Devor turlari va ulargaqo’yiladigan asosiy talablar



Yüklə 222,1 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/2
tarix13.12.2023
ölçüsü222,1 Kb.
#176285
  1   2
Devor turlari va ulargaqo’yiladigan asosiy talablar



Devor turlari va ulargaqo’yiladigan asosiy talablar. 
Tashqi va ichki devorlar ularni to’ldirib turuvchi konstruktiv elementlar 
(deraza, eshik va darvozalar) bilan birgalikda sanoat binolarining vertikal to’siqlari 
hisoblanadi. 
Ishlab chiqarish binolari devor konstruktsiyalarini tanlashda quyidagi 
sharoitlar hisobga olinadi: 
ichki muhit (ish rejimi); 
tashqi muhit-qurilish rayoni muhiti; 
to’suvchi devor ashyosi va konstruktsiyasi;
bino arxitekturasi qurilishi (kompozitsiyasi); 
texnik iqtisodiy samaradorligi. 
Isitiladigan binolar tashqi devorlarining qalinligi uni ashyosiga qarab 200mm 
dan 500mm gacha qabul qilinadi. 
Konstruktiv talablarga ko’ra sanoat binolari devorlarini yuk ko’taruvchi, 
o’zini o’zi ko’taruvchi va yuk ko’tarmaydigan (ilingan) devor turlariga ajratiladi. 
Yuk ko’tarmaydigan (ilingan) devorlar asosan to’siq vazifasini bajarib, o’z 
og’irligini sinch ustiga to’liq o’tkazib turadi. 
O’zini ko’taruvchi devorlar esa xususiy og’irligini bino balandligi bo’yicha 
o’zi ko’tarib va uni poydevor to’singa uzatadi. 
Ko’taruvchi devorlar karkassiz (sinchsiz) binolarda va nim karkasli binolarda 
g’isht va bloklardan teriladi. Ular bir yo’lda ham to’suvchi, ham yuk ko’taruvchi 
devor vazifasini o’taydi. Ular o’z xususiy og’irligini, qavatlararo yopma og’irligini, 
shamol ta’sir kuchini va transport yuklarini ko’tarib turuvchi elementdir. 
Ishlab chiqarish binolarida to’suvchi devorlar sifatida yengil betonlarda 
ishlangan devor panellari keng ko’lamda qo’llaniladi. G’ishtin bloklardan, mahalliy 
tabiiy tosh hamda boshqa turdagi ashyolardan ishlangan devorlar nisbatan kamroq 
qo’llaniladi.
 
Bunday devorlarni turar joy binolari devorlariga aynan o’xshash qilib teriladi. 
G’ishtin bloklar nisbatan kam qo’llanilgan bilan, g’ishtlarga nisbatan ancha 
qulayliklarga ega bo’ladi. 


Sanoat binolarida ishlatiladigan bloklarning uzunliklari 3,0m gacha (500mm 
farqli bilan), balandligi esa 585 va 1185mm va qalinligini esa 250mmdan 
640mmgacha qilib tayyorlanadi.
 
G’ishtin devorlarga nisbatan yirik bloklardan terilgan devorlarning texnik- 
iqtisodiy ko’rsatkichlari yuqori hisoblanadi. Ularni hajmiy og’irliklari 600- 
1600kg/m
3
gacha bo’lgan yengil betonlardan tayyorlanadi. 
Devorlarda joylashgan o’rniga ko’ra bloklarni qator bloki, burchak bloki va 
ravoq bloki kabi turlarga ajratiladi. 
Qator bloki uzunligi – 990, 1490, 1990 va 2990mmga, balandliklarini esa 585, 
1185 va 1785mmga teng qilib ishlab chiqiladi. 
Ravoq bloklarini uzunligi 5990mm, balandliklari esa 585mmga teng bo’ladi. 
Bloklarni qalinliklari ishlatilish joylariga ko’ra 300, 400 va 500 mm qilib olinadi. 
Yirik blokli devorlar 
a – yirik bloklardan terilgan devor fragmenti 
b – bloklarni ustunlarga mahkamlash: 
1 – quyma detali;
2 – ustun;
3 – devorbop blok; 
4 – anker. 
Bloklardan terilgan devorlarda bloklar ustunlarga “t” shaklidagi 
moslashuvchan metall ankerlar yordamida qotiriladi (2.21-rasm). Bunda ankerlarni 
bir uchini ustma-ust qo’yilgan bloklar gorizontal choklar o’rnatilib (kirgizilib), 
ikkinchi ustun quma elementiga payvand yordamidatutashtiriladi.
 
Ko’p oraliqli ishlab chiqarish binolarining devorlari qiymati bino umumiy 
narxining 8-10% ni tashkil etadi, bu ko’rsatkich bir va ikki oraliqli binolarda yana 
ham katta bo’lishi mumkin. 
Panel devorlarni keng ko’lamda qo’llash bino narxini tushirish va uni qurishga 
ketgan vaqtini kamaytirishga olib keladi. Ustun qadamlari 6,0m bo’lgan binolarda 
uzunligi 6,0m, ustun qadami 12m bo’lgan joylarda esa uzunligi 12m li devor 
panellari keng ko’lamda ishlatilmoqda. Binoda joylashgan o’rniga ko’ra panellarni 
qator paneli, deraza oralg’i paneli, ravoq paneli kabi turlarga ajratiladi. 


Hozirgi kunlarda devor panellarini oddiy va yengil betonlardan tayyorlanadi 
va ularni bir necha seriyalari mavjud bo’lib - 1,432_5: 1,432_6 va hokazo kabi 
belgilanadi. 
Isitilgan bino devori panelining qalinliklari 160, 200, 240 va 300 mm bo’lib, 
bu yerda 160mm qalinlikdagi panel faqat ilingan devorlarda bo’ladi. Panel 
balandligini odatda 1200, 1800mm, tomidan atmosfera suvlarini bino tashqarisidan 
tushirib yuboriladigan binolarda esa panel balandligini 900 va 1500 mm qilib 
olinadi. 
Parapet panellari balandligi 900 va 1800mm ga teng bo’ladi. 
Isitilmagan binolarda qovurg’ali hamda serqovurg’ali yig’ma temirbeton 
panellari qo’llaniladi. Ularni uzunligi 5980 va 11970mm, balandligi 1185 va 
1785mm, qovurg’alari balandligini ustunlar qadami 6,0 bo’lganda 120mm va 
ustunlar qadami 12m bo’lganda esa 300mm qilib olinadi. 
Panellar sinfi V25 va V30 bo’lgan betonlardan tayyorlanadi.
Bir qavatli sanoat binolarida devor panellarini: 
a – bo’limi devorlarda; 
b – bino to’g’risida. 
1 – 3 – tom yopmasi ko’taruvchi konstruktsiyasi temirbeton ferma yoki to’sin 
bo’lganda; 
4 – 5 – bu ham po’lat ferma bo’ladi. 
Devor panellarini ustunlarga har xil usullarda mahkamlanadi. Bunday usullarni 
birida har xil tekislikda joylashgan ikki po’lat burchaklarini birini ustun quyma 
detaliga ikkinchisini esa panel quyma detaliga payvandlanib, hosil bo’lgan moslama 
yordamida panellar ustunlarga ilintirib qo’yiladi. 
Ishlab chiqarish binolarining to’suvchi elementlari va ularni 
ustunlarga 
ulash: 
a,v – isitilmaydigan (a) va isitiladigan (b) binolarning devor panellari; v – 
tayanch stoliga qo’yilgan; 
g – burchaklar yordamida ilintirilgan 
1- ustun; 
2- quyma detali; 
3- tayanch stolchasi; 


4- panel;
5- payvand chok; 
6- biriktiruvchi (ilgak) elementlari;
7- devor panelli quyma detali. 
Deraza o’rni ustiga joylashtiriladigan panellarni ustunlardagi mahsus po’lat 
stol-tayanchlarga o’rnatilib, panellar choklarini qaysi metallar bilan to’ldirilishidan 
qat’iy nazar ularni to’rt burchagidan ustunlarga payvand yordamida qotiriladi. 
Gorizontal chok qalinligi 15mm, vertikal chok qalinligi 20mm qilib qabul qilingan. 
CHoklarni elastik xususiyatga ega bo’lgan sintetik ashyolar UM-40 va UM-50 yoki 
qum-tsement qorishmasi bilan to’ldirilib chiqiladi. 
Asbotsement ashyolaridan tayyorlangan devorlar isitilmaydigan devorlarda 
ortiqcha issiqlik ajratilishi hamda portlash havfi bor bo’lgan sanoat jihozlari 
joylashtirilgan ishlab chiqarish binolarida qo’llaniladi. 
Sanoat binolari devorlarida to’lqinsimon listlarni bir necha turi ishlatiladi. 
misol uchun listlarni “VU” turi uzunligi 1750mm dan 2800mm gacha, eni 994mm 
hamda “UV-7,5” – uzunligi 1750mm dan 3300mm gacha, eni 1125mm bo’lgan va 
shularga o’xshash boshqa turdagi listlar ishlatiladi. Bunday listlarni ustunlarga 
payvandlangan rigellarga mahsus qotirgichlar yordamida (PK – 1 va PK - 3) 
mahkamlanadi. Rigel ashyolari temir betondan yoki po’latdan ishlangan bo’lishi 
mumkin. 
Asbotsementli listlardan va panellardan tayyorlangan devorlar. 
b – asbotsementli listlarni ustunlarga mahkamlash usullari: 
1 – asbotsementli listlar; 
2– ilmoq; 
3– stolcha;
4– po’lat rigel; 
5– yog’och rigel; 
6 – burama mix; 
7, 8 – shayba; 


9 – penoplast; 
10 – yog’och sinch (karkas); 
11 – yarim bikir mineral paxtali plita. 
Listlarni birbirlari bilan ulashda bo’ylama yo’nalishda 100mm, ko’ndalang 
yo’nalishda esa bir to’lqin eniga teng kenglikda birbirini ichiga kiritiladi. 
Hozirgi vaqtda asbotsementli konstruktsiyalar chet ellarda qo’llanilmaydi. 
Bizda ham uni qo’llash chegaralanayapti. Masalan, keng istiqbolga ega bo’lgan, 
metalldan ishlangan yupqa, silliq yoki shakldor tunuka devorlar kam og’irlikka ega 
bo’lib, ularni ichiga zanglamaydigan, og’irlikni yaxshi ko’taruvchi va chiroyli 
ko’rinishga 
ega 
bo’lgan. Alyuminiydan 
ishlangan 
tunuka 
devorlar 
aloxida ahamiyatga egadir . 
SHakldor metall listlardan tayyorlangan devor panellari. 
a – yiriklashtirilgan devor panellaridan qilingan to’siq; 
b – panellarni ilmoqqa ilish (stropilash); 
v – panelni tuzilishi; 
g – panellarni vertikal choki. 
1- tsokol paneli; 
2- tall panellardan iborat to’siq; 3-deraza; 
4-stenda tayyorlangan yiriklashtirilgan panel; 
5-tashqi qoplama; 
6-issiq sovuqni o’tkazmaydigan qatlam; 
7-ichki qoplama; 
8-panelni ko’tarib turuvchi rama to’sini (harisi); 
9-biriktiruvchi bolt; 
10-mahkamlovchi skoba (uchlari ustunga payvandlangan);
11-issiq sovuqni o’tkazmaydigan paket; 
12- chok bekitgich; 
13-panel ramasi ustuni;


14-bino ustuni. 
Ko’p qavatli sanoat binolari devorlari ham bir qavatli sanoat binolari kabi 
loyihalanadi va montaj qilinadi. 
Ko’p qavatli sanoat binolarining devorlari 
a – panellarni bino balandligi bo’yicha joylanishi
b – panellarni ustunlarga qotirish detallari. 
1-panel; 
2-tortuvchi bolt kronshteyni; 3-tortuvchi bolt; 
4-bog’lovchi detal; 
5-ustun. 

Yüklə 222,1 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

gir | qeydiyyatdan keç
    Ana səhifə


yükləyin