va tarbiyachilar uchun, malakali pedagoglar uchun zarur bo‘lgan hamda o‘zgaruvchan, ya’ni muayyan davr ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti talablaridan kelib chiqadigan, jamiyat qaror topgan sharoitda yashaydigan va pedagog ishlaydigan muhit talablaridir.
Pedagogga qo‘yiladigan asosiy, bosh va o‘zgarmas talablar bolalarga bo‘lgan mehr, pedagogik faoliyat, o‘zi ishlaydigan soha bo‘yicha maxsus bilim, keng fikrlay olish, pedagogik intuitsiya, yuqori saviyada rivojlangan tafakkurga, chuqur bilimga, madaniyat va yaxshi xulqqa ega bo‘lish, bolalarni o‘qitish va tarbiyalashning turli uslublaridan mohirona foydalana olishni bilishdan iborat. YUqorida keltirilganlarning birortasisiz muvaffaqiyat bilan pedagogik ish olib borish mumkin emas.
Bu hamma xossalar tug‘ma qobiliyat emas. Ular muntazam mehnat natijasida egallanadi. Shuningdek, pedagogning o‘z ustida tinmay ishlashi tufayli bunyodga keladi. Zamonaviy konsultatn va tarbiyachilarning ko‘pligi sir emas, ammo bu kasbni yuksak darajada, muvaffaqiyat bilan ado etish mushkul ish.
Pedagog uchun qo‘shimcha, lekin nisbatan turg‘un talablar qatoriga kirishuvchanlik, artistlik, shodon xulq, yaxshi did-farosat va boshqalarni kiritish mumkin. Bu xususiyatlar eng asosiy o‘rinda turmasa-da, ammo zamonaviy konsultatn faoliyati uchun katta yordam beradi.
Bosh va ikkilamchi pedagogik xossalar jamlanib, pedagogning shaxsiyatini aniqlaydi, shu jihatlar kuchi bilan har bir zamonaviy konsultatn ajoyib va o‘ziga xos shaxs sifatida namoyon bo‘ladi.
Jamiyat tomonidan qo‘yiladigan talablardan eng muhimi zamonaviy konsultatnning shaxsi va uning kasbi bilan bog‘lik hislatlariga qaratilgan.
Jamiyatning zamonaviy konsultatnlik kasbiga qo‘yadigan asosiy talablari quyidagichadir:
- shaxsni ma’naviy va ma’rifiy tomondan tarbiyalashning, milliy uyg‘onish mafkurasining hamda umuminsoniy boyliklarning mohiyatini bilishi, bolalarni mustaqillik g‘oyalariga sodiqlik ruhida tarbiyalashni bilishi, o‘z Vatani, tabiatga va oilasiga bo‘lgan muhabbati;
- keng bilim saviyasiga ega bo‘lishi, turli bilimlardan xabardor bo‘lishi;
- Yosh pedagogik-psixologiya, ijtimoiy psixologiya va pedagogika, Yosh fiziologiyasi hamda maktab gigienasidan chuqur bilimlarga ega bo‘lishi;
- o‘zi dars beradigan fan bo‘yicha mustahkam bilimga ega bo‘lib, o‘z kasbi, sohasida jahon fanida erishilgan yangi yutuq va kamchiliklardan xabardor bo‘lishi;

  • ta’lim va tarbiya metodikasini egallashi;

  • o‘z ishiga ijodiy yondoshishi;

  • bolalarni bilishi, uning ichki dunyosini tushuna olishi;

- pedagogik texnikani (mantiq, nutq, ta’limning ifodali vositalari) va pedagogik taktga ega bo‘lishi;
- Zamonaviy konsultatnning o‘z bilim va pedagogik mahoratini doimiy ravishda oshirib borishi.
Har bir zamonaviy konsultatn ana shu talablarga eng yuqori darajada mos keladigan bo‘lishga intilishi kerak.
Zamonaviy konsultatnga jamiyat tomonidan qo‘yiladigan talablar, turli xildagi ijtimoiy kutishlar, pedagogning individualligi, uning, shu tariqa talablarga javob berishga sub’ektiv tayyorligi muayyan zamonaviy konsultatnning pedagogik faoliyatga naqadar tayyorligidan dalolat beradi. Jamiyatning muayyan tarixiy davrida, belgilangan vaqt va belgilangan ish joyiga xos bo‘lgan pedagogning asosiy va ikkinchi darajali o‘zgaruvchan xususiyatlari haqidagi masalani hal qilish bir muncha murakkabdir. Jamiyatda ro‘y berayotgan yangi shart-sharoitlar, ta’lim va tarbiya sohasida yangi maqsad va vazifalarni qo‘yadi. Ular o‘z navbatida zamonaviy konsultatn va tarbiyachi shaxsiga qo‘yiladigan talablarni belgilab beradi. Bu talablarni o‘z vaqtida va aniqroq aniqlash uchun quyidagilarni bajarish lozim:
O‘quvchini hozirgi zamon talabiga javob beradigan, erkin fikrlovchi shaxs sifatida shakllantirish uchun pedagogning o‘zi mustaqil fikrlovchi, yuqori saviyadagi bilimli, dunyoqarashi keng bo‘lmog‘i va o‘zida bu xususiyatlarni muntazam rivojlantirib bormog‘i lozim.
Ota-onalar zamonaviy konsultatndan uning ish staji va Yoshi qanday bo‘lishidan qatiy nazar, farzandlarini tarbiyalash va o‘qitish mahoratini kutadilar. O‘quvchilar esa zamonaviy konsultatnlarni uch xil hislatlari bo‘yicha xarakterlab beradilar. Jumladan, birinchidan, zamonaviy konsultatnning odamgarchiligi, adolatliligi, sof vijdonliligi, bolalarni yaxshi ko‘rish hislatlari; ikkinchidan, zamonaviy konsultatnning sezgirligi, talabchanligi bilan bog‘liq tashqi hislatlari va xulq-atvoriga qarab; uchinchidan, zamonaviy konsultatnning o‘z fanini bilishi, uni tushuntira bilishi kabi ta’lim jarayoni bilan bog‘liq hislatlariga qarab xarakterlab beradilar.
SHuni ta’kidlab o‘tish kerakki, tarbiya jarayonining samaradorligini oshirishga qo‘yiladigan talablar bilan birga, zamonaviy konsultatn shaxsi va uning faoliyatiga nisbatan qo‘yiladigan ijtimoiy talablar ham o‘sib bormoqda.
Zamonaviy konsultatnga jamiyat tomonidan qo‘yiladigan talablar, turli xilda ijtimoiy kutishlar, pedagogning individualligi, uning shu tariqa talablarga javob berishga sub’ektiv tayyorligi muayyan zamonaviy konsultatnning pedagogik faoliyatga naqadar tayyorligidan dalolat beradi.



Yüklə 185,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin