Hərbi-həkim ekspertizası haqqında Əsasnamə



Yüklə 1.93 Mb.
səhifə6/21
tarix26.11.2016
ölçüsü1.93 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

 

Bu maddə ümumi infeksiyalar, intoksikasiyalar (psixoaktiv maddələrin qəbulundan sonra yaranmış intoksikasiyalardan başqa), müxtəlif mənşəli somatik xəstəliklər, doğuş, klimaks, maddələr mübadiləsinin pozulmaları, İİÇV—infeksiyaları və başqa səbəblər nəticəsində yaranmış psixozları və digər ruhi pozuntuları nəzərdə tutur. RM, İŞM, RYK, EMS mənbələri, lazer şüalanması və digər amillərin təsirindən baş verən ruhi pozuntular da buraya aid edilir.

Müayinə və şəhadətləndirilmənin nəticələri haqqında sənədlərdə ruhi pozuntunun inkişafına gətirib çıxarmış əsas xəstəlik göstərilməlidir.

«a» bəndinə kəskin ifadə olunmuş kliniki əlamətlərlə və ya uzunmüddətli gedişlə, o cümlədən şəxsiyyətin mühüm dəyişiklikləri ilə müşayiət olunan psixotik hallar aiddir.

«b» bəndinə şəxsiyyətin üzvi tipli patoloji dəyişikliklərinə və ya nəzərəçarpan, davamlı (3 aydan artıq) astenik vəziyyətə (serebrasteniyalara), o cümlədən, mərkəzi sinir sisteminin üzvi zədələnməsi əlamətlərinə gətirib çıxaran mülayim dərəcədə ifadə olunmuş və ya təkrarlanan psixotik və qeyri-psixotik hallar aiddir.

Xəstəliyin xoş gedişli olduğu və xəstəlik əlamətlərinin davamlı kompensasiyası baş verdiyi halda zabitlər, gizirlər, miçmanlar sıradankənar hərbi xidmətə yararlı sayıla bilərlər.

«c» bəndinə mərkəzi sinir sisteminin üzvi zədələnməsi əlamətləri olmadıqda keçirilmiş infeksiyadan sonra uzun sürən (3 aya qədər), mülayim və ya cüzi dərəcədə ifadə olunmuş astenik hallar aiddir. Bu zaman, hərbi qulluqçuların xidməti vəzifələrinin icrasından azad edilməsi və ya onlara xəstəliyə görə 15 — 20 gün müddətinə məzuniyyət verilməsinin zəruriliyi, ilkin hərbi qeydiyyata alınarkən və hərbi xidmətə çağırılarkən isə vətəndaşlara onların 6 ay müddətinə hərbi xidmətə müvəqqəti yararsızlığı haqqında qərar çıxarılır. Xəstəliyə görə məzuniyyət və ya azadedilmə müddəti başa çatdıqdan sonra zərurət olarsa, təkrar şəhadətləndirilmə keçirilir.

Alkoqol və ya narkotik vasitələr, psixotrop maddələrlə kəskin zəhərlənmə keçirmiş şəxslərə xəstəliyə görə məzuniyyət verilmir.

«ç» bəndinə kəskin xəstəlik nəticəsində baş verən, yüngül və qısamüddətli (2 — 3 həftəyədək) asteniya ilə müşayiət olunan və sağalma ilə nəticələnmiş ruhi pozuntular aiddir.

Anamnezdə bu maddədə göstərilən ruhi pozuntuların olması, ruhi-əsəb sferasında və daxili orqanlarında patologiyanın olmaması hallarında da şəhadətləndirilmə «ç» bəndi üzrə aparılır. Belə ruhi pozuntuların sağalma ilə nəticələnməsi tibb müəssisələrində müayinə ilə təsdiq olunmalıdır.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

17

Somatoform və stresslə bağlı nevrotik pozuntular:

 

 

 

a) kəskin dərəcədə ifadə olunmuş, davamlı xəstəlik təzahürləri olduqda

D

D

D

b) mülayim dərəcədə ifadə olunmuş, uzunmüddətli və ya təkrarlanan xəstəlik təzahürləri olduqda

C

C

C

c) mülayim dərəcədə ifadə olunmuş, qısamüddətli xəstəlik təzahürləri olduqda

B

B

B

ç) sağalma ilə qurtaran yüngül və qısamüddətli xəstəlik təzahürləri olduqda

A-4

A

A

d) yüngül asteniya ilə nəticələnmiş mülayim dərəcədə ifadə olunmuş nevrotik reaksiya

Ç

Ç

Ç

 

Bu maddə reaktiv psixozları, nevrotik, dissosiativ və somatoform pozuntuları, psixogen depressiya halları və reaksiyalarını, şəxsiyyətin nevrotik inkişafını, şəxsiyyətin xroniki postreaktiv dəyişikliklərini, həmçinin travmadan sonrakı stress pozuntularını nəzərdə tutur.

«a» bəndinə uzunsürən gedişli reaktiv psixozlar (psixogen paranoid psixoz, düşüncənin dəyişikliyi ilə isterik psixoz, reaktiv depressiya və digər), həmçinin kəskin ifadə olunmuş müalicə olunmayan nevrotik, dissosiativ və somatoform pozuntular aiddir.

«b» bəndinə qısamüddətli və xoşgedişli psixotik pozuntular, aparılmış patogenetik stasionar müalicəyə baxmayaraq, şəhadətləndirilənin hərbi xidməti vəzifələrinin yerinə yetirməsini çətinləşdirəcək dərəcədə davamlı saxlanan xəstəlik təzahürləri ilə mülayim dərəcədə ifadə olunmuş, uzunmüddətli və ya təkrarlanan nevrotik pozuntular aiddir.

«c» bəndinə kompensasiya ilə başa çatan xoşgedişli, mülayim dərəcədə ifadə olunmuş, qısamüddətli nevrotik pozuntular aid edilir.

«ç» bəndinə yaxşı müalicə olunan və sağalma ilə nəticələnən, əsasən emosional-iradi, vegetativ pozulmalarla səciyyələnən cüzi dərəcədə ifadə olunmuş nevrotik pozuntular aid edilir. İlkin hərbi qeydiyyata alınarkən və hərbi xidmətə çağırılarkən vətəndaşlar 3 ay müddətinə hərbi xidmətə müvəqqəti yararsız sayılırlar.

Yüngül asteniya ilə nəticələnmiş mülayim dərəcədə ifadə olunmuş nevrotik reaksiyalardan sonra hərbi qulluqçulara «d» bəndi ilə 15 gün müddətinə məzuniyyət verilməsinin zəruriliyi barədə qərar çıxarıla bilər.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

18

Şəxsiyyət pozuntuları:

 

 

 

a) kəskin ifadə olunmuş, təkrarlanan uzunmüddətli dekompensasiyalara və ya patoloji reaksiyalara meyilli

D

D

D

b) mülayim dərəcədə ifadə olunmuş, davamsız kompensasiya ilə və ya kompensasiya olunmuş

C

C

C

 

Bu maddə şəxsiyyətin və davranışın spesifik (psixopatiyalar, tranzitor şəxsiyyət pozuntuları) və digər pozuntularını nəzərdə tutur.

Şəxsiyyət pozuntuları ilə vətəndaşların şəhadətləndirilməsi psixiatrik stasionar (dispanser) şəraitdə müayinədən sonra keçirilir.

Hərbi qulluqçuların şəhadətləndirilməsi şəxsi işlər, xidməti və tibbi xasiyyətnamələr öyrənilməklə, stasionar müayinədən sonra aparılır.

«a» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

kəskin dərəcədə ifadə olunmuş, kompensasiya olunmayan nüvə forması adlanan psixopatiyalar;

daha dərin və davamlı xəstəlik əlamətləri ilə səciyyələnən, hərbi xidmət vəzifələrini uzun müddət icra etməyə imkan verməyən şəxsiyyətin patoloji inkişaf (paranoyal, obsessiv-fobik və digər) pozuntuları.

«b» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

affektiv tutmalar, reaktiv hallar, vegetativ reaksiyaların aydın təzahür edən əlamətləri ilə mülayim dərəcədə ifadə olunmuş şəxsiyyət pozuntuları;

şəxsiyyətin psixopatiya, o cümlədən davamlı emosional-iradi və digər patoloji təzahürlər səviyyəsinə çatmayan tranzitor (parsial) pozuntuları;

şəxsiyyətin infantil pozuntuları;

seksual identifikasiya və seksual üstünlük pozuntuları.

Bu halda, seksual orientasiya özü-özlüyündə pozuntu kimi sayılmır.

Konkret xarici zərərli amillərlə (infeksiyalar, intoksikasiyalar, travmalar və digər) əlaqədar yaranan psixopatobənzər hallar, həmçinin maraq pozuntuları olan şəxslər, «Xəstəliklər cədvəli»nin ruhi-əsəb pozuntularının müvafiq nozoloji formalarına uyğun olaraq şəhadətləndirilirlər.

Şəxsiyyətin bütünlükdə patoloji xüsusiyyətlərindən irəli gəlməyən, qondarma, qəsdən yaradılan davranış və intizamsızlıq təzahürləri kimi hallar şəxsiyyət pozuntularının əlamətləri kimi qiymətləndirilə bilməz.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

19

Psixoaktiv maddələrin qəbulundan yaranmış ruhi və davranış pozuntuları:

 

 

 

a) mühüm, davamlı ruhi pozuntularla müşayiət olunan asılılıq sindromu olduqda

D

D

D

b) mülayim və ya cüzi dərəcədə ruhi pozuntularla müşayiət olunan asılılıq sindromu olduqda

C

C

C

 

Bu maddə ağırlıq dərəcəsi dəyişkən (zərərli nəticələrlə sui-istifadədən asılılıq sindromu olmayan demensiya və psixozlaradək) olan, lakin hamısı bir və ya bir neçə psixoaktiv maddənin qəbulundan yaranan ruhi pozuntuları nəzərdə tutur.

Şəhadətləndirilmə stasionar müayinədən sonra aparılır.

«a» bəndinə xroniki alkoqol psixozları, mühüm dərəcədə ifadə olunmuş şəxsiyyət dəyişikliyi və intellektual-mnestik pozuntularla müşayiət olunan xroniki alkoqolizm, narkomaniya və toksikomaniya aiddir.

«b» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

kəskin alkoqol psixozları, mülayim dərəcədə ifadə olunmuş şəxsiyyət dəyişikliyi ilə müşayiət olunan xroniki alkoqolizm, narkomaniya və toksikomaniya;

fiziki asılılıq, reaktivliyin dəyişməsi və şəxsiyyət pozuntusu əlamətləri olmadan narkomaniya, toksikomaniya və xroniki alkoqolizmin başlanğıc təzahürləri;

narkotik vasitələr və psixotrop maddələrdən sui-istifadə edilməsi (asılılıq sindromu olmadan, ruhi və ya fiziki sağlamlıq üçün aydın zərərli nəticələrlə müşayiət olunan, psixoaktiv maddələrin təkrar qəbulu halları).

Ruhi pozuntu yoxdursa, narkotik vasitələrin və ya psixotrop maddələrin ara-sıra və ya epizodik qəbul edilməsi faktı bu maddənin tətbiq edilməsi üçün əsas ola bilməz.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

20

Əqli gerilik:

 

 

 

a) dərin, ağır və mülayim dərəcədə ifadə olunmuş

D

D

D

b) yüngül dərəcədə ifadə olunmuş

C

C

C

 

«a» bəndinə əqli geriliyin bütün ağır, dərin və mülayim dərəcəli formaları aiddir.

İntellektin mühüm və aşkar qüsurları olduqda, «Xəstəliklər cədvəli»nin I qrafası üzrə şəhadətləndirilənlərin hərbi xidmətə yararsızlığı barədə məsələ stasionar müayinə aparılmadan həll edilə bilər.

«b» bəndinə yüngül dərəcəli (əqli inkişaf əmsalı 50 — 69 diapazonunda) əqli gerilik aiddir. Bu diaqnoz təyin edilərkən, həkim müayinəsinin nəticələri ilə şəxsin məişətdə, istehsalatda, xidmət yerində və digər şəraitdə davranışını xarakterizə edən məlumatlar bir-birinə uyğun gəlmədikdə, müayinənin stasionarda aparılması məcburidir.

 

Sinir sistemi xəstəlikləri

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

21

Epilepsiya

 

 

 

a) tez-tez epileptik tutmalar və ya mühüm ruhi pozulmalar olduqda

D

D

D

b) tutmadan kənar vaxtda ruhi pozulmalar olmadan tək-tək və nadir epileptik tutmalar (qıcolmalarla və qıcolmalarsız) olduqda

C

C

C və ya B FƏRDİ

 

Bu maddə epilepsiyanı, generalizə olunmuş və ya parsial tutmalarla, ruhi ekvivalentlərlə və ya şəxsiyyətin spesifik dəyişiklikləri ilə müşayiət olunan baş beynin xroniki xəstəliyi kimi nəzərdə tutur.

Simptomatik epilepsiya bu maddəyə aid edilmir. Belə hallarda şəhadətləndirilmə qıcolma sindromunun inkişafına gətirib çıxaran xəstəliyə görə aparılır.

Tutmanın olması həkim müşahidəsi ilə təsdiq edilməlidir. Bəzi hallarda təsvir olunan tutma və tutmadan sonrakı hal onun epileptik tutma olmasını qəbul etməyə əsas verərsə, qeyri-tibbi heyətdən olan vəzifəli şəxslər tərəfindən imzalanmış və komandirlər (rəislər) tərəfindən təsdiq edilmiş aktlar nəzərə alına bilər. Aydın olmayan hallarda yaşayış, təhsil, iş və hərbi xidmət yerlərindən məlumatları tələb etmək lazımdır.

«a» bəndinə tez-tez baş verən tutmalar (ildə 3 və daha çox) və ya qıcolma tutmalarının ruhi ekvivalentləri, eləcə də şəhadətləndirilənin psixikasının proqressivləşən pozulmaları aiddir.

«b» bəndinə nadir (ildə 3 dəfədən az) baş verən tutmalar, o cümlədən qıcolmaları olmayan ekvivalentlərsiz paroksizmlər və epilepsiya üçün xarakterik olan digər ruhi dəyişikliklər aiddir.

Tibb müəssisələrinin sənədləri ilə keçmişdə epilepsiya tutmalarının olması təsdiq edilərsə, lakin son 5 ildə tutma müşahidə edilməyibsə və stasionar şəraitdə müayinə zamanı elektroensefaloqrafiyada sakit şəraitdə, funksional yük altında patoloji dəyişikliklər (paroksizmal qeyd edilən müxtəlif amplitudalı «iti» və «yavaş» dalğalar, «iti-yavaş dalğa» kompleksləri və digər dəyişikliklər, yarımkürələrarası asimmetriya) aşkar edilərsə, şəhadətləndirmə «b» bəndi üzrə aparılır.

Keçmişdə müşahidə edilmiş hər hansı xarakterli yeganə tutma (epileptik reaksiya) və ya zəif ifadə olunan və nadir hallarda baş verən kiçik tutmalar, qıcolmasız paroksizmlər və ya əhval-ruhiyyənin spesifik pozulmaları hallarında hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası məsələsi yalnız stasionar müayinədən sonra həll edilir.

Epileptik paroksizmləri olan şəxslər nəqliyyat vasitələrini idarə etməyə, hündür yerlərdə, hərəkət edən mexanizmlərin, od və su mənbələrinin yanında xidmətə (işləməyə) yararsızdırlar.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

22

Mərkəzi sinir sisteminin iltihabi, demielinləşdirici xəstəlikləri və onların nəticələri:

 

 

 

a) funksiyaların mühüm dərəcədə pozulması ilə və ya tez proqressivləşən gedişlə

D

D

D

b) funksiyaların mülayim dərəcədə pozulması ilə

C

C

C

c) funksiyaların cüzi dərəcədə pozulması ilə

C

C

B

ç) funksiyaların pozulması olmayan obyektiv əlamətlər olduqda

A-4

A

A, HDQ, ÜH, DP, XQ-də FƏRDİ

 

Bu maddə mərkəzi sinir sisteminin yoluxucu və parazitar xəstəliklərini, ümumi infeksiyalar, kəskin və xroniki intoksikasiyalar (meninqokokk meningiti, seroz meningitlər, poliomielit, gənə və ağcaqanad virus ensefalitləri, vərəm, sifilis xəstəliklərində və s. sinir sisteminin zədələnməsi, demielinləşdirici xəstəliklər və s.) zamanı baş-beynin və onurğa beyninin zədələnmələrini nəzərdə tutur.

«a» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

sinir sisteminin dərin iflic və ya parezlə, mühüm dərəcədə ifadə olunmuş ikincili parkinsonizmlə, tez-tez (ildə 3 dəfə və çox) baş verən epileptik tutmalarla, mühüm dərəcədə ifadə olunmuş yayılmış hiperkinezlərlə, tez-tez baş verən Kojevnikov və ya Cekson tipli epilepsiya tutmaları ilə, ataktik pozulmalarla, kəskin hidrosefaliya, kəskin likvor hipertenziyası ilə müşayiət olunan xəstəlikləri;

görmənin pozulması ilə optiko-xiazmal araxnoidit;

dağınıq skleroz;

iflic və ya mühüm dərəcədə ifadə olunmuş parezlə müşayiət olunan keçirilmiş mielitin nəticələri;

erkən və gec neyrosifilis zamanı sinir sistemi zədələnmələrinin ağır formaları;

vərəm meningiti;

sinir sisteminin parazitar zədələnmələri.

«b» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

keçirilmiş xəstəliklərin, mərkəzi sinir sistemi funksiyalarının pozulma dərəcəsinə görə hərbi xidmətkeçmə imkanını məhdudlaşdıran, lakin tam istisna etməyən qalıq əlamətləri və nəticələri (əzələ tonusunun azacıq yüksəlməsi, əzələ gücünün azalması şəklində cüzi dərəcədə ifadə olunmuş hemiparezlə ensefalitin, araxnoiditin qalıq əlamətləri, mülayim dərəcəli hidrosefaliya, likvor hipertenziyası), habelə ağrı pozuntularının tez-tez baş verən (ildə 2 dəfə və çox) və uzunmüddətli (hərbi xidmətə çağırılmalı olan vətəndaşlar üçün 6 aydan az olmayaraq, hərbi qulluqçular üçün 4 aydan az olmayaraq) dekompensasiyaları.

«c» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

funksiyaların cüzi dərəcədə pozulması, ayrı-ayrı üzvi nişanələr, vegetativ-damar davamsızlığı və asteno-nevrotik təzahürlərlə mərkəzi sinir sistemi zədələnmələrinin nəticələri və qalıq əlamətləri (müalicənin uğursuzluğu və ya ağrı pozuntularının ləng, təkrarlanan dekompensasiyaları olduqda). Xəstənin halının yaxşılaşması və hərbi xidməti vəzifələrini icraetmə qabiliyyətinin bərpa olunması hallarında şəhadətləndirilmə «ç» bəndi üzrə keçirilir.

«ç» bəndinə aşağıdakılar aiddir:

sinir sisteminin hərəki, hissi, koordinator və digər funksiyalarının pozulması ilə müşayiət olunmayan, cüzi astenizasiya əlamətləri, vegetativ-damar davamsızlığı və ayrı-ayrı davamlı dağınıq üzvi nişanələr şəklində sinir sistemi zədələnmələrinin qalıq əlamətləri və nəticələri.

Bu maddədə göstərilən pozulmaların olması tibbi sənədlərlə, göstərilən pozulmaların əmək qabiliyyətinə və ya hərbi xidmət vəzifələrinin icrasına təsiri iş, tədris və ya hərbi xidmət yerlərinin məlumatları ilə təsdiq olunmalı, diaqnoz isə klinik və xüsusi müayinələrin nəticələri ilə təsdiq edilməlidir. İlkin hərbi qeydiyyata alınarkən, hərbi xidmətə çağırılarkən, hərbi xidmətə könüllü daxil olarkən, vətəndaşların hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası haqqında qərar stasionar müayinədən sonra çıxarılır.

Kəllədaxili hipertenziya sindromunun ifadə olunma dərəcəsi qiymətləndirilərkən onurğa beyni mayesi təzyiqinin göstəricilərindən başqa, xəstəliyin klinikası, göz dibində durğunluq əlamətləri, pnevmoensefaloqrafiyanın və ya kompüter (maqnit-rezonans) tomoqrafiyasının məlumatlarına görə beynin mədəcik sisteminin genişlənmə dərəcəsi nəzərə alınmalıdır.

Baş-beynin keçirilmiş üzvi zədələnmələri, infeksion xəstəliklər və intoksikasiyalar nəticəsində əmələ gələn mühüm dərəcədə ifadə olunmuş emosional-iradi və ya intellektual-mnestik pozuntuları olan şəxslər «Xəstəliklər cədvəli»nin 14-cü maddəsinə əsasən şəhadətləndirilirlər.

 


Maddə

Xəstəliklərin adı, funksiyaların pozulma dərəcəsi

Hərbi xidmətə yararlılıq kateqoriyası

I qrafa

II qrafa

III qrafa

23

Baş-beynin və onurğa-beyninin travmaları və onların nəticələri; mərkəzi sinir sisteminin xarici amillərin təsirindən zədələnmələrinin nəticələri:

 

 

 

a) funksiyaların mühüm dərəcədə pozulması ilə

D

D

D

b) funksiyaların mülayim dərəcədə pozulması ilə

C

C

C və ya B FƏRDİ

c) funksiyaların cüzi dərəcədə pozulması ilə

C

C

B

ç) funksiyaların pozulması ilə müşayiət olunmayan obyektiv əlamətlər olduqda

A-4

A

A, HDQ, ÜH, DP, XQ-də FƏRDİ
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©azkurs.org 2016
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə